"Bu yanaşma nə ədalətlidir, nə də Avropanın öz dəyərlərinə uyğundur"

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

Moderator.az deputat Razi Nurullayevin Milli Məclisin bugünkü iclasındakı çıxışlarını təqdim edir.

"Hörmətli sədr, dəyərli həmkarlar,

Avropa Parlamenti tərəfindən Azərbaycana qarşı qəbul edilən qətnamə və yanaşmalar ciddi hüquqi və qərəzli yanlışlıqlarla zəngin olur. Biz bu münasibəti sadəcə tənqid yox, eyni zamanda selektiv və qeyri-obyektiv yanaşma kimi qiymətləndirməyə məcburuq.

Azərbaycan müstəqil, suveren dövlətdir və öz daxili işlərini beynəlxalq hüquq çərçivəsində tənzimləmək hüququna malikdir. Lakin təəssüf ki, Avropa Parlamenti regionun reallıqlarını dərindən öyrənmədən, birtərəfli məlumatlara əsaslanaraq qərarlar qəbul edir. Bu isə nə dialoqa, nə də qarşılıqlı etimada xidmət edir.

Biz sual edirik: niyə eyni həssaslıq digər regionlarda baş verən daha ciddi pozuntulara münasibətdə göstərilmir? Niyə ikili standartlar tətbiq olunur? Bu yanaşma nə ədalətlidir, nə də Avropanın öz dəyərlərinə uyğundur.

Azərbaycan hər zaman konstruktiv əməkdaşlıq tərəfdarı olub. Biz Avropa İttifaqı ilə enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik və iqtisadi inkişaf sahələrində mühüm tərəfdaşıq. Xüsusilə son illərdə Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolu açıq şəkildə artıb. Belə bir tərəfdaşa qarşı bu cür yanaşma isə ən azı anlaşılmazdır.

Biz tənqiddən qaçmırıq. Əksinə, sağlam və əsaslandırılmış tənqid hər bir cəmiyyət üçün faydalıdır. Lakin bu tənqid obyektiv, balanslı və hörmət çərçivəsində olmalıdır. Təzyiq dili, siyasi sifariş təsiri bağışlayan qərarlar isə münasibətləri zədələyir.

Azərbaycan regionda sülhün və əməkdaşlığın tərəfdarıdır. Biz qarşıdurma yox, dialoq tərəfdarıyıq. Amma dialoq bərabərhüquqlu və qarşılıqlı hörmət əsasında qurulmalıdır.

Bu baxımdan, Avropa Parlamentini daha məsuliyyətli, daha ədalətli və daha balanslı mövqe tutmağa çağırıram. Əks halda, bu cür yanaşmalar nə münasibətlərimizi inkişaf etdirəcək, nə də regionda sabitliyə töhfə verəcək".

***

"Hörmətli sədr, hörmətli həmkarlar,

Müzakirə etdiyimiz bu qanun layihəsi mahiyyət etibarilə gömrük sisteminin daha müasir, daha çevik və daha rəqəmsal əsaslarla işləməsinə yönəlib.

Bu, prinsip etibarilə müsbət istiqamətdir. Xüsusilə “elektron bəyanetmə”, “bir pəncərə prinsipi”, “səyyar gömrük auditi” kimi yanaşmalar müasir ticarətin tələblərinə cavab verir və şəffaflığı artırmaq potensialına malikdir. Eyni zamanda, anlayışların yenilənməsi və beynəlxalq terminologiyaya uyğunlaşdırılması da Azərbaycanın qlobal ticarət sisteminə inteqrasiyası baxımından vacib addımdır.

Amma gəlin məsələyə bir az da real həyat prizmasından baxaq.

Problem ondadır ki, biz çox vaxt qanunları müasirləşdiririk, amma praktik mexanizmlər eyni qalır. Bu layihədə də risk budur. Kağız üzərində sadələşdirmə var, amma sahibkarın gündəlik təcrübəsində prosedurlar həqiqətən sadələşəcəkmi? Elektron sistemlər sürəti artıracaqmı, yoxsa yeni texniki və inzibati baryerlər yaradacaq? Təəssüflər olsun ki, optimist deyiləm. Heç optimist olmağa yaxın da deyiləm.

Məsələn, səyyar gömrük auditi institutu nəzərdə tutulur. Bu, prinsipcə yaxşı alətdir. Amma aydın mexanizmlər olmazsa, bu alət çevik nəzarət yox, əlavə təzyiq vasitəsinə də çevrilə bilər. Sahibkar üçün əsas sual budur: bu audit şəffaf və proqnozlaşdırılan olacaq, yoxsa subyektiv qərarlara açıq qalacaq?

Digər mühüm məsələ isə rəqəmsallaşma ilə insan faktoru arasındakı balansdır. Elektron sistemlərin tətbiqi müsbətdir. Amma əgər qərarvermə yenə də insan faktorundan asılı qalırsa, sadəcə kağızı ekrana köçürmüş oluruq, problemi həll etmirik.

Bir də çox vacib məqam: bu dəyişikliklər biznes mühitinə necə təsir edəcək? Qanun layihəsində ticarətin asanlaşdırılması məqsədi qeyd olunur. Amma reallıqda sahibkar üçün əsas olan sürət, aydınlıq və proqnozlaşdırıla bilən yanaşmadır. Əgər qaydalar tez-tez dəyişirsə, izahı çətindirsə və tətbiqi qeyri-bərabərdirsə, bu artıq risk yaradır və investoru çəkindirir.

Mən hesab edirəm ki, bu qanun layihəsini dəstəkləməklə yanaşı, üç prinsip üzərində xüsusi dayanmalıyıq:

Birincisi, hər bir yeni mexanizmin konkret tətbiq qaydası və məsuliyyət çərçivəsi aydın olmalıdır.

İkincisi, rəqəmsallaşma real sadələşdirməyə gətirməlidir, formal dəyişikliklə kifayətlənməməlidir.

Üçüncüsü, sahibkarın hüquqları və müdafiə mexanizmləri paralel şəkildə gücləndirilməlidir.

Çünki sonda məsələ çox sadədir: gömrük sistemi dövlət üçün nəzarət aləti olmaqla yanaşı, iqtisadiyyat üçün də dəstək mexanizmi olmalıdır.

Əgər bu balansı qoruya bilsək, bu dəyişikliklər real nəticə verəcək. Əks halda isə biz yenə də yaxşı yazılmış, amma zəif və subyektiv tətbiq olunan qanunla üz-üzə qalacağıq".