"Mən Hoqvartsa düşmədim" adlı serial: autizmli insanlar haqqında mübahisəli ekran işi - BBC

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

"Autizmli insanların ünsiyyət imkanları və göstərilən metodların elmi əsaslı olub-olmaması ətrafında yaranan mübahisələr..."

Rusiyada İnternet İnkişafı İnstitutunun dəstəyi ilə autizm spektr pozuntusu olan, danışmayan gənclər haqqında sənədli serial çəkilib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Yeni serial və əsas ideya

Nəşr yazır ki, layihədə real çəkilişlər animasiya səhnələri ilə qarışdırılıb. Serialın əsas ideyası ondan ibarətdir ki, guya "alternativ kommunikasiya" vasitəsilə danışa bilməyən insanlar öz daxili dünyalarını ifadə edə bilirlər.

Baş qəhrəmanlardan biri - aktyor Semyon Şominin qardaşı Zaxar uşaqlıqdan "atipik autizm və dərin intellektual pozuntu" diaqnozu ilə yaşayır. Layihə şəxsi ailə hekayəsindən ilhamlanaraq yaradılıb. Serial 4 platformada eyni gündə yayımlanıb və hər bölümün sonunda yeni yardım mərkəzinə aparan QR-kod verilir.

"Daxili səs" və mübahisəli kommunikasiya metodu

Serialda danışmayan yeniyetmələr planşet vasitəsilə yazdıqları mətnlə "daxili dünyalarını" ifadə edirlər. Bu mətnləri isə məşhur aktyorlar səsləndirir. Əsas metod - Olya Nikolaevanın istifadə etdiyi "facilitated communication" (asanlaşdırılmış kommunikasiya) üsuludur. Bu üsulda mütəxəssis uşağın əlini və ya biləyini tutaraq yazmağa kömək edir.

Məsələn, Zaxar planşetdə atasının ölümü barədə belə yazır: "Atamın Hoqvartsa (Hoqvarts - Harri Potter dünyasında sehrbazların oxuduğu uydurma məktəbdir - red.) getdiyini düşündüm. Sonra başa düşdüm ki, o ölüb. Amma heç kim bilmir insanlar öləndən sonra hara gedir." Bu cür mətnlər serialda emosional təsir yaratmaq üçün əsas vasitəyə çevrilib.

Elm adamlarının mövqeyi

Mütəxəssislər isə göstərilən metodun elmi cəhətdən təsdiqlənmədiyini bildirirlər. Psixiatrların sözlərinə görə, "facilitated communication" artıq köhnəlmiş və etibarsız sayılan üsuldur. Araşdırmalar göstərir ki, bir çox hallarda mətnləri uşaq yox, ona fiziki kömək edən şəxs formalaşdırır.

Həkimlər vurğulayır ki, autizmli uşaqlar üçün daha effektiv və sübut olunmuş metodlar, məsələn, PECS sistemi və digər alternativ kommunikasiya formaları mövcuddur. Rəsmi tibbi tövsiyələrdə bu üsul "tövsiyə olunmur" kimi qeyd edilir.

Alternativ üsullar və real həyat problemi

Mütəxəssislərin fikrincə, autizmli uşaqların problemi düşünməmək deyil, özlərini ifadə edə bilməməkdir. PECS kimi sistemlər uşağa müstəqil ünsiyyət imkanı verir: kart seçilir, cümlə qurulur və ehtiyac bildirilir. Valideynlər isə bildirir ki, real həyatda əsas problem cəmiyyətin bu ünsiyyət formalarını qəbul etməməsidir. Uşaq planşetlə "mən borş istəyirəm" yazanda belə, insanlar bunu anlamır və çaşqınlıq yaşayır.

Nəticə

"Mən Hoqvartsa düşmədim" serialı emosional və təsirli təqdimatla seçilsə də, ekspertlər onun əsas kommunikasiya modelini elmi baxımdan şübhəli hesab edir. Əsas mesaj isə dəyişmir: autizmli insanlar düşünür və hiss edir, lakin onların ifadə yolu düzgün və sübut olunmuş metodlarla dəstəklənməlidir.