"Süni intellekt yarışı dünyanı yeni qarşıdurmaya aparır" - "The New York Times"

"ABŞ, Çin və Rusiya arasında başlayan süni intellekt silahlanması nəzarətdən çıxaraq yeni "maşın müharibəsi" dövrünü sürətləndirir..."

Dünya süni intellekt əsaslı silahlar üzrə təhlükəli və sürətlə dərinləşən bir yarışa daxil olub. ABŞ, Çin və Rusiya bu sahədə əsas oyunçular hesab olunur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "nyt.com" nəşri yazıb.

Yeni müharibə mərhələsi: qərar verən artıq insan deyil 

Əsas təhlükə texnologiyanın sürətindədir: artıq bəzi sistemlər insan müdaxiləsi olmadan hədəfi müəyyənləşdirə, hücum qərarı verə və zərbə endirə bilir. Bu isə klassik müharibə modelini kökündən dəyişir. 

Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, belə şəraitdə "maşınların müharibəsi" insanın reaksiyasından daha sürətli inkişaf edə və nəzarətdən çıxa bilər. Bu proses çox vaxt nüvə silahı erasının başlanğıcı ilə müqayisə olunur. Lakin mühüm fərq ondan ibarətdir ki, nüvə silahının dağıdıcı gücü əvvəlcədən aydın idi, süni intellektin hərbi potensialı isə hələ tam öyrənilməyib və bu qeyri-müəyyənlik riskləri daha da artırır.

Qlobal yarış genişlənir: texnologiya yeni güc alətinə çevrilir

Məqalədə vurğulanır ki, Pekində keçirilən hərbi paradda Çin ordusunun avtonom döyüş dronlarını nümayiş etdirməsi Vaşinqtonda ciddi narahatlıq yaradıb. ABŞ hərbi dairələri hesab edir ki, bəzi istiqamətlərdə Çin, hətta istehsal imkanlarına görə Rusiya da irəlidədir.

Bu səbəbdən Amerika müdafiə sənayesi sürətlə səfərbər olunur. Xüsusilə Anduril kimi texnoloji şirkətlər süni intellektlə idarə olunan pilotsuz döyüş aparatlarının istehsalını sürətləndirir. Eyni zamanda Hindistan, İsrail, İran və Avropa ölkələri də bu sahəyə milyardlarla dollar sərmayə yatıraraq yarışa qoşulurlar.

Müasir döyüş anlayışı dəyişir: artıq müharibə yalnız ordular arasında deyil, "dron drona qarşı", "alqoritm alqoritmə qarşı" formatında aparılır. Süni intellekt sistemləri kəşfiyyat məlumatlarını saniyələr içində emal edir, prioritet hədəfləri müəyyənləşdirir və hücum planını avtomatik qurur. Bəzi hallarda insanın rolu sadəcə təsdiq verməkdən ibarət qalır.

Nəzarət zəifləyir, risklər artır

Ekspertlərin fikrincə, bu texnologiyalar müharibəni daha sürətli, daha mürəkkəb və daha az proqnozlaşdırılan edir. Aparılan tədqiqatlar göstərir ki, avtonom sistemlər gözlənilməz reaksiyalar verərək münaqişəni qəfil eskalasiyaya sürükləyə bilər.

Eyni zamanda etik məsələlər getdikcə arxa plana keçir. Dövlətlər texnoloji üstünlük uğrunda yarışda maşınlara həyati qərarlar vermək səlahiyyəti ötürür. ABŞ və Çin yalnız nüvə silahı ilə bağlı insan nəzarətinin saxlanılması barədə minimal razılığa gəlib. Digər sahələr isə faktiki olaraq tənzimlənmir.

Nəticə etibarilə, nəşr belə qənaətə gəlir: süni intellekt təkcə yeni silah növü deyil, hərbi strategiyanı kökündən dəyişən fundamental texnologiyadır. Əgər bu yarış nəzarət altına alınmasa, gələcək müharibələr insanlardan çox alqoritmlərin qərar verdiyi, daha sürətli və daha təhlükəli qarşıdurmalar şəklində baş verə bilər.