Özü olmadan iki dəfə parlament sədri seçilən dövlət xadimi
Oxunub: 2593
04 May 2021 | 11:40
Özü olmadan iki dəfə parlament sədri seçilən dövlət xadimi
Azərbaycanın görkəmli siyasi və dövlət xadimi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banilərindən biri və Parlamentinin sədri (1918, 7 dekabr -1920, 28 aprel) Əlimərdan bəy Topçubaşovun doğum günüdür.
 
Əlimərdan bəy Ələkbər bəy oğlu 1863-cü il may ayının 4-də Tiflisdə anadan olub. Birinci Tiflis gimnaziyasını (1884-cü il) və Peterburq Universitetinin hüquq fakültəsini (1888) fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Təhsilini başa vurduqdan sonra bir neçə il Rusiyada işləyib, 1894-cü ildə Bakıya gələrək, hüquq-mühafızə orqanlarında çalışıb, sonralar müstəqil vəkil kimi fəaliyyət göstərib. Hüquq elmlərinə dərindən bələd olan, Azərbaycan və rus dillərindən əlavə fars, fransız, ingilis və gürcü dillərini də mükəmməl bilən Topçubaşov tezliklə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin diqqətini cəlb edib və 1897 ildə "Kaspi" qəzetinin redaktorluğu ona tapşırılıb. Bakının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak edən Topçubaşov Bakı Şəhər Dumasının üzvü seçilib, bir müddət onun sədri olub.
 
Birinci rus inqilabı (1905-07-ci illər) Rusiyada yaşayan türk-müsəlman xalqlarının milli şüunınun oyanmasında mühüm rol oynadı. Bu dövrdə müsəlman xalqlarının azadlıq mübarizəsinin təşkilində Ə.Topçubaşovun əvəzsiz xidmətləri olub. İnqilabın gedişində Azərbaycanda da genişlənən petisiya kampaniyasında Ə.Topçubaşovun əməyi son dərəcə böyükdür. Bütün petisiyalar - xahişnamələr, müraciətlər bilavasitə onun iştirakı ilə tərtib və təqdim edilirdi. 1905-ci ilin aprelində Cənubi Qafqaz müsəlmanları adından Rusiya Nazirlər Kabinetinə təqdim edilən petisiyalar da Ə.Topçubaşov tərəfindən tərtib olunmuşdu. Ə.Topçubaşov Ümumrusiya müsəlmanlarının 1905-ci il avqustun 15-də Nijni Novqorodda keçirilən birinci qurultayına sədrlik etmiş, qurultay onun çıxışı ilə açılmışdı. Çıxışda deyilirdi: "Biz türk övladları, əslimiz bir, nəslimiz bir, dinimiz birdir. Qərbdən Şərqə qədər bizim atalarımızın mülkü idi. Atalarımız o qədər qəhrəman millət olduqları halda, bu gün Qafqaz dağlarında, Krım bağlarında, Kazan çöllərində və Orta Asiya ovalıqlarında, atalarımızın müllkü olan öz vətənimizdə, öz torpaqlarımızda öz ehtiyaclarımızı bildirməyə imkanımız qalmamışdır". 
 
Topçubaşov Rusiya müsəlmanlarının sonrakı qurultaylarının da keçirilməsində müstəsna rol oynamışdı. Rusiya müsəlmanlarının 1906-cı il yanvarın 13-23-də Peterburqda keçirilən 2-ci qurultayı Əlimərdan bəy Topçubaşov tərəfindən hazırlanmış "Ümumrusiya Müsəlmanları ittifaqı" partiyasının nizamnamə və proqram layihələrini bəyəndi, təkmilləşdirilmək şərti ilə, qəbul üçün növbəti qurultaya təqdim olunmasını tövsiyyə etdi. 1906-cı il avqustun 15-21-də Nijni Novqorodda keçirilən 3-cü qurultayda "Ümumrusiya Müsəlmanları İttifaq”ının proqramı qəbul olunmuş, Ə.Topçubaşov partiyanın sədri seçilmişdi. Bununla bağlı qurultayda çıxış edən Ə.Topçubaşov demişdi: "Ey möminlər, ey qardaşlar. Mən bu gün o qədər məmnun oldum ki, bu məmnuniyyətimi sizə heç bir dillə tərif edə bilmirəm. Mən bu günü heç vaxt unutmayacağam. Bu günün indən belə Ümumrusiya müsəlmanları üçün milli bayram günü olacağı şübhəsizdir".
Bakı quberniyasından I Dövlət Dumasına deputat seçilən (1906) Ə.Topçubaşovun təşəbbüsü ilə Dumada müsəlman fraksiyası yaradılmışdı. Topçubaşov həm fraksiyanın sədri, həm də 7 nəfərlik büro üzvündən biri idi. Dumadakı fəalliyyəti dövründə çarizmin ucqarlarda yeritdiyi milli ayrı-seçkilik siyasətini kəskin tənqid etmişdi. Aqrar komissiyanın məruzəsinin müzakirəsində iştirak edən Ə.Topçubaşov komissiyanın məlumatının geniş şəkildə nəşr olunmasını zəruri sayır və bir "ucqarlı", "qafqazlı" kimi təklif edirdi ki, məlumat təkcə dövlət dilində deyil, həm də, imkan daxilində, "yerli dillərə" də tərcümə olunub dərc edilsin. O deyirdi: "Bütün Rusiya təbəələrinin hüquq bərabərliyi, vicdan azadlığı, söz azadlığı, şəxsiyyətin toxunulmazlığı, kəndlilərə torpaq verilməsi kimi məsələlərin işlənib hazırlanmasında, bu qəbildən olan ümumi dövlət məsələlərində milli xarakterli heç bir məsələyə yol verilə bilməz. Rusiyanın bütün xalqlarının mənafeləri buna yol vermir, dövrün bütün şəraiti bunun əleyhinədir".
 
Dumanın müsəlman fraksiyasının, o cümlədən Azərbaycan deputatlarının siyasi amalı Əlimərdan bəy Topçubaşovun "Müsəlman parlament fraksiyası" məqaləsində dəqiq ifadə olunmuşdu: "Müsəlman proqramı ciddi surətdə konstitusiya əsasları üzərində dayanaraq, torpaqların milliləşdirilməsi, din məsələlərində tam muxtariyyət, bütün imperiya ərazisində özünü idarə edən kiçik vahidlərin və vilayət məclislərinin təsis edilməsi ilə yerlərdə geniş muxtar idarəçilik prinsipini irəli sürür". 
 
Topçubaşov Dumanın buraxılmasına etiraz edən deputatların Vıborq müraciətnaməsini imzaladığına görə üç ay həbs cəzasına məhkum olunmuş, Dumaya seçilmək hüququndan məhrum edilmiş, "Kaspi" qəzetinə rəhbərlikdən uzaqlaşdırılmış, Bakı Şəhər Duması üzvlüyündən çıxarılmışdı. Buna baxmayaraq, Ə.Topçubaşov II Dövlət Duması Müsəlman fraksiyasının əməli işlərində xüsusi fəallıq göstərirdi. O, dəfələrlə Peterburqa getmiş, bəzən isə müsəlman parlament fraksiyası və Ümumrusiya Müsəlman İttifaqı Mərkəzi Komitəsi üzvlərinin Dumada müzakirəyə çıxarılan qanun layihələri, həmçinin sorğular üzrə fraksiyanın ümumi mövqeyini işləyib hazırlayan iclaslarına sədrlik etmişdi. Dövlət Dumasının müsəlman deputatları və "İttifaqi-müslimin" partiyasının üzvləri Topçubaşovun fəaliyyətini davam etdirməsi üçün Moskvada "Daimi təmsilçilik" bürosu açmışdılar. Moskvada Əlimərdan bəyin rəhbərliyi ilə tez-tez toplantılar keçirilmiş müxtəlif məsələlər, o cümlədən "Torpaq islahatı" məsələsi müzakirə olunmuş, onun hüquq elmləri sahəsində bilik və təcrübəsindən geniş istifadə edilmişdi. Rusiya müsəlmanlarının digər görkəmli şəxsiyyəti, Baxçasarayda (Krım) çıxan "Tərcüman" qəzetinin naşiri və redaktoru İsmayıl bəy Qaspiralı 1908-ci il aprelin 11-də Topçubaşova yazdığı məktubda onun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirmişdi: ''Əzizim Mərdan! Hər şeydən əvvəl, sən Peterburqda qalmalısan... kütbeyinlər və yaramazlar istisna olmaqla, sağlam düşüncəli bütün insanlar sənin Peterburqda olmağının əhəmiyyətini anlayır. Ona görə də sən orada qalmalı və yaşamalısan. Sonra hər hansı hadisə baş versə belə səni, sənin biliyini, təcrübəni və ürəyini xalqdan heç kim məhrum edə bilməz və bunu sən bilməlisən ki, sən xalqa daha çox lazımsan".
 
Lakin 1905-1907-ci illər inqilabının məğlubiyyətindən sonra irticanın yenidən baş qaldırması nəticəsində Ə.Topçubaşov 1910-cı ildə Moskvanı tərk edərək, Bakıya dönməli olub. Topçubaşov 1914-cü ildə Bakıda 45 nəfərdən ibarət "Məşvərət məclisi" təşkil edib, müsəlmanların "Tələblər paketi"ni hazırlayaraq, çar hakimiyyəti orqanlarına göndərib. O, 1916-cı ildə Tiflisdə toplanan Qafqaz millətləri yığıncağında Azərbaycanı təmsil edib. Rusiya Dövlət Şurasının müşavirəsində (1917, 12-15 avqust, Moskva) Topçubaşov Rusiya müsəlmanlarının 8 demokratik təşkilatı adından geniş nitq söyləyib, Rusiyada "dövlət quruluşunun əsasına müsəlman xalqlarının öz müqəddəratlarını təyini şüarının qoyulduğunu" da bəyan edib. Topçubaşov 1917-ci ilin sonuna kimi Müsəlman Milli Komitəsinə sədrlik edib, həmin il Rusiya Müəssislər Məclisinə nümayəndə seçilib.
 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan olunduqdan sonra Topçubaşov yeni yaranmış müstəqil milli dövlətin dünyada tanıdılmasında əvəzsiz xidmətlər göstərib. Fətəli xan Xoyskinin 1918-ci il iyunun 17-də Gəncədə təşkil etdiyi 2-ci hökumət kabinəsi tərkibində əvvəlcə portfelsiz nazir, avqustun 20-dən xarici işlər naziri olub, avqustun 23-də isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fövqəladə elçisi və səlahiyyətli naziri kimi İstanbula göndərilib. İstanbulda qızğın diplomatik fəaliyyət göstərən Topçubaşov 1918-ci il oktyabrın 2-dən 1919-cu il yanvarın 16-dək burada 36 rəsmi görüş keçirib, danışıqlar aparıb, 1919-cu il yanvarın 10-da Sultan Mehmetlə görüşüb. Əlimərdan bəy Sultana "... azərbaycanlıların bədxahları həmişə olub və yenə də var. Amma sizi əmin etməyə cürət edirəm ki, Azərbaycan türkləri heç vaxt bu düşmənlərdən qorxmamışlar. Çünki bilirdilər ki, onların Türkiyə kimi "böyük dostu var"-dedikdə, Sultan "Dostu yox, qardaşı!" deyə onun sözlərinə düzəliş vermişdi. 
 
İstanbulda olarkən Əlimərdan bəy İngiltərənin, ABŞ-ın, İtaliyanın, Hollandiyanın, İsveçin, İranın, Ukraynanın buradakı səlahiyyətli nümayəndələri - İranın xarici işlər naziri M.Əliqulu xanla, Rusiyanın keçmiş xarici işlər nazirləri P.Milyukov və S.Sazonovla, Ermənistanın Paris Sülh Konfransına gedən nümayəndə heyətinin rəhbəri A.Aqaronyan və başqaları ilə görüşüb söhbət aparıb. Topçubaşovun İstanbulda yaratdığı Azərbaycan mətbuat bürosu ölkə haqqında məlumat toplamaq, yaymaq və Azərbaycanı xaricdə tanıtmaq işində mühüm xidmət göstərib. 
Topçubaşov Qafqaz millətlərinin vahid bir federasiyada birləşməsini istəyirdi. O hesab edirdi ki, bununla xalqlar aralarındakı münasibətləri daha yaxşı qura və kənar müdaxilələrin qarşısını birlikdə daha uğurla ala bilərlər. İstanbuldan hökumətin sədri Fətəli Xan Xoyskiyə yazdığı 1918-ci il 16 dekabr tarixli məktubda Cənubi Qafqaz cümhuriyyətlərinin Paris Sülh Konfransında vahid nümayəndə heyəti ilə çıxış etməsi təklif olunurdu. Topçubaşov məktubda bu məsələ ilə əlaqədar konfrans iştirakçısı olan ölkələrə xüsusi memorandumla müraciət etdiyini də bildirirdi. Bununla belə, Topçubaşov ermənilərin bu işə razı olacaqlarına şübhə ilə yanaşırdı, "...çünki ermənilərin iştahası çox böyükdür və həm də bu iştahalarını özgələrinin, ilk növbədə isə, bizim hesabımıza doydurmaq istəyirlər. Az qala, bütün paytaxtlarda bizim mənafeyimizin zərərinə təbliğat aparır, bizi dövlət həyatı qurmağa qabil olmayan və başqa millətlərlə barışmaz millət kimi qələmə verirlər".
 
Topçubaşovun İstanbulda fəaliyyət göstərdiyi dövr Osmanlı dövlətinin hərbi və sosial-iqtisadi vəziyyətinin ən böhranlı zamanlarına təsadüf edir. Birinci dünya müharibəsində (1914-1918-ci illər) Almaniya-Osmanlı ittifaqı məğlub olduqdan sonra Türkiyə Mudros barışığı (1918-ci il) ilə razılaşmaq məcburiyyətində qaldı. Ə.Topçubaşov noyabrın 3-də İstanbulda Mudros barışığını imzalamış dənizçilik naziri, Batum və Trabzon konfranslarında Türkiyə nümayəndə heyətinin rəhbəri Rauf bəylə, noyabrın 4-də xarici işlər nazirinin müavini Rəşid Hikmət bəylə, noyabrın 5-də isə xarici işlər naziri Naib bəylə görüşərək, onun Azərbaycana aid 11 və 15-ci maddələri ilə əlaqədar öz etirazını bildirmişdi. Onlar cavablarında məğlub tərəf kimi, Türkiyənin bu barışığı imzalamaq məcburiyyəti qarşısında qaldığını, Azərbaycanın isə müstəqil dövlət kimi öz hüquqlarını qorumağa haqqı olduğunu bildirmişdilər. 
 
1918-ci il dekabrın 7-də öz işinə başlayan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti elə ilk iclasında Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin təklifi ilə bu zaman İstanbulda olan Topçubaşovu, qiyabi olaraq, Parlamentin sədri seçmişdi. Dekabrın 28-də Azərbaycan Hökumətinin və Parlamentin ağsaqqallar şurasının birgə iclasında Ə.Topçubaşov Paris Sülh Konfransına (1919-20) göndərilən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti nümayəndə heyətinin sədri təyin olunub və İstanbuldan birbaşa Parisə yola düşüb. Böyük çətinliklərdən sonra, nəhayət, 1919-cu il mayın birinci on günlüyündə Parisə gəlib çatan nümayəndə heyətinin apardığı intensiv diplomatik görüşlər, danışıqlar getdikcə öz bəhrəsini verməyə başlayıb. ABŞ Prezidenti V.Vilsonun təşəbbüsü ilə İngiltərə, Fransa və İtaliya dövlət başçıları səviyyəsində Azərbaycan məsələsinin gündəliyə salınaraq, müzakirə olunduğu yığıncaqda bilavasitə Prezident Vilsonun Ə.Topçubaşovu Azərbaycan nümayəndə heyətinin başçısı olaraq tanıması və Azərbaycanın Paris Sülh Konfransına qatılması təklifı qəbul edilmişdi. 1919-cu il mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının birinci ildönümü günü ABŞ Prezidenti V.Vilson başda Topçubaşov olmaqla, Azərbaycan nümayəndə heyətini qəbul etmişdi. Görüşdə Topçubaşov ABŞ nümayəndə heyətinin konfransda Azərbaycanı dəstəkləməsini V.Vilsondan xahiş etmiş və ona müraciətində demişdi: "Qüdrətli Amerikanın nümayəndəsi kimi Sizə müraciətlə xahiş edirik ki, cənab prezident, bizim ölkəmiz, xalqımız, eləcə də özümüz haqqında məlumatları bizdən eşidəsiniz. Çünki biz Avropa və Amerika mətbuatında tez-tez Azərbaycan haqqında səhv, saxtalaşdırılmış və həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verilməsinin şahidi oluruq. Düzdür, bizi hələ yaxşı tanımırlar, biz, indi birinci dəfədir ki, Avropadayıq, lakin Sizi əmin edirik ki, konfrans bizi dinləyəcək və biz Millətlər Cəmiyyətinə bııraxılacağıq. Biz, əminik ki, bütün xalqlar kimi, Sizin böyük prinsipləriniz əsasında yardım alacağıq". Çıxışının sonunda Ə.Topçubaşov qətiyyətlə demişdi: "Biz bildiririk ki, nə Kolçakı, nə Denikini, nə də köhnə Rusiya imperiyasının hüdudlarında hakimiyyəti bərpa etmək niyyətində olan qeyri birisini tanımayacağıq. Biz Azərbaycan üçün yalnız öz Parlamentimizi və öz Hökumətimizi tanıyırıq və tanıyacağıq". 
Ə.Topçubaşov Qafqaz xalqlarının – azərbaycanlıların, ermənilərin, gürcülərin və dağlıların konfederasiyasının mümkünlüyünü prezident Vilsona bildirmiş və Azərbaycan Cümhuriyyəti nümayəndələrinin memorandumunu Amerika Prezidentinə təqdim etmişdi. Paris Sülh Konfransında iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin, xüsusilə onun başçısı Ə.Topçubaşovun gərgin fəaliyyəti tezliklə öz nəticələrini verib. Nümayəndə heyəti müxtəlif partiya və fraksiyalarm üzvlərindən ibarət olmasına baxmayaraq, Sülh Konfransında vahid mövqedən - gənc Azərbaycan Cümhuriyyətinin mənafeyi mövqeyindən çıxış edirdi. Ə.Topçubaşov bu barədə Bakıya - Cümhuriyyət hökumətinin sədrinə ünvanladığı 1919-cu il 6-10 noyabr tarixli məktubunda yazırdı: "Nümayəndə heyəti ayrı-ayrı partiyalara mənsub şəxslərdən təskil olunsa da, özünün indiyə qədərki fəaliyyətində bütünlüklə partiya maraqlarına deyil, Azərbaycanın mənafelərini əsas tutan ümumi mülahizələrə əsaslandığını bildirməyi özümə borc sayıram. Məncə, bu, nümayəndə heyətimiz üçün müsbət haldır və onun üzvlərinə şərəf gətirir"'. 
 
Parisdə olmağına baxmayaraq, o, 1919-cu ilin dekabrında yenidən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin sədri seçilib. 1919-cu ilin axırlarına yaxın Rusiyada bolşeviklərin mövqeyinin getdikcə möhkəmlənməsi, habelə müttəfiq ölkələrin son ümidi olan Denikinin, Yudeniçin və Kolçakın məğlubiyyəti, qalib dövlətlərin Rusiyanın bütövlüyunü bərpa etmək arzusunu puça çıxarıb. Nəticədə, onların keçmiş çar Rusiyasına daxil olan və rus inqilabından sonra öz müstəqilliklərini elan etmiş ölkələrə münasibətləri dəyişib.
1920-ci il yanvarın 11-də Paris Sülh Konfransının Ali Şurası Qafqaz məsələsini çox gərgin şəraitdə müzakirə edib və Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Corc Kerzonun təklifı ilə Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqilliyini de-fakto tanıdığını açıqlayıb. Hazırlanan sənəd yanvarın 12-də Ali Şura üzvləri tərəfındən imzalanıb. Yanvarın 15-də isə Azərbaycan Cümhuriyyəti nümayəndə heyətinin rəhbəri Ə.Topçubaşov və Məhəmməd Məhərrəmov Fransa Xarici İşlər Nazirliyinə dəvət olunublar və qərar rəsmən onlara təqdim edilib. Bu, xalqımızın və xüsusilə Ə.Topçubaşovun rəhbərliyi ilə çox gərgin fəaliyyət göstərmiş Azərbaycan nümayəndə heyətinin böyük qələbəsi idi. 
 
Aprel işğalından (1920-ci il) sonra Parisdə qalıb, mühacir həyatı yaşamağa məcbur olan Topçubaşov siyasi fəaliyyətini dayandırmayıb, sovet nümayəndə heyətinin etirazlarına baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin ona verdiyi mandatla 1920-ci ilin noyabrında Millətlər Cəmiyyətinin Cenevrə toplantısında, 1920-ci ildə London və Genuya, 1923-cü ildə isə Lozanna konfranslarında iştirak edib, Azərbaycanın bolşevik Rusiyası tərəfindən işğal olunduğu və bolşeviklərin Azərbaycanda törətdikləri cinayətlər haqqında geniş məlumat verib. Topçubaşov siyasi fəaliyyətini digər Qafqaz respublikaları nümayəndələrinin fəaliyyəti ilə əlaqələndirməyə çalışmışdı. Bu məqsədlə onlar 1921-ci il mayın 8-də Parisdə bir araya gələrək, Qafqaz Konfederasiyası yaradıl¬ması məsələsini müzakirə etmiş, iyunun 10-da isə üç Qafqaz respublikasının səla-hiyyətli nümayəndələri Topçubaşovun sədrliyi ilə keçirilən iclasda siyasi və iqti¬sadi ittifaq yaratmaq haqqında razılığa gəlmişdilər. Həmin iclasda Topçubaşov Azərbaycan nümayəndələrinin Qafqaz Konfederasiyasının qəti tərəfdarı olduqları¬nı vurğulamışdı. 
 
Topçubaşov 1934-cü ildə, ölümündən bir qədər əvvəl, Azərbay¬can Milli Mərkəzinin divan üzvü kimi, M.Ə.Rəsulzadə ilə birlikdə Gürcüstan və Şimali Qafqaz xalqları təmsilçilərinin iştirakı ilə Brüsseldə "Qafqaz Konfedera¬siyası bəyannaməsi"ni imzalamışdı. 
Həyatını təkcə öz xalqının deyil, həm də bütün Rusiyanın türk-müsəlmanlarının istiqlalı uğrunda mübarizəyə həsr etmiş Topçu¬başov xaricdəki digər siyasi mühacirlərlə birlikdə Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpa olunması yolunda fəaliyyətini ömrünün sonuna qədər davam etdirib. O, 1934-cü il noyabr ayının 8-də Parisin Sen-Deni rayonunda vəfat edib və Müqəddəs Kloud qəbristanlığında dəfn olunub. 
 
Məqalə AMEA-nın Abbasqulu Ağa Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun internet saytında Əlimərdan bəy Topçubaşovla bağlı yerləşdirilən materiallar əsasında hazırlanıb.
 
Oxşar xəbərlər
N.Tusi adına Klinika
00:15, Bu gün
Bakıya dolu yağdı – FOTO/VİDEO
00:00, Bu gün
"Təcrid olunmuşuq, hətta Molotov-Ribbentrop paktını bağlayacaq heç kimimiz yoxdur..."
10 May 2021 | 23:26
"Köçəryanın ağlına da gəlməzdi ki, Azərbaycan nə vaxtsa Zəngilana qədər torpaqları azad edəcək"
10 May 2021 | 23:16
"O, Şuşa və Hadrutun geriyə qaytarılması ilə bağlı sərsəmləyənlərə növbəti tərs silləsini vurdu"
10 May 2021 | 23:10
Jurnalistlər Zəngilan rayonunda bərpa olunan hərbi hissəyə baxış keçiriblər - FOTO
10 May 2021 | 23:05
Bakıda zəncirvari qəza olub, xəsarət alan var
10 May 2021 | 23:03
"Ona görə ki, bu sualı İlham Əliyevin tezislərindən ilhamlanaraq vermişdim" - VİDEO
10 May 2021 | 22:43
Türkiyə və Rusiya XİN rəhbərləri Qarabağı müzakirə ediblər
10 May 2021 | 22:40
Korona Çinin silahı kimi hazırlanırmış - Detallar
10 May 2021 | 22:38
Putinin Əliyevə zəngi: Lavrov Bakıya nə gətirib? - TƏHLİL
10 May 2021 | 22:33
İtkin hərbçilərin axtarışı zamanı tapılan minalarla bağlı hərəkətə keçildi - VİDEO
10 May 2021 | 22:31
Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkilərinin vaxtı açıqlandı
10 May 2021 | 22:30
Əl bombası ilə polisləri təhdid etdi, bomba əlində partladı - VİDEO
10 May 2021 | 22:30
İlham Əliyev Sergey Lavrovu qəbul edib - FOTO
10 May 2021 | 22:19
Gənc tələbəyə səhvən 6 doza peyvənd vuruldu...
10 May 2021 | 22:03
Qadınların diqqətini çəkmək üçün milyarder olduğunu söyləyən iş adamı arvadı tərəfindən öldürüldü...
10 May 2021 | 21:48
Koronavirusdan qorxan millət vəkili şəfa olsun deyə inək sidiyi içdi...
10 May 2021 | 21:45
Ramazanın 28-ci gününün duası - İmsak və iftar vaxtı
10 May 2021 | 21:32
Masallıda "Qəhrəmanlar Parkı"nın açılışı oldu
10 May 2021 | 21:21
Ürək tutması 2 nəfərin həyatına son qoydu - Əvvəl ana, sonra da körpəsi öldü...
10 May 2021 | 21:21
İsrail raket atəşinə tutulub: Ölən və yaralananlar var
10 May 2021 | 21:02
Türkiyəyə göndərilən üç qazimiz sağalaraq vətənə döndü - FOTO
10 May 2021 | 20:42
Ermənilərin daha bir yalanı ifşa edildi - FOTO
10 May 2021 | 20:37
Ermənistan parlamenti ikinci dəfə Paşinyanın namizədliyini rədd etdi
10 May 2021 | 20:35
Lavrov Bakıya gəldi
10 May 2021 | 19:49
Prezident Culfa-Ordubad magistral avtomobil yolunun açılışında iştirak edib - YENİLƏNİB
10 May 2021 | 19:46
Naxçıvanda Süni Mayalanma Mərkəzi istifadəyə verilib - YENİLƏNİB
10 May 2021 | 19:39
İlham Əliyev “Azərxalça” ASC-nin Naxçıvan filialının açılışında iştirak edib - YENİLƏNİB
10 May 2021 | 18:57
Vətən müharibəsində Naxçıvandakı silahların bir hissəsi cəbhəyə göndərilib
10 May 2021 | 18:56
Andranik Laçının Zabux kəndində 12 köçkün erməni ailəsinə ev verdi...
10 May 2021 | 18:51
İlham Əliyev: “Zəngəzur dəhlizi açılmalıdır və açılacaq”
10 May 2021 | 18:50
“Hesab etdim ki, atamın məzarını ziyarət edəndən sonra onun Vətəninə – Naxçıvana gəlim”
10 May 2021 | 18:45
Balakəndə Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümü ilə əlaqədar ağacəkmə aksiyası keçirilib
10 May 2021 | 18:42
Stokholmda ulu öndər Heydər Əliyevin 98-ci ildönümü qeyd edilib
10 May 2021 | 18:35
“Naxçıvana ən müasir, ən son texnologiyaya əsaslanmış hərbi texnika gətirilir”
10 May 2021 | 18:29
Azərbaycanlı müğənni: "Səhvlərlə yaşamaq daha əyləncəlidir"
10 May 2021 | 18:27
Prezidentdən Ermənistana xəbərdarlıq: “Odla oynamasınlar, yumruq yerindədir”
10 May 2021 | 18:22
"Altı aylıq sükutu pozmağın tam zamanıdır, çünki..."
10 May 2021 | 18:17
“Space” TV-nin yeni rəhbəri istefa verdi
10 May 2021 | 18:15
İlham Əliyev: “Azərbaycan ərazisində Dağlıq Qarabağ adlı ərazi vahidi yoxdur”
10 May 2021 | 18:12
İlham Əliyev Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verib - TAM MƏTN+FOTO
10 May 2021 | 17:54
"Qalatasaray"ın hücumçusu üçün mövsüm bitdi
10 May 2021 | 17:47
Erməni təxribatı bitmək bilmir: Qar əridikcə ölüm tələləri üzə çıxır - VİDEO
10 May 2021 | 17:44
Tacikistan Prezidentinin Moskvaya səfərindən sonra Sadır Japarov qaçaraq Putinə zəng vurdu
10 May 2021 | 17:36
Çində helikopter qəzaya uğrayıb, 2 nəfər ölüb
10 May 2021 | 17:22
“Uğrunda 3 babamın vuruşduğu imperiya yurdumu ermənilərə işğal etdirdi, indi isə...”
10 May 2021 | 16:54
Prezident Naxçıvanda Vətən müharibəsi şəhidlərinin məzarlarını ziyarət edib
10 May 2021 | 16:47
Ordubadın mərkəzi və ətraf kəndlərinin içməli su təchizatı və kanalizasiya sistemləri yenidən qurulur - YENİLƏNİB
10 May 2021 | 16:45
İlham Əliyev: "Tarixi Zəfərdən sonra mütləq ulu öndərin Vətənində olmalı idim"
10 May 2021 | 16:44
Azərbaycanda sutkalıq yoluxma sayı 300-ə düşdü
10 May 2021 | 16:38
DTX əməkdaşları ümummilli liderin xatirəsini yad ediblər
10 May 2021 | 16:33
Sudan Qırmızı dənizdəki Rusiya hərbçilərinə ultimatum verdi...
10 May 2021 | 16:21
Azərbaycan Ordusunda andiçmə mərasimi keçirildi - VİDEO
10 May 2021 | 16:17
"Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməyən ermənilərə 6 ay vaxt veriləcək" - AÇIQLAMA
10 May 2021 | 16:03
Qüdrətli, qalib Azərbaycanın memarı...
10 May 2021 | 15:59
Dünyanın hər yerindən görünən ADAM...
10 May 2021 | 15:50
Ovşala şərbəti necə hazırlanır? - Faydaları saymaqla bitmir
10 May 2021 | 15:39
İlham Əliyevlə Vladimir Putin arasında telefon danışığı olub
10 May 2021 | 15:21
"Ölkəni talamısan, müharibənin uduzulmasında sənin də əlin var" - Koçaryana SƏRT ETİRAZ
10 May 2021 | 15:13
“Sağ ikən onu niyə öldürürsünüz, çatır qulağına bir az da pis olur...” - Zöhrə Abdullayevanın baldızı
10 May 2021 | 15:08
“Dedi ki, “Arzu qızım” mahnısını oxu, indiyə kimi onun gözəl rəqsi gözümün önündədir...”
10 May 2021 | 14:55
Lənkəran Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsi anılıb
10 May 2021 | 14:52
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri başa çatıb
10 May 2021 | 14:49
Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verib
10 May 2021 | 14:45
Mixail Qusman: “10 May milli birlik və dirçəliş bayramına çevrilib”
10 May 2021 | 14:44
Heydər Əliyev ermənilərin Qarabağı özününküləşdirmək cəhdinin qarşısını necə aldı? - VİDEO
10 May 2021 | 14:23
"Hicaba keçəndən sonra Allah mənə qəribə bir rahatlıq verdi" - FOTO
10 May 2021 | 14:21
Heydər Əliyevin mühafizəçisi nələr danışdı? - VİDEO
10 May 2021 | 14:14
Müharibə başlasa ABŞ gəmiləri Egey dənizindən “Tomoqavk”larla zərbə endirəcək
10 May 2021 | 14:04
Güclü külək qaz təsərrüfatına ziyan vurub
10 May 2021 | 13:49
Rusiyadan İrana yan alan gəmi Xəzər dənizində saya oturub
10 May 2021 | 13:43
Bakıdakı Dünya Kubokunda medallar dronla təqdim olundu - Foto
10 May 2021 | 13:40
Masazırda inanılmaz mənzərə: Eşidənlər oraya axışır
10 May 2021 | 13:37
Azərbaycan səfirliyi Fransa hökumətinə çağırış edib
10 May 2021 | 13:33
Rusiyaya köçüb, orada biznes quran müğənnilərimiz - Nadir Qafarzadə, Könül Kərimova, Çingiz...
10 May 2021 | 13:32
İlham Əliyev Ordubad dəmir yolu stansiyası ilə tanış olub
10 May 2021 | 13:27
Navalnıya ilkin tibbi yardım göstərən xəstəxananın baş həkimi yoxa çıxdı
10 May 2021 | 13:16
Sedat Peker Lotu Quli haqda danışdı: "Dedim, getmə Türkiyəyə, sıxıntı yaşayarsan"... VİDEO
10 May 2021 | 13:15
Nikol Paşinyanı müşayiət edən avtomobil qəza törədib
10 May 2021 | 13:14
Biləsuvar Mərkəzi Xəstəxanasının baş həkimindən ŞİKAYƏT...
10 May 2021 | 13:11
Azyaşlılara siqaret satan mağaza sahibləri CƏRİMƏLƏNDİ
10 May 2021 | 13:05
Xəstəxanalardakı qanunsuzluqlarla əlaqədar istintaq davam etdirilir - RƏSMİ
10 May 2021 | 13:02
Sabah hava necə olacaq?
10 May 2021 | 13:02
Azərbaycanın Xankəndi və Şuşanı azad etmiş ilk hərb nazirinin doğum günüdür...
10 May 2021 | 12:59
Milli Məclisdə Heydər Əliyev anıldı - FOTO
10 May 2021 | 12:57
Mehriban Əliyeva ulu öndər Heydər Əliyevlə bağlı paylaşım edib
10 May 2021 | 12:51
DSX-nin həbs edilən vəzifəli şəxsləri azadlığa buraxıldı - FOTO
10 May 2021 | 12:48
"Naxçıvanda qırıcı aviasiya vasitələri yerləşdirilə bilər" - Hərbi ekspert
10 May 2021 | 12:40
Prezident Ordubad Su Elektrik Stansiyasının tikintisi ilə tanış olub
10 May 2021 | 12:38
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 113 647-yə yüksəlib
10 May 2021 | 12:29
Bir görüşün tarixçəsi...
10 May 2021 | 12:19
Müdafiə Nazirliyi ümummilli liderlə bağlı sənədli film hazırlayıb
10 May 2021 | 12:09
ABŞ Əfqanıstandan çıxıb, ora yerləşmək istəyir - Şok iddia
10 May 2021 | 12:05
Samirənin “Avroviziya” geyimi müzakirə yaratdı - FOTO/VİDEO
10 May 2021 | 12:03
Bakıda zibilxanada insan ayağı tapıldı
10 May 2021 | 12:03
Tanrıverdi Mustafayevə vəzifə verildi
10 May 2021 | 12:00
""Tərtər işi"nin ətrafında əsassız olaraq hay-küy yaratmaq absurddur" - Baş prokuror
10 May 2021 | 11:56
“Bütün uğurlarımızın kökündə məhz Heydər Əliyev siyasi kursu dayanır”
10 May 2021 | 11:55
Bakıda qayda pozan “AA” seriyalı avtomobil hansı məmurun xidməti maşınıdı? - VİDEO
10 May 2021 | 11:51
“O, dünyadan, ailəsindən və məmləkətindən arxayın getdi...”
GÜNLÜK
10 May 2021 | 13:40
Masazırda inanılmaz mənzərə: Eşidənlər oraya axışır
10 May 2021 | 09:53
Araik Ağdamın kəndində yeni xaçkar abidəsinin açılışını etdi...-FOTOLAR
10 May 2021 | 10:30
Qayınana gəlinini diri-diri basdırıb, üstünə beton tökdü - Qeyri-adi səbəb
10 May 2021 | 11:38
“Şuşada konsert keçirilmiş məkandan 20 metr aşağıda şəhidlərimiz uyuyur...”
10 May 2021 | 08:50
Cadugər gerçək müsəlmanlara təsir göstərə bilmədiyini etiraf etdi...-VİDEO 
10 May 2021 | 10:19
Lavrov bu gün rəsmi Bakını inandırmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxacaq...
10 May 2021 | 15:13
“Sağ ikən onu niyə öldürürsünüz, çatır qulağına bir az da pis olur...” - Zöhrə Abdullayevanın baldızı
10 May 2021 | 10:22
Lukaşenko yenidən "yad" müharibələrdən danışdı...
10 May 2021 | 11:55
Bakıda qayda pozan “AA” seriyalı avtomobil hansı məmurun xidməti maşınıdı? - VİDEO
10 May 2021 | 12:48
"Naxçıvanda qırıcı aviasiya vasitələri yerləşdirilə bilər" - Hərbi ekspert
HƏFTƏLİK
05 May 2021 | 14:26
"Bəziləri kimi statusun, bərli-bəzəkli təxəllüsün olmasa da ölüm xəbərinə hamı üzüldü, yandı"
04 May 2021 | 16:34
Arif Alışanovu hədələdi, anasının yasından gələndə qəzaya düşdü, iki övladı qaldı - Bu gün ölən müğənninin həyat gizlinləri
06 May 2021 | 13:30
ARB TV-nin aparıcısının Bill Qeytslə bağlı sözləri türk mediasında - VİDEO
09 May 2021 | 15:29
Ərdoğanın Ramazandan sonra Şuşaya nə üçün gələcəyi BƏLLİ OLDU
07 May 2021 | 11:14
“Rövşən Cavadov Ağdərədə Nəcməddin Sadıkova elə sözlər dedi ki...”
09 May 2021 | 12:18
Azərbaycanda 6 nazirlik, 4 komitə ləğv edilir
08 May 2021 | 00:11
"Uşaq evində bir böyüdük, daha sonra..." - Bu xanım Arif Quliyevin doğma bacısıdırmı?
07 May 2021 | 12:54
Çarşablı bir qadın onu küçəyə atıb getdi, nişanlısı başqasını sevdi...
05 May 2021 | 14:14
Çe Gevaranın bacısı ilə oteldə gizli görüşdü, qızı ingilislə evləndi, oğlunu amansızlıqla öldürdülər – Fikrət Qocadan maraqlı faktlar
05 May 2021 | 18:41
"Moskvada bilirlər ki, Ankara zamanında məlumatlandırılmasa, bunu onsuz da Bakı edəcək"
AYLIQ
10 May 2021 | 13:40
Masazırda inanılmaz mənzərə: Eşidənlər oraya axışır
10 May 2021 | 09:53
Araik Ağdamın kəndində yeni xaçkar abidəsinin açılışını etdi...-FOTOLAR
10 May 2021 | 10:30
Qayınana gəlinini diri-diri basdırıb, üstünə beton tökdü - Qeyri-adi səbəb
10 May 2021 | 11:38
“Şuşada konsert keçirilmiş məkandan 20 metr aşağıda şəhidlərimiz uyuyur...”
10 May 2021 | 08:50
Cadugər gerçək müsəlmanlara təsir göstərə bilmədiyini etiraf etdi...-VİDEO 
10 May 2021 | 10:19
Lavrov bu gün rəsmi Bakını inandırmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxacaq...
10 May 2021 | 15:13
“Sağ ikən onu niyə öldürürsünüz, çatır qulağına bir az da pis olur...” - Zöhrə Abdullayevanın baldızı
10 May 2021 | 10:22
Lukaşenko yenidən "yad" müharibələrdən danışdı...
10 May 2021 | 11:55
Bakıda qayda pozan “AA” seriyalı avtomobil hansı məmurun xidməti maşınıdı? - VİDEO
10 May 2021 | 12:48
"Naxçıvanda qırıcı aviasiya vasitələri yerləşdirilə bilər" - Hərbi ekspert