"Qızıl inqilabı başlayıb: ABŞ oyundan kənarda qalır" - "Die Welt"

"Dollar zəifləyir, qızıl isə səssiz şəkildə qlobal sistemin mərkəzinə qayıdır..."

Qlobal maliyyə sistemi ciddi dəyişikliklərin astanasındadır və bu dönüş ən aydın şəkildə qızıl bazarında hiss olunur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Almaniyanın "Die Welt" nəşri yazıb.

Səssiz inqilabın başlanğıcı

Nəşr "Deutsche Bank" ekspertlərinə istinadən yazır ki, qızıl artıq sadəcə qiymətli metal yox, yenidən strateji aktivə çevrilir. Bu proses gurultulu deyil, səssizdir. Əvvəlcə xırda texniki dəyişikliklər kimi görünür: qiymət dalğalanmaları, ehtiyatların yavaş-yavaş yenidən bölüşdürülməsi. 

Amma zaman keçdikcə bu dəyişikliklər sürətlənir və bir nöqtədən sonra artıq aydın olur ki, sistem özü dəyişib. Sənaye və rəqəmsal inqilablar kimi, bu da əvvəl hiss olunmur, sonra isə qaçılmaz reallığa çevrilir.

2008-2009 maliyyə böhranından sonra qızılın qiymətinin beş dəfə artması da bu uzun prosesin tərkib hissəsidir. Bu, təkcə iqtisadi reaksiya deyil, daha dərin struktur dəyişikliklərinin siqnalıdır.

Dolların kölgəsində qalan reallıq

Son illərdə əsas oyunçu mərkəzi banklardır. Onlar qızıl ehtiyatlarını sürətlə artırır və bu gün artıq ümumi ehtiyatların təxminən 30 faizi qızıldan ibarətdir. Bu, cəmi bir neçə il əvvəlki göstəricinin ikiqatıdır.

Eyni zamanda dolların payı ciddi şəkildə azalır. Uzun illər 60 faiz səviyyəsində qalan bu göstərici indi 40 faizdən bir qədər yuxarıdır. Maraqlı məqam isə odur ki, bu azalma digər valyutalara keçid hesabına deyil, məhz qızıla yönəlmə hesabına baş verir.

Bu, sadəcə bazar meyli deyil, strateji seçimdir. Ölkələr ehtiyatlarını şaxələndirir, riskləri bölüşdürür və dollardan asılılığı azaltmağa çalışır. Bəzi istisnalar da var, məsələn, Türkiyə müəyyən dövrlərdə valyutasını dəstəkləmək üçün qızıl satıb. Amma ümumi mənzərə dəyişmir: qızılın rolu artır.

Geosiyasət və yeni maliyyə xəritəsi

Ekspertlər hesab edir ki, bu dönüşün əsas səbəbi iqtisadiyyatdan çox geosiyasətdir. Dünya parçalanır, yeni güc mərkəzləri yaranır, bloklaşma güclənir. Qərb bir tərəfdə, Rusiya və Çin ətrafında formalaşan digər blok isə qarşı tərəfdə dayanır.

Xüsusilə Donald Tramp dövründə ABŞ siyasətinin qeyri-müəyyən və aqressiv xətti qlobal inamı zəiflədib. Sanksiyalar, ticarət müharibələri və daxili maliyyə institutlarına təzyiqlər dolların "təhlükəsiz liman" statusunu sual altına qoyur.

Məhz bu səbəbdən həm investorlar, həm də dövlətlər qızıla yönəlir. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr ehtiyatlarının böyük hissəsini qızılda saxlayır. Bəzi hallarda bu göstərici artıq üçdə birə çatıb.

Əgər bu meyl davam edərsə, qızıl yenidən qlobal maliyyə sisteminin əsas dayaqlarından birinə çevrilə bilər. Hətta gələcəkdə qızılla təmin olunan valyutalar və ya qızıla bağlı rəqəmsal aktivlər də ortaya çıxa bilər.

Ekspertlərin hesablamalarına görə, qızılın mərkəzi bank ehtiyatlarındakı payı bir qədər də artsa, qiymət 8 min dollara qədər yüksələ bilər. Daha radikal ssenaridə isə bu rəqəm 14 min dollara çata bilər.

Sonda isə hər şey bir sualda cəmlənir: dünya sabitləşəcək, yoxsa parçalanma davam edəcək? Əgər parçalanma dərinləşərsə, qızıl artıq alternativ yox, yeni maliyyə sisteminin mərkəzi sütununa çevriləcək.