Zelenskinin Bakı səfərinin strateji mənası...

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

Ukraynanın təhlükəsizlik strategiyası Cənubi Qafqaza uzanır, Azərbaycan isə böyük güclərin kəsişmə nöqtəsinə çevrilir

Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri təsadüfi deyil. Bu səfər artıq regionda formalaşan yeni təhlükəsizlik və enerji xəttinin tərkib hissəsidir. Ukrayna lideri Bakıya “təhlükəsizlik və enerji” məsələlərini müzakirə etmək üçün gəlib. (The Guardian, 25 aprel 2026).

“The Ukrainian president arrived in Azerbaijan for talks on ‘security and energy’.” (Ukrayna prezidenti təhlükəsizlik və enerji məsələləri üzrə danışıqlar üçün Azərbaycana gəlib.)

Bu cümlə sadə görünə bilər. Amma arxasında daha böyük proses dayanır. Zelenski açıq deyir ki, Ukrayna artıq klassik müharibə modelindən çıxaraq daha geniş geosiyasi əməkdaşlıq qurur.

“Ukraine is actively developing strategic security arrangements.” (Ukrayna strateji təhlükəsizlik mexanizmlərini aktiv şəkildə inkişaf etdirir.)

Bu strategiya üç əsas istiqamətə bölünür: hərbi texnologiya və hava hücumundan müdafiə, enerji əməkdaşlığı və ərzaq təhlükəsizliyi. Bu isə artıq regional yox, qlobal təhlükəsizlik modelidir.

Zelenskinin Bakıya gəlməsi təsadüfi deyil. Azərbaycan artıq enerji qovşağı, tranzit mərkəzi və geosiyasi balans oyunçusuna çevrilib.

“Kyiv and Baku enjoy warm relations.” (Kiyev və Bakı arasında isti münasibətlər mövcuddur.)

Bu münasibətlər son illərdə konkret məzmun qazanıb. Azərbaycan Ukraynanın ərazi bütövlüyünü açıq şəkildə dəstəkləyib, dəfələrlə humanitar yardım göndərib və enerji təhlükəsizliyi məsələsində mühüm rol oynayıb. Ukrayna isə Azərbaycanın regional rolunu açıq şəkildə tanıyır və Bakı ilə əməkdaşlığı genişləndirir.

Bu xəttin sistemli xarakter daşıdığını Ilham Aliyevin səsləndirdiyi bir fikir də təsdiqləyir. Azərbaycan prezidenti müxtəlif çıxışlarında qeyd edib ki, müharibə başlayandan sonra Zelenski ilə bir neçə dəfə – beynəlxalq platformalar çərçivəsində – görüşüb (Prezidentin rəsmi çıxışları, AZƏRTAC). Bu isə göstərir ki, Bakı–Kiyev münasibətləri epizodik deyil, davamlı siyasi koordinasiya üzərində qurulub.

Rusiya ilə məsafə artır. Guardian bunu açıq yazır: “Ties between Moscow and Baku have soured.” (Moskva ilə Bakı arasında münasibətlər pisləşib.) Son illərdə baş verən hadisələr, xüsusilə 2024-cü ildə Azərbaycan sərnişin təyyarəsinin vurulması kimi insidentlər bu gərginliyi daha da artırıb.

Zelenskinin Bakıya səfəri Moskvada da diqqətlə izlənilir. Rusiya analitik mühitində bu səfər sadəcə diplomatik hadisə kimi deyil, Ukraynanın Cənubi Qafqazda möhkəmlənmə cəhdi kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşmaya görə, Kiyev Qərbin dəstəyi ilə yeni geosiyasi mövqelər qazanmağa çalışır və bu proses Rusiyanın ənənəvi təsir zonalarını daraldır (Rusiya analitik mənbələri və dövlət mediasının şərhləri).

Zelenski isə müharibənin davam etdiyini gizlətmir: “Of course, we are hitting what is painful for Russia.” (Biz Rusiyanın ən həssas nöqtələrinə zərbə endiririk.) Xüsusi vurğulayır: “It is very painful.” (Bu, çox ağrılıdır.)

Bu ifadələr Ukraynanın strategiyasını açıq şəkildə ortaya qoyur. Müharibə yalnız müdafiə ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda Rusiyanın enerji və sənaye infrastrukturuna sistemli zərbələr endirilir.

Bununla yanaşı, iki ölkə arasında nadir əməkdaşlıq elementləri də qalır: “Russia and Ukraine swapped 193 prisoners each.” (Rusiya və Ukrayna hərəsi 193 əsir dəyişdi.) Bu, müharibənin içində qalan yeganə dialoq kanallarından biridir.

Məqalə Ukraynanın daxili problemlərinə də toxunur. “Emaciated soldiers left without food and water.” (Əsgərlər qida və su olmadan tərk edilib.) Bu fakt müharibənin yalnız cəbhədə deyil, idarəetmə səviyyəsində də ciddi çətinliklər yaratdığını göstərir.

Qərb Ukraynanı dəstəkləsə də, onun inteqrasiyası məsələsində ehtiyatlıdır. Almaniya kansleri Friedrich Merz bildirir: “No prospect of immediate accession.” (Ukraynanın yaxın zamanda Aİ-yə üzvlüyü mümkün deyil.) (Qərb mediası, Reuters) Bu, Qərbin dəstəyinin siyasi sərhədlərini göstərir.

Qərb analitik mühitində Zelenskinin Bakı səfəri daha geniş kontekstdə qiymətləndirilir. Bu səfər Ukraynanın regional təhlükəsizlik şəbəkəsi qurmaq cəhdi kimi təqdim olunur. Analitiklər vurğulayır ki, Kiyev artıq müharibəni yalnız hərbi müstəvidə aparmır, paralel olaraq enerji, logistika və texnologiya sahələrində yeni tərəfdaşlıq sistemi formalaşdırır.

Bu kontekstdə Cənubi Qafqaz, xüsusilə Azərbaycan bu strategiyanın mühüm halqasına çevrilir.

Azərbaycan üçün bu nə deməkdir?

Bu səfər Azərbaycanın geosiyasi çəkisinin artdığını bir daha təsdiqləyir. Bakı artıq yalnız regional oyunçu deyil, müxtəlif güclərin kəsişdiyi strateji platformadır.

Burada həm risklər, həm də imkanlar var. Risk ondan ibarətdir ki, Azərbaycan böyük güclər arasında rəqabətin mərkəzinə daha çox çəkilir. Bu isə balans siyasətini daha da çətinləşdirir.

İmkan isə ondan ibarətdir ki, Bakı bu rəqabətdən maksimum fayda götürə bilər. Enerji, logistika və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini daha da artırır.

Zelenskinin Bakı səfəri bir daha göstərir ki, müharibə artıq yalnız Ukrayna ilə Rusiya arasında deyil. Bu, daha geniş oyundur. Enerji, təhlükəsizlik, ərzaq və texnologiya bu oyunun əsas elementlərinə çevrilib.

Azərbaycan isə bu oyunda artıq müşahidəçi deyil. Aktiv iştirakçıdır.

Zelenskinin səfəri ilə bağlı diqqət çəkən ən mühüm məqamlardan biri də onun danışıqlar platforması ilə bağlı verdiyi mesajdır. Ukrayna lideri açıq şəkildə bildirib ki, Rusiya ilə mümkün danışıqlar üçün müxtəlif məkanlar nəzərdən keçirilir və bu kontekstdə Azərbaycanın adı da çəkilir.

“Ukraine is considering different venues for possible talks with Russia.” (Ukrayna Rusiya ilə mümkün danışıqlar üçün müxtəlif məkanları nəzərdən keçirir.)

Bu cümlə texniki görünə bilər. Amma arxasında ciddi geosiyasi siqnal var. Bu, o deməkdir ki, Bakı artıq təkcə enerji və logistika mərkəzi deyil, potensial diplomatik platformadır.

Azərbaycanın həm Ukrayna, həm də Rusiya ilə işlək münasibətlərə malik olması onu belə danışıqlar üçün nadir məkanlardan birinə çevirir.

Əgər bu ssenari reallaşarsa, vəziyyət köklü şəkildə dəyişir. Azərbaycan artıq: oyunçu yox, oyunun qurulduğu məkan olur. Və bu, Azərbaycanı tamam başqa səviyyəyə yüksəldə bilər...

Elbəyi Həsənli, Bakı