Xəbər lenti
25/02/2020 [14:00]:
Putin İstanbula gəlməkdən imtina etdi - Sensasiya
25/02/2020 [13:58]:
Dörd minə yaxın qadın öldürüldü - Paytaxtda ara qarışdı
25/02/2020 [13:51]:
ABŞ-da 11 yaşlı qız parlamentə dolu tüfənglə girdi
25/02/2020 [13:49]:
İranlı general: “Əsəd ölkəni tərk edirdi, Qasım Süleymani əngəl oldu”
25/02/2020 [13:45]:
Bulvarda sevgililərin intihar görüntüsü yayıldı - FOTO/ VİDEO
25/02/2020 [13:39]:
“Türk Hava Yolları”nın təyyarəsində gərgin anlar: Biznesmeni sellofana bükdülər - VİDEO
25/02/2020 [13:36]:
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycana gəlib - YENİLƏNİB
25/02/2020 [13:33]:
ABŞ-da 11 yaşlı qız parlamentə dolu tüfənglə girdi - FOTO
25/02/2020 [13:25]:
İcra başçılarının başı üzərindəki “Damokl qılıncı” - Onlar pultla idarə edilir
25/02/2020 [13:23]:
Antarktidada qırmızı qar yağdı
25/02/2020 [13:12]:
İranlı general: “Əsəd ölkəni tərk edirdi, Qasım Süleymani əngəl oldu”
25/02/2020 [13:09]:
Araşdırmaçı jurnalist Sarayevoda türk izi axtarır - FOTOLAR
25/02/2020 [13:09]:
UNEC-də Xocalı soyqırımının 28-ci ildönümü qeyd olundu - FOTO
25/02/2020 [13:08]:
Təhsil Nazirliyi kurikulumun ləğv olunacağına dair məlumatlara münasibət bildirib
25/02/2020 [13:06]:
Rektor fərqlənən tələbələrlə görüşüb - FOTOLAR
25/02/2020 [13:03]:
İranlıları görən kimi atəş açın! – Sərhədçilərə göstəriş
25/02/2020 [13:02]:
"Azərbaycanın beynəlxalq tanınmış sərhədlərini qoruyan əsgərin qətlə yetirilməsi cinayətdir"
25/02/2020 [12:58]:
Səhiyyə Nazirliyi əhaliyə müraciət etdi - koronavirusa görə
25/02/2020 [12:56]:
“Onlar İlhamə xanımın mahnılarını biabırçı şəkildə ifa etməklə onu gözdən salırlar...”
25/02/2020 [12:54]:
Azərbaycanda ərinin dostu ilə qaçdığı deyilən qadın: “Ərim evə görə mənə şər atırdı”
25/02/2020 [12:54]:
“İlham Əliyev bu tarixi faktları əsas tutaraq Paşinyana dərs verdi"
25/02/2020 [12:52]:
Putin-Ərdoğan görüşünün tarixi məlum oldu
25/02/2020 [12:48]:
DTX-nin sorğuladığı xanım müavin işdən çıxarıldı
25/02/2020 [12:46]:
“Dağlıq Qarabağın hər qarışında türkün silinməyəcək izləri var”
25/02/2020 [12:45]:
AFFA rəhbərliyi "AZE NAKHCHIVAN-KÖLN" klubunu təbrik etdi
25/02/2020 [12:45]:
Bu ərazilərdə küləklə bağlı gücləndirilmiş iş rejiminə keçildi
25/02/2020 [12:43]:
"2005-ci ildə Milli Mətbuatın 130 illik yubileyi ərəfəsində Səfər Əbiyev məni çağırıb dedi ki..."
25/02/2020 [12:39]:
Tərtərdə erməni avtomobillə dərəyə vuvarlanıb öldü... –FOTO
25/02/2020 [12:34]:
"Belə bir şəraitsizlik vəziyyətində rayon əhalisinin kütləvi şəkildə Bakı və Sumqayıta..."
25/02/2020 [12:26]:
Ərdoğan “Türkiyə koronavirus üçün yetərli tədbir alıbmı?” -sualına cavab verdi...
25/02/2020 [12:25]:
“Əslində sağlam adamları maska virusdan qorumur...” -Ekspert...
25/02/2020 [12:14]:
Ekspert: “SOCAR neftlə çirkli torpaqların rekultivasiyasında əvəzsiz rol oynayır”
25/02/2020 [12:12]:
Bakıda sevgililər özlərini dənizə atdı: Qız öldü
25/02/2020 [12:06]:
Ərdoğan: “Azərbaycanla tarixi bir addım atacağıq”
25/02/2020 [12:03]:
İranda koronavirus can almağa davam edir
25/02/2020 [11:58]:
Ərdoğan Azərbaycana yola düşdü - YENİLƏNİB
25/02/2020 [11:06]:
“Lazım gəlsə, Paşinyanı güllələyərəm!..”- Erməni general
25/02/2020 [10:51]:
“Torpaq” filminin beş qəhrəmanı - Bu gün onların şəhid olmasından üç il ötür -FOTO
25/02/2020 [10:50]:
“Rəqəmsallaşma ilə neftvermə əmsalını 45-50%-ə çatdırmaq mümkündür”
25/02/2020 [10:40]:
Azərbaycan şəhidi ilə vidalaşır - VİDEO
25/02/2020 [10:32]:
Dövlət Neft Fondunun aktivlərinə təhlükə: "5,7 milyard dollarlıq səhmlər risk altındadır..."
25/02/2020 [10:28]:
"Bundan sonra hərbçinin haqqına girən istənilən məmura yerini çox sərt göstərəcəyik"
25/02/2020 [10:26]:
20 Yanvarın qatillərindən biri öldü
25/02/2020 [10:25]:
BMT İdlibdəki mülki vətəndaşlar üçün narahatdır...
25/02/2020 [10:13]:
Polis 50 şübhəlini saxladı
25/02/2020 [10:12]:
İranda yenidən güclü zəlzələ oldu
25/02/2020 [10:01]:
"Kaş qalan dörd oğlum da şəhid olaydı, amma Kəlbəcər basılmazdı..."
25/02/2020 [10:01]:
Orta məktəblərdə koronavirusla bağlı kütləvi tədbirlər MƏHDUDLAŞDIRILDI
25/02/2020 [09:57]:
Cəbhədə gərgin gecə - düşmən snayperləri mövqelərimizi nişan aldı
25/02/2020 [09:54]:
Ərdoğanın Bakı səfərinin təfərrüatı: Doqquz müqavilə imzalanacaq
25/02/2020 [09:54]:
Xocalıda ermənilərin qadınlara verdikləri tükürpədici işgəncələrin DOSYESİ...
25/02/2020 [09:53]:
Azərbaycanlı xanımların əcnəbi ər seçimi: Rusiya, Gürcüstan, Ukrayna, Qazaxıstan, Özbəkistan...
25/02/2020 [09:48]:
Gürcüstanda dövlət bayraqları endirildi
25/02/2020 [09:44]:
İnsult riskini aşağı salan məhsullar
25/02/2020 [09:41]:
Bu ölkədə koronavirusa yoluxanların hamısı sağaldı
25/02/2020 [09:37]:
3 aylıq reklam kampaniyasına yarım milyard xərclədi
25/02/2020 [09:28]:
Bakıda dəhşət: Polis qardaşı tərəfindən qətlə yetirildi
25/02/2020 [09:26]:
Parlament seçkiləri: MSK martın 26-dək bu məlumatları dərc etməlidir
25/02/2020 [09:20]:
Manananın Gürcüstandakı evi və ailəsi - VİDEO
25/02/2020 [09:15]:
Orta məktəblərdə koronavirusla bağlı kütləvi tədbirlər məhdudlaşdırılıb - FOTO
25/02/2020 [09:09]:
Dünyaya xəstəlik yayan Ermənistan - Sensasion video
25/02/2020 [09:04]:
Ermənistanın Qazax təxribatı - düşmənin diversiya cəhdinin qarşısı alındı
25/02/2020 [09:01]:
Çılpaq şəkillərini sosial şəbəkələrdə paylaşan tələbə qısa zamanda varlandı - FOTOLAR
25/02/2020 [08:59]:
Dünyanın ən yaşlı adamı qocalar evində öldü
25/02/2020 [08:54]:
Sirkdə vaşaq heyvan təlimçisinin üstünə cumdu - VİDEO
25/02/2020 [08:51]:
Əşrəf Qaninin andiçmə mərasimi təxirə salına bilər
25/02/2020 [08:47]:
“NASA” mütəxəssisləri Marsda yerin altında həyat olduğunu hesab edir
25/02/2020 [08:47]:
İtaliyada 200-dən çox sakin COVID-19 virusunun daşıyıcısıdır
25/02/2020 [08:44]:
Çində koronavirus qurbanlarının sayı 2663 nəfərə çatıb
25/02/2020 [08:40]:
Cənubi Koreyada minlərlə insan tibbi maska üçün növbəyə durdu - VİDEO
25/02/2020 [08:23]:
İordaniya Kralı oğlu ilə birgə  zibil topladı... - VİDEO
25/02/2020 [07:49]:
İsrail Müdafiə naziri müsəlman uşağın buldozerlə qətlinə haqq qazandırdı - RƏZALƏT
25/02/2020 [06:57]:
Bəla və xəstəlikləri dəf etməyin asan yolu hansıdır?..
25/02/2020 [01:17]:
Türkiyə və Azərbaycan Səhiyyə nazirləri koronavirusu müzakirə etdilər
25/02/2020 [00:15]:
Bakıda ağır yol qəzası, iki nəfər xəsarət aldı
25/02/2020 [00:07]:
Bu gün ilk çərşənbədir
24/02/2020 [23:44]:
Şəhid Xəqani Aslanovun anım günü keçirildi - FOTOLAR
24/02/2020 [22:34]:
MSK daha 1 məntəqənin nəticələrini etibarsız saydı
24/02/2020 [22:31]:
Fransada bəzi şagirdləri məktəbə buraxmadılar
24/02/2020 [22:17]:
Ermənilər Yerusəlimə iddialarını rəsmən bildirdilər: Yəhudi-erməni davası ola bilərmi?
Bütün arxiv bir sırada
01/10/2015 [21:17] - Köşə - ( 4458 dəfə baxılıb)

“Məscidlər Allaha aiddir - Allahla bərabər başqasını dəvət etməyin!”

Qənirə Paşayeva

(Yaxın günlərdə oxuculara təqdim olunacaq "Qənirə Paşayeva ilə addım-addım Türk Dünyası" kitabından Konya ilə bağlı 3-cü yazı)

Belə yazılıb daş kitabədə...

Hz. Mevlana türbəsinin ümumi mənzərəsi önündə dayanıb tarixin bütün müqəddəsliklərini, paklıqlarını və paklarını xəyalımdan keçirdiyim məqamlarda bu koskoca daş kitabə yazısının ehtiva etdiyi düşüncə fikrimdə dolanmaqdaydı. Eyni düşüncələrlə dönüb ətrafıma, gözlərim önündə qədəm-qədəm açılan, hərəsi bir müqəddəs qapıya dəvət edən küçələrə (sokaklara) nəzər salırdım. Zamanın çox qədimliyində Mevlana Həzrətləri Konyanın bir küçəsiylə gəzə-gəzə köhnə bir evin önünə yetişmişdi. Beş-on köpək o köhnə evin ətrafında şən-şən oynaqlaşır, mehribancasına davranırlarmış. Bu durumu görən tələbələri Mevlanaya dönərək “baxın, bu aşağıladığımız köpəklər biz insanlardan yaxşı davranırlar, qovğa etmədən yaşaya bilirlər” söyləyirlər. Heç bir cavab vermir Mevlana. Tələbələrindən birini göndərib qəssabdan ət aldırır, atır o köpəklərin önünə. Bir tikə ət üstündə köpəklər bir-birini parçalamaq halına gəlirlər. Hz. Mevlana baxıb-baxıb anladır: “İnsanlar da eynən belədi. Arada bir mənfəət yoxkən gözəl-gözəl davranarlar. Ancaq aralarına maddi-mənəvi bir ünsür girincə əski günlərini belə xəyallarına gətirməzlər, bir-birləri ilə dava edib durarlar. O zaman da insanlıqdan çıxıb, bu heyvanların sırasına keçərlər...”
Düşünürəm... Aradan uzun əsrlər keçib. Ancaq nə dəyişib? Təəssüf ki, bu anlamda elə də çox şey dəyişməyib...

ZƏFƏR NƏÄžMƏLƏRİ Ã–TÜR BÜLBÜLLƏR...

Xəyal etməyin yolu yolçuluqdan addım-addım, qədəm-qədəm keçir. Müqəddəs dərgahlara varmayınca ruhən, mənən böyüməyin yolu yoxdu, gərək yolçuluq edəsən. Mənəvi paklaşmanın bir kutsal çevrələnməsi belədi: Konyadakı tarixi Bağdad otelindən Şeyx Sədrəddin Türbəsi və Camisinə 930 metrdi. Buradan Atatürk evinə 220 metr məsafə keçmək gərəkdi. Sonra İncə minarə muzeyinə 400 metr məsafə gözləyir səni. Karatay Mədrəsəsi bir az kənarda - 350 metrlikdədi. 90 addım atdınmı - Alaeddin Camisinə yetişəcəksən. Buradan İplikçi Camisinə 400 metr yol var. Sonra da 250 metrlik yolu keçib Şəms Təbrizi Türbəsinə yetiş. Şərafettin Camisi tam 150 metrlikdədi. Buradan Aziziye Camesinə 270, Süleyman Camisi və Mevlana Muzeyinə 280 m, İstiqlal Hərbi Şehitlik Anıtına 30, Mevlana Kültür Mərkəzinə 100 metrlik yoldur. Yeriyib-yürüsən çox qısa bir zamanda qət edə biləcəyin yoldur. Ancaq bu zaman məsafəsi yüzilliklərin o başını bu başına gətirən anlarla liməlim doludu, hər qədəmdə Onunla başlayan iç söhbətimin ətri, xoş qoxusu duyulur. Gül bağçasından Dərgaha aparan yolçuluğun dönəmləri addım-addım izləyir yaddaşımı; XII-XIII əsrlərin Səlcuqlu dönəmi, XIV-XV əsrlərin Bəylik məqamı, XVI-XVII əsrlərin klassik Osmanlı idarəçiliyi, XVIII-XIX əsrlərin Osmanlı yaşamı, idarəçilik tərzinin qoxusu addım-addım mənimlə olur. Hz. Mevlana türbəsi, muzeyi, dərgahı önündəyəm. Öncə Mevlana dədəmizin kos-koca səsini, nəfəsini duymaqdayam:

Ey aşik! Kendine bak da,
insanların işine karışma;
Şu şunu söylüyor, bu bunu söylüyür
deyib durma!
Filan bağa diken diyor,
Filan yasemin diye çağırıyor
düşüncelerine kapılma.
Her söze, her kese aldanma;
Gül gibi kokmaya bak sen.
Filan sana kafir diyor,
Bir başkası da sana
din adamı diyor...
Vazkeç bunlardan, vazkeç,
Gözünü aç!
Allah sana basaret gözü,
Könül gözü vermiş!
Öyle bir göz vermiş ki,
Senin mağmur bakışlarına karşı
Cebrailin kanadı bile secdeye kapanır.

Doğrudan da “səni yüksəklərə uçuracaq qanadların olduğu halda insanlardan sənə nə qəm var?”. Dayandığım Ahır səkisi, ötdüyüm Turan türküsü, açdığım könül qapısıdı... Hər naxış dil açıb, hər daş dillənib sanki “qədəm basıb asta-asta sən bu diyara xoş gəldin” - deyə önümdə durur. Bu, o yerdi ki, İbn Bibi “Oradakı ağacların meyvəsi ikbal meyvəsi idi, oradakı bülbüllər zəfər nəğmələri söylərdi” deyə təsvir etmişdi. Əlavəsi belədi: “Oranın bütün meyvələri dünyanın iksiri, ağaclarının kölgəsi sevgilərin dinləndiyi yer idi”.
Bir anlıq nəfəsimi dərmək üçün dayanıram. Gücümü-qüvvətimi toparlayıram. Dünyanın ən gözəl dualarını vird edirəm dodaqlarım alltında...
Və O qapını açmaq üçün könlümə “buyur” deyirəm. Qulaqlarıma Mevlananın “Mehrem və mum gibi ol”, “dost ol, heç kimsənin kinini ürəyində tutma” səslənişi gəlməkdədi. Oğlu Sultan Vələdə öyüdü, nəsihəti beləydi:

Kötü söyləyici,
Kötü öyrədici,
Kötü düşüncəli olma!

Atdığım hər qədəm, aldığım hər nəfəs Mevlananın o gözəl səslənişilə həmahəng, həmniyətdi...
Ayrı cür gəlməkmi olar bu məqama? Necə arzulanmışsa eləcə qədəm basıram Mevlana türbəsinə. Tək qalmaq, Onunla bir arada olmaq, Onunla pünhan həsbi-halda olmaq üçün. Bilirəm ki:

ÜMİDSİZLİK QAPISI
DEYİL BU QAPI

Mevlana dərgahının qərar tutduğu məkan Səlcuqlu sultanının gül bağçası olub. Sultan Alaeddin Keykubad tərəfindən Mevlananın babası Sultanül-Uləma Bahaəddin Vələdə hədiyyə edilmişdi. Bu, o Bahaəddin Vələddi ki, indiki Əfqanıstanın Bəlx şəhərində yüksək mənsəb sahibi olmuşdur. 1214-1217-ci illər arasında köçmüşdü Səlcuqluların paytaxtı olan Konya şəhərinə. Bu hesabla Mevlana həzrətləri 7-10 yaşlarında olmuşdu o tarixi köç günlərində. Cənnətlik Bəhaəddin Vələdi 1231-ci ildə haqq dünyasına qovuşunca burada dəfn olunmuşdu. Zaman ötmüş, onun mübarək cisminin bir parçası olan Mevlana həzrətləri də burada əbədiyyət yuxusuna dalmışdı. İki könül və irfan adamı eyni yerdə dəfn olunmuş, təbrizli memar üzərlərində türbə ucaltmışdır. Daha sonra yapılan əlavələrlə böyük bir külliyə halına gətirilən indiki Mevlana Muzeyi 1926-cı ilə qədər dərgah olaraq fəaliyyət göstərib. Dərgahın, muzeyin giriş qapısından bir qədəm atıram. İç dünyamda yüzilliklərin o başında tarixləsən unudulmaz bir məclisin gedişatı aydınlaşır:

BELƏ NAÄžIL EDİLİR

Bahaeddin Veled Sultanın məclisində vəəz verməkdədi... Dinləyənlər arasında uzun boylu, bilik-mərifət sahibi və sarayın ustalarından Əmir Bedreddin Göhertaş da var. O, Bahaeddin Veledin üslubuna, zəka və bilgisinə heyran olanlardandı. Ustaddan “Aşır” oxumasını istəyir. O da “Müminlər felah buldular” anlamında Qurandan “Mümin” surəsini oxuyur, açıqlamasını söyləyir. Heyranlığını gizləyə bilməyən Bedreddin Göhertaş ustadın əllərini öpür və ona mürid olur. Bahaeddin Veled də bu halın şükranlığı olaraq “oğullarım üçün bir mədrəsə yapdır” deyir. Beləcə, “Xudavendigar” mədrəsəsinin özülünə daş qoyulur. Həyatının son illərində ricası mədrəsə yapdırmaq olmuşdu Sultanül-Ulema Bahaeddin Veledin. İndi həmin mədrəsənin yapıldığı mübarək məkanda uyumaqdadılar. Bu dərgahda ilk sərdabə Həzrəti Mevlanaya məxsusdur. Fanilikdən çox əbədilik dərsi keçməkdədi. Böyük söz ustadımız Seyid Əzim Şirvani elə bil Həzrəti Mevlananın dilindən yazıb heç vaxt unutmadığım misralarını:

Mövfti, cisman ilə sanma mənim ölməyimi,
Seyyida, ölmərəm, aləmdə səsim var mənim.

NECƏ ÇIXSIN QARANLIQLAR AYDINLIÄžA?

“Aləmdə səsi olanlara salam olsun” ehtiramı ilə yad edir, ən pünhan dualarımı zikr edirəm Mevlananın sərdabəsi önündə... Gördüklərimə birər-birər nəzər yetirirəm. Dəfələrlə ziyarət etsəm də, yenə hər şey mənə təzə, ilkin görünür. Elə bil bu gördüklərim yüzilliklərin o tərəfinin xatirələri deyil, bir çimir yuxu daxilində gördüklərimin gerçəkliyidi...Bu, Mevlananın oğlu Sultan Veledin sərdabəsidi... Yanında, söykəyində atası Bahaeddin Veledin uyuduğu sandıqça. Şəmsəddin Abib Çələbi, Ulu Arif Çələbi, Zahid Çələbi, Şeyx Kerimeddin və Vacid Çələbi həzrətləri burada uyuyurlar; Mevlananın ailəsilə bir arada, eyni məkanda. Həzrəti Mevlananın sərdabəsi oğlu Sultan Vələdlə eyni örtü altında yan-yanadı. Ağac oymalı naxışları olan sərdabədə isə atası Bahaeddin Veled uyumaqdadı. Mevlana soyundan və onun müridlərindən olanların qəbirləri də bu aradadı. Bu mübarək zatların çoxu vaxtilə Bahaeddin Veledlə bərabər gələn Xorasan ərləridi. Behiştlik, cənnətlik insanlardı. Layiq olduqları torpağa gömülüblər. Mevlananın atasına və özünə aid olan cübbələrə nəzər yetirirəm. Elə bil sahibləri dəstəmaz alıb, namazlarını qılıb, dualarını oxuyub indicə dönəcəklər, sonra bu cübbələri ədəbi-ərkanla üstlərinə alacaq, yan köşədə taxçaya qoyulmuş “Məsnəvi”nin ilk əlyazma nüsxələrinə, “Divani-Kəbir”ə doğru qədəm basacaqlar... Mevlananın 5 mükəmməl əsərinin 5-nin də əlyazması, cildləri qorunur burda. Bələdçimiz dərin hörmət və sayğıyla Mevlanaya aid əşyalar haqqında məlumat verir; qızıl və gümüş işləmələrlə süslənmiş Nisan tası hər baxışda ötənlərin pozulmaz qanunlarını yenidən göz önünə gətirməkdədi. Toplanan nisan yağmurları bu tasda süzüldükdən sonra Mevlananın sar­ğısının ucu bu suya batırılır, sonra həmin su sifa niyətilə paylanırmış...
Hər şey qədimlik, tarix qoxuyur. 10-12 dəqiqəlik yolu qət edib Şəms Təbrizinin əbədiyyət yuxusu tapdığı məkanın ziyarətinə yetirsən. Ancaq bu 10-12 dəqiqəlik yol məsafəsi adamı 750-780 illik bir zaman məsafəsinin olaylarından keçirib gətirir. O tarixi zamanlardan ki, Sultanül Ulema Bahaeddin Veled Konyaya gəlişində İplikçi Caminin güney səmtində yerləşmişdi, İplikçi Mədrəsəsində dərs vermişdi. Burada oğulları üçün Bedreddin Göhərtaşdan bir mədrəsənin yapılmasını istəmişdi, lakin burada işləməyə ömrü çatmamışdı. Mevlananın vəfatına qədər evi ilə bitişik olan bu öyrətim qurumu uzun illər boyu ayrı-ayrı adlar altında fəaliyyətini davam etdirmişdi.
Səlcuqluların dilində bu qədimliklə nəfəs-nəfəsə “Mevlana” anlamında “Xudavendigar” sözü işlənirdi və bu xitab da Baheddin Veledin özünə aid idi. Çünki Baheddin Veled heç zaman oğlunu adıyla çağırmamış, həmişə “Xudavendigar” deyə xitab etmişdi. Hz. Mevlana bu mədrəsəyə xüsusi bir duyğuyla bağlı idi və “bizim mədrəsəmiz vəlilərin mədrəsəsidi” deyə anladarmış. Bu mübarək məkanın bir köşəsini o, könül dostu, ruhdaşı Şəms Təbrizi üçün ayırmışdı. Şəms Təbriziyə olan heyranlığı, mənəvi bağlılığı bütün zamanların dostluq örnəyi olaraq tarixə köçmüşdü. Bu sevgi və sayğı o qədər ucalmışdı ki, Mevlana oğlu Sultan Veledi Şəms Təbriziyə mürid etmişdi.
Nə yazıqlar ki, asilərin, ruh­suzların bulandırdıqları sular daşıb-daşıb da məcrasını aşa bildi...
Nə yazıqlar ki, bu mənəvi bağlılıqları qıran qaranlıqlar hələ də aydınlığa çıxa bilmir...

“MƏN BAŞIMI GƏTİRMİŞƏM...”

Mevlana dərgahından Şəms Təbrizi məqamına yolçuluq etdiyim o 10-12 dəqiqəlik zaman müddətində xəyal məni yüzilliklərin o biri başına götürməkdəydi. Elə bil hər şeyi apaydın görürdüm. Eləcə də həmin o İplikçi mədrəsəsini... Şəms Təbrizi, bax, həmin mədrəsənin qapısı ağzında oturub hücrədə əyləşmiş Mevlananı soruşanlara deyərmiş: “Mevlananı sənə göstərməyimin əvəzində mənə nə gətiribsən?”
Biri də bu sualın müqabilində “bəs sən özün nə gətiribsən ki, bizdən nə tələb edirsən?” ”“ deyə soruşub.
Cavabında “mən özümü gətirmişəm,-deyib Şəms Təbrizi. ”“ Başımı onun yolunda fəda etmişəm...”.
Könül dostları Mevlananın ciyərparası Sultan Veledin dilindən qələmə alıblar bu söylənilənləri. Bir deyil, beş deyil ki, bu xatirələr. Yenə də Sultan Veledə istinadən yazıya alınanlardandı... Günlərin gözəl bir günündə bir az öncə ziyarət etdiyimiz mədrəsədə Mevlana həzrətləri sevimli oğlu Sultan Vələdə Şəms haqqında, onun fəzilətləri barədə könül dolusu danışırmış. Həyəcana gələn gənc qalxaraq birbaşa Şəmsin hüzuruna gəlib təzim edərək deyir: “Atam indicə mənə sizin uca xislətiniz barədə çox yaxşı təriflər söylədi”.
Şəms köks ötürürərək deyir: “Allaha and olsun ki, atanın haqqımda söylədiklərindən min qat artıq olsam da, mən sənin atanın ucalıq dəryasında bir damla da deyiləm”.
Gənc Sultan Vələdin öz könül dostuna söylədikləridi: “Yenidən qayıtdım atamın yanına, Şəmsin söylədiklərini sözbəsöz ona çatdırdım. Atam “Şəms öz nurunu da tərif edib, böyüklüyünü də göstərmişdir - dedi. ”“ Həqiqətən də o, haqqında söylənilənlərdən yüz qat artıqdır...”
Bu, o Sultan Vələddi ki, fars dilində qələmə aldığı bir divanı və üç məsnəvisi hələ də qiymətli sənət örnəkləri olaraq tədqiq olunur. Onun türkcə yazdığı sətirlər anadilli şeirimizin unudulmaz örnəklərindən hesab edilməkdədi:

Gözümdən çıxma kim, bu ev sənindir,
Mənim gözüm sənə yaxşı saraydır.
Tamaşa çün bəri gəl kim, bu ev sənindir,
Necə gözüm yaşı irmacü çaydır.
Vələd yoxsuldu sənsiz bu cahanda,
Səni buldu, bu gözdən bəyü baydır...

EY, NƏ XOŞ Kİ...

Bu gün sevərək konuşduğumuz, ortaq dəyərlərimizin başlıca qaynağı olan Türk dilinin Türkiyədə dövlət dili olaraq XII əsrdə yenidən hakim mövqe qazanması üçün ilk növbədə Karamanoğullar soyadına borcluyuq. Fikir babalarımızdan olan Əhməd Yəsəvinin poeziya müstəvisində haqqını qoruduğu türkcə rəsmi dairədə məhz Konyanı qısa vaxt müddətində idarə edən Kahramanoğlu Məhmət bəyin göstərişiylə rəsmiləşib. Onun ölkənin hər yerinə xüsusi olaraq verdiyi göstərişində “bundan sonra dərgahda, sarayda, məclisdə və meydanda türkcədən başqa dil işlənməyəcək” deyilirdi.
Səlcuqlu bəyliklərində Yəsəvi yetirmələri hörmətlə qarşılandığından onların yaydığı türkcə tezliklə bütün bəyliklərdə rəsmi şəkildə işlənməyə başladı.
Karamanoğlu Məhmət bəy bu qərarı ilə Konyadan, Səlcuqluların baş şəhərindən başlayaraq Anodoluda türk dilinin rəsmi dil kimi yayılmasında müstəsna xidmətlər göstərib.
Ey, nə xoş ki, Karamanoğullarının soy-kökü, kökəni gözəlimiz Azərbaycana bağlı olmuşdur. Azərbaycandan Sivasa köç edən Xoca Saadettinin oğlu Nuri-Sufi bu soy-kökün təməl daşlarından biri idi.
Karamanoğulları Oğuzların Avşar boyundandır. Nuri-Sufinin oğlu Kəriməddin Karaman bəy XIII əsrdə Konya da daxil olmaqla böyük bir bölgəyə sahiblik etmişdir.

BMT İdlibdəki mülki vətəndaşlar üçün narahatdır...
"Kaş qalan dörd oğlum da şəhid olaydı, amma Kəlbəcər basılmazdı..."
25 yaşlı qadın əyləncə üçün uşaq bezindən istifadə edir - MARAQLI... FOTOLAR
Hazırladığı raketlə atmosferə uçan adam metrlərlə yüksəklikdən yıxıldı - QORXUNC...
Qutusu 3.5 manata olan tibbi maska 27 manata qalxdı: Azərbaycanda depoları kim boşaldıb?
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Hadisə
Tərtərdə erməni avtomobillə dərəyə vuvarlanıb öldü... –FOTO
Cəmiyyət
Ərdoğan “Türkiyə koronavirus üçün yetərli tədbir alıbmı?” -sualına cavab verdi...
Dünya
Koranavirusun peyvəndi tapıldı - Mart ayının sonunda hər şey bitəcək... + VİDEO
Dünya
Ermənistan hərbçisinin yaralanmasını etiraf etdi - Açıqlama...
Köşə
Koronavirus bu insanlar üçün təhlükəli deyil: Genetik çoxmaskalılığın üstünlüyü...
Yazar
Seymur Əliyev
Koronavirus bu insanlar üçün təhlükəli deyil: Genetik çoxmaskalılığın üstünlüyü...
Seymur Verdizadə
Sən hər gün əliəyrilik edirsən, o, beş ildə bir dəfə...
İlham İsmayıl
Növbədənkənar məğlubiyyət...
Həftənin ən çox oxunanları
“Türkiyə ilə oynamaq yanlış idi” – “Bütün rus diplomatlarını qovun!”
İcra hakimiyyəti başçıları "Qara siyahı"ya düşən rayonlar: PA rəsmisi açıqladı...
Viaqranı qadına içirdikdə nə baş verir? - Uroloqdan fəsadlarla bağlı xəbərdarlıq...
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
DTX-dən şok əməliyyat: Azərbaycanda icra başçısı rüşvət alarkən tutuldu - FOTO
Qorbaçovun tarixi müraciəti: Qarabağ Azərbaycanındır! – Video
“Azərbaycan Qarabağı unutsa, yaxşıdır”- “Meşə tülküsü” belə dedi...
"Torpaqlar qaytarılır, Bakı ilə razılıq var" - Tarasov
"Təhsil Nazirliyi Neftçalada bütün məktəb direktorlarını ƏM-nin 70-ç bəndi ilə işdən azad etməlidir"
“Suriyanın Qabbar Sinqxi”nin ölüm xofu: Türklər gəldi, ruslar “əkildi”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247