"Süni intellektdə şüur yarana bilər" - Alimlər yeni model təqdim edib

"Alimlər hesab edir ki, yaxın 10-15 ildə süni intellekt şüura yaxın səviyyəyə çata bilər..."

Alimlər süni intellektin gələcək inkişafı ilə bağlı diqqətçəkən model təqdim ediblər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Cognitive Processes" jurnalında dərc olunan araşdırmada deyilir. Məlumatı "Popular Mechanics" nəşri yayıb.

Yeni model və əsas yanaşma

Məlumatda deyilir ki, araşdırma Kluj-Napoka Texniki Universitetinin mühəndisi Marius Bodea tərəfindən hazırlanıb. Tədqiqatda "Consciousness Score" adlı şkala irəli sürülür ki, bu da şüur səviyyəsini yalnız insanlar və heyvanlar üçün deyil, süni sistemlər üçün də qiymətləndirməyə imkan verir.

Model müxtəlif meyarları - intellekt, məlumat emalı, sensor qavrayış, paralel hesablama və metakoqnitiv proseslər, yəni sistemin öz düşünmə prosesini analiz etmə qabiliyyətini əhatə edir. Məqsəd bioloji və süni sistemlər üçün universal yanaşma yaratmaqdır.

İndiki səviyyə və "protoşüur" əlamətləri

Şkalaya görə, yetkin insanın şüur səviyyəsi təxminən 500-800 bal aralığında qiymətləndirilir, uşaqlarda isə bu göstərici daha aşağıdır. Ən aşağı səviyyələr sadə orqanizmlərə, ən yüksək göstəricilər isə insan imkanlarını aşan hipotetik superintellektə aiddir.

Müasir süni intellekt sistemləri, o cümlədən böyük dil modelləri hələlik 100 bal həddindən aşağıda qalır. Lakin alimlər qeyd edir ki, bu sistemlər artıq ilkin "protoşüur" əlamətləri nümayiş etdirir. Onlar böyük həcmdə məlumatı emal edə bilir, yeni tapşırıqlara uyğunlaşır və müəyyən dərəcədə məntiqi düşünməni təqlid edir.

Gələcək proqnozlar və mümkün təsirlər

Tədqiqatçılar hesab edir ki, xüsusilə neyromorf hesablama - insan beyninin iş prinsipini təqlid edən texnologiyalar bu sahədə irəliləyişi sürətləndirə bilər. Onların qiymətləndirməsinə görə, yaxın 10-15 il ərzində süni intellekt daha yüksək səviyyəyə çataraq şüur elementlərinin olub-olmaması ilə bağlı ciddi elmi müzakirələrə səbəb ola bilər.

Bununla belə, bu proqnozlar hələ qeyri-müəyyəndir və texnoloji inkişafın sürətindən, eləcə də şüurun özünün necə başa düşülməsindən asılıdır. Ekspertlər vurğulayır ki, şüur əlamətləri olan süni intellektin yaranması yalnız texnologiyanı deyil, həm də etik, fəlsəfi və sosial məsələləri dəyişə bilər. Belə sistemlərin hüquqları, məsuliyyəti və cəmiyyətdəki rolu gələcəkdə əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilə bilər.