"ABŞ-İran qarşıdurması: müharibə bitdi, yoxsa fasilə verildi?" - "Deutsche Welle"

"Hüquqi mübahisələr və diplomatik manevrlər fonunda qeyri-müəyyənlik qalır..."

ABŞ prezidenti Donald Tramp Konqresə göndərdiyi məktubda İranla hərbi əməliyyatların dayandırıldığını bildirib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "dw.com" nəşri məlumat yayıb.

Tramp müharibənin bitdiyini elan edir

ABŞ-İran qarşıdurması ətrafında həm siyasi, həm hüquqi, həm də diplomatik müstəvidə ziddiyyətli siqnallar davam edir. Vaşinqton bir tərəfdən müharibənin bitdiyini elan edir, digər tərəfdən isə mümkün yeni eskalasiya variantlarını gündəmdə saxlayır. Trampın sözlərinə görə, 28 fevralda başlayan qarşıdurma artıq başa çatıb və bu qərar Konqresin 60 günlük müddət tələbi fonunda verilib.

Məktubda qeyd olunur ki, aprel ayından etibarən tərəflər arasında birbaşa hərbi toqquşmalar qeydə alınmayıb. Bununla belə, sənəddə İranın ABŞ üçün hələ də ciddi təhlükə olaraq qaldığı vurğulanır və regionda Amerika qüvvələrinin mövcudluğunun davam edəcəyi, lazım gəldikdə isə əməliyyatların bərpa oluna biləcəyi mesajı verilir.

Hüquqi ziddiyyət və real xərclər

Vaşinqtonda bu yanaşma ciddi mübahisələr doğurub. Demokratlar administrasiyanı 1973-cü il "Hərbi səlahiyyətlər haqqında qanun"dan yan keçməkdə ittiham edir və Konqresin razılığı olmadan prosesin davam etdirildiyini bildirirlər. Ağ Ev isə atəşkəsdən sonra 60 günlük müddətin yenidən başladığını iddia edir ki, bu da hüquqi baxımdan mübahisəli presedent yaradır.

Digər tərəfdən, müharibənin maliyyə yükü ilə bağlı da ziddiyyətli rəqəmlər var: rəsmi olaraq 25 milyard dollar açıqlansa da, bəzi mənbələrə görə real xərclər, itirilmiş texnika və zərər görmüş bazalar nəzərə alındıqda, 50 milyard dollara yaxınlaşır. Bu isə ABŞ daxilində əlavə siyasi təzyiq yaradan amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Diplomatiya, yoxsa yeni eskalasiya?

İran vasitəçilər üzərindən ABŞ-a yeni təklif göndərərək əvvəlki sərt şərtlərini qismən yumşaldıb. Tehran artıq danışıqlara başlamaq üçün blokadanın dərhal ləğvində israr etmir və Hörmüz boğazının qarşılıqlı şəkildə açılmasını, həmçinin sanksiyaların mərhələli yumşaldılmasını müzakirə etməyə hazır olduğunu bildirir.

Lakin Tramp bu təklifdən narazıdır və açıq şəkildə iki variantın qaldığını deyir: ya razılaşma, ya da hərbi zərbələrin davamı. Onun ritorikası göstərir ki, Vaşinqton diplomatiyanı tam istisna etməsə də, hərbi ssenari hələ də real seçim kimi masadadır. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, "bitmiş müharibə" əslində yalnız müvəqqəti fasilə ola bilər və vəziyyət istənilən an yenidən gərginləşə bilər.