Xəbər lenti
23/07/2019 [20:00]:
"Ağdamın alınacağı və bacımın məzarını görəcəyim günü həsrətlə gözləyirəm”
23/07/2019 [19:57]:
Hərbi hissədə tədbir keçirilib - VİDEO
23/07/2019 [19:47]:
Sərbəst güləşçi Kənan Heybətov qızıl medal qazandı
23/07/2019 [19:44]:
Rezidenturaya keçirilmiş müsabiqənin nəticələri elan olundu
23/07/2019 [19:42]:
Aktrisanın geyimi tənqid olundu: “Evdəki yataq dəstinə bürünüb”
23/07/2019 [19:31]:
Türkiyədə torpaq sürüşməsi nəticəsində 5 nəfər ölüb, 2 nəfər itkin düşüb
23/07/2019 [19:27]:
Lənkəranda ağır qəza: bir ölü, iki yaralı
23/07/2019 [19:27]:
“Ölkəmizin bank-maliyyə sistemi qlobal sistemə lazımınca inteqrasiya olunmayıb”
23/07/2019 [19:10]:
Gülşən Rəvan qızının nakam Cəbrayıl sevgisi
23/07/2019 [19:07]:
Azərbaycanın qızıl medallarının sayı səkkizə çatdı
23/07/2019 [18:57]:
Allahşükür Paşazadə Argentina səfiri ilə görüşdü
23/07/2019 [18:57]:
"Tanışlıq, dostluq, üzgörənlik həmin mükafatın əsl sahibini tapmasına imkan verməz"
23/07/2019 [18:49]:
Bərdədə azyaşlıların xəstəxanaya atılması ilə bağlı cinayət işi başlandı - RƏSMİ
23/07/2019 [18:44]:
"Forsaj 9"un çəkilişləri zamanı bədbəxt hadisə - FOTO
23/07/2019 [18:33]:
21 cinayətin üstü “isti izlər”lə açıldı
23/07/2019 [18:25]:
Ermənilərin Rusiyaya “böyük qaçışı”
23/07/2019 [18:23]:
“Mediada pozitiv nümunələrin təbliği pozitiv nəticələrə səbəb olur”
23/07/2019 [18:21]:
Nazir: “Azərbaycan MDB-də ən təhlükəsiz dövlətlərdən biridir”
23/07/2019 [18:19]:
Xəzər dənizində daha bir nəfər batdı
23/07/2019 [17:58]:
Bu sahədə çalışanların maaşı artırıldı
23/07/2019 [17:57]:
“Biz  “Şuşa”, “Ağdam” adı altında konyaklar yox, toplar, tanklar istehsal etməyə qadir olmalıyıq...” 
23/07/2019 [17:56]:
“Yaşamaq və yaşatmaq üçün bu məkana inteqrasiya etməliyik”
23/07/2019 [17:55]:
Dövlət Komitəsində Ağdamın işğal günü ilə bağlı tədbir -FOTOLAR
23/07/2019 [17:53]:
Qəbul imtahanlarında nəticələri ləğv edilən abituriyentlərin sayı açıqlanıb
23/07/2019 [17:51]:
Eminlə dominikanlı modelin rəqsi - FOTO
23/07/2019 [17:51]:
“Nar” şəbəkəsi gücləndirilmiş rejimə keçdi
23/07/2019 [17:50]:
Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poeması Türkiyədə nəşr olunub
23/07/2019 [17:41]:
"Bunu deyəndə bəzilərinin xoşuna gəlmir, amma islahatlara rəğmən korrupsiya bitmək bilmir"
23/07/2019 [17:40]:
6 saylı Vəkil Bürosunun təmirdən çıxmış yeni ofisi istifadəyə verildi
23/07/2019 [17:35]:
“Keşikçidağ”la bağlı təxribatların arxasında ermənilər dayanır
23/07/2019 [17:31]:
Küçəni zibilləyənlərə 50 manat cərimə: amma qanun işləmir - FOTO
23/07/2019 [17:23]:
306 milyon dollarlıq "Ferrari"ni buldozerlə əzdilər - FOTOLAR
23/07/2019 [17:20]:
Avstriyada SOCAR-ın ilk YDM-i açıldı
23/07/2019 [17:18]:
Balotellini qovan hakim “Qarabağ”ın Bakıdakı oyununa təyin olundu
23/07/2019 [17:18]:
İstanbulda qorxunc cinayət - Qonşular gənc qadının qışqırıq səslərinə oyandı -FOTOLAR
23/07/2019 [17:12]:
Əvvəl mer, sonra XİN rəhbəri, indi isə Baş nazir - DOSYE
23/07/2019 [17:05]:
Ağstafada top və minaatan mərmi aşkarlandı - FOTO
23/07/2019 [16:50]:
Zenfira İbrahimova: “Qızımın atası ərimdir, başqası deyil”
23/07/2019 [16:46]:
Tramp Boris Consonu təbrik etdi: “Əla olacaq! ”
23/07/2019 [16:44]:
“Azərkosmos”un gəlirləri 45 milyon olacaq
23/07/2019 [16:38]:
Kamal Abdulla: "Tam azad vəzifə yoxdur, vəzifə insanı qəfəsə salır" - MÜSAHİBƏ
23/07/2019 [16:32]:
Prezident Murad Köhnəqalaya mənzil hədiyyə etdi
23/07/2019 [16:29]:
Venesuela işıqsız qaldı, ölkədə qeyri-iş günü elan olundu
23/07/2019 [16:17]:
Uşaqları oğurlayıb dilənçi edirlər - Keçmiş polis rəisi
23/07/2019 [16:10]:
"Hesab etmirəm ki, ölüm hökmünün bərpa edilməsi cinayətlərin qarşısını ala bilər..."
23/07/2019 [16:08]:
Azərbaycan sülhməramlılarının bir qrupu Əfqanıstana yola salındı
23/07/2019 [16:05]:
Güclü külək Bakıda üç ağacı aşırdı
23/07/2019 [16:03]:
Boris Conson Britaniyanın yeni Baş naziri seçildi
23/07/2019 [16:01]:
Məleykə Abbaszadə: "Ailədəki problemlər imtahanın nəticələrini dəyişmir"
23/07/2019 [15:59]:
Aygün Mahmudova: "Öləndə məni bu xalla tapacaqlar"
23/07/2019 [15:31]:
Şirvanın su təchizatı yaxşılaşdırılır
23/07/2019 [15:23]:
Bakıda bu yollar bağlanır - Sürücülərin diqqətinə!
23/07/2019 [15:13]:
Təhsil Nazirliyi: 1535 nəfər ali məktəblərdən köçürülmək üçün müraciət etdi
23/07/2019 [15:11]:
İyul ayında 8 qida zəhərlənməsi qeydə alındı
23/07/2019 [15:09]:
ADU-da Çin və Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ildönümü qeyd edilib
23/07/2019 [15:07]:
Ən çox nikah bağlanan ay – Azərbaycanlılar mifi dağıtdı
23/07/2019 [14:59]:
QAT BMT-nin Bakıdakı nümayəndəliyi qarşısında aksiya keçirdi
23/07/2019 [14:56]:
Tibb bacıları bu gün səhərdən  tətilə başladı 
23/07/2019 [14:54]:
Rövşən Rzayev vətəndaşları qəbul edib
23/07/2019 [14:48]:
"Son illərdə bizdə mükafatları sağa-sola paylayır və gözdən salırlar, ona görə də..."
23/07/2019 [14:43]:
“UNEC Ekspert” jurnalının xüsusi buraxılışı: Vergi islahatları
23/07/2019 [14:38]:
Azad söz, azad media hər bir milləti irəli aparan əsas faktorlardandır
23/07/2019 [14:34]:
Xanımını 5-ci mərtəbədən atan Taxvelinin vəsatəti təmin edildi
23/07/2019 [14:33]:
Gömrük Akademiyasının tələbələri ölkəmizi beynəlxalq yay məktəbində təmsil ediblər
23/07/2019 [14:30]:
Müəllimlərin işə qəbulu imtahanları başa çatır
23/07/2019 [14:29]:
Ən çox nikah bağlanan ay - Azərbaycanlılar mifi dağıtdı
23/07/2019 [14:25]:
Maşın oğrusu ələ keçdi: Gəzmək üçün qaçırmışdım
23/07/2019 [14:22]:
Keçmiş müavin Ukraynanın Baş naziri ola bilər
23/07/2019 [14:14]:
Elnur Hüseynov: “Mənə insanların dəyər verməyi lazım deyil” -FOTO
23/07/2019 [13:51]:
Ermənilər Tovuzda “Şuşa” konyakı buraxılmasıyla bağlı şivən qopardı, amma... 
23/07/2019 [13:45]:
Ali məktəblərdə antinarkomaniya mövzusu tədris ediləcək
23/07/2019 [13:40]:
“Contra Magazin”: “Azərbaycan çətin ki, ABŞ-ın böyük sayda quru qoşunlarının İrana keçidinə icazə verərdi…”
23/07/2019 [13:37]:
Ermənistan müxalifəti Paşinyanın üstünə hücuma keçdi
23/07/2019 [13:36]:
Narkomanlığa qarşı mübarizə məqsədilə “Qaynar xətt” yaradılacaq
23/07/2019 [13:34]:
Bərdədə xəstəxanaya atılan azyaşlı uşaqların atası tapıldı
23/07/2019 [13:32]:
Ərini baltaladığı üçün yeddi ildir həbsdə yatan qadınla söhbət - Qaynı ilə yatırmış?
23/07/2019 [13:28]:
Azərbaycanla Gürcüstan arasında dəmir yolu ilə sərnişindaşımaların həcmi artdı
23/07/2019 [13:26]:
Şəki Xan Sarayına giriş bərpa edilə bilər
23/07/2019 [13:20]:
10000 manatlıq gömrük ödənişindən yayınmaq istədilər - FOTO
23/07/2019 [13:17]:
Şəhid qardaşının xatirəsinə yol çəkdirdi - İBRƏTAMİZ...
Bütün arxiv bir sırada
28/01/2016 [01:06] - Köşə - ( 3078 dəfə baxılıb)

İncə düşünülmüş monetar siyasət: Qiymətli kağızlar bazarının hədəfləri

Elçin Qurbanov

Ölkədə iqtisadi tarazlığın bərpası üçün ehtiyat variant kimi, dövlət müəsisələrinin özəlləşdirilməsi ilə bağlı səhmləşdirilməsi və fond birjasına çıxarılması məsələsi, o cümlədən əmanət istiqrazlarının buraxılması kimi kütləvi tədbirlər planının həyata keçirilməsi gözlənilir. Dövlət istiqrazları bu bazarlarının stimullaşdırılması məqsədilə fond birjasında yerləşdirilməsi xarici investorlarla bərabər, sıravi vətəndaşların da bu prosesdə kütləvi iştirakına şərait yaradılması fond bazarının dayanıqlı inkişafına səbəb ola bilər. Ümumiyyətlə isə korporativ idarəetmə mədəniyyətinin inkişafı və şəfaf iqtisadi mühitin yaranması üçün münbit şərait yaranar. Bu bazarın inkişafı gələcəkdə qeyri-dövlət resurslarının da  bazara daxil olması və iqtisadiyyatda natural sahənin də inkişafına şərait yarada biləcək.

Amma rəsmilər tərəfindən vətəndaşların manatla əldə edilən istiqrazlara üstünlük veriləcəyi səsləndirildi. Büdcə defisitinin bağlanması məqsədi ilə atılacaq addımın nə üçün fərqli şərtlərlə təklif edilməsi maraq doğurur. Belə ki, sərəncamında xarici valyutası olan vətəndaşlar hərəkətsiz qalan, eyni zamanda saxlanılmasında xərclərin artması risklərindən qurtulmaq üçün  pul ehtiyatlarının gəlir gətirməsi məqsədilə istiqrazlara sahib olmaqda maraqlandırılır .

Eyni zamanda, milli valyutaya üstünlük verilməsi əhalinin  sərəncamında olan xarici valyutanın kütləvi şəkildə konvertasiya edilməsinə köklənir. Beləliklə də, dövlət  valyuta ehtiyatlarını zənginləşdirir.Digər tərəfdən isə manatla emissiya etdiyi istiqrazlara görə istiqraz sahibinə (benifisara) daha yüksək faiz dərəcəsi (gəlir) təklif edir.

Sual olunur: Bu şərtlər pul təklifinə dair bank faiz dərəclərinin artmasına və tədavüldə iştirak edən pul kütləsinin isə azalmasına şərait yaratmayacaqmı? Şübhəsiz ki, yarada bilər. Əhalinin  sərəncamında olan pul kütləsinin azalması, faiz dərəcələrinin isə artması ilk növbədə investisiya mühitini sıradan çıxaran amildir. Məcmu tələbin isə azalması deməkdir.

Bank faiz dərəcələrinin  artması belə mühitdə hər hansı investisiya xərclərinin artmasına səbəb olduğu üçün qiymətlərin artması da təbii xarakter daşıyacaq. Odur ki, bu cür tənzimləmə bir az qəribə görünür.Yox, əgər bu monetar siyasət xarici valyutanın manata məzənnəsini azaltmağa köklənəcəksə, təqdirəlayiqdir. Çünki  tədavüldə iştirak edən manatın kütləsinin  azalması, valyuta ehtiyatlarının artması dolların ucuzlaşmasına şərait yarada bilər.

Digər məsələ isə həyata keçirilən tədbirin  siyasi tərəfidir. Çox müdrik və mükəmməl dayaqlara hesablanmış belə monetar siyasət mükəmməl sığorta tələb edir. Əlbəttə ki, bu sığorta şirkətlərinin fəaliyyəti ilə bağlı məsələ deyil, sırf sosial iqtisadi və siyasi sabitliyin yaradacağı mühitin sığortasıdır.Dövlət borclanan tərəf olaraq vətəndaşların maraqlarının subyekti kimi yeni maddi və mənəvi dəyər yaradır. Maddi dəyər istiqraz sahibinin (vətəndaşın) əmanəti və əldə edəcəyi gəlir, mənəvi dəyər isə siyasi sabitliyin qorunmasıdır. Deməli, vətəndaşlar özləri siyasi sabitliyin qorunmasında maraqlı olurlar. Çünki sabitliyin pozulması əmlak risklərinin  artmasına səbəb olan amil kimi qiymətləndirilir ( anlaşılır).

Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, yerli və xarici investorların nəinki kapital bazarında, ümumiyyətlə digər sahibkarlıq sahələrində iştirakı üçün stimullaşdırıcı tələb məhkəmə hüquq sisteminin mükəmməlliyidir.Məhkəmələrin (xüsusilə iqtisad məhkəmələrinin) fəaliyyətinin elektron formada, açıq, şəffaf ədalət mühakiməsi prinsipləri əsasında ictimai nəzarətin məhdudlaşdırılmadan həyata keçirilməsi vacidir. Bu sahədə yenidənqurma işləri aparılmalıdır.

Digər tərəfdən, uzun illərdir ki, qiymətli kağızlar bazarının əhalinin üzünə açıq olmaması, belə bir iqtisadi durğunluğun yaşandığı bir zamanda anidən əhalinin bu bazarda fəal iştirakının səviyyəsi müəmmalı görünür. Hər halda adaptasiya üçün zaman amili də özünəməxsus rol oynayır. Sabitlik amilinin mövcud olmasını və milli psixologiyanı nəzərə alsaq, qorxuram ki, insanlar asan yolla gəlir əldə etdikləri halda, natural təsərrüfatla məşğul  olmaqdan da imtina etsinlər.

Tədbirin vergi yığımlarına təsirinə gəldikdə isə onu deyə bilərəm ki, vergitutma mənbələri zənginləşəcək, yəni divident mənbələr artacaq, amma bu əvvəlki vergi daxilolmaların həcmindən kəskin fərqlənməyəcək. Mənə görə, büdcədən asılı bir çox dövlət idarə və müəsisələrinin, o cümlədən nazirlik və komitələrin ləğv edilməsi, bəzi xidmət departamentlərinin isə təsərrüfat hesabına keçirilməsi  reallaşdırılmalıydı. Təəssüf ki, bu proses çox uzandı.

Əgər dövlət genişlədirici fiskal siyasət həyata keçirirsə , onun ardınca hökmən daraldıcı fiskal siyasətə keçmək də tələb olunur. Bunun üçün  vergi daxilolmalarının  həcminin artırılması vacibdir. Bu zaman dövlət xərcləri qismən məhdudlaşdırılaraq, əldə edilən gəlirlərin bir hissəsi daxili və xarici borcların qaytarılmasına yönəldilir.

Mövzuyla əlaqədar olaraq, bu yaxınlarda hazırladığım  Antiböhran layihəsində “Dövlət xərcləri üzrə məhdudiyyətlər və qənaətlər” bölməsində bu kateqoriya üzrə nəzərdə tutulan təklifin bir hissəsini təqdim etmək istərdim:

1. Azərbaycanın xaricdəki diplomatik nümayəndəliklərinin işçilərinin sayının və xərclərinin azaldılması.

 2. Yerli icra hakimiyyətlərinin mərkəzləşdirilməsi, xüsusilə Bakı şəhərinin ərazisinə görə 12 rayon icra hakimiyyəti ilə idarə edilməsinin məhdudlaşdırılması.

 3. Gömrük və Vergi orqanlarının fəaliyyətinin tam elektronlaşdırılması, mərkəzləşdirilməsi və ixtisarı.

4.  Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Fondunun xidmətlərinin elektronlaşdırılması və yerli qurumlarının ləğv edilməsi.

 5. Standartlaşdırma Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Agentliyinin ləğv edilməsi, patent nişanlarının verilməsi səlahiyyətlərinin İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyinə həvalə edilməsi.

6. Nazirlik və komitələrin əsas vəsaitləri üzrə yalnız zəruri xərclər saxlanılmaqla digər xərclərinin məhdudlaşdırılması.

7. Nəqliyyat nazirliyinin ləğv edilməsi və nəqliyyat departamentinin yaradılması.  Bir sıra struktur vahidlərinin o cümlədən , Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi  QSC , BBDTL ”QSC -nin, Dəmir Yolları QSC-nin, Azal DK-nin əsas xidmət departamentlərinin təsərrüfat hesabına keçirilməsi.

8. Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin nazirlik statusundan çıxarılması, bir sıra struktur vahidlərinin və xidmət departamentlərinin təsərrüfat hesabına keçirilməsi.

9. Alternativ və Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Dövlət Agentliyinin keçmiş fəaliyyətinin,maliyyə hesabatlarının  təftiş edilməsi, hüquqi qiymət verməsi və bu sahənin fərdi yerli şirkətlərə həvalə edilməsi.

10. “Azəryolservis”  ASC ”“nin  dövlətin təbii inhisar obyekti xüsusiyyətlərinin ləğv edilməsi, bu sahənin ixtisaslaşdırılmış və rəqabət doğuran bir neçə şirkətlərə , firmalara həvalə edilməsi və. s .

Bu cür reformalar vergidən yayınmaların azalması, vergi daxilolmalarının isə əhəmiyyətli dərəcədə artması ilə müşahidə olunacaq.

loading...
loading...
"Ağdamın alınacağı və bacımın məzarını görəcəyim günü həsrətlə gözləyirəm”
Məşhur avtomobil markası yarım milyon avtomobilini geri çağırdı - SƏBƏB
25 il sonra yenidən çəkilən film hasilat rekordu qırdı - MARAQLI
Diribaş Samux sakini evinə girən oğrunu yaxalayaraq polisə təhvil verdi - MARAQLI...
"Yaşlı qadınlarla birlikdə olaraq həftəyə 8 min funt sterlinq qazanıram" - QALMAQALLI ETİRAF
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
İqtisadiyyat
“Ölkəmizin bank-maliyyə sistemi qlobal sistemə lazımınca inteqrasiya olunmayıb”
Cəmiyyət
"Tanışlıq, dostluq, üzgörənlik həmin mükafatın əsl sahibini tapmasına imkan verməz"
Gündəm
“Mediada pozitiv nümunələrin təbliği pozitiv nəticələrə səbəb olur”
Cəmiyyət
"Bunu deyəndə bəzilərinin xoşuna gəlmir, amma islahatlara rəğmən korrupsiya bitmək bilmir"
Cəmiyyət
Şəhid qardaşının xatirəsinə yol çəkdirdi - İBRƏTAMİZ...
Həftənin ən çox oxunanları
“Yol hərəkəti haqqında” qanuna dəyişiklik edildi
Hərbi hissəyə bir milyon 400 min nəfərlik basqın: Pentaqon şokda...
Bakirə dövlət başçısının sarayda kişilərlə ağlasığmaz əməlləri - FOTOLAR
Çeçen toyuna qaz hücumu - “İnsanlar milçək kimi yerə tökülürdülər”
"O, sonradan düşündü ki, bu qızın yerişində, duruşunda, baxışında tam bir fahişə ədası var"
“Qızımı Bakıya apararaq bir neçə gün orda saxlayıb təcavüz ediblər...” -Yoxa çıxan qızla bağlı təfərrüatlar...
Azərbaycanlı məşhurun qızından Antalya küçələrində çılğın hərəkətlər - FOTO/VİDEO
Yol polisi Bakıda yarım milyonluq maşın saxladı: Sərxoş sürücü 20 manat təklif etdi...
“Həyatımda birinci dəfə belə bir adam gördüm ki..." - Eks vitse-primyer şokda + VİDEO
Masazırda film kimi olay: "BMW" 5 maşını vurdu, sürücü vəhşicəsinə döyüldü+VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)