"Süni intellekt nüvə riskini artırır və qlobal təhlükəsizlikdə yeni narahatlıqlar doğurur" - Yeni tədqiqat

"Yeni tədqiqatlar və təhlükəsizlik forumu süni intellektin müharibələrdə roluna dair ciddi xəbərdarlıqlar edir..."

Yeni elmi araşdırma göstərir ki, müasir süni intellekt modelləri simulyasiya edilən hərbi münaqişələrdə əksər hallarda eskalasiyanı ən yüksək səviyyəyə - nüvə silahının istifadəsinə qədər aparır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "New Scientist" nəşri yazıb.

Süni intellektin "nüvə meyli"

Nəşrin yazdığına görə, London Kral Kollecinin tədqiqatçıları üç aparıcı süni intellelt modelini - "ChatGPT", "Claude Sonnet 4" və "Gemini 3 Flash"-i müxtəlif böhran ssenarilərində dövlət rəhbərləri kimi sınaqdan keçiriblər. Ümumilikdə 21 oyun aparılıb və sistemlər yüzlərlə qərar verib. Nəticələrə görə, modellər demək olar ki, hər dəfə taktiki nüvə zərbəsini "ən effektiv çıxış yolu" kimi seçib.

Onlarda insanlar kimi "nüvə tabusu" anlayışı olmadığı üçün etik və humanitar məhdudiyyətlər nəzərə alınmayıb. Tədqiqatçılar bildirir ki, süni intellekt nə itkilərdən qorxur, nə də uzunmüddətli fəsadları "emosional" olaraq qiymətləndirir. Bu isə onun qərarlarını daha riskli edə bilər.

Qlobal təhlükəsizlikdə süni intellekt müzakirəsi

Sinqapurda keçirilən "Shangri-La Dialogue" təhlükəsizlik forumunda da süni intellektin hərbi riskləri əsas mövzulardan biri olub. Pakistan ordusunun generalı Nauman Zəkriyyə bildirib ki, süni intellekt qərarvermə prosesini sürətləndirərək "OODA dövrəsini" qısaldır və bu, insanın vəziyyəti tam qiymətləndirmədən qərar verməsinə səbəb ola bilər.

Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin rəhbəri Miryana Spolyariç isə xəbərdarlıq edib ki, süni intellekt mülki əhali üçün həm qoruyucu, həm də təhlükəli nəticələr yarada bilər. Çin nümayəndəsi nüvə silahının birinci istifadə olunmaması prinsipini vurğulayaraq, bunun qlobal sabitlik üçün vacib olduğunu qeyd edib.

Hollandiya müdafiə rəsmisi Onno Eyxelshaym isə bildirib ki, süni intellekt artıq real döyüş əməliyyatlarında geniş, o cümlədən Ukraynanın hücumların proqnozlaşdırılmasında və ABŞ-ın bəzi hərbi planlamalarında istifadə olunur.

Beləliklə, həm elmi tədqiqatlar, həm də beynəlxalq təhlükəsizlik müzakirələri göstərir ki, süni intellekt artıq sadəcə texnoloji alət deyil, strateji risk amilinə çevrilir. Xüsusilə nüvə təhlükəsizliyi sahəsində onun istifadəsi ciddi nəzarət və məhdudiyyətlər tələb edir.