"Ay alimlərə sürpriz etdi: torpağında gözlənilməz kəşf" - "Global Times" (Çin)

"Çin alimləri Ay nümunələrində nadir torpaq elementləri ilə zəngin yeni minerallar aşkar edib..."

Çinli tədqiqatçılar "Çanye-5 missiyası ilə Yerə gətirilmiş Ay torpağında yüksək miqdarda nadir torpaq elementləri olan iki yeni mineral aşkar ediblər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Çinin "Global Times" nəşri məlumat yayıb.

Ay torpağında yeni kəşf

Bu kəşf Ayın yaranması və geoloji inkişafını anlamaqla yanaşı, gələcək texnologiyalar üçün də mühüm imkanlar yaradır. 1713 qramlıq nümunə üzərində aparılan araşdırmalar nəticəsində əvvəllər məlum olmayan maqnezioçangezit-(Y) və çangezit-(Ce) adlı minerallar müəyyən edilib.

Onlar Beynəlxalq Mineralogiya Assosiasiyası tərəfindən rəsmi şəkildə təsdiqlənib. Bu, Çin alimlərinin aşkar etdiyi ikinci və üçüncü Ay minerallarıdır, ümumilikdə isə dünyada sayca yeddinci və səkkizinci belə kəşf hesab olunur.

Mikroskopik kristallar, böyük əhəmiyyət

Bu minerallar nadir torpaq fosfatları sinfinə aiddir və unikal kristal quruluşa malikdir. Ölçüləri cəmi bir neçə mikron olan kristallar adi gözlə görünmür, lakin Ayın səthinin altında gizlənən zəngin resurs potensialını göstərir.

Xüsusilə maqnezioçangezit-(Y) son dərəcə nadir tapıntıdır - alimlər on minlərlə hissəciyi analiz etdikdən sonra yalnız 20 mikron enində ideal kristal əldə edə biliblər. Onun tədqiqi mikrocerrahi səviyyəsində dəqiqlik tələb edib, çünki ən kiçik səhv nümunəni məhv edə bilərdi.

Digər mineral - çangezit-(Ce) isə həm Ay torpağında, həm də 2024-cü ildə Taklamakan Desert səhrasında tapılan "Pakepake 005" meteoritində aşkar edilib. Bu fakt Ay materialının müxtəlif mənbələrdən öyrənilməsinin əhəmiyyətini göstərir.

Elm və texnologiya üçün yeni imkanlar

Alimlərin sözlərinə görə, bu minerallar Ayın maqmatik fəaliyyəti və kimyəvi təkamülü haqqında daha dəqiq təsəvvür yaradır. Maraqlıdır ki, "Apollon" program missiyalarının gətirdiyi nümunələr daha çox ağır nadir elementlərlə zəngindir,

"Çanye-5" nümunələrində isə yüngül elementlər üstünlük təşkil edir. Bu fərq Ayın geoloji inkişafında ciddi kimyəvi diferensiasiyanın baş verdiyini göstərir.

Yeni kəşf yalnız elmi deyil, həm də praktiki baxımdan önəmlidir. Xüsusilə çangezit-(Ce) güclü luminesans xüsusiyyətinə malikdir və gələcəkdə LED texnologiyalarında istifadə edilə biləcək yeni materialların yaradılmasına töhfə verə bilər.

Ümumilikdə, bu tapıntılar Ayın yalnız tədqiqat obyekti deyil, həm də gələcəkdə resurs mənbəyi kimi əhəmiyyətini daha da artırır.