Xəbər lenti
31/05/2020 [13:47]:
“Türkiyədəki tələbələrimiz çətinliklə qarşılaşıb”
31/05/2020 [13:25]:
Jurnalistlərin binasında koronavirus həyəcanı
31/05/2020 [13:19]:
Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi olmuş general necə ölüb?
31/05/2020 [13:18]:
"Düşmənlə danışmağın yeganə dili silah gücüdür"
31/05/2020 [13:13]:
Koronavirusa qarşı yeni dərman – "Avifavir"
31/05/2020 [12:34]:
“Düşmənin atəşkəsi sərhəd xəttində pozması təsadüfi deyil”
31/05/2020 [12:08]:
Parlamentdə sosial şəbəkələrlə bağlı məsələ qaldırıldı
31/05/2020 [12:03]:
Trampa qarşı niyə söz deyə bilmirlər? - Siyavuş Novruzov
31/05/2020 [11:58]:
Şəkidəki ayı Altıağac milli parkına aparılacaq
31/05/2020 [11:52]:
“Məişət tullantıları Sumqayıtda böyük ekoloji problem yaradır” - Deputat
31/05/2020 [11:48]:
22 yaşlı gəlin kirayə qaldığı evdə ölü tapıldı
31/05/2020 [11:44]:
Deputatlar iclasa maskada gəldilər
31/05/2020 [11:36]:
Hadisə yerindən qaçan sürücü tutuldu - RƏSMİ
31/05/2020 [11:25]:
Həvəsləndirmə yerlərinin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
31/05/2020 [11:20]:
Jurnalistlər Diaspor Komitəsinin pandemiya dövründəki işini belə QİYMƏTLƏNDİRDİLƏR
31/05/2020 [11:17]:
Azərbaycanda ən çox bu fənlərin müəllimlərinə ehtiyac var - 7539 vakant yer müsabiqəyə çıxarılır
31/05/2020 [11:16]:
Tunis millisi koronavirusa görə üç aydır Bakıda qalıb
31/05/2020 [11:15]:
Braziliyada yeni anti-rekord - bir gündə 30 min yoluxma
31/05/2020 [11:11]:
Həvəsləndirmənin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
31/05/2020 [10:56]:
Amerikalı alim "toyuq qripi" barədə ciddi düşünməyə çağırır
31/05/2020 [10:55]:
Bakıda Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Mərkəzi yaradılır
31/05/2020 [10:52]:
Milli Məclisin əməkdaşları koronavirus testindən keçirilir
31/05/2020 [10:50]:
Vəkillər Kollegiyasının şahmat komandası Ukrayna və Fransa şahmat komandaları üzərində qələbə qazandı
31/05/2020 [10:41]:
Braziliyada yeni anti-rekord - bir gündə 30 min yoluxma
31/05/2020 [10:25]:
Əli Məsimli seçiciləri ilə onlayn qəbul keçirdi
31/05/2020 [10:09]:
Azərbaycanda şəhər mərkəzində ayı görünüb - FOTO - VİDEO - YENİLƏNİB
31/05/2020 [09:56]:
Sabahdan müəllimlərin iş yerinin dəyişdirilməsi müsabiqəsinə başlanılır
31/05/2020 [09:54]:
"Düşmən torpaqlarımızdan çıxmaqdan savayı seçimin olmadığını anlamalıdır"
31/05/2020 [09:47]:
"Bəlkə fiziki məsafə və sosial yaxınlıq?...  -Hə, cənab oliqarx vətəndaşlar?.."
31/05/2020 [09:40]:
UNEC-in 90 illik yubileyi ərəfəsində 9-cu ikili diplom proqramı
31/05/2020 [09:26]:
Koronavirusla bağlı son STATİSTİKA
31/05/2020 [09:24]:
Rusiyada terrorçular belə məhv edildi - VİDEO
31/05/2020 [09:16]:
Azərbaycanda şəhər mərkəzində ayı görünüb - FOTO/VİDEO
31/05/2020 [08:35]:
İordaniyada məscidlərdə kütləvi ibadətə icazə verildi
31/05/2020 [08:34]:
Braziliyada koronavirusa yoluxma halları ən yüksək templə artmaqdadır
31/05/2020 [08:04]:
“Herekol dağındakı PKK qərargahı çökdü” - Süleyman Soylu
31/05/2020 [08:03]:
Tramp ABŞ-da tarixin ən güclü silahının istifadəyə veriləcəyini bildirib
31/05/2020 [07:20]:
Yaponiya sahillərində 5,8 maqnitudalı zəlzələ olub
31/05/2020 [07:18]:
Koronavirus Uhan bazarından yayılmayıb - İDDİA
31/05/2020 [07:17]:
Avropa ölkələrindən ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyaları aradan qaldırmasına reaksiya
31/05/2020 [07:16]:
ABŞ-ın 25 böyük şəhərində komendant saatı tətbiq olunub
31/05/2020 [07:16]:
Qorxu üzərindən olan imanın dəyəri vardırmı?..
31/05/2020 [02:03]:
Amerikada daxil savaş təhlükəsi! – Tramp ordunu hazır vəziyətə gətirdi
31/05/2020 [00:47]:
“Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri qiyamdan öncə Pənah Hüseyni açıq formada təhdid etmişdi”
31/05/2020 [00:45]:
“İstənilən halda, Putindən sonra Rusiyada hakimiyyətə "hansısa yaramaz" gələcək...“
31/05/2020 [00:37]:
ABŞ-da qərargahlaşan şəbəkələr barədə ABŞ qərarı: Ümumdünya "E-Nizam"ımı yaradılır?
31/05/2020 [00:12]:
"Əgər belə bir şey olsaydı, həmin vaxt olmasa da sonrakı dövrlərdə mənim məlumatım olardı"
30/05/2020 [23:35]:
Maksim Qalkinin Putini parodiyası sosial şəbəkədə rekord vurur - VİDEO
30/05/2020 [23:26]:
Daha 710 “Taliban” üzvü azad edildi
30/05/2020 [23:00]:
Azərbaycan-İran sərhədində yanğın olub
30/05/2020 [22:44]:
"Bavariya" darmadağınla qalib gəlib
30/05/2020 [22:38]:
Azərbaycanlı jurnalist koronavirusdan ölən anasının dəfnində iştirak edə bilmədi
30/05/2020 [22:37]:
Bu tələbələr ölkəyə buraxılmayacaq - QADAĞA
30/05/2020 [22:36]:
Zelenski ailəsinin keçənilki gəliri açıqlandı
30/05/2020 [21:58]:
İnanılmaz refleks sahibi olan piyada ölümdən son anda xilas oldu - VİDEO
30/05/2020 [21:53]:
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son rəqəmlər açıqlandı
30/05/2020 [21:52]:
Türkiyədə COVID-19-dan ölənlərin sayı 4 500-ü ötdü
30/05/2020 [21:48]:
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
30/05/2020 [21:10]:
Ukrayna prezidentinin ötən ilki gəliri açıqlandı
30/05/2020 [21:09]:
Roza Zərgərli: “48 işçim var” - VİDEO
30/05/2020 [21:02]:
“Ordumuz nə qədər güclü olarsa, diplomatik savaşda da mövqelərimiz bir o qədər üstün olar”
30/05/2020 [20:58]:
Homoseksual Çikaqo meri Trampı ağır söyüşlə biabır etdi...
30/05/2020 [20:54]:
ABŞ-ın Hyuston şəhərində 200 etirazçı həbs edilib
30/05/2020 [20:28]:
Xalq artisti: “Gündəmdə qalmaq üçün abırından, mənəviyyatından keçənlər var”
30/05/2020 [20:23]:
Ağ Evin qarşısında iğtişaşlar baş verib
30/05/2020 [20:19]:
"Paşinyan Azərbaycanın danışıqlar prosesini davam etdirməsi üçün heç bir “əlyeri” qoymadı"
30/05/2020 [20:17]:
Britaniyada COVID-19-dan ölənlərin sayı 38,3 mini ötdü
30/05/2020 [20:14]:
Koronavirus peyvəndi insanlar üzərində sınanacaq - MARAQLI
30/05/2020 [19:59]:
“Ölkədə 400-dən çox koronavirus xəstəsinin vəziyyəti ağırlaşıb” - Paşinyan
30/05/2020 [19:58]:
Türkiyədə bir polis şəhid olub
30/05/2020 [19:33]:
Məşhur qəssabın qardaşı görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
30/05/2020 [19:32]:
Gülay Zeynalova: “Kamilə hər zaman dəstəyəm”
30/05/2020 [19:30]:
Bakıda iki marşrutun hərəkət istiqaməti dəyişdiriləcək
30/05/2020 [19:12]:
"ABŞ özünü Çin Kommunist Partiyasının tiranlığından müdafiə edəcək" - Pompeo
30/05/2020 [19:04]:
“Dünyanın ən gözəl qızı” 19 yaşında - FOTOLAR
30/05/2020 [19:03]:
"Qurgeni ona görə öldürdüm ki..." - Səfərovun tarixi çıxışı
30/05/2020 [18:27]:
Sumqayıtda iki nəfərin öldüyü dəhşətli qəzanın görüntüləri - VİDEO
30/05/2020 [18:17]:
Baş Prokurorluq Bərdədə iki nəfərin bıçaqlanması ilə bağlı məlumat yaydı
30/05/2020 [18:15]:
“Türk dünyası həqiqətlərinin daha geniş yayılmasında aydınların rolu” adlı online konfrans keçirilib - VİDEO
30/05/2020 [18:04]:
Azərbaycanda koronavirusdan daha üç nəfər öldü, 202 xəstə sağaldı - RƏSMİ
Bütün arxiv bir sırada
12/03/2020 [21:46] - Köşə - ( 2316 dəfə baxılıb)

“B” planı “yumşaq devalvasiyaya” yol açacaqmı?

Şahin Quliyev

“OPEC+” ölkələrinin 6-cı iclası martın 4-də Avstriyanın paytaxtı Vyanada keçirilib. Azərbaycanı toplantıda energetika naziri Pərviz Şahbazov təmsil edib. Koronavirusun yayılması nəticəsində neftin qiyməti xeyli aşağı düşüb. İclasın keçirilməsində də əsas məqsəd neft hasilatının azaltmaqla qiymətləri stabil saxlamaq idi. OPEC-in rəsmi iclasından sonra "OPEC+" təşəbbüsü çərçivəsində bu ilin sonuna kimi gündəlik neft hasilatının daha 1,5 mln. barrel azaldılması tövsiyə edilib. Lakin keçirilən iclasda danışıqlar uğursuzluqla nəticələnib. Rusiya neft hasilatının həcminin aşağı salınması təklifini rədd edib. Səudiyyə Ərəbistanı və Rusiya arasında başlayan bu münaqişə “Brent” markalı neftin qiymətinə təsir edib. Martın 9-da “Brent” markalı neftin qiymətində 31%-lik azalma müşahidə olunaraq 1 barrel neftin qiyməti 31 dollar təşkil edib. Hal-hazırda 1 barrel “Brent” markalı neftin qiyməti 34 dollar təşkil edir.

Səudiyyə Ərəbistanı ilə Rusiya arasındakı bu münaqişənin əsas səbəbi nədir?

Rusiyanın energetika naziri Aleksandr Novak deyib: “Biz Səudiyyə Ərəbistanının öz məhsullarının qiymətlərini xeyli aşağı saldığını gördük. Yəni mahiyyətcə neft məhsullarını tanıtmaq təşəbbüsünü irəli sürməklə neft hasilatının artdığını elan etdi. Biz hesab edirik ki, indiki şəraitdə bu ən yaxşı seçim deyil. İstehsal səviyyəsini bu ilin birinci rübündə əldə olunmuş səviyyədə saxlamaq düzgün olardı və biz ümumi razılaşma çərçivəsində belə bir təşəbbüs göstərdik. Ancaq, təəssüf ki, tərəfdaşlarımız təklifimizlə razılaşmayıb”.

“OPEC+” formatı çərçivəsində hazırkı razılaşma gündəlik hasilatın 1,7 mln. barrel azalmasını nəzərdə tuturdu və bu sazişin müddəti bu ayın sonunda bitməli idi. Ancaq Səudiyyə Ərəbistanı aprelin əvvəlindən hasilatı kəskin artırmaq qərarına gəldi. Həmçinin Avropanın neft emalı zavodlarına nefti dünya bazar qiymətindən 8 dollar aşağıya təklif ediblər. Bu addım həmin zavodların Rusiya neftindən imtina etmə çağırışı kimi dəyərləndirilib. Moskva birjasında hazırda 10 faiz enmə müşahidə olunur. Dollar 75 rubla, avro isə 83 rubla qədər bahalaşıb. Beynəlxalq valyuta birjasında isə rubl dollara münasibətdə 9 faiz, avroya münasibətdə isə 11 faiz dəyər itirib. Martın 18-də OPEC-in Texniki Komitəsinin iclası keçiriləcək. Bu iclasda bazar iştirakçıları neftin hasilat həcmi ilə bağlı ortaq qərar almalıdır.

Azərbaycan iqtisadiyyatı və milli valyutası neftin qiymətindən asılı olduğu üçün dünya bazarında neft qiymətlərinin dəyişməsi Azərbaycandan yan ötə bilməz. Yeni tipli koronavirusun yayılması, həmçinin, "OPEC+" təşəbbüsü çərçivəsində keçirilən iclasın uğursuzluğu “Azeri Light” markalı neftin qiymətinə öz təsirini göstərib. “Azeri Light” markalı neftin bir barrelinin qiyməti 36,62 ABŞ dolları təşkil edib. Xatırladaq ki, “Azeri Light” markalı neftin minimal qiyməti 2001-ci ilin dekabrında (19,15 ABŞ dolları), maksimal qiyməti isə 2008-ci ilin iyulunda (149,66 ABŞ dolları) qeydə alınıb. Dövlət Neft Fondu və dövlət büdcəsi hesablanarkən 1 barrel neftin qiyməti 55 ABŞ dolları kimi nəzərdə tutulub. Bu proses uzunmüddətli, yəni 3 ay və ya daha artıq davam edərsə, devalvasiya baş verə bilər. Azərbaycanda devalvasiya 21 fevral 2015-ci ildə olub. Milli Bank həmin ildə manatın 1 dollara görə dəyərini 1.05 AZN təyin etmişdi. Devalvasiya 33.8% oldu. 21 dekabr 2015-ci ildə isə 2-ci dəfə devalvasiya oldu və 1 ABŞ dollarının rəsmi məzənnəsi 1,55 manat səviyyəsində qərarlaşdı. Mərkəzi Bank “üzən məzənnə” sisteminə keçidlə bağlı qərarını ictimaiyyətə bildirdi. Sonrakı dövrlərdə USD/AZN məzənnəsi dəfələrlə yuxarı-aşağı hərəkət etdi, hətta bəzi hallarda  1 USD 1.9 – 2 AZN həddinə gəlib çatdı. Hal-hazırda bu kurs stabildir və 1 USD = 1.70 AZN civarında müəyyən olunub. Ucuz neft qiymətləri uzun müddət davam edərsə, devalvasiya qaçılmazdır. Buna baxmayaraq, öncəki illərdən fərqli olaraq devalvasiyanın həcmi 10%-15%-i aşmayacaq. Devalvasiya qərarını Mərkəzi Bank verməlidir. Mərkəzi Bank 6,4 milyard dollarlıq valyuta ehtiyatına malikdir. Bu valyuta ehtiyatı ilə devalvasiyanı qısa müddət ərzində gecikdirə bilər. Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmovun martın 11-də verdiyi açıqlamada əsas 2 məqama diqqət yetirilməlidir.

Birinci məqam.  Elman Rüstəmovun fikrincə, neftin qiymətinin aşağı düşməsi ölkənin nə ticarət, nə də tədiyyə balansında əhəmiyyətli problem yaratmaq iqtidarındadır: “Devalvasiya qorxusu nəğd manat olan bazar iştirakçılarının gözlənti reaksiyasıdır. Banklar tərəfindən aparılan əməliyyatların həcmi son günlərdə 10 dəfədən artıq artıb. Əhaliyə vaxtında xidmət etmək problemi var. Valyuta çatışmazlığı problemi yoxdur. Mən əhalimizi sakitliyə çağırmaq istəyirəm”.

Azərbaycanda baş verən ilk devalvasiyanın səbəbi dünya bazarında neftin qiymətinin 120 ABŞ dollarından 20 ABŞ dollarına qədər düşməsi idi. Bu ucuzlaşma fonunda ölkəyə daxil olan xarici valyuta kütləsinin kəskin azalması müşahidə olundu. Dolayısı ilə sadalanan bu proseslər Mərkəzi Bankın  valyuta ehtiyatlarının sürətlə əriməsinə gətirib çıxardı və Mərkəzi Bank devalvasiya qərarını verməyə məcbur oldu. Əhali qəfil baş verən devalvasiyaya hazır deyildi. Manatın dəyəri 2015-ci ildən öncəki illərdə ABŞ dolları ilə müqayisədə daha üstün idi. Dollar ucuz olduğu üçün  vətəndaşlar dollarla kredit götürürdülər. Ancaq əhali ilk devalvasiyanın təsirindən çıxmamış 10 ay sonra yenidən devalvasiya ilə üzləşdi və insanların manata güvəni azalmağa başladı. Digər problem depozitlərlə bağlı idi. Valyuta risklərini nəzərə almayan banklar manat və dollar depozitlərini demək olar ki, eyni faizlə cəlb edirdilər. Bu amil vaxtilə yüksək faizlə cəlb edilmiş dollar əmanətlərinin faizlərinin ödənilməsində bankları çətinliklə üzləşdirdi. Əhalinin devalvasiyalardan sonra milli valyutaya inamsızlığı səbəbindən manatla saxladığı əmanətləri banklardan geri çəkməyə, ən yaxşı halda isə dollara konvertasiya etməyə başladı. Manata qarşı olan inamsızlıq bu hadisədə də özünü büruzə verdi. Bu dəfə də neftin qiyməti aşağı düşən kimi insanlar “devalvasiya olacaq” qorxusu ilə banklara axın edərək əllərində olan nəğd pullarla  dollar almaq istədilər. Bu axın qarşısında banklar bütün depozitlərini itirmək qorxusu ilə üz-üzə qaldıqları üçün dollar satışına limit qoydular. Bu addım insanlar arasında daha böyük panikaya səbəb olub. Mərkəzi Bank valyuta auksionu keçirdi və bu auksionda bankların bütün tələbatı ödəndi. Demək, banklarda kifayət qədər valyuta var. Bu səbəbdən Elman Rüstəmov insanları sakitliyə çağırır.

İkinci məqam. Elman Rüstəmov son açıqlamasında onu da bildirdi ki, hökümətin və Mərkəzi Bankın “B” planı var. Bu plan neftin qiymətinin 30-35 dollar olduğu hal üçün hazırlanıb. Hökümət hazırda “B” planı ilə fəaliyyət göstərir. Hökümətin  plan əsasında fəaliyyət göstərməsi “devalvasiya olmayacaq” mənasını vermir. Hazırda birmənalı şəkildə devalvasiya ehtimalını artıran iqtisadi və siyasi faktorlar mövcuddur. Siyasi faktorlara koronavirusla bağlı Azərbaycanın qonşu ölkələrlə sərhədlərin bağlanmasını, turizmin zəifləməsini, ticarət mübadiləsinin azalmasını aid etmək olar. Deməli, yumşaq devalvasiya zamana bağlı məsələdir. OPEC-in Texniki Komitəsinin martın 18-də keçiriləcək iclasında  razılaşma olmayacaqsa, o zaman yumşaq devalvasiyaya hazırlaşmalıyıq.

 

Şahin Quliyev, iqtisadi təhlilçi

 

Koronavirus peyvəndi insanlar üzərində sınanacaq - MARAQLI
Məşhur qəssabın qardaşı görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
16 santimetrlik kəpənək görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
Giza piramidasının daha bir sirri açıldı - MARAQLI
Görmə əlilliyi olan insanlar üçün nəşriyyat, kitabxana və onların mövcud problemləri...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Amerikalı alim "toyuq qripi" barədə ciddi düşünməyə çağırır
Dünya
ABŞ-ın 25 böyük şəhərində komendant saatı tətbiq olunub
Dünya
Paşinyan hakimiyyətinin sonu necə olacaq?
Dünya
Amerikanı qarışdıran polisə bir zərbə də xanımından gəldi - Boşanmaq istəyir...
Hadisə
Rahib koronavirusun sona çatması üçün adamı tanrıya “qurban” kəsdi - İNANILMAZ...
Yazar
Seymur Verdizadə
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
Sultan Laçın
"Bəlkə fiziki məsafə və sosial yaxınlıq?...  -Hə, cənab oliqarx vətəndaşlar?.."
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
"Koçaryanı da axtarırdım ki, tikə-tikə etdirim, amma Pənah kimilər qoymadı..." - VİDEO
Ermənistan Rusiyanın tərkibinə qatılır, Qarabağ isə...
Türkiyə Azərbaycanla uçuşları bu tarixdən bərpa edir – RƏSMİ AÇIQLAMA
Ermənistan Tehranı hədələdi: "İran ermənilərə görə ayaq üstə qalıb, "təşəkkür"ümüz bu oldu"
Azərbaycan Respublikasıının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
Valentina Tereşkova ilə Vilyam Hacıyevi nə bağlayır?
“Əri ölən qadına 800 manat təklif etdilər ki, koronavirusdan öldüyü ilə razılaşsın”
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
Rusiyanın yalanı üzə çıxdı...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247