"Hörmüz boğazının sirri: geologiya dünya siyasətini necə formalaşdırdı" - İsrailli alimlər izah edir

"Milyon illər əvvəl başlayan geoloji proseslər bu gün qlobal enerji və siyasətin taleyini müəyyən edir..."

İsrailli alimlərin izahına görə, bu gün dünya siyasətinin mərkəzində duran Hörmüz boğazı əslində milyonlarla il əvvəl başlayan geoloji proseslərin nəticəsidir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "vesty.co" nəşri yazıb.

Qədim geologiya - bugünkü geopolitikanın əsası

Müasir münaqişələr - ABŞ, İsrail və İran arasındakı qarşıdurma müəyyən mənada daha qədim "toqquşmanın", yəni Yer qabığını təşkil edən tektonik plitələrin hərəkətinin davamıdır. 

Məhz bu proseslər nəticəsində Fars körfəzi formalaşıb və zamanla dünyanın ən zəngin neft və qaz regionuna çevrilib. Bu gün körfəz ölkələri dünya neft ehtiyatlarının təxminən 55 faizinə, qaz ehtiyatlarının isə 40 faizinə sahibdir. Bu isə təsadüf deyil, unikal təbii şəraitin məhsuludur.

Neftin yaranması: milyon illərin "yığımı"

Alimlər bildirir ki, qədim Tetis okeanı dövründə bu ərazilərdə böyük miqdarda plankton və digər orqanizmlər toplanaraq dəniz dibində qat-qat yığılıb. Zamanla bu qalıqlar xüsusi şəraitdə kerogenə, daha sonra isə neft və qaza çevrilib.

Bu proses üçün üç əsas şərt vacib olub: uyğun dərinlik, orqanik materialın növü və onu saxlayan "qapalı qatlar". Məhz bu amillərin uyğunluğu nəticəsində regionda nəhəng enerji yataqları formalaşıb. Son 100 ildə isə insanlar bu ehtiyatlardan intensiv istifadə edərək onların böyük hissəsini sürətlə tükədib.

Hörmüz boğazı: dar keçid, böyük güc

Tektonik plitələrin hərəkəti nəticəsində formalaşan Zaqros dağları və digər geoloji dəyişikliklər sonda Fars körfəzinə dar çıxış yaradıb, bu da Hörmüz boğazıdır. Ən dar nöqtəsində cəmi 34 km olan bu boğaz dünyada enerji daşımalarının əsas "boğaz nöqtəsi" hesab olunur.

Onun şimal hissəsinə nəzarət edən İran lazım gəldikdə qlobal neft və qaz tədarükünü ciddi şəkildə poza bilər. Beləliklə, milyon illər əvvəl baş verən geoloji proseslər bu gün həm iqtisadi, həm də siyasi gücün əsasını təşkil edir. Alimlərin fikrincə, regionun zənginliyi və strateji əhəmiyyəti də məhz bu "təbiətin mirası"ndan qaynaqlanır.