“Həmişə mənəviyyatı maddiyyatdan üstün tutmuşam...” -Maksim Musayev -85...
Ekskluziv
Oxunub: 1879
18 Aug 2023 | 14:59
“Həmişə mənəviyyatı maddiyyatdan üstün tutmuşam...” -Maksim Musayev -85...
Bir dəfə də olsun, orden, medal almamışam, almağa könlüm də yoxdur...”

“Məni yalnız dövlətimin, vətənimin, xalqımın, övladlarımın, nəvələrimin gələcəyi düşündürür...”

“Köçəryan Xankəndindəki kombinatda işləyəndə bizə xidmət göstərirdi...”

“Hətta mənə Xankəndindəki Dram Teatrında xüsusi hökumət lojası ayırmışdılar ki, teatr tamaşalarına baxıb onların mövzusunu, ideyasını təhlil edim... Ermənilər o zaman nə baş verəcəyini bilirdilər. Və deyirdilər: “Maksimcan, bunun axırı əvvəl-axır müharibə olacaq. Sən bizimkiləri tanımırsan...”
“O çıxdı siqaret çəkməyə, mən isə Prezident kürsüsündə əyləşib başladım nazirlə danışmağa...”

Azərbaycanın son 30-35 illik kifayət qədər mürəkkəb, ağır, ziddiyyətli tarixində əvvəldən tutduğu həm mənəvi,  həm də xalqın, dövlətin bu günü, gələcəyi üçün doğru olub-olmasından asılı olamayaraq siyasi mövqeyinə daim sadiq qalan, prinsipial, istər deputat, istərsə də dövlət məmuru kimi çalışdığı dövrlərdə bir çoxlarından fərqli olaraq vicdanlı, fədakar bir insan kimi tanınmış Maksim Musayevin bu gün – 18 avqust doğum günüdür. Yaşasaydı, 85 yaşı tamam olacaqdı...

Tale elə gətirdi ki,  rəhmətliklə 2013-cü ildə telefon vasitəsilə tanış olduq. Elə Maksim müəllimdən ilk müsahibəmi də həmin il iyunun 12-də götürdüm. “Həftə içi” qəzetinin özümün müəllifi olduğum “Labirint” layihəsi üçün...

Sonradan Moderator.az saytında da sabiq deputatın çoxsaylı açıqlamalar, müsahibələrini təqdim etdim, həmçinin özünün müəllifi olduğu kitablardan siyasi gündəmə uyğun maraqlı parçaları, xatirələri dərc etməyə başladıq. Maksim müəllimin yazı və açıqlamalarında əsas hədəfi öz siyasi, ideoloji, mənəvi əqidəsinə dönük adamlar, ölkədə korrupsiyaya, rüşvətxorluğa şərait yaradan yüksək rütbəli məmurlar və ən başlıcası, Azərbaycan xalqına, türk dünyasına düşmən kəsilmiş xəstə ermənizm ideologiyası idi. Erməni dilini yetərincə bildiyindən mütəmadi olaraq Ermənistanın və Xankəndindəki telekanalların ictimai-siyasi verilişlərinə baxır və bunlarla bağlı da bizə açıqlamalar verirdi... Ermənilərin Azərbaycana qarşı siyasi fəaliyyəti haqda bir neçə dəfə saytımızın rus versiyasına da məqalələr vermişdi Maksim müəllimin...

Xatirəmizdə indiki dövrdə barmaqla sayılası gözəl insan, daim milli dövlətçilik mövqeyində dayanan millətsevər, vətənpərvər bir ictimai xadim kimi qalmış Maksim Musayevin xatirəsi münasibəti ilə onunla haqqında bəhs etdiyim ilk müsahibəmin ən maraqlı məqamlarını Moderator.az oxucularının diqqətinə çatdırırıq: 

“...“Çauşeskunun son sözü ”Lənətə gəlmiş Qarabağ!” olub...”

12.06.2013. “Həftə içi”qəzeti, hafta.az
 
Yeni qonağımızın tərcümeyi-halında doğum tarixindən üzü bəri o qədər maraqlı məqamlar var ki... Atası vaxtilə Ermənistan SSR-nin rəhbər şəxslərindən biri olub. Özü isə üç ölkədə ali təhsil almaqla gözəl kənd təsərrüfatı mütəxəssisi kimi yetişib. Və komsomoldan tutmuş Mərkəzi Komitəyə qədər yüksəlib. Qaxda I katib işləyərkən kombayn sükanı arxasına əyləşib kombaynçılara taxıl biçmək dərsi keçib. Rusiyanın keçmiş baş naziri Viktor Zubkovla tələbə yoldaşı olub. Ermənistanın sabiq prezidenti Köçəryan vaxtilə onun xidmətində durub. 1992-ci ildə qısa müddətə olsa da, prezident kürsüsündə də əyləşib...

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasında fəal iştirak etmiş, həmin qurumun təsis konfransında çıxış etmiş üç nəfərdən hazırda həyatda qalmış yeganə şəxs, Milli Məclisin sabiq deputatı Maksim Musayev 75 yaşında olmasına baxmayaraq, “Labirint”in dolanbac yollarında 2 saatdan çox yorulmadan dolaşdı...

- Maksim müəllim, təvəllüdünüzdə (18.08.1938) 3 ədəd 8 rəqəmi var, rəqəmlərin ayrı-ayrı cəmi də 38 edir... Bununla maraqlanmamısız ki?

- Bu barədə övladlarım da çox soruşur məndən... Düzü, dərindən maraqlanmamışam. Maraqlıdır ki, övladlarımın üçü də müxtəlif illərin 12 iyul tarixində anadan olublar...

- 1958-ci ildə Ermənistanın Vedi rayonunda Kommunist Partiyasının (KP) təlimatçısı kimi işə başladınız... Səmimi deyin, kommunizm ideyalarına, Leninə məhəbbətiniz var idimi?

- Heç bir vaxt Kommunist Partiyasının üzvü olmaq fikrində olmamışam. Çünki o vaxt heç partiya nə olduğunu da anlamırdım. Ancaq atam – Talıb Musayev Ermənistan KP Mərkəzi Komitəsinin (MK) üzvü, Ermənistan Ali Sovetinin həm deputatı, həm də sədr müavini olubdu. Həmişə beynimə yeridirdi ki, sovet sistemində inkişaf etmək üçün mütləq kommunist olmalısan. Mən isə bunu qəbul etmirdim. Nəhayət, bir gün dedi ki, Kommunist Partiyasının işində yaxşı nə varsa, onları Quran ayələrindən götürüblər. Atam həqiqətən əski ərəb əlifbasını da bildiyi üçün Quranı da oxuya bilirdi. Bundan sonra mən kommunist olmağa razılaşdım... İndi Allahın işinə bax ki, KP dağılandan sonra biz Yeni Azərbaycan Partiyasını yaratdığımız zaman mən düşdüm atamın üstünə ki, gəl bizim partiyanın üzvü ol. O da imtina etdi ki, yox, mən yalnız bir partiyanın üzvü olmuşam... Sonra dedim ki, bu partiyanı Heydər Əliyev Azərbaycanı xilas etmək üçün yaradır. Bundan sonra kişini razı sala bildim. Atam Heydər Əliyevi yaxından tanımasa da, Əziz Əliyevlə Moskvada bir oxumuşdu, onu özünə ideal sayırdı...

- İllərlə ermənilərlə yanaşı yaşamısız, işləmiş bir insan kimi onlar haqqında fikriniz...

- Bu günə qədər də erməni siyasəti ilə maraqlanmışam. 1964-cü ildə Bakıya gələndə MK-da erməni və rus dilini mükəmməl bildiyimi öyrənib, məni Respublika Komsomolunda, sonra işə KP MK-da işə götürdülər. Dağlıq Qarabağdan(DQ) üç dildə: azərbaycanca, rusca, ermənicə sənədlər gəlirdi. Ermənicə sənədləri mən oxuyurdum. O zaman DQMV KPMK-nın I katibi Boris Gevorkovun partiyadan çıxarılmasının əsas səbəbi mənim Dağlıq Qarabağla bağlı verdiyim arayışlar oldu... Hazırda ermənilər haqqında kitablar yazıram, biri artıq çapdan çıxdı: “Ermənilər Amerikada”. Üç kitabı da çapa hazırlayıram. Ona görə də mən həm kitabxanalarda erməni ədəbiyyatını oxuyub lazım olanı tərcümə edirəm. Həm də gündəlik bütün erməni kanallarını izləyirəm. Yəni erməni tarixi, erməni dini, erməni mentaliteti barədə kifayət qədər məlumatlıyam. Ancaq təəssüf ki, bizdə ermənişünaslığı öyrənən dürüst bir mərkəz yoxdur. Məncə, bütün ali məktəblərimizdə ermənişünaslıq fakültəsi olsa, yaxşıdı. Çünki düşmənə qalib gəlmək üçün onu düzgün tanımaq lazımdı. Onu da deyim ki, müşahidələrimə görə, ermənilərin hazırda iqtisadiyyatı çox ağır vəziyyətdədi. Rusiya da iyunun 1-dən qazın qiymətini qaldırıb, mitinqlər başlayıb. Bu amillər onları, məğlub duruma gətirib çıxaracaq, inşallah...

- Qarabağın işğalı başlayandan sonra xarici səfərlərinizdə heç tanış ermənilərlə rastlaşmısız? Onlar arasında səmimi danışanı var idimi?

- 1988-ci ildə Qaxda birinci katib idim... Artıq Ermənistanda azərbaycanlılar qətlə yetirilərkən MK-nın II katibi Konovalovun qəbuluna girib dedim ki, orada yaşamışam, dillərini də bilirəm, xahiş edirəm məni göndərin ermənilərlə danışıqlar aparım. Onda mənə bir neçə nəfər köməkçi verdilər və mən respublika rəhbərliyini təmsil edən bir şəxs kimi getdim Ermənistana. Görüşdüyüm tanış ermənilər dedilər ki, bu məsələni Qarabağ erməniləri başlayıb. Onları xaricdən qızışdırıb bizi pis günə salıblar...
Qarabağ erməniləri də axırda gətirildi Ermənistanda hakimiyyətə. Məsələn, Köçəryanı yaxşı tanıyırdım. Mən respublika komsomolunda çalışarkən o, Xankəndində kombinatda işləyirdi. Köçəryan o zaman bizə xidmət göstərirdi...

-Nə mənada xidmət göstərirdi. Yemək-içmək mənasında, yoxsa?..

- Bu məsələni uzatmayaq, açıb-ağartmayaq... Serjik Sərkisyanı da tanıyırdım. O zaman şəhər partiya komitəsində işləyirdi... 70-ci illərdə komsomolda, MK-da kənd təsərrüfatı üzrə işləsəm də, məni müxtəlif tapşırıqlarla Dağlıq Qarabağa göndərirdilər. Sonradan mənə aydın oldu ki, o zaman Xankəndinin “KQB”si Azərbaycana yox, birbaşa Moskvaya işlədiyindən Heydər Əliyev DQ-da gedən prosesləri öyrənmək üçün belə bir sistem tətbiq edib ermənicə bilən gənclərdən yararlanırmış... Məsələn, mənə deyirdilər ki, sən ildə 160 gün olmalısan Xankəndində Vilayət Partiya Komitəsində, komsomolun iclaslarında iştirak etməlisən, muzeylərə gedib eksponatlara baxmalısan. “Sovetakan Krabax” qəzetinin erməni dilində çıxan variantını rusca müqayisə etməliydim. Bəzən fərqlər olurdu və mən bunu arayışda qeyd edirdim. Hətta mənə Xankəndindəki Dram Teatrında xüsusi hökumət lojası ayırmışdılar ki, teatr tamaşalarına baxıb onların mövzusunu, ideyasını təhlil edim... Ermənilər o zaman nə baş verəcəyini bilirdilər. Və deyirdilər: “Maksimcan, bunun axırı əvvəl-axır müharibə olacaq. Sən bizimkiləri tanımırsan...”.

- Xaricdə rastlaşdığınız erməni deputatlar, vəzifəlilər nə deyirdilər?

- Xaricdə beynəlxalq tədbirlərdə rastlaşdığım tanış ermənilər də qeyri-rəsmi görüşlərdə, məsələn, fasilədə pivə-filan içəndə özləri yavaşca məni çağırıb deyirdilər ki, ara, biz pis günə qalmışıq. Özləri can atırdılar ki, mənimlə təklikdə söhbət edib ürəklərini boşaltsınlar. Amma ikisi-üçü bir yerdə olanda bir-birinin qorxusundan mənə düşmən kimi tərs-tərs baxırdılar. Sonra hər biri ayrılıqda deyirdilər ki, bağışla, filankəsin yanında məcbur olub sənə pis-pis baxdım... Hamısı Bakıdan ötrü ölürlər. 2005-ci ildə “Ermənilər Bakıda” adlı bir kitab da buraxıblar, orada özləri də etiraf edirlər ki, erməniləri adam eləyən, savadlandıran Azərbaycan olub, Bakının nefti olub... Təəssüf ki, bizimkilər erməniləri öyrənməklə məşğul olmurlar…

- Xaricdə Qarabağla bağlı daha nələri öyrəndiniz?

- Xarici səfərlərimdən bir epizodu ilk dəfə sizə danışıram. Biz 1998-ci ildə MM üzvü Mixail Zabelinlə birgə Moskvada - Dumada olarkən deputat Baburinlə görüşdük. Zabelin ona dedi ki, Qarabağ məsələsini həll etsəydik, yaxşı olardı. Baburin onda mənim üzümə baxıb gülümsəyərək soruşdu: “Sən bilirsən, Rumıniyanın başçısı Çauşeskunu güllələyəndə o, nə deyib? Deyib: “Lənətə gəlmiş Qarabağ!”. O zaman buna inanmadım... 2000-ci ildə biz beynəlxalq bir tədbirlə bağlı Rumıniyada idik. Bizi apardılar Timaşoara şəhərində əvvəlcə 1989-cu ildə həmin ölkənin baş katibi Çauşeskunun etirazçı insanları kütləvi şəkildə güllələdiyi yerə, sonra da özünün həyat yoldaşı ilə birgə güllləndiyi bir məktəb binasına. Orada məlum oldu ki, sən demə, Çauşeskuya güllələnməmişdən öncə son söz veriblər, o da bircə kəlmə deyib: “Lənətə gəlmiş Qarabağ!”...

Yəni o zaman Çauşesku da bilirmiş ki, sosialist sisteminin, SSRİ-nin dağılmasının bünövrəsi Qarabağ məsələsi ilə qoyulub. Onu demək istəyirəm ki, bu, yalnız Azərbaycanın məsələsi deyil, bu, beynəlxalq güclərin idarə etdiyi bir məsələdir...

- Maksim müəllim, siz 1966-cı ildə Bakıya gəldiniz. Təxminən bir il sonra isə Heydər Əliyev Azərbaycan SSR DTK-nın sədr müavini təyin olundu. Onun haqqında ilk dəfə nə vaxt eşitdiniz?

- Məni elmi təcrübə üçün Əkinçilik İnstitutuna göndərmişdilər. Cavan, qaynar vaxtlarım idi. Təcrübə rəhbərimin yanında bir az odlu-alovlu hərəkət edirdim, danışırdım. Bir gədəbəyli yoldaş var idi. Dedi ki, sən bu adamın yanında niyə ucadan danışırsan. Dedim kimdi ki, bu adam. Dedi ki, Cəlal Əliyevdi. Dedim, nə olsun Cəlal Əliyevdi. Cavab verdi ki, qardaşı Heydər Əliyev “KQB”nin sədr müavinidi. Dedim, mən nə danışıram ki? Deyirəm ki, məsələn, bitkiçilikdə belə olmalıdı, suvarmada belə olmalıdı, əkinçilikdə elə olmalıdı və s. Bax, onda mən ilk dəfə Heydər Əliyev haqqında eşitmişəm. Onunla yaxından ilk görüşüm isə 70-ci illərin ortalarında mən Xalq Nəzarət Komitəsinin inspektoru işləyərkən olub. Heydər Əliyev MK-nın I katibi kimi şəxsən özü mənə medal verib. Sonra isə 80-ci ilin ortalarında məni MK-nın kənd təsərrüfatı şöbəsinə təlimatçı təyin edərkən və Qaxa I katib göndərərkən görüşmüşəm. Ancaq hələ 60-ci illərdə atam deyirdi ki, ermənilər Heydər Əliyev adlı bir “çekistimizi” yaman tərifləyirlər. Mən Heydər Əliyevi 80-ci ildən Mərkəzi Komitədə bir yerdə işləyəndən hədsiz dərəcədə işgüzar bir insan kimi tanıyırdım. Və onun bu işgüzarlığından da damla-damla özümə götürürdüm...

- 1974-cü ildə o vaxt “narodnı kantrol” kimi populyar olan Xalq Nəzarət Komitəsinin inspektoru vəzifəsində işləməyə başladınız. Yəqin ki, rüşvət almağa məcbur olurdunuz?

- Nəinki “narodnı kontrolda”, Qaxda birinci katib işləyəndə də demək olar ki, hər gün mənə rüşvət təklif olunub, pul da, qızıl da... Ancaq mən özümü murdarlamamışam... Bütün uğurlarım təmiz işləməyimə görə olubdu. Bizim ailədə əvvəldən halallıq olub. Atam 1941-45-ci illərdə birinci katib işləyirdi. O zaman çörəyi norma ilə adama 200 qram verirdilər. Mən 4-5 yaşlı uşaq idim, doymurdum. Bir gecə yenə gözləyirdim ki, atam işdən gəlsin, deyim ki, mən doymamışam... Atam gələndə anam dedi ki, Maksim acdı, yatmayıb... Atam bir kəlmə dedi ki, Maksim ac olsa da, atasını gözləyir ki, gəlsin onun yanında yatsın. O gündən mən başa düşdüm ki, balaca olsam da, kişiyəm və çətinliyə dözmək lazımdır...

- Siz 1982-ci ildə, Heydər Əliyev hələ Moskvaya getməmiş Qaxa I katib təyin olundunuz, eləmi?

- Heydər Əliyev məni 1982-ci ilin aprelin 10-da qəbul edib, tapşırıqlarını verdi. Aprelin 12-də isə II katib Puqaçov məni təqdimat üçün Qaxa apardı . O, yolda ağzından bir söz qaçırdı ki, yəqin sən Heydər Əliyevin təyin etdiyi sonuncu I katib olacaqsan. O zaman onun nə dediyini başa düşmədim. Sən demə o, bilirmiş ki, bir neçə ay sonra H.Əliyev Moskvaya göndəriləcək... O, məni Qaxa göndərərkən dedi ki, üç şeyi sənə bağışlamayacağam: “pripiska” eləməyi, rüşvət almağı və əxlaq məsələsini... Cavab verdim ki, Heydər Əliyeviç, mən sizə söz verirəm. Söylədi ki, eh, hamınız söz verirsiz, elə ki, o kürsüyə əyləşdiniz, hər şey edirsiz.... Mən də ayağa durub dedim ki, əgər mənə inanmırsızsa, çıxım gedim. Dedi ki, hara gedirsən, əyləş... Yəni hiss etdi ki, mən o birilərdən deyiləm... Heydər Əliyevlə belə geniş söhbətimiz bir də YAP-ı yaratdığımız zaman olub...

-Əbdürrəhman Vəzirovun dövründə də vəzifələrdə işləmisiz?

- Hə, işləmişəm. Bir dəfə gecə saat 11-də Vəzirov məni çağırdı ki, gəl yanıma(Bu barədə “Heydər Əliyevin qayıdışı: parlamentdə” kitabında da yazmışam). Getdim. Soruşdu ki, bilirsən səni niyə çağırmışam. Dedim ki, xeyr. Söylədi ki, deyirlər, sən Qaxda işləyəndə Heydər Əliyev sənə “pripiska”(yığılmış kənd təsərrüfatı məhsulunun çəkisini sənəddə artıq yazmaq- S.L.) etməyi tapşırıb. Cavab verdim ki, xeyr belə bir məsələ olmayıb. Dedi ki, sən nə partizanlıq edirsən. Cavab verdim ki, sizi Gəncəyə birinci katib göndərən kim olubdu? Dedi ki, bunun nə dəxli var? Mən vurğuladım ki, sizi Heydər Əliyev göndərib birinci katib. Yenə cavab verdi ki, nə olsun. Onda soruşdum ki, o vaxt Heydər Əliyev sizə dedi ki, “pripiska” et. Dedi ki, xeyr. Dedim, Heydər müəllim mənə də tapşırmışdı ki, “pripiska” etsən, basıb gözünü çıxararam. Sonra Vəzirov bir vaxt Heydər Əliyevin sağında-solunda əyləşən iki nəfərin izahatını gətirdi. Onlar geniş şəkildə yazmışdılar ki, H.Əliyev bizi “pripiska” etməyə məcbur edib. Vəzirov söylədi ki, görürsən Siyasi Büronun üzvləri yazıblar, sən isə hələ üzvlüyə namizədsən, yazmırsan. Cavab verdim ki, onlar yəqin, belə bir şey olduğunu bilirlər, mən isə bilmirəm. Dedi ki, çıx get...

O dövrdə SSRİ Baş Prokurorluğunun müstəntiqləri Qdlyan və İvanov Bakıya gəlmişdilər. Burada da Özbəkistan variantı edərək rəhbər işçiləri kütləvi şəkildə tutmaq istəyirdilər. Onda mən artıq işdən çıxmışdım, Qaxa da istintaq üçün 25 nəfər göndərmişdilər. Sağ olsun, o vaxtkı baş prokuror İlyas İsmayılov. Azərbaycanı o zaman belə bəlalardan o xilas etdi. Yoxsa hamımızı həbs edəcəkdilər... Vəzirovla görüşdən bir az sonra qohum-əqrəbamın hamısı işdən çıxarıldı. Hətta qardaşım adi zootexnik işləyirdi, onu da çıxartdılar. Bütün bunlar barədə o illərdə “Vəzirov:cinayətin anatomiyası” adlı məqalədə yazmışdım...

-1992-ci ildə siz qısa müddətə də olsa, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin kürsüsündə əyləşməyə nail oldunuz...

-(Gülür)Hə, 5-10 dəqiqəliyə... O zaman mən Xızıda icra başçısı idim. Hacı Əbdül gəldi ki, burada böyük mitinq edəcəm... Məcbur olub prezident Əbülfəz Elçibəyin köməkçisinə zəng etdim. Elçibəy məni qəbul etdi. Məsləhət oldu ki, daxili işlər naziri İsgəndər Həmidovla danışım. Gözlənilmədən Elçibəy dəstəyi mənə uzatdı ki, gəl, mənim yerimdə otur, danış. Dedim ki, bəy, sizin yerinizdə əyləşməyə haqqım yoxdu. Cavab verdi ki, keç əyləş, indi kommunist dövrü deyil. O çıxdı siqaret çəkməyə, mən isə Prezident kürsüsündə əyləşib başladım nazirlə danışmağa...

-Əbülfəz Elçibəy sizdə hansı təəssüratları oyatdı?

-Çox sadə adam idi. Millətini sevən, türkçü bir şəxsiyyət idi. Onunla əvvəl də iki dəfə görüşmüşdüm. Mütəllibovun dövründə mən Xızıda işləyərkən Qasımkənddə 12 ev tikdirmişdum. Ermənistan, Gürcüstan qaçqınları ora getmək istəmirdilər. O zaman Özbəkistandan qovulmuş türklər gəldi oraya, ancaq yuxarıdan tapşırıq vermişdilər ki, türkləri yerləşdirmə. Mən də baxdım ki, hamısı pis vəziyyətdə, arvad-uşaq maşınların üstündə. Dedim, qoy məni çıxardırlar-çıxartsınlar, türk qaçqınların hamısını yerləşdirdim Qasımkəndə. Bunu o zaman AXC sədri olan Elçibəy eşitmişdi. Bir gün mənə “KQB”-dən zəng etdilər ki, durma, Elçibəy gedib qaçqınlarla görüşməyə, aranı qarışdıra bilər. Getdim, onunla ayaqüstü görüşdüm. Dedi ki, bəy, gəlmişəm türk qardaşlarımı yoluxmağa. O gedəndən sonra türklərdən soruşdum ki, Elçibəy nə danışdı sizinlə. Cavab verdilər ki, heç, dedi ki, möhkəm olun, biz də sizinləyik, yəqin, hökumət də sizə qayğı göstərəcək. O vaxtdan Elçibəy bildi ki, mən də sülh adamıyam...

- Deyəsən, parlamentin sabiq sədri İsa Qəmbərlə xeyli müddət qonşu olmusuz?..

-Təxminən 10-15 il eyni binada yaşamışıq. Mən parlamentə gedəndə dayanacaqda onu görürdüm, maşını saxladıb götürürdüm və maşına minən kimi də siyasi mübahisələrimiz başlayardı. Parlamentdə də mübahisəmiz davam edirdi. Səhərisi yenə onu dayanacaqdan götürürdüm(gülür)... Düzdü, o vaxt parlament sədri seçiləndən sonra mənə qarşı bir neçə dəfə sərt münasibət göstərdi. Mən də onu birbaşa tənqid etdim. İsa Qəmbər tənqidi sərt qarşılasa da, alternativ fikirlərə yer verirdi. Ona görə də gec olsa da, arabir mənim çıxışlarıma şərait yaradırdı. Spiker olarkən ölkədə yaranmış vəziyyətlə bağlı məni iki dəfə çox mədəni, yüksək səviyyədə qəbul edib... Ümumiyyətlə, mən heç vaxt yıxılana balta çalmamışam. Rəsul Quliyevi spiker işləyərkən o qədər sərt tənqid etmişəm ki... Ancaq Rəsul gedəndən sonra onun ardınca bir kəlmə də danışmadım. Nə qədər təkid etsələr də, heç nə demədim...

- Amma 1992-ci il 18 mayda Ali Sovetin sədri məsələsi müzakirə olunanda siz qonşunuz İsa Qəmbərə yox, Etibar Məmmədova səs verdiniz... Bəlkə aranızda soyuqluq o vaxtdan başlayıb?

- Bəli, o zaman Etibar Məmmədova səs verdim... İsa Qəmbərin özünə qalsa, mənə pis münasibət bəsləməzdi. Onun ətrafındakı Arif Hacıyev kimi adamlar qızışdırırdı...

- Maksim müəllim, deyirəm, bəlkə adınız ötən əsrin əvvəllərində ən yaxşı avtomatik atəş açan, daha çox SSRİ məkanında Vətəndaş müharibəsində məşhur olan “Maksim” pulemyotunun şərəfinə qoyulub?...

- Yox, onunla əlaqəli deyil. Adım yunan mənşəlidir. “Maksimum”(son hədd) sözünün köküdür. Türkiyədə də rast gəlinir bu ada. Dəfələrlə mənə təklif ediblər ki, bu adı dəyiş, dəyişməmişəm. Hətta bir dəfə MM-də mən müxalifəti tənqid edərkən Mirmahmud Fəttayev söylədi ki, bu Maksim müəllim adını nə vaxt dəyişəcək, bizə uyğun gəlmir. Cavab verdim ki, nə vaxt Mirmahmud saqqalını qırxsa, mən də onda adımı dəyişəcəyəm. Amma mənim Mirmahmuda hörmətim var. Həmin iclasda fasiləyə çıxanda dedim ki, ay Mirmahmud, sənin mənim adımla nə işin vardı ki, mən də sənin saqqalına irad tutam...

-1991-ci ildə parlamentdə belə bir çıxışınız olub:”Biz çoxuq və bizimlə hesablaşmayan kimsə Azərbaycanda nə hakimyyətdə qala bilər, nə də hakimiyyətə gələ bilər”. Deyilənə görə, “çoxluq” deyərkən qərbi azərbaycanlıları nəzərdə tutmusuz...

- Belə çıxış mənim yadıma gəlmir. Ola bilməz ki, mən ermənistanlıları nəzərdə tutub bu sözü deyəm. Demişəmsə də, yəqin ki, YAP üzvlərini, yaxud əqidə dostlarımı nəzərdə tutmuşam...

- Bu çıxışı 1991-ci ildə - Ayaz Mütəllibovun dövründə etmisiz, onda hələ YAP yaranmamışdı...

- Mütəllibovun dövründə heç cür belə danışa bilməzdim, çünki Ayaz müəllim yerlibaz deyildi. O, hakimiyyətə gələn kimi bir sıra ermənistanlıya vəzifə verdi. Gərək haqqı danmayasan. Mütəllibovun Azərbaycan üçün xidmətləri çox olub. Niyə? Çünki ən ağır günlərdə - SSRİ-nin, Kommunist partiyasının dağıldığı, yenicə müstəqilliyin qazanıldığı keçid dövründə respublikanın bütün yükünü Mütəllibov qəbul elədi. Mütəllibov qədər yuxarıdan, aşağıdan, sağdan, soldan, irəlidən, geridən zərbə alan olmadı. Hamı tüfəngini tuşlamışdı ona. Ona görə də mən o vaxt onu tənqid etməzdim. İtkilər hesabına olsa da, respublikanı o dövrdə qoruyub saxlaması böyük işdir...

- Maksim müəllim, uzun müddət icra başçısı və deputat olmusunuz, Maddi durumunuz necədir?

- 20 ildir ki, bir dəfə də olsun orden, medal almamışam, almağa könlüm də yoxdur. Bir dəfə də olsun, mənzil almamışam, kirayənişin kimi yaşayıram...

-Deməli, sizin şəxsi mənziliniz yoxdu?

- Oğlumun mənzilində yaşayıram. Xızıda öz evim vardı. Maddi problemlər ucbatından satdım... Ümumiyyətlə, mən həmişə mənəviyyatı maddiyyatdan üstün tutmuşam... İstəyirəm ki, Heydər Əliyevin siyasətinə uyğun işlər görülsün. Heydər müəllim deyirdi ki, nöqsanları gördünüz, aradan qaldırın ki, müxalifətə pay düşməsin. Kifayət qədər vəzifələrdə işləmişəm. Məni yalnız dövlətimin, vətənimin, xalqımın, övladlarımın, nəvələrimin gələcəyi düşündürür...”

12 iyun 2013-cü il. “Həftə içi”qəzeti, hafta.az

Sultan Laçın

Oxşar xəbərlər
00:32, Bu gün
Xocalı sakini əliyalın çıxdığı yurdunda illər sonra atasının məzarını tapdı - VİDEO
00:31, Bu gün
Bakıda 34 yaşlı kişi narkotikdən öldü
00:29, Bu gün
Kabuslara "YOX" DEYƏCƏKSİNİZ: Yaxşı yuxuların sirri açıldı
00:02, Bu gün
Ali təhsilli olanları satıcı işləməyə nə vadar edir? - VİDEO
00:01, Bu gün
Bu gün Novruzun ilk - Su çərşənbəsidir
26 Feb 2024 | 23:33
Qərbi Azərbaycan Xronikası: “Qəbiristanlığı, dini abidəni dağıtmaq vəhşiliyin bariz nümunəsidir”
26 Feb 2024 | 23:24
"Girkin intihar edib?": terrorçunun həbsxanada qətli barədə məlumatlar yayılıb
26 Feb 2024 | 23:17
"Rəcəb Tayyib Ərdoğan nə ilə yadda qalacaq?" - "Vedomosti"
26 Feb 2024 | 23:10
Səudiyyə Ərəbistanının Həcc və ümrə naziri Azərbaycana gəlib
26 Feb 2024 | 23:08
Almaniya Latviyaya beş qırıcı yerləşdirir
26 Feb 2024 | 22:54
Brüsseldə fermerlər mərkəzi magistral yolunu bağlayıblar - VİDEO
26 Feb 2024 | 22:17
Xəzərin səviyyəsi tarixi minimumuna endi - Hansı təhlükə ilə üz-üzəyik?
26 Feb 2024 | 22:13
Bürcünüzə görə münasibətlərinizdə SƏHVİ HARDA EDİRSİNİZ? - TƏFƏRRÜATLAR
26 Feb 2024 | 22:07
Arıqlamaq üçün səhər yeməyinin FAYDALARI
26 Feb 2024 | 22:04
Müğənnilərin yarım saatlıq toy qiymətləri təəccübləndirdi - SİYAHI
26 Feb 2024 | 22:02
Azərbaycanda ana 15 yaşlı qızını 32 yaşlı əmisi oğluna NİŞANLADI
26 Feb 2024 | 22:01
Ermənilər tərəfindən dırnaqları çıxarılan, barmaqlarına köz vurulan gitaraçı saxlandığı həbsxanada - VİDEO
26 Feb 2024 | 22:00
Valideynlər uşaqlarını necə İNKİŞAF ETDİRMƏLİDİR? - TƏFƏRRÜATLAR
26 Feb 2024 | 21:51
DİQQƏT! Bu tarixlərdə Bakıda 3 dərəcə şaxta olacaq
26 Feb 2024 | 21:49
Macarıstan parlamenti ölkənin yeni prezidentini seçib
26 Feb 2024 | 21:45
Xocalı: Hər kəs layiqli cəzasını aldı - VİDEO
26 Feb 2024 | 21:37
Tərtər sakinləri olan ata və qız bıçaqlanıb
26 Feb 2024 | 21:34
Xocalı faciəsinin şahidi: “Heç ağlımıza da gəlməzdi ki, rayonu tərk edərik”
26 Feb 2024 | 21:32
Ərdoğan Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar Azərbaycan Prezidentinə və xalqına başsağlığı verib
26 Feb 2024 | 21:30
Biləsuvarda qəza: Xəsarət alanlar var - YENİLƏNİB
26 Feb 2024 | 21:27
Prezident Xocalıda soyqırımı memorialının təməlini qoyub, Xankəndi şəhərində olub - YENİLƏNİB-3
26 Feb 2024 | 21:26
Türkiyəli deputat Ermənistanla sərhədin açılması üçün əsas şərti açıqlayıb
26 Feb 2024 | 21:17
Tərtərdə törədilən qətl hadisəsinin təfərrüatları məlum olub, faktla bağlı cinayət işi açılıb - YENİLƏNİB
26 Feb 2024 | 21:06
"Rusiyanın Qara dəniz donanmasının artıq üçdə bir hissəsi məhv edilib" - Ukrayna Baş Kəşfiyyat İdarəsi
26 Feb 2024 | 21:02
"Rusiyalıların Ukraynada müharibəyə münasibətində əhval-ruhiyyəsi dəyişməz qalır..."
26 Feb 2024 | 20:57
Rusiya mətbuatı Xocalı faciəsi barədə: “Heç kim unutmayacaq” - FOTO
26 Feb 2024 | 20:05
İlham Əliyev Rəcəb Tayyib Ərdoğana zəng edib
26 Feb 2024 | 19:15
Gömrük Akademiyasında Xocalı soyqırımının 32-ci ildönümü qeyd olunub - FOTOLAR
26 Feb 2024 | 19:06
Hesablama Palatası Naxçıvanda audit aparır
26 Feb 2024 | 19:05
COP29 Təşkilat Komitəsinin tərkibindəki QHT-lərlə və ekspertlərlə görüş keçirilib
26 Feb 2024 | 19:02
Biləsuvarda ağır yol qəzası baş verib, xəsarət alanlar var
26 Feb 2024 | 19:00
Beş uşağını təhsildən yayındıran ana 15 yaşlı qızını 32 yaşlı əmisi oğluna NİŞANLAYIB
26 Feb 2024 | 18:59
Naxçıvanda kütləvi tuberkulin test sınaqları аparılır
26 Feb 2024 | 18:55
Ermənistan xarici işlər naziri Türkiyəyə səfər edəcək
26 Feb 2024 | 18:54
Qusar Rayon Mərkəzi Xəstəxanasına yeni TƏYİNAT
26 Feb 2024 | 18:41
Ərdoğan: Putin Türkiyəyə səfərini çox gecikdirməyəcək
26 Feb 2024 | 18:40
Xocalı sakini üzünü şəkillərdən gördüyü atasının məzarını illər sonra tapdı - VİDEO
26 Feb 2024 | 18:36
Sarayevoda Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi anılıb
26 Feb 2024 | 18:34
Kəngərli rayonunda erkən nikahın qarşısı alınıb
26 Feb 2024 | 18:28
Baku Bus sürücüsü: "Əsəbiyəm sürmürəm"-VİDEO
26 Feb 2024 | 18:21
Bu günün ən şanslı BÜRCLƏRİ - Mükafatlar və pul... 
26 Feb 2024 | 18:12
Dünyanın ən zəngin ailələrindən birinin nümayəndəsi dünyasını dəyişib
26 Feb 2024 | 18:05
120 il əvvəl batan gəminin qalıqları aşkarlandı
26 Feb 2024 | 18:02
Estoniyanın müdafiə naziri: ABŞ Ukraynadakı müharibədən tamamilə çəkilə bilər
26 Feb 2024 | 18:00
Prezident: Bu gün Xocalıda olmağımız tarixi ədalətin tam bərpası deməkdir
26 Feb 2024 | 17:58
Prezident İlham Əliyev: “Biz böyük xalqın nümayəndələriyik”
26 Feb 2024 | 17:56
Prezident: “Ermənistan bilməlidir ki, yeganə yol Azərbaycanın bütün şərtlərini qəbul etməkdir”
26 Feb 2024 | 17:54
Prezident İlham Əliyev: “Xocalı azad olunmadan sakitləşə bilməzdik”
26 Feb 2024 | 17:53
Ölümündən bir gün öncə Navalnı Almaniyada cəza çəkən “FSB” killeri ilə dəyişdirilməli imiş...
26 Feb 2024 | 17:52
Şəkli ilə Xocalının simvoluna çevrilmiş qadın: “Körpəni Ağdama kimi yerə qoymadım” - FOTO
26 Feb 2024 | 17:49
“Biz günahsız Xocalı qurbanlarının qisasını döyüş meydanında aldıq”
26 Feb 2024 | 17:46
Prezident Ağdama ilk köçün vaxtını AÇIQLADI
26 Feb 2024 | 17:45
Paşinyan Fransadan təlimatlarla qayıdıb - yeni gərginlik gözləntisi
26 Feb 2024 | 17:44
News.ru: “613 ölü - Ermənistan və Qərb niyə Xocalıda baş verənləri soyqırımı kimi tanımır?” - FOTO
26 Feb 2024 | 17:43
Prezident: “Xocalı soyqırımını inkar etmək ədalətsizlik və vicdansızlıqdır”
26 Feb 2024 | 17:40
16 sakini Kərimli kəndində bir araya gətirən 6 səbəb - FOTO
26 Feb 2024 | 17:39
Azərbaycan Prezidenti: “Əfsuslar olsun ki, “Xocalıya ədalət!” çağırışımız cavabsız qaldı”
26 Feb 2024 | 17:35
Ani Badalyan: “Ermənistan və Azərbaycanın xarici işlər nazirləri arasında görüş keçiriləcək”
26 Feb 2024 | 17:32
Prezident: “İnanırdım ki, Xocalıya qayıdacağıq”
26 Feb 2024 | 17:31
"ABŞ Ukraynanın müharibədə itkilərini dəyərləndirib" - "The New York Times"
26 Feb 2024 | 17:29
“Oğlumla birlikdə postda keşik çəkirdim, indiyə qədər ondan xəbər yoxdur”-Gülayə ananın naləsi-FOTO
26 Feb 2024 | 17:28
ƏƏSMN qurumları bu il 20-yə yaxın beynəlxalq mükafat və sertifikatla təltif olunub - FOTO
26 Feb 2024 | 17:25
Doğuşun vəziyyəti pisləşdi - Xəstəxanaya aparıldı 
26 Feb 2024 | 17:23
Prezident Xocalı qurbanlarının xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad etdi
26 Feb 2024 | 17:22
UNEC-də Xocalı soyqırımının 32-ci ildönümü münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilir - FOTO
26 Feb 2024 | 17:20
Prezidentin xüsusi nümayəndəsindən VACİB AÇIQLAMA 
26 Feb 2024 | 17:17
Xocalıda qurulacaq ƏDALƏT divanı
26 Feb 2024 | 17:13
Məktəblərdə kişi müəllimlərimizin sayı niyə azdır? - Fazil Mustafadan AÇIQLAMA (VİDEO)
26 Feb 2024 | 17:08
İsrail səfiri Xocalı soyqırımı ilə bağlı başsağlığı verib - FOTO
26 Feb 2024 | 17:07
Saakaşvilinin zəhərlənməsi ilə bağlı analizlərin cavabı AÇIQLANDI
26 Feb 2024 | 17:05
Peşə Təhsil Mərkəzində Xocalı soyqırımına həsr edilmiş tədbir keçirilib- FOTO
26 Feb 2024 | 17:02
Xocalı qurbanları 1 dəqiqəlik sükutla yad olundu
26 Feb 2024 | 17:00
ADNSU-da Xocalı soyqırımına həsr olunmuş tədbir keçirilib - FOTOLAR
26 Feb 2024 | 16:58
Selçuk Bayraktar Xocalı soyqırımı barədə: "Unutmadıq, unutmayacağıq" - FOTO
26 Feb 2024 | 16:55
Xocalı soyqırımı qurbanları Sofiya şəhərində anılıb - FOTO
26 Feb 2024 | 16:52
Bərdədə Xocalı soyqırımının 32-ci ildönümü ilə əlaqədar tədbir keçirilib - FOTOLAR
26 Feb 2024 | 16:50
Xocalıdan olan "qadının qışqırtısı hələ də qulağımdadır"
26 Feb 2024 | 16:45
"Bayden Konqres liderləri ilə Ukrayna və İsrail üçün yardımı müzakirə edəcək"  - Ağ ev nümayəndəsi 
26 Feb 2024 | 16:42
BDU kollektivi “Ana harayı” abidəsini ziyarət edib - FOTO
26 Feb 2024 | 16:40
“Xocalıdakı toyumuz yarımçıq saxlanıldı, nəvəmə orada toy etmək istəyirəm” - Xocalıdakı sonuncu toyun gəlini - FOTO+ÖZƏL
26 Feb 2024 | 16:38
Dövlət Komitəsinin kollektivi “Ana harayı” abidəsini ziyarət edib - FOTOLAR
26 Feb 2024 | 16:36
Azad edilən ərazilərdə daha 139 mina aşkarlandı
26 Feb 2024 | 16:30
Sxadadze: “Qurban Qurbanov Azərbaycan futbolunun əfsanəsidir”
26 Feb 2024 | 16:25
İranın Azərbaycandakı səfirliyi Xocalı soyqırımı ilə bağlı paylaşım edib - FOTO
26 Feb 2024 | 16:22
ADP Xocalı cəlladlarının tarixin mühakiməsinə verilməsini tələb edib...
26 Feb 2024 | 16:20
SOCAR-ın vitse-prezidentinə yeni müşavir təyin edildi
26 Feb 2024 | 16:15
Maşın qaçırmaqda şübhəli bilinən yeniyetmə saxlanıldı
26 Feb 2024 | 16:10
Ermənistan XİN-in baş katibi vəzifəsindən azad edildi
26 Feb 2024 | 16:08
Xocalı şahidi: “Atam rəhmətə getdi, dəfn belə edə bilmədik” - VİDEO
26 Feb 2024 | 16:05
İşsizlərin NƏZƏRİNƏ! Dövlət boş iş yerlərini açıqladı: 2000 manat maaş - FOTO
26 Feb 2024 | 16:00
Xocalıda girov düşən qadın: “Ermənilərin işgəncə verdiyi hamilənin halını görən həkim öldü” - VİDEO
26 Feb 2024 | 15:54
Xəzər dənizində zəlzələ oldu - FOTO
26 Feb 2024 | 15:52
"Müharibənin üçüncü ili Zelenski üçün ən ağır il ola bilər" - "The Guardian"
26 Feb 2024 | 15:50
İlham Əliyevin Xocalı səfərindən - FOTOLAR
26 Feb 2024 | 15:45
“Güllələnmiş Məxmərin şəklini görəndə uşaqları sevindilər ki, erməni əlinə keçməyib” - MÜSAHİBƏ + FOTO/VİDEO
GÜNLÜK
26 Feb 2024 | 09:31
“Məni it kimi boğazımdan unitaza zəncirləmişdilər, Allahverdi Bağırov ona dedi ki, qızları...”-Xocalının 8 günlük əsiri-FOTO+ÖZƏL
26 Feb 2024 | 08:00
“Atama o qədər işgəncə vermişdilər ki, yanımızda olsa da onu günlərlə tanımamışıq”-ÖZƏL+FOTO
26 Feb 2024 | 08:01
Xocalı Soyqırımı günü çəkildiyi deyilən FOTONUN SİRRİ - Həmin qadın görün kimdir?
26 Feb 2024 | 10:53
Xuraman Şuşalı: "8 il ağır depressiya keçirdim, məcbur qaldım..."
26 Feb 2024 | 11:22
“2007-ci ildə bildik ki, atamın və qardaşlarımı başını erməni məzarının üstündə kəsiblər, anamla tək qaldım”-EKSKLÜZİV
26 Feb 2024 | 10:37
Azərbaycanda neçə nazir müavini var və harada anadan olublar? (TAM SİYAHI)
26 Feb 2024 | 11:06
Azərbaycanda general vəzifəsindən AZAD OLUNDU - Digər nazir müavinləri isə...
26 Feb 2024 | 07:32
"Acından ölən" Ermənistanda 300 min dollara avtomobil nömrəsi satıldı?..-FOTOLAR
26 Feb 2024 | 15:19
Prezidentin nazir müavini təyin etdiyi şəxs kimdir? - FOTO
26 Feb 2024 | 12:48
Xankəndili terrorçular Ermənistan rəhbərliyinin göstərişini niyə icra edə bilməyiblər?
HƏFTƏLİK
23 Feb 2024 | 13:25
Maaş və pensiyalar yenidən artacaq? - Nazirlikdən CAVAB
24 Feb 2024 | 13:15
“Böyüyümdür, nə etməli idim?” - Nüşabə Ələsgərli xalq artisti ilə yayılan ARXİV görüntüsündən danışdı - VİDEO+ÖZƏL
26 Feb 2024 | 09:31
“Məni it kimi boğazımdan unitaza zəncirləmişdilər, Allahverdi Bağırov ona dedi ki, qızları...”-Xocalının 8 günlük əsiri-FOTO+ÖZƏL
21 Feb 2024 | 16:22
Gülay azadlığa çıxan Kamildən yazdı - FOTO
26 Feb 2024 | 08:00
“Atama o qədər işgəncə vermişdilər ki, yanımızda olsa da onu günlərlə tanımamışıq”-ÖZƏL+FOTO
20 Feb 2024 | 19:31
Ekspertdən etiraz:"Məktəb sizinlə müqavilə bağlayıb ki, sən uşağı dünyaya gətir, qalanı mənlikdir?"
21 Feb 2024 | 14:05
Səfirlik əməkdaşları Kamil Zeynallının saxlanıldığı təcridxanaya baş çəkiblər - YENİLƏNİB + VİDEO
21 Feb 2024 | 18:08
Bankdan dollar almaq istəyənlərin diqqətinə - VİDEO
22 Feb 2024 | 19:02
“Efirlərimiz eyni filmləri göstərir...”-Xalq artistindən ETİRAZ-FOTO+ÖZƏL
20 Feb 2024 | 14:59
Şahramanyan və mühafizəçisi İrəvanda jurnalistlərə qarşı “fironluq” etdi...-FOTOLAR
AYLIQ
26 Feb 2024 | 09:31
“Məni it kimi boğazımdan unitaza zəncirləmişdilər, Allahverdi Bağırov ona dedi ki, qızları...”-Xocalının 8 günlük əsiri-FOTO+ÖZƏL
26 Feb 2024 | 08:00
“Atama o qədər işgəncə vermişdilər ki, yanımızda olsa da onu günlərlə tanımamışıq”-ÖZƏL+FOTO
26 Feb 2024 | 08:01
Xocalı Soyqırımı günü çəkildiyi deyilən FOTONUN SİRRİ - Həmin qadın görün kimdir?
26 Feb 2024 | 10:53
Xuraman Şuşalı: "8 il ağır depressiya keçirdim, məcbur qaldım..."
26 Feb 2024 | 11:22
“2007-ci ildə bildik ki, atamın və qardaşlarımı başını erməni məzarının üstündə kəsiblər, anamla tək qaldım”-EKSKLÜZİV
26 Feb 2024 | 10:37
Azərbaycanda neçə nazir müavini var və harada anadan olublar? (TAM SİYAHI)
26 Feb 2024 | 11:06
Azərbaycanda general vəzifəsindən AZAD OLUNDU - Digər nazir müavinləri isə...
26 Feb 2024 | 07:32
"Acından ölən" Ermənistanda 300 min dollara avtomobil nömrəsi satıldı?..-FOTOLAR
26 Feb 2024 | 15:19
Prezidentin nazir müavini təyin etdiyi şəxs kimdir? - FOTO
26 Feb 2024 | 12:48
Xankəndili terrorçular Ermənistan rəhbərliyinin göstərişini niyə icra edə bilməyiblər?