Xəbər lenti
15/12/2019 [00:43]:
“Qalatasaray” qələbəni son dəqiqədə əldən verdi - VİDEO
15/12/2019 [00:34]:
Rusiyada ərzaq anbarında güclü yanğın olub
14/12/2019 [23:57]:
"Bu qərar Ermənistanın Türkiyə ilə münasibətlərini daha da pisləşdirəcək..."
14/12/2019 [23:53]:
İranda məktəblər tətilə buraxıldı - SƏBƏB
14/12/2019 [23:47]:
Göyçayda 300 baş cücə yanaraq tələf olub
14/12/2019 [23:45]:
MSK BAXCP-nin səlahiyyətli nümayəndələrini qeydə alıb - Adlar
14/12/2019 [23:36]:
Azərbaycanlı tələbə Türkiyədə binadan yıxılaraq ölüb
14/12/2019 [23:18]:
Hindistanda etirazlar zamanı azı 5 qatar və 15 avtobus yandırılıb
14/12/2019 [23:14]:
Şəmkirdə 75 yaşlı piyadanı avtomobil vurub
14/12/2019 [23:09]:
Azərbaycanlı futbolçu üçün erməni baş məşqçi
14/12/2019 [22:32]:
Deputatlar "Lider" televiziyasında Parlamentin buraxılmasının səbəbini açıqladılar - VİDEO
14/12/2019 [22:30]:
Mixail Zabelin yenidən Azərbaycan Rus İcmasının sədri seçildi
14/12/2019 [22:27]:
“Azərbaycan Milli hərəkatı: dünən və bu gün” mövzusunda geniş dəyirmi masa keçirdi- FOTOLAR
14/12/2019 [22:12]:
Rusiyadan gələn kosmetika Azərbaycana buraxılmadı - FOTO
14/12/2019 [22:07]:
“Əsl kişi ailəsinin yanında olar” - Narkotikə görə həbs olunan musiqiçi - VİDEO
14/12/2019 [22:05]:
Bu ölkənin sabiq prezidenti korrupsiya ittihamı ilə 2 illik həbs olundu
14/12/2019 [21:57]:
Nigeriyada "Boko Haram" silahlıları şəhərə hücüm edərək 15 nəfəri qətlə yetirib
14/12/2019 [21:16]:
Safuradan səhnəyə qayıtması ilə bağlı açıqlama
14/12/2019 [21:12]:
Çində mədəndə su sızması nəticəsində 3 nəfər ölüb, 15 nəfər itkin düşüb
14/12/2019 [21:12]:
İnan dünyagörmüş bu yalquzağa, canın qurtaracaq zülümdən, quzu...
14/12/2019 [20:43]:
FHN-in Mətbuat Xidməti yanğınla bağlı məlumat yayıb
14/12/2019 [20:37]:
Azərbaycan millisinə yeni baş məşqçi təyin olunub
14/12/2019 [20:32]:
Antarktidada planetin quru hissəsində ən dərin çökəklik aşkarlanıb
14/12/2019 [20:26]:
“Nəsimi ili” ilə bağlı “Nəsimi və aşıq” sənəti mövzusunda tədbir keçirildi -FOTOLAR
14/12/2019 [19:57]:
Səxavət Məmmədovun Amerikadakı yadigarı - FOTOLAR
14/12/2019 [19:47]:
"Yanğın təxminən 300 kv. metr sahəni əhatə edib"
14/12/2019 [19:44]:
Nəsimi rayonunda baş verən yanğında iki avtomobil yanıb
14/12/2019 [19:42]:
"Yanğın olan əraziyə 17 yanğınsöndürən maşın cəlb olunub, xəsarət alan yoxdur"
14/12/2019 [19:01]:
“Lazarev klubu”nun bu dəfəki iclası birbaşa Putin tərəfindən maliyyələşdirilib...
14/12/2019 [19:00]:
"Valideynlərə üzümü tutub deyirəm ki, qızlara imkan verin voleybol oynasınlar, inkişaf etsinlər"
14/12/2019 [18:59]:
"3-cü mikrorayon bazarı"nda baş verən yanğın söndürülüb
14/12/2019 [18:57]:
Nəsimi rayonunda baş verən yanğında xəsarət alan olmayıb
14/12/2019 [18:56]:
Etibar Mirzəyev yanğın yerində
14/12/2019 [18:45]:
Bakıda "3-cü mikrorayon bazarı" yanır - YENİLƏNİB + VİDEO
14/12/2019 [18:20]:
"Mehriban Əliyevanın Moskvaya səfəri Azərbaycanla Rusiya arasındakı dostluğun əyani sübutudur"
14/12/2019 [18:18]:
Yanğınla əlaqədar 3-cü mikrorayon dairəsi istiqamətində hərəkət tam məhdudlaşdırılıb
14/12/2019 [18:10]:
Məsut Özil Həzrəti Əlidən sitat gətirdi
14/12/2019 [18:01]:
"ABŞ-dan “Patriot” sistemini almağa hazırıq, buna cavab gözləyirik"
14/12/2019 [17:58]:
Bakıda "3-cü mikrorayon bazarı" yanır
14/12/2019 [17:56]:
Boşandıqdan sonra ilk dəfə Bred Pitt Milad bayramını uşaqları ilə qeyd edəcək - FOTO
14/12/2019 [17:32]:
Polis Cəlilabadda xüsusi əməliyyat keçirdi - FOTOLAR
14/12/2019 [17:21]:
"Qarabağ" ölkəmizə qarşı olan təxribatlara qarşı yaxşı bir silahdır"
14/12/2019 [17:21]:
“Ürəyim ağrıyır, Xudu müəllim haqqında danışa bilmirəm, heyf...”
14/12/2019 [16:47]:
Amerikalı qız “öpüş xəstəliyi”ndən dünyasını dəyişdi
14/12/2019 [16:47]:
AMİP Siyasi Şurasının növbəti iclası keçirilib
14/12/2019 [16:44]:
Həbib amerikalı idmançı ilə bu tarixdə görüşəcək
14/12/2019 [16:42]:
71 nəfərin namizədliyi təsdiq olundu
14/12/2019 [16:40]:
Prezident İlham Əliyev Qazaxıstanın dövlət başçısını təbrik edib
14/12/2019 [16:36]:
İlham Əliyev icra başçısını təltif etdi
14/12/2019 [16:24]:
Yüzlərlə ailənin yaşadığı Bamyan vadisindəki mağaralar- FOTOLAR
14/12/2019 [15:49]:
Bakıda dünyanın ən görkəmli tibb mütəxəssisləri bir araya gəldi
14/12/2019 [15:38]:
Bu olmasaydı, insan ömrü at ömrü qədər qısa olardı: Alimlərdən maraqlı araşdırma...
14/12/2019 [15:33]:
Vahid Mustafayevin mağazasından 36 min manatlıq oğurluq: Qol saatlarını taladılar...
14/12/2019 [15:32]:
"Təhlükəsizlik Xidməti polisi, polis də  öz növbəsində bu qurumu izləyəcək...”
14/12/2019 [15:28]:
Azərbaycan Azad Respublikaçılar Partiyası Ali Məclisinin toplantısı keçirilib
14/12/2019 [14:44]:
Məşhur aparıcının evinə polis basqını-Əlləri qanlar içində saxlanıldı- FOTOLAR
14/12/2019 [14:39]:
İran ABŞ hərbi bazasını hədəf aldı, dövlət katibi qətiyyətli cavabla hədələdi
14/12/2019 [14:33]:
Növbədənkənar seçkilərdə iştirak edəcək partiyaların sayı 9-a çatıb
14/12/2019 [14:30]:
ABŞ yeni raketlərin istehsalını artırır
14/12/2019 [14:27]:
Yol qəzalarına görə bu rayonlarda qaz təminatı dayandırıldı
14/12/2019 [14:25]:
Tayvanda yanğın zamanı 7 nəfər ölüb
14/12/2019 [14:25]:
Fahriyə Evcən-Burak Özçivit cütlüyü oğullarının üzünü göstərdi - FOTO
14/12/2019 [14:15]:
MTRŞ tezliklərin dəyişdirilməsinin səbəblərinə aydınlıq gətirib
14/12/2019 [14:13]:
Ərdoğan Qənirə Paşayevanın şeirini oxudu - VİDEO
14/12/2019 [14:10]:
“Hay-küylə danışıb gerçəkləri malalamaqdansa, lal-dinməz oturmaq yaxşıdır...”
14/12/2019 [14:07]:
Qənirə Ataşovadan maraqlı -FOTOLAR
14/12/2019 [14:03]:
“Qarabağ münaqişəsinin qurbanları haqqında beynəlxalq təşkilatlar ətraflı məlumatlandırılmalıdır”
14/12/2019 [14:03]:
Bakıda avtoxuliqan xanım qəza törətdi: İnsanlara hücum çəkdi - VİDEO
14/12/2019 [14:00]:
Avropalı deputat AzTV-dən yazdı...
14/12/2019 [13:33]:
FHN-də “Eurohome”dakı yanğınla bağlı müşavirə – Nazir müavini tapşırıqlar verdi
14/12/2019 [13:32]:
"Türk millətinin övladları bu ədalətsiz qərarları heç zaman qəbul etməyəcək"
14/12/2019 [13:27]:
Azərbaycanlı olimpiya ÇEMPİONLARI –Onlar indi nə işlə məşğuldurlar?
14/12/2019 [13:25]:
Bazar gününün HAVA PROQNOZU
14/12/2019 [13:05]:
“Tekfen” şirkəti “SOCAR Polymer”in 10 faiz səhmini alıb
14/12/2019 [13:02]:
LG şirkətinin 94 yaşlı rəhbəri vəfat edib
14/12/2019 [12:51]:
Dörd rayonda 760 fərdi evə qaz verildi
14/12/2019 [12:50]:
Eldar Həsənov ilin ən fəal səfiri seçildi
14/12/2019 [12:46]:
Kürdəxanı qəsəbəsində evlər su altında qaldı - Fotolar
14/12/2019 [12:44]:
Parkda öldürülən tələbənin qatili 13 yaşlı uşaq çıxdı - FOTO
14/12/2019 [12:40]:
“Bəlkə, başqa London var, xəbərimiz yoxdur?”
Bütün arxiv bir sırada
25/02/2015 [22:10] - Köşə - ( 2833 dəfə baxılıb)

Xocalı faciəsi və mənim erməni oğlum...

İbrahim Rüstəmov

Aramsız körpə çığırtısı qulaqlarıma çırpıldığı ilk andaca məni öz əsirinə çevirdi və kürəyimdən dürtmələyə-dürtmələyə zorla hərbi hissənin qərargahına gətirdi. 

Hiss və həyacanımın heç bir sərhəd tanımadığını anlasam da, onları cilovlamaq, öz daxilimdə gizlətmək imkanım hələ tam tükənməmişdi. 

Nə baş verdiyini bilmirdim, ancaq əli silahlı əsgərlərin arasında, insan qanına susamış güllə və mərmilərin rəqs meydanında bu səsin necə gücsüz və tənha olduğunu çox yaxşı başa düşürdüm... 

Müharibə heç nəyi, heç kimi vecinə almır. Hamının iradəsini sındırır. 

Müharibə davamlı inadkarlığı ilə daşı-qayanı yaran su kimidi. Ancaq su deyil. Oddu, alovdu...

Mən onun amansız qanunlarına yaxşı bələddim. Qısa zamanda hər üzünü tanıtmışdı. İyrənc iddialarının özünəxas səmimi və arxayın diqtəsilə adamları çox asanlıqla öz köləsinə çevirir və hər şeyi təbii qarşılamağa vadar edirdi. 

Müharibə məni özünə sevdirə bilmirdi... 

Müharibə məni özünə sevdirə bilmirdi, amma ona nifrət etmək zorunda da deyildim... 

Canımı göyüm-göyüm göynədən XOCALI FACİƏSİ ürəyimdəki insanlıq duyğularının qəsdinə durmuşdu. Məni özümdən alırdı. 

Məni özümdən alıb indiyədək tanımadığım, görmədiyim başqa bir adama çevirirdi... 

Ancaq mən müharibəyə tabe olmaq - dəyişmək istəmirdim. 

Mən özüm olmaq istəyirdim...

Aramsız körpə çığırtısı qulaqlarıma çırpıldığı ilk andaca məni öz əsirinə çevirəndə və kürəyimdən dürtmələyə-dürtmələyə zorla hərbi hissənin qərargahına gətirəndə 1992-ci ilin yayı idi...

Ayını, gününü - dəqiq tarixini xatırlamıram. Ancaq xatırladığım daha vacib məqamlar var. Mən bu haqda ilk dəfə yazıram...

Qərargaha girən kimi yerimdəcə donub qaldım və aramsız körpə çığırtısının yerini-yurdunu müəyyənləşdirməyə çalışdım... 

Ətrafımdakıları gözüm görmürdü. Özümdə deyildim. Ancaq hamının mənə necə heyrətlə, necə təəccüblə baxdığını açıq-aydın duyurdum: Bakıdan bir-neçə günlüyə cəbhəyə ezam olunmuş gənc zabitin hörmətlə qarşılanmağı nə qədər təbii görünürdüsə, onun qeyri-adi hərəkətləri də bir o qədər gözlənilməz və anlaşılmaz təsir bağışlayırdı...

Aramsız körpə çığırtısının yerini-yurdunu təxmin etməyə çalışdığım məqamda, qəfildən kürəyimdə kiminsə həyəcanlı və titrək səsini eşitdim:

- Erməni uşağıdı, komandir, anası ilə birgə zirzəmiyə salmışıq...

Daha sonrasını gözləmədim, birbaşa deyilən ünvana yüyürdüm...

Təqribən 20-25 yaşlarında cavan bir gəlin idi: həm cavan, həm də gözəl...

Otağın küncünə necə sıxılmışdısa, bir anlıq mənə elə gəldi ki, qadının yarısı divarın içindədi...

Körpə, ayaqlarını anasının qarnına döyəcləyə-döyəcləyə elə hey döşlərinə doğru dartınırdı. (Bu, onun tanıdığı yeganə ünvan idi.) Elə bil dağa dırmaşırdı...

Və hər dəfə də ümidsizliklə aşağı sürüşür, daha bərk çığırır, daha bərk ağlayırdı...

- Atası kimdi?..

Bu sualı niyə verdiyimi heç özüm də anlamadım...

Onu da anlamadım ki, bu, belə çıxılmaz vəziyyətdə olan köməksiz qadına verilə biləcək ən ağır, ən amansız, ən dəhşətli sualdı, ən ağır, ən amansız, ən dəhşətli əzabdı...

- Atası kimdi?!. 

Bu sualı niyə verdiyimi anlamadığım kimi, niyə ikinci dəfə, özü də daha uca səslə təkrarladığımı da başa düşmədim...

Başa düşməyə macal tapmadım...

Bu sualı ikinci dəfə, özü də daha uca səslə təkrarlayanda, qadın, bədəninin daşlaşmış sükutunu, nəhayət, pozdu. 

İlk dəfə başını yuxarı qaldırdı. 

İlk dəfə göz-gözə gəldik...

O hər şeyə hazır idi: ölməmək üçün zorlanmağa da, zorlanmamaq üçün ölməyə də...

Zirzəmiyə necə atılmışdımsa, eləcə də komandirin otağına təpildim. Və hansısa gözəgörünməz ilahi bir qüvvənin hökmü ilə hərəkət etdiyimi anladım. Elə bil hər şeyi çiyinlərimə qonmuş mələklərin ixtiyarına buraxmışdım. Gözləri bərələ-bərələ mənə baxan, baxışlarıyla sanki nə baş verdiyini anlamaq istəyən yorğun komandirə dediklərim də mənim yox, o mələklərin diqtəsi idi:

- Erməni gəlinini qoruyun. Xocalıda, girovluqda əqrabam var. Onlarla dəyişdirəcəm...

Bu, mənim həyatım boyu çox az-az uydurduğum və dilimə gətirdiyim nadir yalanlarımdan biri idi... 

Mənim maraqlı yalanlarım olur. Ancaq bu yazdıqlarımın heç biri yalan deyil. Komandirin cavabını gözləmədən bayıra atılmağım da, yaxınlıqdakı "budka"dan uşaq yeməyi almağım da, o yeməyi acından çığıran körpəyə yedizdərməyim də həqiqətdi...

İndiyədək heç vaxt rast gəlmədiyiniz, heç vaxt eşitmədiyiniz müharibə həqiqəti...

Özümü unutmuşdum. Bütün diqqətim körpədə idi. Əmziyi az qala yeməkqarışıq udacaqdı. Onu anasının qucağından zorla qopardım. Buraxmaq istəmirdi. Elə bil bir-birilərinə bitişmişdilər...

Körpə, əmziyi çılpaq damaqlarının arasında gəmirə-gəmirə, mənim qoynumda yuxuya getdi. Onu ehmalca anasına doğru uzadanda başımı yuxarı qaldırdım və qadının üzümə zillənmiş gözlərinə taxıldım...

O, mənə nəsə demək istəyirdi...

Amma deyə bilmirdi...

Erməni gəlini ilə aramızda təzə-təzə başlayan dialoqu komandirin yorğun və zəhmli səsi yarımçıq qoydu:

- Bura bax, girovları dəyişənlərə zəng vurmuşam. Ləngimə. Get onların yanına. Səni gözləyirlər...

Düz on iki saatdan sonra qucağı uşaqlı gəlinlə birgə daha beş ermənini də Xocalı girovları ilə dəyişməyə yollandıq. 

Məni təmas xəttinin yaxınlığına buraxmadılar. 

Ancaq hər iki tərəfdən ağ bayraq qaldırmış bir-neçə hərbçinin qarşı-qarşıya gəldiyini uzaqdan açıq-aydın görürdüm...

Söhbət uzun çəkmədi. Başa düşdüm ki, sövdələşmə qabaqcadan razılaşdırılıb. 

Hərbçilərdən sonra girovlar da onların dayandığı neytral zonaya gətirildilər...

Gəlin diqqətimi özünə çəkdi - körpəsini bağrına basıb hamıdan qabaqda qaçırdı, elə bil uçurdu...

Daha sonra nə baş verdiyini anlamadım. Basdırıq idi...

Bir anlıq kiminsə əlini mən doğru uzatdığını gördüm. Bəlkə də yanılırdım. Amma o anda, deyəsən, hamı mənə tərəf çevrilmişdi...

...Xocalıda girov götürülən dinc insanların vəziyyətini sözlə ifadə etməyə gücüm çatmır. Onların hər birini iki-üç əsgər qucağına almışdı. Nə danışa bilirdilər, nə də yeriyə...

Mən bu insanların simasında ilk dəfə dünyanın ən böyük əzabını gördüm...

Mən dünyanı heç vaxt belə yüngülsaqqal görməmişdim...

Mən bu insanların simasında ermənilərin simasızlığını gördüm...

Mən bu insanların simasında daha nəyi görmədim ki...

İnsanın şərəf və ləyaqətini, şərəfin, ləyaqətin nə olduğunu anlamayanlar alçaldar...

Güclünün gücsüzə gücü çatmaz...

Erməni zimVORneri Xocalı qətliamı ilə dünyanın ən ağır cəzasına haqq etdi...

Bu haqqı biz ona tanıdacağıq, mütləq tanıdacağıq...

***

Fikirlərimin nizamı girovları dəyişən "rəhbər"in kobud səsilə pozuldu:

- Buyur. "Dostun" iki daşın arasında yazdı. Xahiş elədilər ki, sənə çatdırım...

Əl içi boyda kağız idi. Üç-dörd kəlmə söz yazılmışdı. Özü də erməni dilində... 

Əl içi boyda kağız idi. Amma elə bil çiynimə özümdən ağır yük götürdüm. Bir andaca hər şey iradəmdən kənara sıçradı. Əsən əl-ayağım, düyün düşən düşəncələrim ipə-sapa yatmırdı; sözümü eşidən yox idi...

Müharibə məni nəyin qurbanına çevirmişdi: xeyirinmi, şərinmi? Bilmirəm!

İndi mənə hər şey ovucuma aldığım o balaca kağızda yazılanlar qədər qaranlıq və yad idi...

"Rəhbər" ürəyimdən keçənləri dərhal "oxudu."

- Narahat olma, ermənicə bilən var. Deyərəm, gedərsən yanına...

Maraq məni götürdü, daha "rəhbər"in saqqalını sığallaya-sığallaya bu anlarda necə bic-bic gülümsəməyinin dalınca düşmədim. 

Verdiyi ünvana tələsdim... 

Amma axtardığım adam evində yox idi. Axşam gələcəkdi. "Məktub"u xanımına verdim...

Vağzala necə gəldiyimi, avtobusa necə əyləşdiyimi, Bakıya necə çatdığımı bilmədim. Yol boyu bir dəfə də olsun kipriklərim qırpılmadı. Elə bil ölmüşdüm, ya da kor idim...

Axşam həmin adamın evinə zəng vurdum. Telefonu özü götürdü. Tanışlıq verdim. Kim olduğumu biləndə gülümsədi və qəribə bir ironiya ilə kağızda yazılanları əvvəlcə erməni, sonra da Azərbaycan dilində oxudu:

- Sənsən, mənim uşağımın atası, sənsən... 

loading...
loading...
Ərdoğan Qənirə Paşayevanın şeirini oxudu - VİDEO
200 il yaşamağın sirrini kəşf edən 11 dəfə Həccdə olan 83 yaşlı kişinin möcüzəsi + VİDEO
Polisdən qaçan oğrular bu cür yaxalandı - MARAQLI...+ VİDEO
“İlham Əliyev Cavid Qurbanovu buna görə təriflədi…”
"Mən özüm münaqişədən sonra Yerevanda 3 dəfə mətbuat konfransı keçirmişəm və..."
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Yüzlərlə ailənin yaşadığı Bamyan vadisindəki mağaralar- FOTOLAR
Maraqlı
Bu olmasaydı, insan ömrü at ömrü qədər qısa olardı: Alimlərdən maraqlı araşdırma...
Maraqlı
"Təhlükəsizlik Xidməti polisi, polis də  öz növbəsində bu qurumu izləyəcək...”
Gündəm
“Qarabağ münaqişəsinin qurbanları haqqında beynəlxalq təşkilatlar ətraflı məlumatlandırılmalıdır”
Cəmiyyət
“Zorlanma faktı yaxın adamlar tərəfindən törədildiyi üçün qadınlar bu haqda düşünmür...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Gəlin qardaşının qayınatası ilə bir yataqda yaxalandı" - Bakıda ŞOK OLAY - VİDEO
Pərvin Abıyeva: “Mənim üçün sevgidə yataq...” - VİDEO
İnsanların çoxu bu məsələdə seksdən daha çox həzz alır - Alimlərdən inanılmaz tədqiqat
Bacısını efirə çıxartdı, əri zəng edib dalaşdı - Gərgin anlar
Tolik Damla ilə bağlı şok video yaydı: “Bəlkə də buna görə mənimlə düşmən olacaqsan” - VİDEO
Deputat keçmiş baş nazirin qızını 3 dəfə zorladı - atası susmağı tələb etdi...- RƏZALƏT
"Zaur məni çağırmışdı oxumağa, çağırmamışdı ki, deyə ki, Elnarə ev tikdirir..." - İRAD
Xoşqədəm ATV və ANS-dəki - MƏVACİBİNİ AÇIQLADI
Azərbaycanda bu ərazilərdə 8-9 ballıq zəlzələlər ola bilər
"Fərhad Əhmədov Azərbaycana dönəndə hiss etmişdim ki, bu, xoşniyyətli dönüş deyil..."
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247