"ABŞ artıq vəziyyətə nəzarət etmir: qlobal üstünlüyün sonu gəlib" - "Responsible Statecraft" (ABŞ)

"İranla müharibə ABŞ-ın ənənəvi üstünlük anlayışının sonunu simvolizə edir..."

İranla müharibə ABŞ-ın onilliklərdir güvəndiyi "qlobal üstünlük" strategiyasının artıq işləmədiyini üzə çıxarıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın "Responsible Statecraft" nəşri yazıb.

ABŞ üstünlük modelinin çat verməsi

Nəşr yazır ki, Vaşinqton hələ də köhnə modelə əsaslanır, amma bu yanaşma nə müttəfiqləri qoruyur, nə də qlobal sabitlik yaradır. İraq və Əfqanıstan təcrübəsi göstərdi ki, hərbi güc təkbaşına nəticə vermir. Ukrayna müharibəsi isə daha da aydın etdi: böyük ordular belə qətiyyətli və uyğun strategiyaya malik tərəflər qarşısında ilişib qala bilər.

İran müharibəsi: gücün sərhədləri

İranla qarşıdurma ABŞ gücünün real limitlərini üzə çıxardı. ABŞ bəzi hərbi üstünlüklərə malik olsa da, nəticə əldə etməkdə ciddi çətinlik yaşadı. İran isə coğrafiya və asimmetrik taktika ilə bu üstünlüyü neytrallaşdırdı, hətta ABŞ zərbələrinin təsiri ilə bağlı ilkin iddiaların şişirdildiyi ortaya çıxdı. İraqda rejim devrilsə də, ölkə sabitləşmədi. İranda isə əksinə, müharibə hakimiyyəti zəiflətmək əvəzinə daha da möhkəmləndirdi və daxili konsolidasiyanı gücləndirdi.

Yeni dünya düzəni və nəticə

Analitiklərin fikrincə, dünya artıq "üstünlük" yox, "qarşılıqlı məhdudlaşdırma" mərhələsinə keçir. Kiçik dövlətlər belə coğrafiya və uyğun strategiya ilə böyük gücləri dayandıra bilir, nəticədə heç bir tərəf tam üstünlük qazana bilmir. ABŞ üçün əsas risk gücün azalması yox, köhnə strategiyadan imtina etməməsidir.

İttifaqlar qalacaq, amma forması dəyişəcək - ölkələr tək bir gücə deyil, daha çox balanslaşdırılmış təhlükəsizlik sisteminə yönələcək. Nəticə isə açıqdır: bu, tədricən formalaşan yeni beynəlxalq dövrün başlanğıcıdır və qalib gələnlər ona daha tez uyğunlaşanlar olacaq.