"Tapılmayan əsgərlər": Rusiyanın Ukraynadakı itkiləri barədə aprelə qədər nə məlumdur? - BBC

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

"Müharibənin görünməyən tərəfi və statistikadan kənarda qalan talelər..."

Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğal başlayandan indiyədək həlak olmuş 212 188 rus hərbçisinin adı müəyyən edilib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə BBC nəşrinin "Mediazona" və könüllülərlə birgə apardığı araşdırmanın nəticələrində deyilir.

Müharibənin görünməyən qurbanları

Araşdırmada deyilir ki, bu itkilərin 57 faizini könüllülər, səfərbər olunanlar və cəzaçəkmə müəssisələrindən müharibəyə göndərilən şəxslər, yəni müharibə başlamazdan əvvəl ordunun peşəkar üzvləri olmayan insanlar təşkil edir.

Son iki həftədə siyahıya 4600-dən çox yeni ad əlavə olunub. Bu artım konkret cəbhə hadisələri ilə bağlı deyil, lakin müharibənin mühüm xüsusiyyətini göstərir: itkilərin böyük hissəsi dronların təsir zonasına düşən ərazilərdə baş verir.

2025 və 2026-cı illərdə rus itkilərinin əsas səbəbi məhz "kill zone" adlandırılan - genişlənmiş döyüş zonasındakı dron zərbələridir. Müasir döyüşlərdə təmas xətti artıq dar bir zolaq deyil, eni 500 metrdən 10-15 kilometrə qədər uzanan, hər iki tərəfdən intensiv atəş altında qalan bir sahəyə çevrilib. Bu zonada olanlar eyni anda dron, artilleriya və atıcı silahların hədəfinə çevrilir.

Nəticədə həlak olanların cəsədlərinin çıxarılması çox vaxt mümkün olmur və bu proses aylarla, bəzən illərlə uzanır. Bəzi hallarda ərazilər nəzarətə keçdikdən sonra itkin düşənlərin cəsədləri tapılıb ailələrinə qaytarılır, lakin çoxları heç vaxt tapılmır və yalnız məhkəmə qərarı ilə "həlak olmuş" hesab edilir.

Həyatla ölüm arasında qalan talelər

Abakan şəhərindən olan Nikolay Taydonov 2020-ci ildə, cəmi 18 yaşında hərbi xidmətə çağırılıb. Daha sonra müqavilə ilə xidmətini davam etdirib və yalnız 2024-cü ildə Ukraynadakı müharibəyə göndərilib. Bir neçə ay sonra - 2025-ci ilin fevralında itkin düşüb. Yalnız bir ildən sonra, 2026-cı ilin martında ailəsinə onun öldüyü bildirilib. Bu halda cəsəd ailəyə qaytarılsa da, bu, nadir hallardandır.

Ussuriysk şəhərindən Aleksey Kolesnikovun taleyi isə fərqli olub. Pulemyotçu kimi 2022-ci ildən döyüşən Aleksey Donetsk vilayətində meşə zolağında atəşə məruz qalaraq həlak olub. Döyüş yoldaşları onun öldüyünü görsələr də, əvvəlcə başqa yaralını xilas etməyə çalışdıqları üçün cəsədi çıxara bilməyiblər. Daha sonra ərazi Ukrayna qüvvələrinin nəzarətinə keçib.

Komandanlıq hesab edir ki, onun cəsədi hələ də döyüş xətti yaxınlığında qalır və çıxarılması mümkün deyil. Ailəsi uzun müddət onun rəsmi şəkildə ölü elan edilməsinə qarşı çıxıb - qorxublar ki, bu halda axtarışlar dayandırılacaq. Nəticədə yalnız iki ildən sonra məhkəmə qərarı ilə həlak olduğu tanınıb.

Bu kimi hallar çox vaxt ictimaiyyətə açıqlanmır. Bir çox ailə itkilər barədə məlumat yaymır və yalnız məhkəmə sənədləri vasitəsilə bu ölümlər qeydə alınır. Üstəlik, 2025-ci ilin sonlarından etibarən belə qərarların bir hissəsi məhkəmə saytlarından gizlədilməyə başlayıb ki, bu da real mənzərəni müəyyən etməyi çətinləşdirir.

Statistika və müharibənin real miqyası

Araşdırma göstərir ki, müharibənin müxtəlif mərhələlərində itkilər fərqli dinamikaya malik olub. İlk il yarımda itkilər dalğavari xarakter daşıyıb - Baxmut və Avdeyevka döyüşləri zamanı gündə 100-150 ölüm təsdiqləndiyi dövrlər, nisbətən sakit mərhələlərlə əvəzlənib. 2024-cü ilin oktyabrından etibarən isə orta gündəlik itki sayı 120 nəfərə yüksəlib və bu yüksək səviyyədə qalır.

Regionlar üzrə isə Başqırdıstan və Tatarıstan ən çox itki verən ərazilər sırasındadır. Bu, həm də yerli könüllülərin məlumat toplama fəaliyyətinin daha aktiv olması ilə bağlıdır. Ümumilikdə isə kiçik şəhər və kənd sakinlərinin ordu ilə müqavilə bağlama ehtimalı daha yüksəkdir - səbəb isə iş imkanlarının məhdudluğu və yerli hakimiyyətin daha fəal təşviqat aparmasıdır.

Araşdırma həmçinin göstərir ki, Rusiya peşəkar hərbçilər, o cümlədən zabit heyəti arasında da ciddi itkilər verir. Müharibə başlayandan indiyədək 7106 zabitin öldüyü təsdiqlənib: onların arasında 494 polkovnik-leytenant, 164 polkovnik və 15 general var. Zabitlərin itirilməsi xüsusilə həssasdır, çünki rus hərbi sistemində koordinasiya və əməliyyatların idarəsi əsasən onların üzərinə düşür. Komanda heyətinin itirilməsi nizamsızlığa və əlavə itkilərə səbəb olur.

Ekspertlərin qiymətləndirməsinə görə, açıq mənbələr əsasında müəyyən edilən rəqəmlər real itkilərin yalnız 45-65 faizini əhatə edir. Bu səbəbdən faktiki həlak olan rus hərbçilərinin sayı 326 mindən 471 minə qədər ola bilər.

Əgər özünü "DXR" və "LXR" adlandıran qurumların döyüşçüləri də bu rəqəmlərə əlavə edilərsə, ümumi itkilər 347 mindən 495 minə qədər yüksələ bilər. Beləliklə, statistikadan kənarda qalan minlərlə "tapılmayan əsgər" müharibənin ən ağır və ən az görünən tərəfini təşkil edir.