"Sərt gücə güvəndi və uduzdu: Amerika cazibəsini itirir" - "Foreign Policy"

"ABŞ uzun illər dünyanı güclə deyil, cazibə ilə idarə edirdi..."

Donald Tramp administrasiyası ABŞ-ın ən mühüm üstünlüklərindən birini - "yumşaq güc" siyasətini zəiflədib. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Foreign Policy" jurnalı yazıb.
 
Amerika cazibəsini itirir

Məqalədə bildirilir ki, Vaşinqton illərlə dünyaya hərbi təzyiqdən çox, nüfuzu, dəyərləri və cazibəsi vasitəsilə təsir göstərirdi. Lakin Tramp dövründə əsas prioritet "sərt güc"ə çevrilib. Amerikalı politoloq Cozef Nayın "yumşaq güc" konsepsiyası xatırladılır. 

Bu anlayış ölkənin başqalarını zorla deyil, nümunə olmaqla və özünə cəlb etməklə təsir altına salmasını ifadə edir. Tramp administrasiyası isə tam əks yanaşma seçib: tarif təzyiqləri, hərbi əməliyyatlar, ultimatum dili və açıq təhdidlər ABŞ diplomatiyasının əsas alətinə çevrilib.

Məqalədə qeyd olunur ki, Vaşinqton son illərdə bir neçə ölkədə hərbi gücdən istifadə edib, İranla qarşıdurmanı genişləndirib, Kuba üzərində təzyiqləri artırıb və beynəlxalq təşkilatlardan uzaqlaşmağa başlayıb. Əvvəlki ABŞ administrasiyaları sərt addımları ən azı diplomatik ritorika ilə ört-basdır etməyə çalışırdı. Tramp komandası isə güc nümayişini gizlətmək yox, nümayiş etdirmək xəttini seçib.

"Yumşaq güc" dağıdılır

Məqalədə USAID-in zəiflədilməsi, "Amerikanın səsi" layihəsinə qarşı addımlar, universitetlərə təzyiqlər və beynəlxalq qurumlardan çıxış qərarları da tənqid olunur. ABŞ-ın nüfuzunu illərlə formalaşdıran əsas amillərdən biri məhz təhsil sistemi, açıq cəmiyyət modeli və beynəlxalq əməkdaşlıq idi.

Xaricdən gələn tələbələr, mədəni təsir və diplomatik əlaqələr Vaşinqtona əlavə üstünlük qazandırırdı. Lakin hazırkı siyasət ABŞ-ı dünyada daha aqressiv, qəzəbli və proqnozlaşdırılması çətin dövlət kimi göstərir. Məqalədə vurğulanır ki, bu fonda Çinin beynəlxalq imici tədricən güclənir.

Təkcə güc hər şeyi həll etmir

Jurnal qeyd edir ki, ABŞ tarixində ən uğurlu dövrlər məhz əməkdaşlıq və uzunmüddətli diplomatiya ilə bağlı olub. Nəşr Marşall planını, NATO-nun qurulmasını və "soyuq müharibə"nin diplomatik yollarla başa çatmasını buna nümunə göstərir.

Ən böyük uğursuzluqların isə Vyetnam, İraq, Əfqanıstan və digər hərbi müdaxilələrlə əlaqəli olduğu vurğulanır. Müəllif xəbərdarlıq edir ki, ABŞ hələ də dünyada cazibəsini tam itirməyib. Lakin "yumşaq güc" zəifləməyə davam edərsə və Vaşinqton yalnız sərt təzyiq siyasətinə arxalansa, Amerika ilə bağlı müsbət imicin qorunması getdikcə çətinləşəcək.