"2050-ci ilin dünyası: bu gün fantastika görünən texnologiyalar gerçəyə çevrilə bilər" - Alimlər açıqlayır

"Əsrin ortasınadək süni intellekt, biotexnologiya və kosmos sahəsində inqilabi yeniliklərin gündəlik həyatı köklü şəkildə dəyişəcəyi gözlənilir..."

XXI əsrin ortalarına doğru dünya internet və smartfon inqilabından sonra daha böyük və daha dərin texnoloji transformasiyaya doğru irəliləyir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "el.kz" nəşri yazıb.

Dünya texnoloji sıçrayış ərəfəsində

Nəşrin yazdığına görə, süni intellekt, genetik mühəndislik, iqlim modelləşdirilməsi və kosmos texnologiyaları artıq yalnız laboratoriya mərhələsində deyil - getdikcə real tətbiq sahəsinə keçid edir.

Alimlərin fikrincə, bu istiqamətlər 2050-ci ildən sonrakı qlobal sistemin əsas strukturunu müəyyən edən başlıca amillər olacaq. Yəni gələcəyin iqtisadiyyatı, səhiyyəsi və hətta yaşayış modeli bu
texnologiyaların inkişafından birbaşa asılı olacaq.

Süni intellekt, genetika və "itirilmiş növlərin" geri dönüşü

Ən diqqətçəkən istiqamətlərdən biri heyvanların ünsiyyət sisteminin öyrənilməsidir. "Earth Species Project" süni intellektdən istifadə edərək balinalar, delfinlər, qarğalar və primatların səslərini analiz edir. Məqsəd bu siqnalların içində "dil strukturu" və ya müəyyən ünsiyyət qaydalarını aşkar etməkdir.

Eyni zamanda "Colossal Biosciences" şirkəti CRISPR texnologiyasından istifadə edərək mamont genlərini müasir fillərə inteqrasiya etməyə çalışır. Nəticədə soyuq iqlimə uyğun hibrid canlıların yaradılması planlaşdırılır. Bu yanaşma nəsli kəsilmiş növlərin tam bərpası deyil, onlara genetik cəhətdən yaxın analoqların formalaşdırılmasıdır.

Rəqəmsal Yer və yeni yaşayış modelləri

"Destination Earth" layihəsi planetin tam rəqəmsal modelini yaratmağı hədəfləyir. Bu sistem iqlim hadisələrini - daşqınlar, quraqlıqlar, qasırğalar və digər təbii prosesləri real vaxt rejimində simulyasiya edərək erkən xəbərdarlıq sistemi kimi fəaliyyət göstərə bilər.

Paralel olaraq "OCEANIX Busan" kimi layihələr dəniz səviyyəsinin qalxmasına uyğunlaşan, enerji baxımından tam avtonom üzən şəhər modellərini sınaqdan keçirir. Eyni zamanda kosmosun iqtisadi istifadəsi, Ayda bazaların yaradılması kimi planlar da gələcəyin yeni yaşayış xəritəsini formalaşdırır.

Gündəlik həyatın transformasiyası və yeni risklər

2050-ci ilə doğru tibb sahəsində 3D bioprint texnologiyası ilə insan orqanlarının yaradılması mümkün ola bilər. Bu, donor çatışmazlığı problemini aradan qaldıraraq səhiyyədə tam yeni mərhələyə keçid kimi qiymətləndirilir.

Bununla yanaşı, avtonom nəqliyyat sistemləri, ağıllı sensor şəbəkələri və evdə istehsal texnologiyaları gündəlik həyatı köklü şəkildə dəyişəcək. Lakin bu inkişaflarla paralel olaraq iqlim böhranı, resurs çatışmazlığı və süni intellektin etik riskləri daha da aktuallaşacaq və yeni qlobal çağırışlar yaradacaq.