Xəbər lenti
20/02/2020 [15:21]:
Azərbaycanın tanınmış jurnalisti vəfat edib
20/02/2020 [15:14]:
Azərbaycan və İtaliya prezidentlərinin təkbətək görüşü oldu - FOTO
20/02/2020 [15:10]:
Azərbaycan və İtaliya prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü oldu
20/02/2020 [15:08]:
Azərbaycanda nənənin ərinin dostu ilə qaçmasının təfərrüatı: Bir-birinə “bacı-qardaş” deyirmişlər
20/02/2020 [15:06]:
Putin FTX-ya xüsusi tapşırıq verdi
20/02/2020 [15:00]:
DTX: Neftçalada vəzifəli şəxslər tutulub - YENİLƏNİB
20/02/2020 [14:58]:
“SOCAR-da İnsan Resurslarının idarə edilməsində bir sıra yeniliklər nəzərdə tutulub”
20/02/2020 [14:57]:
Azərbaycanda indiyədək tutulan icra başçıları - SİYAHI
20/02/2020 [14:49]:
Mələfə ilə pəncərədən qaçmaq istədi, yeddinci mərtəbədən yıxıldı - ANBAAN VİDEO
20/02/2020 [14:47]:
DTX-nın həbs etdiyi İsmayıl Vəliyev kimdir? - 15 ildir ki, icra başçısı idi
20/02/2020 [14:40]:
Rəhim Qazıyevin keçmiş kürəkəni saxlanıldı
20/02/2020 [14:37]:
İranda üç nəfərdə koronavirus aşkar edildi - Təhlükə yaxındadır...
20/02/2020 [14:08]:
Prezident İlham Əliyev Romada –Rəsmi qarşılanma mərasimi olub
20/02/2020 [14:05]:
Ekspert: “Azərbaycan heç zaman Aİ-yə üzvlüklə bağlı düşünülməmiş addım atmayıb”
20/02/2020 [13:58]:
Təhsil Nazirliyinin Apellyasiya Şurasının yeni tərkibi təsdiqləndi - SİYAHI
20/02/2020 [13:56]:
Ali Məhkəmədə nöqsanlara görə 38 xüsusi qərar çıxarılıb
20/02/2020 [13:42]:
AzTV-dən yeni BƏDİİ FİLM: “Xocalı yol gözləyir” - Canlı şahidlər danışdılar, biz lentə aldıq...
20/02/2020 [13:39]:
“Bu görüşdə Paşinyanın bir çox məsələləri bilmədiyinin şahidi olduq...”- Erməni politoloq Münhen görüşünü şərh etdi...
20/02/2020 [13:38]:
Ali Məhkəmənin 7 hakimi təqaüdə göndərildi
20/02/2020 [13:34]:
Nazirdən bələdiyyələrlə bağlı QƏRAR – Vaxt müəyyənləşdirildi
20/02/2020 [13:33]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyevanın Romada rəsmi qarşılanma mərasimi olub
20/02/2020 [13:25]:
DTX-dən şok əməliyyat: Azərbaycanda icra başçısı rüşvət alarkən tutuldu - FOTO
20/02/2020 [13:25]:
Sabahın havası açıqlandı
20/02/2020 [13:23]:
Azərbaycanın turizm potensialı haqqında onlayn platforma yaradıldı
20/02/2020 [13:18]:
Azərbaycanda valyuta rejimi liberallaşdırıldı
20/02/2020 [13:13]:
MSK nəticəsi ləğv edilən dairələrlə bağlı görəcəyi tədbirləri açıqladı
20/02/2020 [13:11]:
Bəzi xəstəliklər üzrə həkim göndərişi ləğv edilir
20/02/2020 [13:09]:
İranda daha iki nəfər koronavirus şübhəsi ilə xəstəxanaya yerləşdirildi
20/02/2020 [13:07]:
Almaniyada beş türkün qətlə yetirildiyi hadisəni irqçilər törədib -Təfərrüat...
20/02/2020 [13:06]:
Azərbaycanda keçmiş nazirin yaxın qohumu həbs edildi
20/02/2020 [13:02]:
Azərbaycanda 7316 nəfər sürücülük hüququndan məhrum edildi
20/02/2020 [13:01]:
Qədim Azərbaycan məbədindən xəzinəni oğurlayanlar  Ermənistan vətəndaşları çıxdı...
20/02/2020 [12:53]:
Azərbaycanda dövlət xəstəxanalarında tibb fakültələri açılacaq - RƏSMİ
20/02/2020 [12:34]:
Ölümdə həkim səhlənkarlığı varsa, bu cəza tədbirləri seçilir - RƏSMİ
20/02/2020 [12:24]:
XİN Azərbaycanın Avropa İttifaqından yeni gözləntilərini açıqladı
20/02/2020 [12:21]:
Dəfn zamanı meyitlər səhv düşdü
20/02/2020 [12:17]:
300 könüllü DOST mərkəzlərinə cəlb edilib
20/02/2020 [12:14]:
Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsində yeni təyinatlar olub - ƏMR
20/02/2020 [12:12]:
Bu gün Avropanın liderləri maliyyə məsələsinə görə təcili toplanır
20/02/2020 [12:11]:
MSK şikayətləri araşdıran zaman əsas götürdüyü faktorları açıqladı
20/02/2020 [12:10]:
Sevda arzuladığı oğlandan danışdı: "Rolls-Royce"u olmaya bilər"
20/02/2020 [12:05]:
Bu gün Kiçik çillə çıxır - Gələn həftə Su çərşənbəsi qeyd olunacaq
20/02/2020 [11:59]:
MSK katibi: "Azərbaycanda seçkilər mobil telefonlarla keçirilə bilər"
20/02/2020 [11:56]:
"Qayınanam ilə yaşasaydım..." - Yenicə toyu olan Aynişan
20/02/2020 [11:52]:
Təhsil Nazirliyindən müəllimin ittihamlarına - Cavab
20/02/2020 [11:47]:
Bazar günü magistraturaya imtahandır
20/02/2020 [11:46]:
Sevgilisi ilə görüşmürdü, ayrıldılar
20/02/2020 [11:44]:
Metroda aparat işləmədi, sərnişinlər pulsuz keçdi
20/02/2020 [11:41]:
200 avtomobil toqquşdu, 69 nəfər yaralandı
20/02/2020 [11:41]:
Ermənistan Ramil Səfərova görə Avropa Məhkəməsinə müraciət etdi - Erməni həyasızlığı...
20/02/2020 [11:36]:
Rusiyanın ən zəngin qadını məlum oldu
20/02/2020 [11:32]:
Rus hərbi bazasına hücum edildi – Türkiyə ittiham olundu
20/02/2020 [11:30]:
Rəqibinin cinsiyyət orqanını dişləyən futbolçu cəzalandırıldı
20/02/2020 [11:29]:
Sumqayıtda sevgilisindən ayrılıb, özünü ağzından güllələyən kişinin məktubu tapıldı -FOTO
20/02/2020 [11:28]:
Rusiyada təyyarə yerə çırpıldı - VİDEO
20/02/2020 [11:27]:
Biləsuvarda soyuq su ilə çimən gənc oğlan öldü
20/02/2020 [11:26]:
Azərbaycan Ordusunun bir müddət əvvəl itkin düşmüş əsgərinin meyiti neytral ərazidən götürüldü - FOTO
20/02/2020 [11:25]:
ABŞ və Rusiya zirehli maşınları arasında insident - VİDEO
20/02/2020 [11:16]:
İranda koronavirusdan ölənlərlə bağlı qorxunc açıqlama
20/02/2020 [11:10]:
İdlibdə əməliyyatlar şiddətləndi: Türkiyə dörd bir tərəfdən vurur
20/02/2020 [11:08]:
“Qarabağda baş verən hər bir xırda olayın işıqlandırılması zərərlidir, çünki...”
20/02/2020 [11:05]:
Ermənilərin 2020-ci ildə Azərbaycan torpaqlarındakı bayram təqvimi... -Biz hansı üzlə şənlik edəcəyik?..
20/02/2020 [11:04]:
“İnanıram ki, bu arzumuz da çin olacaq, torpaqlarımıza qayıdacağıq...”
20/02/2020 [11:00]:
Makedoniyalı İsgəndər və Nadir şah Əfşar... -Tale oxşarlıqları...
20/02/2020 [10:36]:
Koronavirus Yaponiya gəmisində iki nəfərin həyatına son qoydu...
20/02/2020 [10:26]:
Şişirdilmiş dodağının partlaması qadını kor edəcəkdi - FOTO
20/02/2020 [10:24]:
Gürcüstanın sabiq Baş naziri azadlığa çıxıb –O, aktiv siyasətə dönəcək?
20/02/2020 [10:16]:
"Lotular, potular, oğrular, harınlaşmış məmurlar, tək-tək gəlməyin üstümə, topunuz gəlsin!"
20/02/2020 [10:15]:
Növbədənkənar məğlubiyyət...
20/02/2020 [10:10]:
“Ermənistanlıyam”, “Qərbi Azərbaycanlıyam”, “Gürcüstanlıyam” deməyin – SƏBƏB
20/02/2020 [10:06]:
Türkiyədə on yaşlı bir uşaq son beş ayda 250 kitab oxuyub
20/02/2020 [10:05]:
Daha bir marşrut xətti vahid kart sisteminə keçir
20/02/2020 [10:01]:
Fransa polisi Elşad Abdullayevin işini araşdırır
20/02/2020 [10:00]:
Jurnalistin döyülməsi ilə bağlı polisdən rəsmi AÇIQLAMA
20/02/2020 [09:58]:
Kəndlərimiz pulemyotlardan atəşə tutuldu
20/02/2020 [09:57]:
Cocuq Mərcanlıda 25 ailə üçün təsərrüfat yaradılıb
20/02/2020 [09:55]:
Dövriyyədə saxta metal pul var? - Rəsmi CAVAB
20/02/2020 [08:33]:
Makron İslamla mübarizənin yanlış olduğunu söylədi, amma...
20/02/2020 [07:39]:
"Insanların haqqını tapdayanların cəzası axirətdə çox dəhşətli olacaqdır..."
20/02/2020 [00:13]:
Qızılın qiyməti 7 illik rekordu yenilədi
Bütün arxiv bir sırada
16/01/2018 [17:48] - Köşə - ( 4853 dəfə baxılıb)

Bəlkə orduya da Səfər Əbiyev kimi “oydu” deyək?...

Azərbaycan əsgərini bütün mənalarda yumşaltmaq yox, bərkitmək lazımdır, hörmətli dilçilər!..
Sultan Laçın

Xəbəriniz  var da xəbərdən?.. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda Orfoqrafiya Komissiyasının növbəti iclası keçirilib. İclasda Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalarının təlim və tərtib prinsipləri müzakirə olunub. Tədbirdə yeni “Orfoqrafiya lüğət”ində ediləcək bəzi dəyişikliklər də diqqətə çatdırılıb. “Əsgər” sözünün “əskər”, “alqı-satqı” sözünün “alğı-satqı” yazılması təklifi məqbul sayılıb. Həmçinin yeni lüğətdə süni, qondarma sözlərin yer almayacağı vurğulanıb.   

Tanınmış media eksperti Qulu Məhərrəmli məsələyə gözəl şərh verib:

“...Hər bir dəyişiklik ciddi elmi əsasa söykənməlidir. Orfoqrafiya lüğəti çox ciddi və sabit prinsiplərə əsaslanmalıdır. Bu olmasa, biz gündə orfoqrafiyada bir söz dəyişəcəyik. Bu, bir institutun, bir şuranın gəldiyi qərar olmamalıdır. Dil hamının ümumi məhsuludur....“Əsgər”, “əsginaz” sözlərində əsas gətirirlər ki, mənbə dildə bu söz belə yazılır. Mənbə dilə istinad etmək kökündən yanlışdır. Bu sözlərin yazılışı ilə bağlı irəli sürülən təkliflərdə mən ciddi prinsip görmürəm. Bu dəyişikliklərin Azərbaycan dilini hara aparacağını, hansı dolaşığı, xaosu yaradacağını təsəvvür edə bilmirəm. Mən əminəm ki, bu dəyişikliklər qəbul olunarsa, 5 ildən sonra tamam başqa dalğa gələcək. Ən başlıcası odur ki, bu gün Azərbaycan dilinin “Orfoqrafiya lüğəti”ni dəyişdirməyə heç bir lüzum və ehtiyac yoxdur. Dillə bu şəkildə davranmaq olmaz...”

Qulu müəllimin elmi-publisistik  şərhindən ruhlanaraq bəndəniz  Dilçilik İnstitutunun hoqqalarına bir ruhu-mənəvi şərh də vermək istəyir. Xanımlar və əfəndilər, öncə rəhmətlik ustad şairimiz Bəxtiyar Vahabzadənin “Ana dili” şeirindən bu misraları yadınıza salıram:

“...Bu dil bizim ruhumuz, eşqimiz, canımızdır,
Bu dil bir-birimizlə əhdi-peymanımız dır.
Bu dil tanıtmış bizə bu dünyada hər şeyi,
Bu dil əcdadımızın bizə miras verdiyi
Qiymətli xəzinədir”¦onu gözlərimiz tək
Qoruyub, nəsillərə biz də hədiyyə verək...”

... Gerçəkdən Bəxtiyar müəllim demiş, dilimiz birbaşa ruhumuza bağlıdır... Bəlkə kimsə hiss etmir.  Bir insan olaraq özümüz kimi hər bir sözümüzün, səsimizin də ruhu var. Rəhmətlik Xudu Məmmədov demiş, hətta səsin də rəngi var... Himnlər, marşlar nəyə görə xalqı, əsgəri mübarizəyə,  cəngə, döyüşə səsləyir? Sözlərindəki, musiqisindəki əzəmətə, vüqara görə... Bu baxımdam, əzizlərim,  digər hər bir sözümüz, kəlməmiz kimi “ordu”,  “əsgər”sözünün də bir ruhu, bir canı var... Bu sözlərdə bir əzəmət , bir vüqar var... Çünki əsgər, ordu ”“kişilik, igidlik rəmzidir. İkincisi də, məlumdur ki, dildəki qalın və cingiltili səslər dilə xüsusi rövnəq, ton verir. Bu samitlər olmasa, dilin musiqiliyi, şirinliyi, möhtəşəmliyi itər... Diqqət edirsiz, kişi adlarında adətən qalın saitlər və cingiltili, sonor samitlər iştirak edir. Qadın adlarına isə incə, kar səslər daha çox xasdır. Məsələn, Cabbar, Qadir, İpək, Çiçək və s. Bəzi kişi adlarının sonuna incə “ə” saiti artırıb qadın adına çeviririk: Kamil- Kamilə, Ramil- Ramilə...

Biz bu gün torpağı işğal altında olan bir ölkə kimi  kişini, əsgəri bütün mənalarda yumşaltmaq yox, bərkitməliyik. Şükür Allaha, son illər Milli Ordumuz, digər Silahlı Qüvvələrimiz  regiona səs salıb... Odur ki, bir yaxşı düşünək,  belə bir ordunun qulluqçusuna “əsgər”, desək, yaxşıdı, yoxsa əskər?.. “Əsgər” yazılanda deyilişdə söz nə qədər yumşalsa da,  “g” cingiltili samitinin tonu, bərkliyi qalır. Amma “əskər” yazanda “k” samiti kağız-kuğuz sözündəki kimi səslənir...   Çar Rusiyası və Sovet dövründə rus məmurları siyahıyaalmada-filanda özlərini əziyyətdən qurtarmaq üçün Peyğəmbərimizin(s) adından götürülmüş Məhəmməd adını qısaldıb “Mamed”, “Məmməd”, Məhəmmədəmini “Məmmmədəmin” və s. etdilər.  Əsgər adı isə rus dilində “Asker” kimi səslənir. Rus dili ilə bizim dilin fərq olmalıdır, yoxsa yox? İndi məqsəd kimlərin işini yüngülləşdirməkdi? Yoxsa Moskva, yaxud Vaşinqton dilimizlə də bağlı göstərişlər verir...  

Yəqin bu gün milli  ruhumuzun tam ölməsini istəyən düşmənlərimiz öncə əsgərimizi, ordumuzu da yumşaldıb muma döndərmək istəyirlər... Onda gəlin Lenin kimi “r” hərfini deyə bilməyən köhnə nazirimiz Səfər Əbiyev kimi orduya “oydu”, “əsgər”ə də “əskəy”  deyək? (Sabiq nazirə əsla istehza etmirəm. Olan faktı yazıram. Hələ 1990-2000-ci illərdə- özü nazir olan vaxtlarda da bu haqda lətifələr, satirik yazılar yazmışam)...

Xərçəngin qənimi olan, metastazı və bütün bədxassəli şişləri yox edən MÖCÜZƏ BİTKİ...
Turist problemləri "İntim otel"ləri ilə həll ediləcək - MARAQLI
Beyin əməliyyatı olan xəstənin etdikləri çaşqınlıq yaratdı - MARAQLI... + VİDEO
Azərbaycanı daha möhtəşəm uğurlar gözləyir...
Viaqranı qadına içirdikdə nə baş verir? - Uroloqdan fəsadlarla bağlı xəbərdarlıq...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
İranda üç nəfərdə koronavirus aşkar edildi - Təhlükə yaxındadır...
Siyasət
“Bu görüşdə Paşinyanın bir çox məsələləri bilmədiyinin şahidi olduq...”- Erməni politoloq Münhen görüşünü şərh etdi...
Dünya
Almaniyada beş türkün qətlə yetirildiyi hadisəni irqçilər törədib -Təfərrüat...
Dünya
Koronavirus Yaponiya gəmisində iki nəfərin həyatına son qoydu...
Maraqlı
Dünyanın ən zəngin 8-ci adamı media şirkətini satacaq - SƏBƏB
Həftənin ən çox oxunanları
“Türkiyə ilə oynamaq yanlış idi” – “Bütün rus diplomatlarını qovun!”
İcra hakimiyyəti başçıları "Qara siyahı"ya düşən rayonlar: PA rəsmisi açıqladı...
Qorbaçovun tarixi müraciəti: Qarabağ Azərbaycanındır! – Video
İran islam inqilabı rəhbərinin xəstəxanada ölüm anını göstərən nadir kadrlar... - VİDEO
Seçildiyi dairənin nəticələri ləğv edilən Hadi Rəcəbli: “Qurtardı”
Viaqranı qadına içirdikdə nə baş verir? - Uroloqdan fəsadlarla bağlı xəbərdarlıq...
"25 il bundan qabaq kişilikdən istefa vermişəm..."
"Torpaqlar qaytarılır, Bakı ilə razılıq var" - Tarasov
“Danışıqların məqsədi hazırda Qarabağda əlimizdə olanları qanuniləşdirməkdir”+VİDEO
Ləman Ələşrəfqızı ilə Afət Telmanqızı “REAL”dan getmə səbəblərini açıqladılar...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247