"OPEC üçün "sonun başlanğıcı"? BƏƏ-nin qərarı kartelin gələcəyini sual altına salır" - "Financial Times"

"Neft bazarında təsir zəifləyir, geosiyasi ziddiyyətlər isə dərinləşir..."

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin OPEC-dən ("The Organization of the Petroleum Exporting Countries" - Neft İxrac Edən Ölkələr Birliyi - red.) çıxmaq qərarı bu qurumun gələcəyini ciddi şəkildə şübhə altına alıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "ft.com" nəşri yazıb.

Gözlənilməz qərar və zəif reaksiya

Nəşr yazır ki, buna baxmayaraq, bazarlar bu xəbərə demək olar ki, laqeyd reaksiya verib - əsas diqqət İran ətrafında baş verənlərə yönəlib. Analitiklər bunu həm qlobal neft çatışmazlığı, həm də OPEC-in əvvəlki təsir gücünü itirməsi ilə izah edir. Ekspertlərin fikrincə, bu addım kartelin zəifləməsinin "başlanğıcı" ola bilər və digər ölkələrin də, o cümlədən Venesuelanın, təşkilatı tərk etməsi ehtimalını artırır.

Kartelin zəifləyən təsiri

1960-cı ildə yaradılan OPEC vaxtilə qlobal neft bazarının əsas oyunçusu idi. Lakin son onilliklərdə, xüsusilə ABŞ kimi ölkələrin hasilatı artırması fonunda onun rolu azalıb. Bu gün kartel dünya neftinin təxminən dörddə birini təmin edir, halbuki zirvə dövründə bu göstərici yarıya yaxın idi. İranın Hörmüz boğazı üzərində təsir imkanları da OPEC-in bazara nəzarət qabiliyyətini zəiflədir. Bu marşrutla dünya neftinin böyük hissəsi daşındığından, Tehranın addımları bazara karteldən daha ciddi təsir göstərə bilir.

Səudiyyə Ərəbistanı və daxili gərginlik

BƏƏ-nin qərarı həm də kartelin faktiki lideri olan Səudiyyə Ərəbistanı üçün əlavə çətinlik yaradır. Son illərdə Əbu-Dabi ilə Ər-Riyad arasında hasilat kvotaları və bazar payı uğrunda ziddiyyətlər dərinləşib. BƏƏ hasilatı artırmaq istəyərkən daha yüksək kvotalar tələb edirdi, bu isə Səudiyyə Ərəbistanının bazara təsir alətlərini zəiflətmək riski yaradırdı. Nəticədə tərəflər arasında rəqabət artıb və bu, kartelin daxilində birliyi sarsıdıb.

Gələcək qeyri-müəyyən qalır

Ekspertlər hesab edir ki, BƏƏ-nin çıxışı qısa müddətdə qiymətlərə ciddi təsir etməsə də, uzunmüddətli perspektivdə bazarda dəyişikliklər yarada bilər. Ən böyük risk isə "zəncirvari effekt"dir - digər iri istehsalçılar da OPEC-dən çıxarsa, kartelin təsiri daha da zəifləyə bilər. Buna baxmayaraq, bəzi analitiklər qeyd edir ki, OPEC tarix boyu dəfələrlə böhranlardan çıxmağı bacarıb. Lakin indiki şəraitdə təşkilatın gələcəyi əsasən üzvlər arasında birliyin qorunub saxlanılmasından asılı olacaq.