Xəbər lenti
23/01/2020 [00:50]:
Gəncədə 5 saylı Şəhər Poliklinikasında yanğın olub
23/01/2020 [00:49]:
İraq prezidenti ölkədəki etirazlarda 600 nəfərin öldüyünü bildirib
23/01/2020 [00:23]:
Dövlət başçısı: “Bizim coğrafi mövqeyimiz çox əlverişlidir”
23/01/2020 [00:22]:
“Biz Ermənistan tərəfindən işğala məruz qalmışıq və bu, daimi təhdid mənbəyidir”
23/01/2020 [00:22]:
Prezident: “Azərbaycanda qazlaşdırma səviyyəsi 96 faiz təşkil edir”
23/01/2020 [00:18]:
Aqil Məmmədov növbəti təbliğat kompaniyasını Goranboyda davam etdirib - FOTO
23/01/2020 [00:12]:
Dünya şöhrətli müğənni anasının ölümündən bir neçə saat sonra konsert verdi
23/01/2020 [00:08]:
Türkiyədə yüksək vəzifəli məmur çıxışı zamanı infarkt keçirdi - VİDEO
22/01/2020 [23:42]:
Deputatlığa namizəd Mehdiabadda məskunlaşmış cəbrayıllılarla görüşdü - FOTOLAR
22/01/2020 [23:26]:
“Xamenei şiələr tərəfindən lənətlənəcək” – Hizbullahın keçmiş liderindən şok açıqlamalar
22/01/2020 [23:09]:
"Gizli elmlər" hansı sirləri açır? - Elmi-lədun
22/01/2020 [23:06]:
Prezident İlham Əliyev Davosda İsveçrə Prezidenti ilə görüşüb
22/01/2020 [23:04]:
"Bundan sonra da etimadınızı doğrultmaq üçün var gücümlə çalışacağam" - FOTOLAR
22/01/2020 [22:55]:
İlham Əliyev Davosda Dünya İqtisadi Forumunun “Strateji baxış: Avrasiya” konfransında - YENİLƏNİB+FOTO/VİDEO
22/01/2020 [22:49]:
Umayra Tağıyeva: "Bakıya ilk qar yağacaq"
22/01/2020 [22:46]:
Rusiya Xalq artistinin nikahdankənar oğlu olduğunu deyən Timur Bakıya qayıdır
22/01/2020 [22:05]:
Bu gün şəhid ailələrinin qapısını süng edənlər, sabah bu qapını yad edəcəkmi?
22/01/2020 [21:58]:
Elnarə Abdullayevadan sərt sözlər: "İş görə bilməyən qızlar ərə getməsin!" - VİDEO
22/01/2020 [21:42]:
Məşhur aparıcı canlı yayımda rüsvay oldu - RƏZALƏT...+ VİDEO
22/01/2020 [21:37]:
SOCAR və “LUKoil” arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb
22/01/2020 [21:25]:
"Puldan əvvəl namus və şərəf gəlir, siz belə şeyləri bilməzsiniz, ay şərəflərini pula satanlar"
22/01/2020 [21:16]:
İyirmi altı il fərarilik həyatından sonra yol polisinin qarşısına çıxdı...
22/01/2020 [21:15]:
Təyyarədəki sərxoş qadını bu cür sakitləşdirdilər - MARAQLI... + VİDEO
22/01/2020 [21:03]:
İlham Əliyev Davosda Gürcüstanın Baş Naziri ilə görüşüb
22/01/2020 [20:56]:
Balıq ovuna çıxdı, həyatının şokunu yaşadı - QORXUNC...+ FOTOLAR
22/01/2020 [20:46]:
Məleykə Əsədova: "Gözəl görünməyimə baxmayın..."
22/01/2020 [20:38]:
Ən qədim krater bu ölkədə kəşf edildi - MARAQLI
22/01/2020 [20:33]:
8 saylı Binəqədi birinci seçki dairəsi seçicilərinin elektron kabineti işə düşdü - FOTOLAR
22/01/2020 [20:27]:
ABAY VƏ QAZAXISTAN XXI ƏSRDƏ
22/01/2020 [20:19]:
Aİ rəsmisi: “Azərbaycanın gələcək parlamenti ilə əməkdaşlıq edəcəyik”
22/01/2020 [20:15]:
Ötən il Azərbaycanda 2308 nəfər soyad sonluğunu dəyişdirib
22/01/2020 [20:09]:
Bu görüntülər dünyanı ayağa qaldıracaq - AĞLASIĞMAZ... + VİDEO
22/01/2020 [20:04]:
Saakyan Kəlbəcərin Tutqun dərəsindəki oteldə gizli görüş keçirdi... - FOTOLAR
22/01/2020 [20:03]:
Ölkədaxili qatar biletləri ilə bağlı yenilik
22/01/2020 [19:47]:
“Azərsun Holdinq” 500 fəhlənin işdən qovulmasına aydınlıq gətirdi
22/01/2020 [19:44]:
Mişel Platini yeni vəzifəyə təyinat alıb
22/01/2020 [19:40]:
Davosda "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlar blokunun işlənilməsi üzrə yeni layihəyə dair müzakirələr aparılıb
22/01/2020 [19:33]:
Niyaməddin Orduxanlının minlərlə seçki bukleti çap edildi
22/01/2020 [19:31]:
İcra Hakimiyyəti “Bu şəhərdə”yə yenə icazə vermədi
22/01/2020 [19:25]:
“O klipdən sonra övladım öldü” - Səyyad Əlizadə başına gələn məşum hadisədən danışdı - VİDEO
22/01/2020 [19:11]:
Ehsan Zahidov: "Əlizamin Salayevlə bağlı yazılanlar həqiqətə uyğun deyil"
22/01/2020 [19:08]:
“Əhalinin etibar etdiyi adamlar…” - Prezident seçkilərdən danışdı
22/01/2020 [18:57]:
Neft çənində qaynaq aparan fəhlənin partlama anı - VİDEO
22/01/2020 [18:45]:
Daxili İşlər Nazirliyi işçi axtarır - Müsabiqə elan edildi
22/01/2020 [18:43]:
Bakı şəhər prokurorluğunda geniş əməliyyat müşavirəsi keçirildi
22/01/2020 [18:30]:
BDU-nun ölən tələbəsinin atası Rusiya səfirliyinə müraciət etdi
22/01/2020 [18:23]:
Nazirlik əhaliyə hava şəraiti ilə bağlı xəbərdarlıq etdi
22/01/2020 [18:22]:
Təcrübəli pilot yeni təyyarənin havaya qalxacağına inanmadı - VİDEO
22/01/2020 [18:06]:
İlham Əliyevin Davosdakı çıxışı Türkiyə telekanalında - VİDEO
22/01/2020 [18:04]:
Fransa prezidenti: "İranın nüvə silahı ola bilməz"
22/01/2020 [17:50]:
İlham Əliyev Monqolustan Prezidenti ilə danışıqlarda - FOTO
22/01/2020 [17:48]:
İlham Əliyev görüş keçirdi - FOTO
22/01/2020 [17:47]:
İlham Əliyev Polşa Prezidenti ilə görüşdü - FOTO
22/01/2020 [17:42]:
Fəzail Ağamalının Milli Məclisdəki çıxışlarından fraqmentlər...- VİDEO
22/01/2020 [17:29]:
"Sonra gec ola bilər, bu təhlkəli vurusdan Gürcüstanda və Rusiyada da ölənlərin sayı artır"
22/01/2020 [17:25]:
Bəxtiyar Əliyev seçicilərlə görüşlərini davam etdirir - FOTO
22/01/2020 [17:19]:
"Namizədlər anlamalıdırlar ki, deputat mandatı üstünlük deyil, ağır məsuliyyətdir"
22/01/2020 [17:18]:
Azərbaycanda evdən qaçan ana ilə bağlı şok təfərrüat: Qırmancla döyülüb, dəhşətli şiddətə məruz qalıb
22/01/2020 [17:14]:
BMqT-nin Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri Fövqəladə Hallar Nazirliyində olub
22/01/2020 [17:13]:
Həftarın ordusu Tripolini bombaladı
22/01/2020 [17:12]:
İlham Əliyev Putinlə görüşünü anons etdi
22/01/2020 [17:09]:
Daxili İşlər Nazirliyində geniş Kollegiya iclası keçirilib
22/01/2020 [17:05]:
DİM 2020-ci ildə keçiriləcək imtahanların tarixləri haqqında məlumat yaydı...
22/01/2020 [17:04]:
YAP-ın 22 saylı Nəsimi II Seçki Dairəsi üzrə namizədinin seçicilərlə görüşü keçirilib
22/01/2020 [16:54]:
Trece Company şirkətinin nümayəndələri ADAU-da - FOTOLAR
22/01/2020 [16:49]:
Əlisahib Hüseynovun seçicilərlə görüşləri davam edir
22/01/2020 [16:48]:
Dövlət Komitəsində Qlobal Fondun nümayəndələri ilə görüş olub
22/01/2020 [16:23]:
Trampdan ölkəsində dünyaya gələcək əcnəbi körpələrə zərbə: Bundan sonra onlara...
22/01/2020 [16:05]:
“Xudu Məmmədov başda olmaqla ziyalıların ondan xahişi  Ermənistan qaçqınlarını Qarabağda yerləşdirmək olub…”
22/01/2020 [15:49]:
SDU-da ənənəvi "Açıq qapı" günü keçirildi - FOTOLAR
22/01/2020 [15:39]:
Kraliça Meqan Marklın zinət əşyalarını əlindən alır
22/01/2020 [15:36]:
İlham Əliyev: "Yenilənmiş Milli Məclis Azərbaycanda aparılan islahatların vacib hissəsi olacaq"
22/01/2020 [15:28]:
Tanınmış həkim-idmançı Oqtay Mehtiyev də deputatlığa namizəddir
22/01/2020 [15:11]:
Rusiyanın yeni baş prokuroru bilindi - FOTO
22/01/2020 [15:09]:
Hikmət Hacıyev: "Ötən il Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün konkret addımlar atılmayıb"
22/01/2020 [14:58]:
“Bu cür əxlaqsız hadisələrin baş verməsinə məsuliyyət daşıyanlardan biri də həmin otellərdir...”
22/01/2020 [14:53]:
Sifarişlə sevgilisinin ərini öldürən azərbaycanlı məhkəmə qarşısında
22/01/2020 [14:53]:
Temperatur aşağı düşəcək, qar yağacaq - Xəbərdarlıq
22/01/2020 [14:51]:
Vahid Ələkbərov: “LUKOIL” SOCAR-la yeni birgə layihələr planlaşdırır
22/01/2020 [14:49]:
Novella Cəfəroğlu: "Azərbaycanda “ömürlük”lərin cinayət işinə yenidən baxılacaq"
Bütün arxiv bir sırada
28/07/2013 [12:31] - İqtisadiyyat - ( 3626 dəfə baxılıb)

İqtisadçı deputat: "Kredit faizləri sahəsində vəziyyət getdikcə kritikləşir" -TƏHLİL

Əli Məsimli bankların kredit siyasətini tənqid etdi


Milli Məclisin İqtisadi Siyasət Komitəsinin üzvü, İqtisadi və Sosial İnnovasiyalar İnstitutunun rəhbəri Əli Məsimli Azərbaycanda bankların kredit siyasəti barədə təhlil yazıb. Deputatın Moderator.az-a təqdim etdiyi təhlil yazısını təqdim edirik: 


Beynəlxalq təcrübədən məlumdur ki, bank kreditlərindən istifadə, insanların arzu etdikləri məişət texnikası, elektronika, eləcə də mənzil, avtomobil almaq, yaxud da ki, biznesini inkişaf etdirmək və sairdən ötrü ən rahat üsuldur. Kredit almaq həm də çox adam üçün düşdüyü mürəkkəb vəziyyətdən çıxmadan ötrü çox əlverişli vasitədir. Ona görə də bazar iqtisadiyyatlı ölkələrdə əlverişli şərtlərlə və əlçatan faizlərlə təklif olunan kredit sistemi formalaşmışdır. Məsələn, Qərb ölkələrində-Avropa və Amerikada bank faizləri 6-7 faizdən, bir sıra hallarda 3-5 faizdən yüksək deyil. Qlobal maliyyə-iqtisadi böhranı digər sahələr kimi bank sektoruna və faiz dərəcələrinə təsir göstərsə də, bunu məsələnin mahiyyətinə ciddi davamlı dəyişiklik kimi qəbul etmək olmaz. Ona görə ki, həmin ölkələrdə “kredit hesabına yaşamaq” prinsipi artıq ənənəyə, həyat tərzinə çevrilib...Yeni müstəqil dövlətlər də getdikcə bu üsuldan daha geniş istifadə etməyə başlayıblar. Belə ki, postsovet məkanına aid olan ölkələrin əksəriyyətində kreditə görə faizlər 10-20 faiz arasında dəyişir. Baltikyanı ölkələrdə kreditlər illik 10 faizin altında, qonşu Gürcüstanda isə təxminən 10 faizlə verilir. Türkiyədə də faiz dərəcələri 10 faizin altındadır. Çində bu rəqəm 6 faiz ətrafındadır. Hər bir Çin ailəsi 4-6 faizlə 20-30 il müddətinə mənzil, avtomobil, mebel və sair almaqdan ötrü kredit götürə bilər. Postkommunust məkanına aid olan Şərqi Avropa ölkələrində də faiz dərəcələri əlçatanlığı ilə fərqlənir. Məsələn, Çexiyada faiz dərəcəsi 2,5 faizdir. Bir çox müsəlman ölkələrində isə banklar xidmət haqqı istisna olmaqla faizsiz işləyir...
Bazar münasibətlərinə keçidlə əlaqədar olaraq Azərbaycanda ikipilləli bank sistemi formalaşması prosesində yeni münasibətlərinin tələblərinə müvafiq surətdə kredit sistemi də inkişaf etməyə başladı. Hazırda Azərbaycanda Mərkəz Bankla yanaşı, 40-dan artıq kommersiya bankı fəaliyyət göstərir. Onların arasında təkcə Azərbaycanda deyil, bütövlükdə regionda ad çıxaran güclü banklar da mövcuddur. Mərkəzi bank və Beynəlxalq Bankla yanaşı, bir sıra banklarımız da dünya standartlarının tələblərinə cavab verən güclü kadr potensialına malikdir. 2013-cü ilin birinci rübündə bank sektorunun aktivləri 18 milyard manatı ötüb. Eyni zamanda verilən kreditlər 1,7% artaraq rübün sonuna 12 milyard 606 milyon manata çatıb və bu da bank aktivlərinin 65%-ni təşkil edir. Fiziki şəxslərin əmanətləri isə rüb ərzində 8,3% artaraq 5 milyard 536,4 milyon manat olub. Eyni zamanda, uzunmüddətli əmanətlər 14,4% artaraq cəmi əmanətlərin 41%-ni təşkil edib. Son illər postsovet məkanının əksər ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycanda da istehlak kreditləri sürətlə artır və verilən kreditlərdə əsas yer tutur.
Bununla belə kredit məsələsində onun əlverişli və əlçatan olması əsas rol oynayır. Əlverişli və əlçatan kredit şərtləri dedikdə, ilk növbədə kreditə görə faiz dərəcələri, qaytarılmasının maksimim müddəti, eləcə də girov və sığorta şərtləri mühüm yer tutur.Bu baxımdan hələki Azərbaycanda əksər hallarda kredit şərtləri əlverişsiz olduğundan, ölkə vətəndaşlarının xeyli hissəsinin həmin şərtlərlə bank kreditlərində dolğun şəkildə faydalana bilmirlər. Postsovet məkanında Ukrayna, Belarus və Tacikistan istisna olmaqla, Azərbaycan banklarında digər qalan ölkələrlə müqayisədə kredit şərtləri xeyli sərt və faiz dərəcələri yüksəkdir. Belə ki, normal maliyyə-kredit sistemi formalaşmış ölkələrdə kreditlər illik 5-10 faizlə verildiyi halda, Azərbaycanda orta illik bank faizləri rəsmən 15 faiz göstərilsə də, bu göstərici nominal hesabla 26 faizə, bəzi hallarda isə hətta 36 faizə çatır. Ötən il Azərbaycanda illik inflyasiya 1,1 faiz, bu il isə 2 faiz ətrafında olduğu bir şəraitdə, 28-36 faizlik kredit çox anormal görünür Düzdür, ölkədə aşağı faizlə ipoteka və sahibkarlıq üçün güzəştli kreditlər verilir. Hazırda respublika üzrə ən aşağı faiz dərəcələri (4-8% intervalında), əsasən, dövlət büdcəsindən maliyyələşən Sahibkarlığa Kömək Milli Fondunun, İpoteka Fondunun və Kənd Təsərrüfatı Kreditləri Agentliyinin ayırdığı kreditlər üzrə müəyyən edilib. Dövlətin güzəştli kreditlərinin aşağı faiz dərəcəsi sayəsində 2013-cü ilin birinci rübündə ölkə üzrə kreditlərin orta faiz dərəcəsi 0,35% azalaraq 14,85% təşkil edib. Eyni dövrdə əmanətlər üzrə manatla nominal orta faiz dərəcələri də 9,85%-dən 9,84%-ə enib. Lakin hələlik qeyd etdiyimiz həmin istiqamətlərdə verilən kreditlərin ümumi həcmi real tələbatdan qat-qat az olduğundan, Azərbaycanın faiz siyasətində mühiti onlar müəyyən eləmir... Doğrudur, Azərbaycanda elə birgə banklar var ki (reklam olmasın deyə adını çəkmirik), MDB məkanı üçün orta hesab oluna biləcək səviyyədə faizlərlə işləyir, yəni sahibkarlar üçün ticarət, xidmət, inşaat, istehsal və kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı sahələrində fəaliyyət göstərən fərdi sahibkarların dövriyyə vəsaitlərinin kreditləşdirilməsi üçün illik 15-20 faiz dərəcəsi ilə 750 000 manat məbləğinədək 24 ayadək kreditlər verilir.
Amma son illər əhalinin daha çox istifadə etdiyi istehlak kreditləridir və onun illik 22-36 faizlə ayrılır. Bu isə Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsindən (4,75 faiz) müvafiq surətdə 4,6-7,6 dəfə yüksəkdir. Kiçik həcmli (1000 - 10 000 manat arasında) biznes kreditləri verən bank olmayan kredit təşkilatlarının təqdim etdiyi kreditlər istehlak kreditlərindən də yüksək faizlə, hətta 40-42 faizə verirlir. Azərbaycan banklarının istehlak kreditləri üzrə faizləri bir qayda olaraq daha çox 26-28 faiz olduğu halda, postsovet məkanın digər enerjidaşıyıcılı ölkələri olan Qazaxıstanda 12-13 faiz,Rusiyada 16 faiz ətrafındadır. Azərbaycanda istehlak kreditləri ilə yanaşı, biznes kreditlərinin də faiz dərəcəsi yüksəkdir. Azərbaycanda Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsi 2008-ci ildə 10 faiz, 2009-cu ildə 2 faiz, 2010-cu ildə-3 faiz, 2011-ci ildə- 5,25 faiz, 2012-ci ildə- 5 faiz olub və hazırda 4,75 faiz təşkil edir. Bu intervaldakı dəyişikliklərin kommersiya banklarının təklif etdiyi kreditlərin faiz dərəcəsinə, cuzi məqamları çıxmaq şərtilə, elə bir təsiri olmayıb. Çünki Azərbaycanda kommersiya banklarının cəlb etdikləri vəsaitlərin çox az hissəsi Mərkəzi Bankın mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarıdır. 2013-cü ilin birinci rübündə Azərbaycan Mərkəzi Bankının müəyyənləşdirdiyi faiz dəhlizinin aşağı həddi 1%, yuxarı həddi 7% təşkil edib, uçot dərəcəsi isə 5%-dən 4,75%-ə endirilib. Kommersiya bankları əhalidən və kənar mənbələrdən kreditləri illik cəmi 10-12%-lə götürdükləri halda, fiziki və hüquqi şəxslərə, vətəndaşlara 25-30%-lə təklif edirlər. Bu tədbirlərə baxmayaraq, eləcə də depozitlər üzrə orta illik faiz dərəcəsi 8% olduğu halda, kredit faizləri bundan 3-4 dəfə yüksəkdir.Ona görə də bizdə istehlak kreditləri Avropadan 4-5 dəfə bahadır. Görülən tədbirlərə baxmayaraq, hazırda bu sahədə vəziyyət getdikcə kritikləşir. Ona görə də ölkədə iqtisadi fəallığın yüksəldilməsi, biznes qurumlarının maliyyələşdirilməsində, eləcə də istehlak kreditlərinin verilməsində aparıcı rola malik kommersiya banklarının təklif etdikləri kreditlərin faiz dərəcələrinin yüksək olması müxtəlif səviyyələrdə haqlı narazılıqlar və ciddi suallar doğurur.
Azərbaycanda bank kreditlərinin yüksək olmasının görünən və görünməyən tərəfləri vardır. Görünən tərəflər içərisində aşağıdakı məqamlar daha çox təzir gücünə malikdir:
- bank sistemində oliqarxik elementlərin və inhisarçılıq meyllərinin olması;
- kredit resurslarının məhdudluğu (əslində bu amil nisbi xarakter daşıyır, çünki Azərbaycan kredit resursları yetərincə artırmaq iqtidarındadır);
- kredit portfelinə cəlb edilən resursların dəyərinin baha olması;
- kreditlərin qaytarılmasında risklərin yüksək olması;
- bank sektorunda oturuşmuş bazar münasibətlərinə xas olan rəqabətin olmaması;
- inzibati xərclərin və xidmət haqlarının daim artması və sair.
Bundan əlavə bəzi kommersiya bankları müştəri cəlb etmək naminə kreditlərin nominal deyil, effektiv faiz dərəcələrini elan edir, reallığı əks etdirməyən reklam kompaniyası aparır və yüksək faizlə verdikləri kreditləri aşağı faizli kimi təqdim etməyə çalışırlar. Borcalandan kreditə görə komissiya, sığorta, nağdılaşdırma, girovun saxlanması və digər xərclərin tutulması son nəticədə faiz dərəcələrinin yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Çünki müştəri krediti 15-16 faizlə götürdüyünü düşünür, amma bundan 1,7-1,8 dəfə yüksək, yəni 26-28%-lə ödəniş edir. Amma bu sahə ilə iş görən çoxlarına məlumdur ki, bankda faiz dərəcələri, xidmətlə bağlı ödənişlərdən əlavə, hələ də bir sıra hallarda “şapka” və sair şəklində qeyri-rəsmi ödənişlərə də rast gəlinir.
Məsələyə geniş səpgidə yanaşdıqda, Azərbaycanın kredit bazarını aşağıdakı kimi səciyyələndirmək olar:
- kreditlərə görə faizlərin ifrat dərəcədə yüksək olması;
- kredit bazarınız sürətlə inkişaf etməsi;
- kredit bazarının Azərbaycan üçün yeni hadisə olması və bu bazarın hələ çox cavan olması;
- kreditə tələbatın orta dünya tempindən sürətlə artması;
- kredit bazarının sürətlə inkişafına rəğmən, bu bazarın çoxları üçün əlçatan və populyar olmaması.
Ona görə də istər dünya çapında, istər postkommunust, istərsə də MDB məkanında ən yüksək faizlə kredit verən banklar arasında Azərbaycan bankları ön yerlərdən birini tutur. Bazarlarda risklərin hələ də qaldığını əsas gətirən bank mütəxəssisləri indiki faiz dərəcələrini təbii sayırlar. Bank sahəsində çalışanların dediklərinə görə, Azərbaycanda bank kreditlərinin faiz dərəcələri çox yüksək olsa da, onlara həmin faizin yalnız 5-7 faizi çatır. Yüksək faizlə kredit verməklə banklar bir növ qaytarılmayan kreditləri sığortalayır. Yəni ödəməyi bacarmayan müştərinin vurduğu ziyan digər ödəyicinin yüksək faizi hesabına bağlanır. Kommersiya banklarının yüksək faizli kreditlər təklif etməklə qısa müddətdə daha çox gəlir əldə etməyə çalışmalarıdır. Belə yanaşma banklara sərf etsə də, ölkə iqtisadiyyatı və sosial sahədə bir sıra ciddi problemlərin qabarmasının katalizatoru rolunu oynayır. Bütün bunların nəticəsində:
Ø Azərbaycanda yeridilən bahalı kredit siyasəti ölkədə rəqabət qabiliyyətli real sektorun inkişafını ləngidən əsas amillərdən birinə keçirilmişdir. Bu cür yüksək faiz dərəcələri həmin kreditlərin real sektora geniş tətbiqini mümkünsüz edir, tətbiq edildikdə isə real sektorda istehsal olunan məhsulları daha bahalı edir və həmin sahibkarın bankrot təhlükəsi ilə üz-üzə qoyur;

Ø Yüksək faizli bank kreditləri Azərbaycanda istehsalla məşğul olan kiçik və orta müəssislərin fəaliyyətinin kütləviləşməsinə, sürətli inkişafına, biznesinin genişləndirilməsinə mane olan amillər içərisində əsas rollardan birini oynayır. Ona görə də normal faiz siyasəti yürüdən oturuşmuş bazar iqtisadiyyatlı ölkələrdə ÜDM-in yarıya qədəri kiçik, qismən də orta müəssislərin payına düşsə də, Azərbaycanda kiçik biznesin ÜDM-də və dövlət büdcəsinin gəlirlərinin formalaşmasındakı rolu çox cüzi və simvolikdir;

Ø Faiz dərəcəsinin yuxarı olması innovasiyalı inkişaf sahələrinə investisiyaların həcminin ixtisarına gətirib çıxarır. Faiz dərəcəsi nə qədər aşağı olarsa, iş adamları üçün mənfəətlə investisiya qoymaq imkanları da bir o qədər yüksək olar;

Ø Yüksək faiz dərəcələri, eləcə də kreditlərin verilişindəki əngəllər iş adamlarının kredit resurslarına çıxışını məhdudlaşdırır;

Ø Yüksək faizli kreditlər problemli kreditlərin payını artırır;

Ø Yüksək faizli krediti hər adam vaxtında qaytara bilmədiyindən, nəticədə girov qoyduğu şeylər insanların əlindən çıxır.
Bu cür bahalı kredit siyasəti əhalinin cibindən daha çox pul çıxarılmasına xidmət edir ki, nəticədə vətəndaşların, fiziki və hüquqi şəxslərin bir hissəsi çıxılması mümkünsüz olan borc çuxuruna yuvarlanıb, maşınını, torpaq sahəsini, zinət əşyalarını, mənzilini, bürövlükdə evini. obyektini itirənlərin sayının sürətlə artmasına gətirib çıxarır.
Azərbaycanda bank kreditləri sahədəki vəziyyət qaydaya salınmasa, bu sahədə yaranmış problemlər yaxın illərdə istehlak kreditləri problemi yaradacaq.... Orta gələcəkdə isə ciddi sosial narazılıq mənbələrindən birinə çevrilib, arzuolunmaz kataklizmlər yarada bilər. Azərbaycan iqtisadiyyatının, xüsusən də neftdən kənar sahələrdə artımın keyfiyyətinin yüksəldilməsi xeyli dərəcədə ölkədə ədalətli faiz siyasətinin həyata keçirilməsindən asılıdır. Ona görə də dövlətin bu sahədə vəziyyətin normallaşdırılması işinin sürətləndirilməsinə təsir göstərməsini zəruri hesab edirik. Hazırkı şəraitdə kommersiya banklarının əhaliyə və sahibkarlara verdiyi kreditlərin faiz dərəcəsini aşağı salmaqdan, ümumiyyətlə kreditləri ucuzlaşdırmaqdan ötrü aşağıdakı tədbirlərin həyata keçirilməsini vacib sayırıq:
1. Azərbaycanda faiz dərəcələrinin aşağı düşməsinə təsir göstərə bilən pul-kredit siyasətinin həyata keçirilməsi. Bank sektorunda sivil bazar münasibətlərinin tələbləri əsasında sərbəst fəaliyyətin təmin edilməsi, rəqabət mühitinin formalaşmasına xidmət edən tədbirlər kompleksinin həyata keçirilməsi
2. Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına ayırdığı mərkəzi kreditləşmənin artırılması və eyni zamanda müxtəlif tənzimləmə alətləri vasitəsi ilə kommersiya banklarının kreditə olan tələbatlarının səviyyəsinə təsir göstərməsi
3. Mərkəzi Bankın mərkəzləşdirilmiş kreditlərə görə uçot dərəcəsinin aşağı salınması

4. Ölkədə mövcud kredit faizlərinin reallıqdan daha yüksək olmasının qarşısını almaqdan ötrü, Mərkəzi Bank tərəfindən istehlak kreditlərinin faiz dərəcələrinin əsaslandırılması üzrə tələblər hazırlanıb həyata keçirilməsi

5. Bankların texniki və digər xərclərinin azaldılması
6. Mövcud maliyyə resurslarından istifadənin səmərəliliyinin artırılası
7. Azərbaycanda strateji valyuta ehtiyatları 50 milyard ABŞ dollarına yaxınlaşır. Onun Dövlət Neft Fondunda olan hissəsindən 1-2 milyard manatını aşağı faizlə özəl kommersiya bankları vasitəsilə perspektivli istehsal sahələrinə yönəldilməsi
8. Ölkədə güclü aqrar-sənaye bankın yaradılası və onun ucuz kredit resursları ilə təmin edilərək kənd təsərrüfatına və onunla bağlı sahələrə, eləcə də innovasiyalı inkişaf sahələrinə aşağı faizli kreditlərin verilməsi
9. Kreditlərin sığorta fondunun yaradılması
10.«Əmanətlərin sığortalanması haqqında» Qanunda müvafiq dəyişikliklər etməklə, kompensasiya məbləğinin 30 min manatdan 50 min manata çatdırılması və kompensasiya olunacaq əmanətin faiz dərəcəsini tədricən 12 faizdən aşağıya doğru endirilməsi

11.«İstehlak kreditləri haqqında» qanunun qəbul edilməsi

12. Banklar tərəfindən müştərilərinin hüquqlarının qorunmasına diqqətin artırması, əhalinin maliyyə sahəsi üzrə biliklərinin azlığında sui istifadə edilməsinin qarşısını almaq və onlara təqdim olunan kreditlər üzrə real faiz dərəcələrini tam və şəffaf əsaslandırılmasına nail olunması və sair.

Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin qərarı ilə fəaliyyətdə olan bankların məcmu kapitalının, habelə yeni yaradılan banklar üçün nizamnamə kapitalının minimumuna tətbiq olunan tələb 2014-cü il yanvarın 1-dən 10 milyon manatdan 50 milyon manata qaldırılacaq. Mərkəzi Bank hesab edir ki, bu addım ölkə banklarının kapital bazasının gücləndirilməsi, onların beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi, bank sektoruna olan etimadın daha da artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Fikrimizcə bu addım həm də ölkədə bahalı kredit siyasətindən orta faizli kredit siyasətinə keçidlə müşayiət olunmalıdır. Maksimalizmə varmadan, real situasiyanı obyektiv dəyərləndirməklə belə bir qənaətə gəlmək olar ki, həmin sadalanan tədbirlərin kompleks və sistemli şəkildə həyata keçirilməsi orta perspektivdə kommersiya banklarında əvvəlcə faiz dərəcələrinin bir neçə faiz azalmasına, sonra isə postsovet məkanın orta faiz göstəricisinə yaxınlaşmasına imkan verər. Faiz dərəcələrini oturuşmuş bazar iqtisadiyyatlı ölkələrin səviyyəsinə endirməkdən ötrü isə maliyyə-bank sistemində sivil bazar münasibətlərinin tələblərinə cavab verən səviyyədə köklü islahatların həyata keçirilməsinə və sağlam rəqabət mühitinin formalaşdırılmasına ehtiyac vardır.






Deputatlığa namizəd Mehdiabadda məskunlaşmış cəbrayıllılarla görüşdü - FOTOLAR
“Xamenei şiələr tərəfindən lənətlənəcək” – Hizbullahın keçmiş liderindən şok açıqlamalar
Məşhur aparıcı canlı yayımda rüsvay oldu - RƏZALƏT...+ VİDEO
İyirmi altı il fərarilik həyatından sonra yol polisinin qarşısına çıxdı...
Təyyarədəki sərxoş qadını bu cür sakitləşdirdilər - MARAQLI... + VİDEO
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Köşə
Bu gün şəhid ailələrinin qapısını süng edənlər, sabah bu qapını yad edəcəkmi?
Dünya
Yunanıstan tarixində ilk qadın prezident o, seçildi- FOTO
Cəmiyyət
“O qızları da, əxlaqsızlıqla məşğul olan ərəbləri də güllələmək lazımdır...”
Cəmiyyət
“Mənə elə gəlir ki, bu yaşa çatdığıma görə Allaha şükür etmək lazımdır...”
Gündəm
Əzrayıl Qarabağda “təmizlik işi”ni davam etdirir: Daha bir muzdlu cəsədi İrəvana yola salındı...
Həftənin ən çox oxunanları
Aldadılan qadının qisası dəhşət saçdı - Ərinin cinsi orqanına... + FOTOLAR
İranlı general Elçin Quliyevin barmağına niyə üzük taxdı? – Üzüyün hərbi-siyasi anlamı...
Mişustin kabinetinə girməmiş Paşinyanın bircə “ara, hayes?” deməsi qaldı...
Dünya bu fahişə qayınanadan danışır - Kürəkənindən hamilə qaldı...
10 yaşlı Nərminin qətlə yetirildiyi kənddən REPORTAJ - VİDEO
“Qabala” restoranında erməni mahnısı oxundu -  musiqiçilər döyüldü...
Rəqqasə Aygünün kişi həmkarı ilə açıq-saçıq rəqsi səs-küy yaratdı - VİDEO
“O qızları da, əxlaqsızlıqla məşğul olan ərəbləri də güllələmək lazımdır...”
Məşhur meyxanaçanın bacısı oğlunun intiharının təfərrüatı- Bütün gecəni dayısı ilə nələrdən danışıb?
Bu dəfə Vasif Məhərrəmli efirdə söyüş söydü - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247