"Qəzzada 20 ildən sonra ilk seçkilər: HƏMAS kənarda qaldı" - BBC

"Fələstin ərazilərində siyasi parçalanma və narazılıq fonunda keçirilən yerli səsvermə..."

İordan çayının Qərb sahilində və Qəzza bölgəsində yerləşən bir şəhərdə keçirilən yerli seçkilər region üçün mühüm hadisə hesab olunur. Qəzza üçün bu, 2006-cı ildən bəri keçirilən ilk seçkidir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Seçkilərin coğrafiyası və əsas şərtlər

Səsvermə yalnız mərkəzi hissədə yerləşən Deyr əl-Balah şəhərində təşkil olunub və burada müvəqqəti seçki məntəqələri qurulub. Qərb sahilində seçkilər bütün əraziləri əhatə etdiyi halda, Qəzzada proses yalnız bu şəhərlə məhdudlaşıb. Bunun əsas səbəbi isə digər ərazilərin müharibə nəticəsində daha çox dağıntıya məruz qalmasıdır.

Seçkilərdə iştirak üçün əsas şərtlərdən biri Fələstin Azadlıq Təşkilatını (FAT) tanımaqdır. Bu səbəbdən Qəzzada hakim olan HƏMAS seçkilərə buraxılmayıb. Eyni zamanda bir sıra digər qruplar da bu şərtlərə etiraz edərək səsverməni boykot edib.

Siyasi balans və qarşıdurmanın kökləri

FAT daxilində əsas güc Mahmud Abbasın rəhbərlik etdiyi "Fəth" hərəkatıdır. 2006-cı ildə keçirilən parlament seçkilərində qalib gələn HƏMAS sonradan Qəzzada rəqiblərini zorla sıxışdıraraq bölgədə tam nəzarəti ələ almışdı.

Hazırda isə maraqlı vəziyyət yaranıb: Qəzzada HƏMAS-ın nüfuzu müəyyən qədər azalıb. Bunun səbəblərindən biri 7 oktyabr 2023-cü ildə İsrailin cənubuna edilən hücum və onun ardınca başlayan müharibədir. Yerli əhalinin bir hissəsi bu hadisələrə görə HƏMAS-ı məsul sayır. Buna baxmayaraq, Qərb sahilində əks meyl müşahidə olunur.

Burada bir çox fələstinli Mahmud Abbasın rəhbərlik etdiyi Fələstin Muxtariyyətinin fəaliyyətindən narazıdır. Onlar hökuməti korrupsiyada, səmərəsizlikdə və uzun illərdir davam edən işğal şəraitində real dəyişiklik edə bilməməkdə ittiham edirlər. Bu narazılıq isə HƏMAS-a simpatiyanın artmasına səbəb olub.

Seçkilərin mənası və cəmiyyətin gözləntiləri

Seçkilərdə ümumilikdə bir milyondan çox fələstinlinin iştirak etmək hüququ var, onların təxminən 70 mini Deyr əl-Balah şəhərindədir. Bəzi dairələrdə isə "Fəth" namizədlərinin qələbəsi əvvəlcədən təmin olunub, çünki alternativ namizədlər yoxdur.

Rəsmi olaraq Fələstin Muxtariyyəti bütün ərazilərin legitim hakimiyyəti hesab olunsa da, faktiki olaraq Qəzza üzərində nəzarəti yoxdur. Buna baxmayaraq, bölgənin bir hissəsində yenidən HƏMAS idarəçiliyi bərpa olunub və onun polisi hətta seçki məntəqələrinin qorunmasına cəlb edilib.

BMT-nin Yaxın Şərqdə sülh prosesi üzrə nümayəndəsinin müavini Ramiz Ələkbərov bu seçkiləri "çox çətin dövrdə demokratik hüquqlardan istifadə üçün mühüm imkan" kimi qiymətləndirib.

Sadə vətəndaşların fikirləri isə fərqlidir. Qəzzada səs verən sakinlər bunu həyatın davam etdiyini göstərən bir işarə kimi görür və müharibədən sonra bərpa prosesinə ümid etdiklərini bildirirlər.

Qərb sahilində isə daha bədbin yanaşma var - bəzi sakinlər bu seçkiləri yalnız "xarici mediaya göstərilən formal görüntü" kimi qiymətləndirir. Bu seçkilər bir daha göstərir ki, Fələstin cəmiyyətində siyasi parçalanma dərin olaraq qalır və real dəyişikliklər üçün təkcə səsvermə kifayət etmir.