Xəbər lenti
24/07/2019 [00:47]:
Dadaşovun ailəsinə ömürlük yardım ediləcək
24/07/2019 [00:45]:
Göyçayda canavarlar həyətə hücum etdi - FOTO
24/07/2019 [00:42]:
Görmə qabiliyyətini itirənlərə ümidverici xəbər - MARAQLI
24/07/2019 [00:42]:
Nərimanovda zəncirvari qəza: “Subaru” “Hyundai” və “Mercedes”ə çırpıldı - FOTO
24/07/2019 [00:38]:
Cəlilabadda 10 yaşlı uşağı avtomobil vurdu
24/07/2019 [00:27]:
İki qardaş 18 saat fasilə ilə öldü - FOTO
23/07/2019 [23:53]:
ABŞ donanaması İrana məxsus ikinci PUA-nı vurdu - İddia
23/07/2019 [23:47]:
Robot-insan seksi yeni bir sahə yaratdı: "Erobotik"
23/07/2019 [23:41]:
Cəlilabad sakini bıçaqlandı
23/07/2019 [23:28]:
Qurbağa bəsləyən qadın görənləri heyrətə gətirir - MARAQLI
23/07/2019 [23:28]:
Ledi Qaqanın anası: “Həmişə günah kişilərdə olur”
23/07/2019 [23:12]:
"Həm kişilərə, həm də qadınlara marağım var, hər iki cinsdən olan birini sevə bilərəm"
23/07/2019 [23:05]:
Rusiyada Putinin kortejini "partlatmaq" istəyiblər
23/07/2019 [22:59]:
Yüz otuz iki kənddə son üç ayda qız uşağı doğulmayıb - MARAQLI...
23/07/2019 [22:55]:
Qurban Qurbanov: "Bunu sabahkı oyun haqda demək olmaz"
23/07/2019 [22:34]:
Polis məmuru ürəyi dayanan körpəni həyata qaytardı - İBRƏTAMİZ...+ VİDEO
23/07/2019 [22:30]:
Türkiyədə turist avtobusu aşıb - 20 yaralı
23/07/2019 [22:27]:
Yanacaq tankeri qəzaya uğradı: Ölənlər var
23/07/2019 [22:24]:
Senat Mark Esperi Pentaqon rəhbəri kimi təsdiq etdi
23/07/2019 [22:14]:
Başqa qadına baxan sevgilisinin başında noutbuk qırdı - VİDEO
23/07/2019 [22:09]:
Rusiyanın baş rəqqası da Qarabağa gəldi...-FOTO
23/07/2019 [21:58]:
Abid Şərifovun maşınının üstünə çıxan jurnalist işdən çıxarıldı
23/07/2019 [21:48]:
Medal qazanan qız güləşçimiz: "Anamı məyus edə bilməzdim"
23/07/2019 [21:46]:
Misir fironları əslən qafqazlıdır - Alman alimlərindən sensasion tədqiqat
23/07/2019 [21:25]:
Bu şəkil Kim Çenin gizli silahını ortaya çıxardı - FOTO
23/07/2019 [21:21]:
Azərbaycanda “Tarla günü” keçiriləcək
23/07/2019 [21:18]:
İnstaqramdan ən çox pul qazanan məşhurlar - Siyahı
23/07/2019 [21:11]:
Masaj etdirən hamilə model öldü
23/07/2019 [20:56]:
Pakistan Əfqanıstandakı barışa dəstək verə bilər
23/07/2019 [20:50]:
Rusiyada yanğında 4 nəfər öldü
23/07/2019 [20:49]:
ABŞ bunu da etdi: Miqrantlar sürətli şəkildə deport edilir
23/07/2019 [20:47]:
Astarada dənizdə batan şəxsin meyiti sudan çıxarıldı - YENİLƏNİB
23/07/2019 [20:44]:
Böyük Britaniya fırtınalara məruz qalacaq - Rus senator
23/07/2019 [20:33]:
Ermənilər Rəşidə Behbudovaya hücum etdi - VİDEO
23/07/2019 [20:33]:
Saç düzümünə görə ölkədə populyar olan keçmiş xarici işlər naziri baş nazir oldu...
23/07/2019 [20:31]:
I Avropa Oyunlarının iştirakçısı öldü
23/07/2019 [20:29]:
Lənkərandakı ağır qəzada ölən və yaralananların kimliyi bilindi - FOTO
23/07/2019 [20:26]:
Qırğızıstan və Tacikistan ümumi sərhədi birgə qoruyacaqlar
23/07/2019 [20:23]:
Bakıda qız özünü 9-cu mərtəbədən atmaq istədi - VİDEO
23/07/2019 [20:14]:
Niyə Ali Məhkəmə tərəfindən bu biabırçılıqlara göz yumulur?
23/07/2019 [20:00]:
"Ağdamın alınacağı və bacımın məzarını görəcəyim günü həsrətlə gözləyirəm”
23/07/2019 [19:57]:
Hərbi hissədə tədbir keçirilib - VİDEO
23/07/2019 [19:47]:
Sərbəst güləşçi Kənan Heybətov qızıl medal qazandı
23/07/2019 [19:44]:
Rezidenturaya keçirilmiş müsabiqənin nəticələri elan olundu
23/07/2019 [19:42]:
Aktrisanın geyimi tənqid olundu: “Evdəki yataq dəstinə bürünüb”
23/07/2019 [19:31]:
Türkiyədə torpaq sürüşməsi nəticəsində 5 nəfər ölüb, 2 nəfər itkin düşüb
23/07/2019 [19:27]:
Lənkəranda ağır qəza: bir ölü, iki yaralı
23/07/2019 [19:27]:
“Ölkəmizin bank-maliyyə sistemi qlobal sistemə lazımınca inteqrasiya olunmayıb”
23/07/2019 [19:10]:
Gülşən Rəvan qızının nakam Cəbrayıl sevgisi
23/07/2019 [19:07]:
Azərbaycanın qızıl medallarının sayı səkkizə çatdı
23/07/2019 [18:57]:
Allahşükür Paşazadə Argentina səfiri ilə görüşdü
23/07/2019 [18:57]:
"Tanışlıq, dostluq, üzgörənlik həmin mükafatın əsl sahibini tapmasına imkan verməz"
23/07/2019 [18:49]:
Bərdədə azyaşlıların xəstəxanaya atılması ilə bağlı cinayət işi başlandı - RƏSMİ
23/07/2019 [18:44]:
"Forsaj 9"un çəkilişləri zamanı bədbəxt hadisə - FOTO
23/07/2019 [18:33]:
21 cinayətin üstü “isti izlər”lə açıldı
23/07/2019 [18:25]:
Ermənilərin Rusiyaya “böyük qaçışı”
23/07/2019 [18:23]:
“Mediada pozitiv nümunələrin təbliği pozitiv nəticələrə səbəb olur”
23/07/2019 [18:21]:
Nazir: “Azərbaycan MDB-də ən təhlükəsiz dövlətlərdən biridir”
23/07/2019 [18:19]:
Xəzər dənizində daha bir nəfər batdı
23/07/2019 [17:58]:
Bu sahədə çalışanların maaşı artırıldı
23/07/2019 [17:57]:
“Biz  “Şuşa”, “Ağdam” adı altında konyaklar yox, toplar, tanklar istehsal etməyə qadir olmalıyıq...” 
23/07/2019 [17:56]:
“Yaşamaq və yaşatmaq üçün bu məkana inteqrasiya etməliyik”
23/07/2019 [17:55]:
Dövlət Komitəsində Ağdamın işğal günü ilə bağlı tədbir -FOTOLAR
23/07/2019 [17:53]:
Qəbul imtahanlarında nəticələri ləğv edilən abituriyentlərin sayı açıqlanıb
23/07/2019 [17:51]:
Eminlə dominikanlı modelin rəqsi - FOTO
23/07/2019 [17:51]:
“Nar” şəbəkəsi gücləndirilmiş rejimə keçdi
23/07/2019 [17:50]:
Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poeması Türkiyədə nəşr olunub
23/07/2019 [17:41]:
"Bunu deyəndə bəzilərinin xoşuna gəlmir, amma islahatlara rəğmən korrupsiya bitmək bilmir"
23/07/2019 [17:40]:
6 saylı Vəkil Bürosunun təmirdən çıxmış yeni ofisi istifadəyə verildi
23/07/2019 [17:35]:
“Keşikçidağ”la bağlı təxribatların arxasında ermənilər dayanır
23/07/2019 [17:31]:
Küçəni zibilləyənlərə 50 manat cərimə: amma qanun işləmir - FOTO
23/07/2019 [17:23]:
306 milyon dollarlıq "Ferrari"ni buldozerlə əzdilər - FOTOLAR
23/07/2019 [17:20]:
Avstriyada SOCAR-ın ilk YDM-i açıldı
23/07/2019 [17:18]:
Balotellini qovan hakim “Qarabağ”ın Bakıdakı oyununa təyin olundu
23/07/2019 [17:18]:
İstanbulda qorxunc cinayət - Qonşular gənc qadının qışqırıq səslərinə oyandı -FOTOLAR
23/07/2019 [17:12]:
Əvvəl mer, sonra XİN rəhbəri, indi isə Baş nazir - DOSYE
23/07/2019 [17:05]:
Ağstafada top və minaatan mərmi aşkarlandı - FOTO
23/07/2019 [16:50]:
Zenfira İbrahimova: “Qızımın atası ərimdir, başqası deyil”
23/07/2019 [16:46]:
Tramp Boris Consonu təbrik etdi: “Əla olacaq! ”
23/07/2019 [16:44]:
“Azərkosmos”un gəlirləri 45 milyon olacaq
Bütün arxiv bir sırada
25/09/2015 [16:47] - Ədəbiyyat - ( 2786 dəfə baxılıb)

Söz qalasında Vətən sevgisi

Ramiz Göyüşov “Sən bizim ellərin ruhuna bir bax...” Bakı 2015
Şəmsi Qoca
[email protected]

Mən hərdən ədəbiyyatımızın indiki vəziyyətinə nəzər salanda düşünürəm ki, indiki durğunluğun səbəblərindən biri və birincisi ədəbi tənqidin zəifliyi və dişsizliyidir. Çünki hər hansı əsər, hər hansı yazar haqqında yazılar ya həddən artıq tərifə köklənmiş olur, ya da ki, söz xatirinə sözdən başqa bir şeyə yaramır. Digər tərəfdən bu zəhrimara qalmış siyasətin ədəbiyyata yerli-yersiz müdaxiləsi və siyasətçilərin siyasətdə qazana bilmədiyi uğurlara görə şair və yazıçıları tənqid etməsi ( bəzən bu tənqid yox, təhqir mövqeyinə də keçir) ədəbiyyata xeyirdən çox ziyan gətirir. Əslində ədəbiyyat iqtidar, ədəbi-tənqid müxalifət rolunda olmalıdır. Ədəbi tənqidi güclü olan ədəbiyyat da güclü olur. Ədəbi tənqidi zəif olan ədəbiyyat isə yalnız öz resursları hesabına inkişaf etmək zorunda qalır.İndiki ədəbi tənqid Azərbaycanın siyasi mühitinə bənzəyir. Zəif müxalifət qeybətdən o yana keçə bilmədiyinə görə iqtidara inkişaf baxımından təsiri sıfır səviyyəsindədir. Hətta bəzi siyasətçilər öz şəxsi maraqlarından və bəzən də regional prizmalarından ayrı-ayrı yazarların, görkəmli simaların yazılarına yox, şəxsiyyətlərinə hücuma keçir, dövrü və zamanı qiymətləndirmək əvəzinə heç kimə və ədəbiyyata lazım olmayan fikirləri ilə ürək bulandırırlar.

Yazını belə ovqatla başlamağımın kökündə isə bir paralel aparmaq niyyəti durur. Yuxarıda qeyd etdiyim fikirlərə rəğmən yaxşı ki, siyasi həyatın içində olub ədəbiyyata ürəkdən bağlı olan, hər sözü, hər kəlməni  dərindən incələməyi sevən və incələdikdən sonra da həqiqi qiymətini verən insanlar da var. Belələrindən biri də öz ədəbi-tənqidi baxışlarında səmimi, dürüst və başlıcası isə sözün ululuğuna və qutsallığına sayğı və məhəbbətlə yanaşan Ramiz Göyüşovdur.

İlk baxışdan ciddi və qaraqabaq adam təsiri bağışlayan  Ramiz müəllim əslində söz xiridirarıdır. Hərdən fikirləşirəm ki, bu qədər işin içində Ramiz müəllim necə vaxt tapıb yazır? Siyasi-ictimai fəaliyyət, vəzifə funksiyaları, səhərdən gecə yarısına qədər işləmək, insanları dinləmək məcburiyyəti bu adamı qələmdən və sözdən ayıra bilmir. Lakin sadaladığım proseslər onun qələminin səmimiyyətinə, fikirlərinin dürüst və sərrast olmasına zərrə qədər xələl gətirə bilmir.

Ramiz müəllim ulu sözə baş əyən, ulu sözə  söykənən qələm sahibidir. Onun bu yaxınlarda “Elm və təhsil” nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmiş  “Sən bizim ellərin ruhuna bir bax...” kitabında toplanan ədəbi-tənqidi məqalələr və esselər fikirlərimin təsdiqidir desəm, yanılmaram.

Ruhən poetik dünyanın adamı olan müəllif sevdiyi, özünə doğma bildiyi poetik nümunələrə istinadla sözün qüdrətli olduğunu, sözə söykənməklə böyük bir problem həll etməyin mümkünlüyünü isbatlayır və bunu konkret nümunələrlə əsaslandırır. Ulu söz ustadı Səməd Vurğun poeziyasının indiyə qədər təhlil edilməmiş, lakin bədii məziyyətinə görə  digər əsərlər kimi güclü poetik tutuma malik olan əsərlərindən sitat gətirir və belə bir fikir işlədir:

“Fikrimcə, Səməd Vurğun şair olaraq, təkcə “Azərbaycan” şeirini yazmış olsaydı, o bir bu şeirlə ümumxalq məhəbbəti, ümumxalq sevgisi qazana bilərdi...”

Ramiz müəllim daxili bir yanğı, böyük şairə məhəbbət hissi ilə qələmə aldığı essedə zaman paraleli aparmağı da unutmur və bu gün poetik aləmi, şair dünyasını öz arşını ilə ölçənlərə tutarlı cavab da verir. O qeyd edir ki, S.Vurğun da öz dövrünün, zamanının övladı idi və partiyaya, komsomola həsr etdiyi şeirləri də var. Lakin bu şeirlərdə təriflə yanaşı elə sətiraltı mənalar gizlənib ki, bunu yalnız ariflər duya bilər. Haqlı fikirdir. Həzrə Əli( ə.s) buyururdu ki “Uşaqlar ata-analarından çox zəmanəsinə bənzəyir”. Bu belədir və bundan qeyrisini fikirləşmək mümkün deyildir.Bu mənada Səməd Vurğunun da  zamanla ayaqlaşmaq, mümkün repressiyalardan qorunmaq haqqı vardı və bu gün bunu bayraq eləmək, baş qaxıncına çevirmək nə siyasətçiyə, nə də tənqidçiyə yaraşmaz.

Ramiz Göyüşovun fikrinə qüvvət olaraq bildirirəm ki, “26-lar” poemasının proloq hissəsi bəlkə də Səməd Vurğun poeziyasının ən qüdrətli hissəsidir. “Bakının dərdi var, Bakı xəstədir... “ misralarıyla başlayan bu hissədə poetik möhtəşəmlik, sözün qüdrəti o qədər ecazkarlıq yaradıb ki, poemanın qalan hissəsinin nədən, necə bəhs etməsi o qədər də önəmli deyildir. Məhz, bizim fikirlərimizin üst-üstə düşməsinin səbəbi də sözə siyasi zamana görə deyil, bədii məziyyətinə görə qiymət verməkdir.

XX əsr ədəbiyyatımızın parlaq şəxsiyyətlərindən olan Hüseyn Arif,  Nəriman Həsənzadə yaradıcılığına baxış da yeni və təravətlidir. Hüseyn Arif yaradıcılığında insan və təbiətin harmoniyasından bəhs edən və incə məqamları tutan müəllif, poetik misralardakı sadəliyi, sadəliklə yanaşı möhtəşəmliyi önə çəkir, şair yaradıcılığını fəlsəfi- sosioloji prizmadan təhlil edir.

Şairin “Kəpəz” şeirindən nümunə gətirən müəllif təbiətə bağlı şairin sözdən toxuduğu xalçadakı ilmələrin rəngarəngliyini böyük şövq və həvəslə təhlil edir.

Qazax ədəbi mühitinin, ədəbi məktəbinin köklü ənənələrini özündə ehtiva edən, inkişaf etdirən və zənginləşdirən Nəriman Həsənzadə yaradıcılığının təhlilində müəllif bir qədər də konkretləşdirmə aparır, şairin fəlsəfi kəlamlarından nümunələrlə fikrini isbatlayır. Həmin misraların bir neçəsini burada təkrarlamaq da yerinə düşər:

Hər torpaq dünyada məmləkət olmur,

Parça var-yaşayır bayraq olanda,

yaxud,

Həyatda imtahan götürənlərin,

Vaxt gəlir, özü də imtahan verir.

Məncə bu qədər sadə və gözəl dillə deyilmiş fikrin isbata ehtiyacı yoxdur.

Zəlimxan Yaqubun bulaq suyu qədər saf, ana südü qədər şirin poeziyasına vurğunluq Ramiz müəllimi elə duyğulandırır ki, şairin yaradıcılığına həsr etdiyi essedə tamam kövrək notlar üstündə köklənir, sanki poeziyanın qanadında ağ buludlara doğru uçur. Uçur da Qarayazı meşələrini, Yağlıca dağlarını, Ağbabadan ta Şəmkirə qədər uzanan Borçalının anadilli meşələrini, buz bulaqlarını bağrına basıb qayıdır. Dilimizin tükənməz imkanlarından məharətlə istifadə edən, bulaq kimi çağlayan şair ürəyinin döyüntülərini, hiss və həyəcanlarını incəliyinə qədər təsvir edən müəllif sonda belə bir qənaətə gəlir ki, tarixi şəxsiyyətlər yaratdığı kimi, sözü də Zəlimxan kimi ustadlar yaradır və yaşadır.  Davud Nəsibin poeziyası ilə yanaşı tarixi romanlarının bədii məziyyətini özünəməxsus üslubda şərh edən, bu əsərlərdəki milli koloriti, milli təəssübkeşliyi yüksək dəyərləndirən Ramiz müəllim fərqinə varmadan özünün bu duyğular içərisində bütün varlığı ilə torpağa, millətə Vətənə, dilə və folklora bağlılığını büruzə verir.

 Üzərində daha çox dayanmaq istədiyim esselərdən biri də mərhum şairimiz, sözün əsl mənasında ağalıq və sanballılıq simvolu olan Eldar Nəsibli yaradıcılığına həsr edilmiş essedir.

Eldar Nəsibli sözün əsl mənasında Türk kişisi idi. Onun təkcə “Bura Qazaxdır oğlum” şeiri kifayət edər ki, bu böyük Türkün Vətən sevgisini, hər daşın, hər qayanın Vətən olduğunu isbatlama duyğusunun şahidi olasan. Mən özüm də vaxtilə “Mühakimə” qəzetində Eldarın yaradıcılığı haqqında geniş həcmli bir yazı yazmışdım və rəhmətlik o yazını oxuyandan sonra mənə dedi ki, Şəmsi, mənim yaradıcılığım haqqında çox yazılıb, amma səmimi deyirəm ki, məni bu cür təhli edən və duyan olmamışdı. Amma etiraf edim ki, Ramiz müəllimin bu yazısı mənim yazımdan çox-çox dərin və hərtərəflidir və Eldar Nəsibli yaradıcılığının güzgüsüdür.

Müəllifin Qazax ədəbi məktəbinin digər nümayəndələri Taleh Həmid, Barat Vüsal, İbrahim İlyaslı kimi müqtədir söz adamlarının yaradıcılığından nümunələr gətirərək bu şeriyyətin, bu səmimi duyğuların vətən sevgisindən, el məhəbbətindən qaynaqlandığını, “Ruhani” kökündə çalınan sazın naləsində, neyin zümzüməsində şırşır axan bulaqların səsində var olduğunu qeyd edir.

 Bəzən tənqidçinin özünə də tənqidçi lazım olur desək, yanılmarıq. Bu mənada görkəmli qorqudşünas alim, tənqidçi, Rüstəm Kamalın haqqında yazılan fikirlər o qədər səmimi və ürəkdən gələndir ki, oxucu bir anlığa özünü məhz Rüstəm Kamalın yanında, söhbətlərində hiss edir. Doğrudan da Rüstəm Kamal kimi insanlar azdır və onlar haqqında nə qədər çox yazılsa belə özləri kimi az olaraq qalacaqdır. “...Şair təbiətin dilidir, dodağıdır, türkü oxuyan ürəyidir” deyən Rüstəm Kamal bundan sonra heç nə deməsə belə varlığıyla, duyğularıyla şairdir.

Sonda qeyd etməliyəm ki, bu qədər geniş spektrli bir mövzunu səbrlə,  özü də incəliklərinə qədər  təhlil etmək böyük ürəkli insanlara məxsus bir işdir və bunu da Ramiz müəllim ləyaqətlə yerinə yetirib. Bizlərə də onun qəlbindəki  poetik duyğuların sönməzliyini, canının sağlığını diləmək, yeni-yeni esseləri ilə ədəbi tənqidimizə töhfələrini arzulamaq qalır:

 

Basılmaz sanıldı,  basıldı, heyif,

Nə qədər igidlər öz qalasında.

O şəxslər həmişə yenilməz olur,

Kimlər ki əyləşib söz qalasında.

 

Ramiz müəllim də söz qalasında əyləşənlərdəndir və bu qaladan Vətən sevgisinin ətri gəlir.

loading...
loading...
Görmə qabiliyyətini itirənlərə ümidverici xəbər - MARAQLI
İki qardaş 18 saat fasilə ilə öldü - FOTO
Robot-insan seksi yeni bir sahə yaratdı: "Erobotik"
Qurbağa bəsləyən qadın görənləri heyrətə gətirir - MARAQLI
"Həm kişilərə, həm də qadınlara marağım var, hər iki cinsdən olan birini sevə bilərəm"
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
İqtisadiyyat
“Ölkəmizin bank-maliyyə sistemi qlobal sistemə lazımınca inteqrasiya olunmayıb”
Cəmiyyət
"Tanışlıq, dostluq, üzgörənlik həmin mükafatın əsl sahibini tapmasına imkan verməz"
Gündəm
“Mediada pozitiv nümunələrin təbliği pozitiv nəticələrə səbəb olur”
Cəmiyyət
"Bunu deyəndə bəzilərinin xoşuna gəlmir, amma islahatlara rəğmən korrupsiya bitmək bilmir"
Cəmiyyət
Şəhid qardaşının xatirəsinə yol çəkdirdi - İBRƏTAMİZ...
Həftənin ən çox oxunanları
“Yol hərəkəti haqqında” qanuna dəyişiklik edildi
Hərbi hissəyə bir milyon 400 min nəfərlik basqın: Pentaqon şokda...
Bakirə dövlət başçısının sarayda kişilərlə ağlasığmaz əməlləri - FOTOLAR
Çeçen toyuna qaz hücumu - “İnsanlar milçək kimi yerə tökülürdülər”
"O, sonradan düşündü ki, bu qızın yerişində, duruşunda, baxışında tam bir fahişə ədası var"
“Qızımı Bakıya apararaq bir neçə gün orda saxlayıb təcavüz ediblər...” -Yoxa çıxan qızla bağlı təfərrüatlar...
Azərbaycanlı məşhurun qızından Antalya küçələrində çılğın hərəkətlər - FOTO/VİDEO
“Həyatımda birinci dəfə belə bir adam gördüm ki..." - Eks vitse-primyer şokda + VİDEO
Yol polisi Bakıda yarım milyonluq maşın saxladı: Sərxoş sürücü 20 manat təklif etdi...
Masazırda film kimi olay: "BMW" 5 maşını vurdu, sürücü vəhşicəsinə döyüldü+VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)