Zəlzələ ilə bağlı ŞOK XƏBƏR! Yeni növ kəşf edildi: “Bu qədəri mümkün deyil” - FOTO

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

Alimlər Yer qabığının onlarla kilometr altında, Yer mantiyasında baş verən və müasir seysmologiyanın qaydalarını yenidən yazan tamamilə yeni zəlzələ sinfini rəsmi şəkildə təsdiqləyiblər. Araşdırma nəticəsində “Qitə mantiya zəlzələləri” (Continental Mantle Earthquakes – CME) adlandırılan hadisənin həqiqətən mövcud olduğu sübut olunub.

Seysmologiya dünyasını təxminən yarım əsr məşğul edən sirr nəhayət həll olunub. ABŞ-ın Yuta və Vayominq bölgələrinin altında qeydə alınan müəmmalı yeraltı təkanları araşdıran tədqiqatçılar geologiyada uzun illər “mümkünsüz” hesab edilən hadisəni təsdiqləyiblər. Nəticələr The Seismic Record jurnalında dərc olunub.

Hekayə 24 fevral 1979-cu ildə başlayıb. Yuta Universitetinin seysmik cihazları Aydaho və Vayominq sərhədində yerləşən Randolph yaxınlığında 3,8 bal gücündə zəlzələ qeydə alıb. Normal şəraitdə əhali tərəfindən hiss edilməli olan bu təkanla bağlı yer səthindən heç bir məlumat daxil olmayıb.

Həmin dövrdə tədqiqatçı olan George Zandt qeydləri araşdırarkən təəccüblü faktla qarşılaşıb. Zəlzələ Yer qabığında deyil, təxminən 90 kilometr dərinlikdə – yuxarı mantiyada baş vermişdi. O dövrdə alimlər belə dərinlikdə zəlzələnin mümkün olduğuna inanmadıqları üçün nəticələr uzun illər diqqətdən kənarda qalıb.

Ənənəvi geofizika nəzəriyyəsinə görə, Yer səthindən 70–90 kilometr dərinlikdə temperatur 700 dərəcədən yuxarı olur. Belə şəraitdə qayaların qəfil qırılaraq seysmik dalğalar yaratması mümkün sayılmırdı. Alimlər hesab edirdilər ki, həmin dərinlikdəki süxurlar sərt deyil, daha çox yumşaq və axıcı xüsusiyyət göstərir, buna görə də gərginliyi toplayıb qəfil qırılmamalıdır.

Professor Keith Koperin rəhbərlik etdiyi komanda müasir analiz üsulları ilə 1979-cu ildəki hadisə ilə yanaşı, mantiyada baş vermiş daha 8 oxşar hadisəni araşdırıb və onların hamısının eyni tip zəlzələ olduğunu təsdiqləyib.

Araşdırma göstərib ki, bu hadisələr keçmişə aid təsadüfi anomaliya deyil. 10 sentyabr 2025-ci ildə Yuta ştatında 4,1 bal gücündə yeni bir təkan qeydə alınıb. Ölçmələr onun Yer qabığı ilə mantiyanı ayıran Mohoroviçiç sərhədindən təxminən 20 kilometr aşağıda, 68 kilometr dərinlikdə baş verdiyini göstərib.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu kəşf zəlzələlərin yalnız Yer qabığında baş verdiyi ilə bağlı uzun illər qəbul edilmiş nəzəriyyələri yenidən nəzərdən keçirməyə səbəb ola bilər. Qitə Mantiya Zəlzələlərinin öyrənilməsi Yer kürəsinin daxili quruluşu, mantiyanın davranışı və planetin geoloji inkişafı haqqında yeni məlumatlar əldə etməyə imkan verə bilər.

Alimlər hələlik bu hadisələrin necə yarandığını tam izah edə bilməsələr də, bir vaxtlar “mümkünsüz” hesab edilən zəlzələlərin əslində Yerin dərinliklərində baş verdiyini artıq rəsmi şəkildə təsdiqləyiblər. /Musavat.com/