"Alimlər xəbərdarlıq edir: dünya demoqrafik fəlakətə sürüklənir" - "Neue Zürcher Zeitung" (İsveçrə)

"Rekord aşağı doğum göstəriciləri qlobal miqyasda sosial və iqtisadi sistemləri ciddi təzyiq altına salır..."

Dünyanı ciddi demoqrafik böhran gözləyir. Rekord dərəcədə aşağı doğum göstəriciləri bəşəriyyəti əvvəllər görünməmiş təhlükə ilə üz-üzə qoyur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə İsveçrənin "Neue Zürcher Zeitung" nəşri demoqraf Paul Morland ilə bağlı geniş məqaləsində yazıb.

Dünya görünməmiş demoqrafik böhranla üz-üzədir

Məqalədə dünya miqyasında artan demoqrafik risklərə diqqət çəkilir. Morlandın fikrincə, bir çox ölkələrdə doğum səviyyəsinin kəskin azalması artıq geri dönüşü çətin olan prosesə çevrilib və bu meyl davam edərsə, qlobal demoqrafik balans pozulacaq.

Ekspert xüsusilə Cənubi Koreya və Yaponiyanı nümunə göstərir. Onun hesablamalarına görə, bu ölkələrdə nəsillərarası azalma o qədər sürətlidir ki, gələcəkdə əhali indiki səviyyənin bir neçə dəfə aşağısına enə bilər. Morland bunu sadəcə statistik dəyişiklik deyil, bütöv sosial modelin zəifləməsi kimi qiymətləndirir.

Yaşlanan cəmiyyətlər iqtisadi sistemi sıxışdırır

Demoqrafın əsas arqumentlərindən biri ondan ibarətdir ki, problem təkcə insanların sayının azalması deyil, yaş strukturunun kəskin dəyişməsidir. Əvvəllər bir təqaüdçünü bir neçə işləyən şəxs dəstəkləyirdisə, indi bu nisbət sürətlə bərabərləşir və gələcəkdə vəziyyət daha da ağırlaşa bilər.

Məqalədə qeyd olunur ki, bir sıra ölkələrdə artıq işçi qüvvəsi çatışmazlığı, sosial xərclərin artması və pensiya sistemlərinin yüklənməsi müşahidə olunur. Morlandın fikrincə, bu proses davam edərsə, bir çox inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr eyni vaxtda sosial gərginliklə üzləşəcək.

Çıxış yolu var, amma vaxt daralır

Ekspert hesab edir ki, miqrasiya problemi tam həll etmir, sadəcə qısamüddətli yüngülləşmə yaradır. Onun fikrincə, inkişaf etmiş ölkələrin digər dövlətlərdən işçi qüvvəsi cəlb etməsi uzunmüddətli perspektivdə yeni balanssızlıqlar yaradır.

Morland çıxış yolunu ailə institutunun gücləndirilməsində və insanların istədiyi sayda uşaq sahibi olması üçün real sosial şərait yaradılmasında görür. O bildirir ki, qadınların təhsil və karyera imkanları ilə yüksək doğum səviyyəsi arasında ziddiyyət yoxdur, əsas problem sistemin uyğunlaşmamasıdır.

Ekspert xəbərdarlıq edir ki, əgər indiki trend dəyişməzsə, demoqrafik böhran təkcə ayrı-ayrı regionlar üçün deyil, bütövlükdə bəşəriyyətin gələcəyi üçün real təhlükəyə çevriləcək.