Türk mətbəxinin zəngin irsi Parisdə təqdim olunub

Hər il may ayında təşkil olunan “Türk Mətbəxi Həftəsi” bu il də türk kulinariya irsinin zənginliyini və müxtəlifliyini beynəlxalq auditoriyaya təqdim edib. Ənənəvi reseptləri, müasir yaradıcılığı və paylaşım mədəniyyətini bir araya gətirən tədbir Aralıq dənizi regionunun ən mühüm kulinariya ənənələrindən birinə yaxından nəzər salmaq imkanı yaradıb.

Moderator.az xəbər verir ki, Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın həyat yoldaşı Əminə Ərdoğanın himayəsi ilə keçirilən “Türk Mətbəxi Həftəsi” bu il “Bir süfrədə miras” mövzusu altında mayın 21-dən 27-dək təşkil olunur.

Ferrandidə keçirilən tədbirdə türk mətbəxinin tarixi, mədəni və diplomatik əhəmiyyəti ön plana çıxarılıb.

Tədbirin açılışında çıxış edən Türkiyənin Parisdəki səfirliyinin kommunikasiya müşavirliyinin nümayəndəsi Şəlalə Sarıtaylı-Alvado bildirib ki, türk mətbəxi yalnız yemək sənəti deyil. “Türk mətbəxi tarix, ortaq yaddaş, nəsildən-nəslə ötürülən bilik və dərin köklərə malik paylaşım mədəniyyətinin əksidir”, – deyə o vurğulayıb.

Panelin moderatoru, Başkent Universitetinin professoru Suna Timur Ağıldere isə “Türk Mətbəxi Həftəsi”nin həm Türkiyədə, həm də xaricdəki türk nümayəndəliklərində qeyd olunduğunu xatırladıb. “Bu ilin mövzusu olan “Türk mətbəxi: ənənə və müasirlik arasında yaşayan bir irs” bizi zəngin kulinariya irsi üzərində düşünməyə təşviq edir”, – deyə o bildirib.

Fransız qastronomiya tarixçisi Patrik Ramburq qastronomiya diplomatiyasının insanlıq tarixi qədər qədim olduğunu deyib. O qeyd edib ki, qədim dövrlərdə hökmdarlar siyasi gərginlikləri azaltmaq və ya müttəfiqlərinə təşəkkür etmək üçün ziyafətlər təşkil edirdilər. Tarixçinin sözlərinə görə, XVII əsrə aid fransız yemək kitablarında “Türk üsulu” ifadəsinə rast gəlinir.

XIX əsrin məşhur fransız aşpazı Urbain Dubois haqqında danışan Patrik Ramburq bildirib ki, onun “Bütün ölkələrin mətbəxi” kitabında təxminən 17 reseptdə “Türk üsulu” ifadəsi istifadə olunub.

O, həmçinin qəhvənin Fransaya Türkiyə vasitəsilə gəldiyini vurğulayıb. “Qəhvə birbaşa Türkiyədən Fransaya gəlib. XVI əsrdə Türkiyəyə səyahət edən fransızlar qəhvə içilən məkanlardan bəhs edirdilər. Daha sonra qəhvə Fransaya gətirildi və xüsusilə XVII əsrdə burada geniş yayıldı”, – deyə Ramburq bildirib.

Tarixçi əlavə edib ki, XVII əsrdə Osmanlı səfiri Süleyman Ağa Paris yüksək cəmiyyətini qəhvə ilə tanış etdirərək bir növ qastronomiya diplomatiyası həyata keçirib.

Fransız coğrafiyaşünası Pyer Raffar isə 20 ildir türk mətbəxi ilə maraqlandığını bildirərək, Qaziantepi ölkənin qastronomiya paytaxtı adlandırıb. O vurğulayıb ki, Türkiyənin hər bölgəsinin özünəməxsus kulinariya ənənələri var. “Türkiyə mədəniyyətlərin və imperiyaların kəsişməsində yerləşən ölkədir. Bu da türk mətbəxinin zənginliyini formalaşdırıb”, – deyə Raffar qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, türk diasporu və beynəlxalq səviyyədə fəaliyyət göstərən türk aşpazlar türk mətbəxinin tanıdılmasında mühüm rol oynayırlar.

Türk aşpazı Sinem Özler isə türk cəmiyyətinin kulinariya baxımından çox zəngin irsə malik olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, məqsədləri Anadolu mətbəxini dünyaya olduğu kimi təqdim etməkdir. “Əvvəlcə əlimizdə olan dəyərləri ön plana çıxarmağa və görünən etməyə çalışırıq”, – deyə Özler bildirib.

Aşpaz əlavə edib ki, yeməkləri füzyon və ya molekulyar mətbəx nümunəsinə çevirmədən, orijinal formasında təqdim etməyə üstünlük verirlər.

Türk mühəndis və aşpazı Esin Fakılı isə 32 il avtomobil sənayesində çalışdıqdan sonra qastronomiya sahəsinə keçdiyini deyib. Onun sözlərinə görə, fransızların əksəriyyəti türk mətbəxini əsasən kabab və dönərlə əlaqələndirir. “Yeni yeməklər təqdim etdikdə, fransızlar əslində türk mədəniyyəti ilə də tanış olurlar. Məncə, bir mədəniyyətlə onun mətbəxini bir-birindən ayırmaq mümkün deyil”, – deyə Fakılı vurğulayıb.

Proqramın sonunda Türkiyənin Parisdəki səfiri Yunus Dəmirər çıxışçılardan türklərin yeməklərdə yoğurdan niyə bu qədər geniş istifadə etdiyini soruşub.

“Yoğurt çox qədim türk sözüdür. Bu söz Orta Asiyada köçəri həyat yaşayan ilk türk tayfalarından gəlir. Düşünürəm ki, türklərin yoğurda bağlılığını da məhz bu izah edir”, – deyə Pyer Raffar cavab verib.