"Yer kürəsinin nüvəsi "qızıl buraxır": dərinliklərdən səthə doğru gizli axın" - Tədqiqat

"Yer nüvəsində kilidlənmiş qiymətli metallar tədricən səthə qalxır və bu proses planetin formalaşması haqqında təsəvvürləri dəyişir..."

Yer səthinin minlərlə kilometr altında, nüvəyə yaxın qatlarda əvvəllər mümkün sayılmayan proseslərin getdiyi ortaya çıxıb. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "earth.com" nəşri yazıb.

Dərinliklərdə baş verən gözlənilməz proses

Tədqiqatçılar bildirir ki, uzun müddət 3 min kilometr dərinlikdə "kilidlənmiş" hesab edilən qızıl və digər qiymətli metallar əslində yavaş-yavaş yuxarı qatlara doğru hərəkət edir. Qettinq Universitetindən doktor Nils Meslinq qeyd edir ki, ilkin nəticələr əldə olunanda alimlər sözün həqiqi mənasında "qızıl tapdıqlarını" anlayıblar. 

Araşdırmalar göstərir ki, nüvədən gələn material - qızıl və digər nadir metallar daxil olmaqla mantiyaya sızır və oradan da daha yuxarı qalxır. Bu prosesin izləri Havay adaları ərazisindəki vulkanik lavada aşkar edilib. Məlum olub ki, milyonlarla, hətta milyardlarla il dərinlikdə qalan metallar məhz vulkan püskürmələri vasitəsilə Yer səthinə yaxınlaşır.

Planetin "daxili dövranı" və yeni baxış

Professor Matias Vilbold izah edir ki, ərimiş süxurlar bu qiymətli elementləri daşıyaraq okean adalarının yaranmasına qədər gedib çıxan geoloji proseslər yaradır. Bu isə onu göstərir ki, Yer nüvəsi əvvəl düşünüldüyü kimi tam təcrid olunmuş sistem deyil. Alimlərin fikrincə, nüvə ilə mantiya sərhədində formalaşan nəhəng həcmdə qızmış material kütlələri zamanla yuxarı qalxır.

Bu proses insan ömrü ilə müqayisədə son dərəcə yavaş getsə də, milyon illər ərzində böyük miqdarda metalın yerini dəyişə bilir. Hətta bu gün smartfonlarda və tibbi cihazlarda istifadə olunan bəzi metalların bir vaxtlar Yer kürəsinin qaynar mərkəzinin bir hissəsi olduğu ehtimal edilir.

Sensasiya və reallıq: "qızıl axtarışı" mümkün deyil

Bu kəşf nə qədər sensasiyalı səslənsə də, alimlər xəbərdarlıq edir ki, bu proses praktik qazanc üçün istifadə edilə biləcək səviyyədə deyil. Yəni vulkanlara üz tutub "qızıl toplamaq" mümkün deyil - səthə çıxan metalın miqdarı çox azdır. Bu hadisə daha çox elmi baxımdan əhəmiyyətlidir. O, Yer kürəsinin 4,5 milyard illik formalaşma tarixini daha yaxşı anlamağa kömək edir və planetin daxilində gedən mürəkkəb proseslərə yeni baxış təqdim edir.