“Erməni soyqırımı” – 103 yaşlı siyasi oyun aləti
Oxunub: 651
26 Apr 2021 | 12:16
“Erməni soyqırımı” – 103 yaşlı siyasi oyun aləti
Erməni məsələsi bir-birinə rəqib, hətta düşmən dövlətləri birləşdirən maraq nöqtəsidir. Rusiya, ABŞ, Fransa, İran və s. kimi. 1915-ci il olaylarına “soyqırım” deməklə Co Bayden təzə bir iş görmür, sələfi Vudro Vilsonun 100 il qabaq başlatdığı siyasəti davam etdirir.
 
“Qəsb olunmuş Ermənistan” (“Ravished Armenia”) adlı film 1919-cu ildə ABŞ-da çəkilib. Amerikaya yenicə gələn qaçqın ermənilərdə belə bir filmi çəkməyə heç pulu demirəm, hay nə gəzirdi.
 
Bəs bu filmi kim çəkib, nə məqsəd güdüb?
Vaşinqtona son səfərimdə dostum İrena Lasota mənə Günter Levinin “Osmanlı Türkiyəsində erməni qırğını: mübahisəli soyqırım” (Guenter Lewy. The Armenian Massacres in Ottoman Turkey: A Disputed Genocide) kitabını bağışlamışdı. Həmin kitabda müəllif yazır ki, ermənilərin Şərqi Anadoludan deportasiyası genosid siyasəti yox, müharibə dövründə düşmənlə separat işbirliyinin, üsyanların, türklərə edilən qətliamların qarşısını almaq məqsədi güdüb. Qətllər genosid xarakteri daşımayıb, çünki onları hökumətin təşkil etdiyi sübuta yetirilməyib: “Deportasiyanın həqiqətdə Türkiyə ermənilərinin qabaqcadan düşünülmüş plana əsasən qırmaq məqsədi daşıdığı bir çox aspektlərə və köçürmənin xüsusiyyətlərinə uyğun gəlmir”.
 
Məsələ orasındadır ki, Rusiyaya sərhəd bölgələrdə, şərqi və mərkəzi Anadoluda yaşayan ermənilər köçürülüb. İstanbul, İzmir və Hələb kimi şəhərlərdən ermənilər deportasiya edilməyib. Ölkənin dəmiryolu olmayan şərq rayonlarından piyada köçürmə zamanı yolda ölənlər heç bir vəchlə soyqırımı prinsiplərinə uyğun deyil. “Osmanlı hökuməti nizamlı proses təşkil etmək istədi, ancaq onu həyata keçirmək üçün vasitəsi yox idi”.
 
Başqa bölmədə o, Çarlz Dovset və Malkolm E.Yapp (Charles Dowsett, Malcolm E.Yapp) kimi tarixçilərin mənbələrinə, ABŞ-ın Paris Sülh Konfransında Yaxın Şərq üzrə rəsmisi Corc Montqomerinin (George Montgomery) cədvəllərinə, həmçinin İstanbuldakı Erməni Milli Şurasının rəqəmlərinə əsaslanaraq sübut edir ki, həmin dövrdə ölənlərin sayı iddia edildiyi kimi, milyon yarım olmayıb. “Həmin dövrdə heç bir ölüm statistikası mövcud deyildi”.
 
Bu kitabda ən vacib məqamlardan biri də Henri Morgentaunun məktublarıdır. 1912-ci ildə Vudro Vilsonun prezident seçkiləri kampaniyasına rəhbərlik etmiş Henry Morgenthau 1913-cü ilin noyabrından 1916-cı ilin fevralınadək İstanbulda ABŞ-ın səfiri olmuş, eyni zamanda, Türkiyə ilə müharibə aparan Antantanın marağını təmsil etmişdi.
 
Morgentau ABŞ dövlətinin müharibə siyasətində qələbə çalmasına yardım etmək üçün öz təklifini prezident Vilsona 1917-ci il noyabrın 26-da yazdığı məktubla bildirir. Burada Morgentau müxalifət və müharibəylə bağlı ümidsizliyini ifadə edir və bu vəziyyətdə dəyişiklik yarada biləcək bir kitab dərc edə biləcəyini yazır:
 
“Elə bir kitab yazmaq istəyirəm ki, təkcə Almaniyanın Türkiyə və Balkanlara nüfuz etməsini deyil, eyni zamanda dünyanın istənilən ölkəsində meydana gələn bu tipli sistemi faş edə bilim. Türkiyəyə gəldikdə, burada biz Almaniyanın ən zəhərli halda ziyanlı təsirini görürük – bu isə yaşından asılı olmayaraq hər bir kəsin qətlə yetirilməsində, köməksiz erməni və suriyalıların dəhşətli şəkildə öldürülməsində kulminasiya nöqtəsinə çatdı. Bu əhvalatın belə bir ayrıca detalı və Almaniyanın bu işi təşviq etməsinə gəlincə, düşünürəm ki, kiçik şəhərlərdə və rayonlarda yaşayan amerikalılara müraciət onları nəticəsi qələbə olacaq müharibə aparmaq siyasətinə inandırmağın ən uğurlu vasitəsi olardı”
Burada erməni qırğınlarının miqyası və mahiyyəti qəsdən təhrif olunur. Türkiyənin, xüsusilə Almaniyanın düşmən obrazı ABŞ hökumətinin okeanın o tayında müharibə siyasətinə bəraət qazandırmış olur.
 
Təklif qəbul edilir və sonralar ermənilərin erməni soyqırımına görə istinad edəcəkləri əsas sənəd 1918-ci ildə “Səfir Morgentaunun xatirələri” (“Ambassador Morgenthau’s Story”) adlı kitab şəklində nəşr olunur. Onun bu təklifi sonralar başqa ölkələrə münasibətdə də təzyiq siyasəti kimi istifadə olunan yeni üsula, “soyqırımı” terminli siyasi oyun alətinə çevrildi.
 
Yuxarıda söz açdığım filmin nə məqsədlə çəkilib? Bu suala ABŞ diplomatı Henri Morgentau filmə baş rollardan birinə çəkilməsiylə özü aydın cavab verir.
 
Vahid Qazi
Oxşar xəbərlər
N.Tusi adına Klinika
19:48, Bu gün
“Ermənistan razı deyilsə, Zəngəzur dəhlizi açıla bilməz” - Lavrov nə demək istəyir?
19:34, Bu gün
Azərbaycanın Böyük Vətən müharibəsi veteranları Rusiya Xarici İşlər nazirinə müraciət edib
19:33, Bu gün
"Əgər PKK ilə ittiham edənlərin sözlərinə inanarıqsa..."
19:29, Bu gün
“Amazon”un rəhbəri 2,5 milyard dollarlıq şirkət səhmi satıb
19:29, Bu gün
“Aztelekom”un vəzifəli əməkdaşı işdən çıxarılıb
19:27, Bu gün
Buraxılış imtahanında bir nəfər maksimum bal toplayıb
19:26, Bu gün
AzTU-ya yeni prorektor təyin olunub
19:21, Bu gün
Səməd Seyidov səfir Kristofer Martinez Berroteranla görüşüb
19:15, Bu gün
“Haber Global” Prezident İlham Əliyevin sözlərini xatırlatdı - VİDEO
19:13, Bu gün
“Qazaxıstan həmişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib”
18:15, Bu gün
Buraxılış imtahanlarının nəticələri AÇIQLANDI
18:07, Bu gün
Paşinyan: “Qarabağla bağlı razılaşmaları yerinə yetirməyə hazırıq”
17:52, Bu gün
Sürücülərin NƏZƏRİNƏ: Sabahdan Bakıda bəzi yollar təmirə bağlanır - RƏSMİ
17:50, Bu gün
Azərbaycan ombudsmanı Mişel Başele və Dunya Miyatoviçə məktub ünvanlayıb
17:45, Bu gün
BDU-da "Heydər Əliyev gənclər siyasətinin banisidir" mövzusunda dəyirmi masa keçirilib
17:38, Bu gün
Ter-Petrosyan eks-prezidentləri Paşinyana qarşı birləşməyə ÇAĞIRDI
17:36, Bu gün
Yerə düşəcək nəhəng raket təşviş yaradıb: Türkiyə risk altında - FOTO
17:31, Bu gün
“Eldar Həsənovun səhhəti ağırdır” - Qırmızı Xaç Komitəsinin əməkdaşları sabiq səfirlə görüşdü 
17:27, Bu gün
Səbail icra başçısının birinci müavini Xalidə Bayramova işdən çıxarılıb
17:20, Bu gün
İrəvan Türk Cumhuriyyəti və AMİP rəhbərliyi arasında görüş keçirilib - FOTO
17:15, Bu gün
Sosial xidmətlər sahəsi üzrə mühüm layihə və innovativ təşəbbüslərin təqdimatı olub
17:14, Bu gün
"Rusiya istehsalı COVID-19 peyvəndləri “Kalaşnikov” kimi etibarlıdır"
17:03, Bu gün
Türkiyəli şəhid atası Qarabağ müharibəsinə görə Azərbaycana gələn arvadını geri qaytara bilmədi
16:57, Bu gün
Azərbaycanda bir şagirdi olan iki məktəb var
16:50, Bu gün
Azərbaycanda sutkalıq yoluxma sayı 1 000-dən aşağı düşdü
16:36, Bu gün
Hicabla bağlı müzakirələrə aydınlıq gətirildi
16:34, Bu gün
“Onun poeziyası tərbiyə məktəbidi"
16:31, Bu gün
Koçaryanın seçki blokunun tərkibi AÇIQLANDI
16:30, Bu gün
Elza Seyidcahandan yeni şeir - “Kim bizi görüşdürüb öpüşdürə bilər?”
16:26, Bu gün
Rusiya XİN rəhbəri Paşinyanla görüşdü
16:23, Bu gün
Yataq otağında intihar: Ana və qızı dəhşətli üsulla özlərini öldürdülər - FOTO
16:22, Bu gün
“İsraildə ermənilərin anti-Azərbaycan təbliğatının qarşısında duran yəhudi təşkilatları var...” 
16:21, Bu gün
"Lavrov Bakıda Şəhidlər Xiyabanını ziyarət etməlidir"
16:17, Bu gün
Ermənistan Türkiyəyə qarşı İrandan silah satır - Sensasiya
16:15, Bu gün
ADNSU-da ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümü qeyd olunub
16:02, Bu gün
3 erməni diversantın qaytarılması qarşılığında Ermənistanın öhdəlikləri – politoloqlardan açıqlama
15:57, Bu gün
Şahə qalxan atdan sıçrayan Jukov, Stalinin qəzəbi, Beriyanın istehzası – həmin hadisədən 70 il ötür
15:52, Bu gün
Milli Paralimpiya Komitəsi ilə ADBTİA arasında memorandum imzalandı
15:49, Bu gün
100 nəfər gənc hüquqşünas prokurorluq orqanlarına qulluğa qəbul edilib
15:42, Bu gün
Qənirə Paşayeva “Xalçaçı günü”nə həsr olunmuş “Ənənələrimizi yaşadanlar” adlı tədbirdə çıxış edib - FOTO
15:39, Bu gün
Aparıcıya Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində vəzifə verilib
15:37, Bu gün
Karantin qaydalarını pozan sürücülər cərimələnib - FOTO
15:33, Bu gün
Azərbaycanda xanım vəkilin şok fırıldağı - Müdafiə etdiyi şəxslə evləndi və...
15:26, Bu gün
Azərbaycanlılar Qarabağın erməni nəzarətində qalan ərazisində də sərbəst gəzir...-VİDEO
15:24, Bu gün
İlham Əliyev Kazım Qurbanovu təltif etdi - SƏRƏNCAM
15:22, Bu gün
Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa avtomobil yolunun nə vaxt istifadəyə veriləcəyi açıqlanıb
15:20, Bu gün
ATU ilə FHN Akademiyası arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb - FOTO
15:15, Bu gün
Magistraturaya qəbul imtahanının ikinci cəhdində iştirak üçün qeydiyyat yekunlaşır
15:09, Bu gün
Əlvida, ABŞ: Lavrov İrəvanı bu sənədi imzalamağa məcbur etdi - VİDEO
15:07, Bu gün
"Rusiya və  daxildəki oliqarxlar Ukraynanın hədəflərinə çatmasına imkan vermir"
14:58, Bu gün
Aslan Hüseynovun bacısı reanimasiyadadır
14:51, Bu gün
“Dövlət sərhədi haqqında” qanuna dəyişiklik edilir
14:44, Bu gün
Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-yə 1,82 milyon manat vəsait ayrıldı - SƏRƏNCAM
14:39, Bu gün
Bu gündən ARB-də yeni layihə - Özəl akustik! - VİDEO
14:36, Bu gün
Minsk qrupu ləğv edilməlidir! - QAT
14:29, Bu gün
"Geyimlər alarkən üstündəki yazı və şəkillərə diqqət yetirməliyik” - Sosioloq...
14:27, Bu gün
İordaniyalı tələbələr ADAU-da təhsil almağa maraq göstərirlər
14:22, Bu gün
Vətən Müharibəsi qəhrəmanlarının büstləri qoyulacaq
14:19, Bu gün
DSX-dən hərbçilərin qalmaqallı görüntüləri ilə bağlı AÇIQLAMA - VİDEO
14:08, Bu gün
Bu şəxslər dəfn edilərkən hərbi ehtiram göstəriləcək
14:05, Bu gün
Ayvazyandan Zəngəzur dəhlizi açıqlaması
14:00, Bu gün
Türkiyə XİN: Latviya parlamentinin "erməni soyqırımı" ilə bağlı qərarını rədd edirik
13:52, Bu gün
Silahlı Qüvvələrin Qarnizon və qarovul xidmətləri nizamnaməsinə dəyişiklik edilir
13:40, Bu gün
Azərbaycan Dəmir Yolları beynəlxalq İSO 45001-2018 standartı sertifikatını alıb
13:38, Bu gün
Türkiyə və Latviya müdafiə nazirləri arasında telefon danışığı olub
13:37, Bu gün
Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin yeni rəisinin TƏRCÜMEYİ-HALI
13:34, Bu gün
Hindistanda koronavirus dəhşəti: İnsan cəsədləri küçələrdə yandırılır - FOTOLAR
13:30, Bu gün
ARB TV-nin aparıcısının Bill Qeytslə bağlı sözləri türk mediasında - VİDEO
13:19, Bu gün
Rusiya XİN başçısı: "Qarabağın minalardan təmizlənməsi səylərini azaltmırıq"
13:17, Bu gün
“ABŞ dövlət katibinin səfəri Ukrayna xalqı üçün çox vacibdir”
13:17, Bu gün
İsmayıllıda bal oğrusu tutuldu
13:15, Bu gün
Dövlət Vergi Xidmətinə rəis təyin edilib - TƏRCÜMEYİ-HAL
13:14, Bu gün
Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə rəis təyin edildi - SƏRƏNCAM
13:02, Bu gün
Şimşək çaxacaq, yağış yağacaq, dolu düşəcək - Sabahın havası
12:47, Bu gün
Nazir müavinindən vətəndaşlara maska ilə bağlı ÇAĞIRIŞ
12:44, Bu gün
Qohumunun avtomobilini sökərək ehtiyat hissələrini satan şəxs ələ keçdi
12:43, Bu gün
Mehman Hüseynovu təhqir edən şəxs polisə çağırılıb
12:40, Bu gün
“İnsanları qəhrəmanlığa uşaq vaxtlarından hazırlamaq lazımdır”
12:38, Bu gün
Ağdamın Qarapirimli kəndindən görüntülər - VİDEO
12:37, Bu gün
Lavrov Qarabağda qeydə alınan insidentlər barədə DANIŞDI
12:32, Bu gün
“Bizim qəhrəmanımız qazi və şəhidlərimiz olmalıdır"
12:30, Bu gün
Politoloq: “Putin və Zelenski Bakıda görüşə bilər”
12:29, Bu gün
Ermənistanın anti-Azərbayan siyasəti aparması Vətən müharibəsindən sonra da səngiməyib - Hesabat
12:23, Bu gün
Gəncədə tüfeyli həyat tərzi keçirənlər və dilənçilər saxlanıldı
12:21, Bu gün
Azərbaycanda koronavirusa ən aktiv yoluxma hansı yaş aralığındadır?
12:16, Bu gün
Mayın 10-dan Azərbaycanın bütün ərazisində 18 yaşına çatmış vətəndaşlar vaksinasiyaya qatıla bilər
12:16, Bu gün
Bayram günlərində heç bir məhdudiyyət tətbiq edilməyəcək - RƏSMİ
12:15, Bu gün
“Qarabağdan erməni silahlılarının çıxarılması heç də asan olmayacaq...”
12:12, Bu gün
Rusiyanın qarabaşaq savaşı, yoxsa Azərbaycanı taxılda xaricdən asılı vəziyyətdə saxlamaq siyasəti? – Ekspert rəyi
12:09, Bu gün
Zəfər yolunun minalardan tamamilə təmizlənəcəyi vaxt AÇIQLANDI
12:08, Bu gün
Koronavirusun Hindistan mutasiyasına Azərbaycanda rast gəlinməyib
12:08, Bu gün
Türkiyə Ermənistanla sərhəddə antiterror əməliyyatı keçirir
12:06, Bu gün
Operativ qərargah brifinq keçirir - CANLI YAYIM
11:57, Bu gün
Nazir əvəzi: "Səhiyyə sistemində islahatlar aparılacaq"
11:46, Bu gün
44 günlük müharibə ilə bağlı 628 nəfərə ittiham İRƏLİ SÜRÜLDÜ
11:43, Bu gün
Azərbaycanda koronavirusun Britaniya ştammından başqa yeni növ qeydə alınmayıb - TƏBİB
11:41, Bu gün
“Mehriban xanımın bu şərəfli təşəbbüsü xalq tərəfindən böyük sevinc, fərəh və qürur hissi ilə qarşılanıb” – FOTOLAR
11:36, Bu gün
Hərb və sülh meydanında zəfər çalan komandan
11:33, Bu gün
Səhiyyə Nazirliyinin rəsmisindən karantinlə bağlı ŞAD XƏBƏR: maska, fitnes... - AÇIQLAMA
11:32, Bu gün
"Çox təəssüf ki, pasientlərin hüquqlarının müdafiəsi haqqında qanun Milli Məclisdə “öldü”"
GÜNLÜK
13:30, Bu gün
ARB TV-nin aparıcısının Bill Qeytslə bağlı sözləri türk mediasında - VİDEO
08:55, Bu gün
“Stepanakerti nəzarətə almaq üçün Azərbaycan Rusiya ilə müharibəyə girməlidir...”
05 May 2021 | 23:41
"Sübut edəcəyik ki, Türkiyə və Azərbaycan birləşərsə bütün dünyaya meydan oxuyarlar"
08:55, Bu gün
Vitali Balasanyan Njde abidəsinin sökülməsini təklif etdi - Xocalı cəlladından hiyləgər gediş...
05 May 2021 | 23:35
"Etiraf edim ki, elə sehr nömrəsi də var ki, onun  sirrini heç kimə demərəm...”
07:55, Bu gün
11 yaşlı Amin balaca uşağı dağ çayında boğulmaqdan xilas etdi...-FOTO+VİDEO
10:07, Bu gün
Fransa Əlcəzairdə keçirdiyi dəhşətli nüvə sınaqlarının cəzasını çəkməyə başladı... 
15:26, Bu gün
Azərbaycanlılar Qarabağın erməni nəzarətində qalan ərazisində də sərbəst gəzir...-VİDEO
12:16, Bu gün
Bayram günlərində heç bir məhdudiyyət tətbiq edilməyəcək - RƏSMİ
05 May 2021 | 20:14
Köçəryan və Sərkisyan, siz vətən xainisiz - Paşinyan
HƏFTƏLİK
04 May 2021 | 16:34
Arif Alışanovu hədələdi, anasının yasından gələndə qəzaya düşdü, iki övladı qaldı - Bu gün ölən müğənninin həyat gizlinləri
29 Apr 2021 | 21:04
"Lap elə özümdən 16 yaş kiçik bəy ilə ailə qurmuşam, kimə nə aidiyyatı var..?"
05 May 2021 | 14:26
"Bəziləri kimi statusun, bərli-bəzəkli təxəllüsün olmasa da ölüm xəbərinə hamı üzüldü, yandı"
29 Apr 2021 | 20:17
SSRİ-nin ilk azərbaycanlı milyonçusu idi, dəlixanaya düşdü, acından öldü - Çörək verdikləri ondan üz döndərdi- VİDEO
30 Apr 2021 | 14:34
Uşaqkən anasız qaldı, gözlənilmədən varlandı, müəmmalı şəkildə öldü - Azərbaycanın ilk rəsmi milyarderi
29 Apr 2021 | 20:04
“Mixaylo” ilə dedi-qodusu yayıldı, Amerikaya köçdü, onu ömürlük tapa bilmədilər  - Uzaq sahillərdə qeyb olan “Anjelika”
30 Apr 2021 | 18:20
"Moskvaya gəlin, ağılla-başla qazanın, amma damağınızda siqaret, oturursuz kişilərin içində..."
01 May 2021 | 23:44
Kişi və qadınlarda cinsi istəksizlik, tez qocalma - Təcili bu vitamini qəbul edin
03 May 2021 | 21:37
Toyda gəlinin bacısına aşiq oldu, ayaqlarını don vurdu, həkimlər onu aldatdı – Xalq artistindən maraqlı faktlar
02 May 2021 | 21:49
3 şagirdi ilə cinsi əlaqəyə girən müəllim birindən hamilə qaldı - RƏZALƏT...
AYLIQ
13:30, Bu gün
ARB TV-nin aparıcısının Bill Qeytslə bağlı sözləri türk mediasında - VİDEO
08:55, Bu gün
“Stepanakerti nəzarətə almaq üçün Azərbaycan Rusiya ilə müharibəyə girməlidir...”
05 May 2021 | 23:41
"Sübut edəcəyik ki, Türkiyə və Azərbaycan birləşərsə bütün dünyaya meydan oxuyarlar"
08:55, Bu gün
Vitali Balasanyan Njde abidəsinin sökülməsini təklif etdi - Xocalı cəlladından hiyləgər gediş...
05 May 2021 | 23:35
"Etiraf edim ki, elə sehr nömrəsi də var ki, onun  sirrini heç kimə demərəm...”
07:55, Bu gün
11 yaşlı Amin balaca uşağı dağ çayında boğulmaqdan xilas etdi...-FOTO+VİDEO
10:07, Bu gün
Fransa Əlcəzairdə keçirdiyi dəhşətli nüvə sınaqlarının cəzasını çəkməyə başladı... 
15:26, Bu gün
Azərbaycanlılar Qarabağın erməni nəzarətində qalan ərazisində də sərbəst gəzir...-VİDEO
12:16, Bu gün
Bayram günlərində heç bir məhdudiyyət tətbiq edilməyəcək - RƏSMİ
05 May 2021 | 20:14
Köçəryan və Sərkisyan, siz vətən xainisiz - Paşinyan