"Dünyada sürətlə tropik mənşəli təhlükəli xəstəlik yayılır" - Alimlərdən xəbərdarlıq

"İqlim istiləşməsi nəticəsində ağcaqanadların arealı genişlənir, bu isə yeni qlobal sağlamlıq riskləri yaradır..."

Qlobal istiləşmə nəticəsində təhlükəli tropik xəstəliklərin yayılma riski sürətlə artır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mail" nəşri yazıb. 

İqlim dəyişməsi və yayılma mexanizmi

Çinli tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, ənənəvi olaraq Afrika, Asiya və Latın Amerikasının isti bölgələrində yayılan bu xəstəlik yaxın onilliklərdə Avropa və Şimali Amerikada da geniş yayıla bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, əsas səbəb infeksiyanı daşıyan iki ağcaqanad növünün - Asiya pələng ağcaqanadı və sarı qızdırma ağcaqanadının coğrafiyasının genişlənməsidir.

Tədqiqatçı Yan Vu qeyd edir ki, iqlim dəyişikliyi bu xəstəliyin yayılmasına birbaşa təsir edir, çünki temperatur artdıqca bu ağcaqanadların yaşaya biləcəyi ərazilər də genişlənir. Asiya pələng ağcaqanadı xüsusilə təhlükəli sayılır, çünki bu növ daha soyuq iqlimə uyğunlaşa bilir. Bu da o deməkdir ki, əvvəllər risk az olan şimal bölgələrində belə lokal yoluxma ocaqları yarana bilər.

Xəstəliyin təhlükəsi

Söhbət əsasən çikunqunya xəstəliyindən gedir. Bu infeksiya güclü oynaq ağrıları ilə tanınır və bəzi hallarda xəstələr uzun müddət hərəkət qabiliyyətini itirə bilir. Xəstəliyin adı da məhz "əyilmiş, bükülmüş" mənasını verir. Ölüm riski nisbətən aşağı olsa da, xəstəlik uzunmüddətli əlillik və həyat keyfiyyətinin ciddi şəkildə azalmasına səbəb ola bilər.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bu infeksiyanı hələ də kifayət qədər qiymətləndirilməmiş xəstəliklər sırasına daxil edir. 2026-cı ilin əvvəlindən etibarən dünyada artıq on minlərlə yoluxma qeydə alınıb ki, bu da narahatlıq doğuran göstərici hesab olunur.

Risk zonalarının genişlənməsi

Model analizlərinə əsasən, hazırda Yer kürəsinin təxminən beşdə biri bu xəstəlik üçün risk zonasında yerləşir. Lakin alimlər bildirirlər ki, əsrin sonuna doğru vəziyyət kəskin dəyişə bilər. Proqnozlara görə, risk zonası mülayim iqlimli bölgələrə - Şimali Amerikanın şərq hissəsinə, Şərqi Asiyaya və xüsusilə Avropanın mərkəzinə qədər genişlənə bilər.

Ekspert xəbərdarlığı və nəticə

Tədqiqatçı Ye Syu bildirir ki, panikaya ehtiyac yoxdur, amma səhiyyə sistemləri indidən hazırlıq görməlidir. Buraya ağcaqanad populyasiyasının izlənməsi, həkimlərin diaqnostik hazırlığı və mümkün epidemiyalara qarşı planların hazırlanması daxildir.

Alimlərin ümumi qənaətinə görə, əgər qlobal temperatur artımı məhdudlaşdırılsa və səhiyyə sistemləri gücləndirilsə, bu xəstəliyin geniş miqyaslı epidemiya yaratma riski əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla bilər.