"Taliblər yeni ailə qanunu qəbul etdi: insan haqları təşkilatları həyəcan təbili çalır" - "Hindustan Times"

"Talibanın yeni ailə qanunu qızların hüquqları ilə bağlı ciddi narahatlıq doğurub..."

Əfqanıstanda hakimiyyətdə olan "Taliban" hərəkatı qadın və qızların hüquqları ilə bağlı yeni və ciddi mübahisələrə səbəb olan ailə dekretini təsdiqləyib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "hindustantimes.com" nəşri yazıb.

31 maddəlik dekret: nikah, boşanma və qəyyumluq qaydaları

Məlumatda deyilir ki, sənəddə yetkinlik yaşına çatmış, evli olmayan qızın susmasının nikaha razılıq kimi qəbul edilə biləcəyi qeyd olunur. Sənədi "Taliban"ın ali lideri Hibatulla Axundzadə imzalayıb. Məlumata görə, yeni sənəd 31 maddədən ibarətdir və nikah, boşanma və qəyyumluq məsələlərini tənzimləyir. Qanuna əsasən, atalar və babalar yetkinlik yaşına çatmamış qızların nikah qərarını verə biləcəklər.

Sənəddə göstərilir ki, belə nikahlar qız yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra məhkəmə qərarı ilə ləğv edilə bilər, lakin bu proses də yalnız "Taliban" məhkəmə sistemi çərçivəsində mümkündür. Ən çox etiraz doğuran maddələrdən biri isə odur ki, yetkinlik yaşına çatmış bakirə qızın susması onun razılığı kimi qiymətləndirilə bilər. Eyni hal artıq evli olan qadın və ya kişi üçün isə tətbiq olunmur.

İnsan haqları təşkilatlarının sərt reaksiyası

İnsan haqları təşkilatları bu qaydaların Əfqanıstanın yoxsul bölgələrində artıq mövcud olan praktikaları qanuniləşdirdiyini bildirirlər. Xüsusilə iqtisadi çətinliklər səbəbilə ailələrin qızlarını erkən yaşda evləndirməsi və ya "satması" halları qeyd olunur. "Girls Not Brides" təşkilatının məlumatına görə, Əfqanıstanda qızların təxminən üçdə biri 18 yaşına çatmadan ərə verilir.

Hətta bəzi hallarda körpə yaşında olan uşaqların belə gələcək nikah üçün "razılaşdırıldığı" bildirilir. Bu cür "nikah sövdələşmələrində" məbləğlərin 500-3000 dollar arasında dəyişdiyi qeyd olunur. Siyasi şərhçi Fəhimə Məhəmməd isə bildirib ki, uşağın nikaha şüurlu razılıq verməsi mümkün deyil və susmanın razılıq kimi qəbul edilməsi qızların səsini tamamilə yox edir.

Qanunun daha geniş təsirləri və narahatlıqlar

Tənqidçilərin fikrincə, "Taliban" hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra qadınlara qarşı məhdudiyyətləri daha da sərtləşdirib. Qızların altıncı sinifdən sonra təhsil alması qadağan olunub, qadınların universitetlərə girişi bağlanıb, əmək fəaliyyəti və ictimai həyatda iştirakı ciddi şəkildə məhdudlaşdırılıb.

İnsan haqları təşkilatları, o cümlədən "Amnesty International" Əfqanıstandakı vəziyyəti "gender aparteidi" kimi qiymətləndirir və yeni qanunun bu sistemi daha da möhkəmləndirdiyini bildirirlər.