Xəbər lenti
31/10/2020 [00:57]:
Nazirlərin 6 saatlıq görüşü başa çatdı
30/10/2020 [23:45]:
İzmirdəki zəlzələdə yaralananların sayı 607-yə çatdı - YENİLƏNİR
30/10/2020 [23:40]:
Tanınmış aktrisa şəhid oğlu üçün göz yaşı tökdü - FOTO + VİDEO
30/10/2020 [23:16]:
"Ermənistana verilmiş Zəngəzuru, Dərələyəzi, Göyçəni istəməliyik, xəyanətin bir cəzası olmalıdır"
30/10/2020 [22:33]:
Düşmənin növbəti “Osa” ZRK-sı məhv edilib - VİDEO
30/10/2020 [22:32]:
“Türkiyəyə dəstək təklif edən bütün ölkələrə təşəkkür edirəm” - Ərdoğan
30/10/2020 [22:27]:
Tacikistan prezidenti hökuməti istefaya göndərdi
30/10/2020 [22:20]:
Biz Vətəndə yaşadıq, "vətənsiz", dəli kimi, ölənləri dəfn etdik, kəfənsiz ölü kimi...
30/10/2020 [22:01]:
Dilqəmlə Şahbazı Şuşa türməsindən çıxarıb yeraltı sığınacaqda yerləşdiriblər...
30/10/2020 [21:35]:
Ceyhun Bayramov ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə görüşüb
30/10/2020 [21:33]:
Dualarımız qardaş Türkiyə ilə birlikdədir - Hikmət Hacıyev
30/10/2020 [21:32]:
“Ermənilər tarixin bütün dövrlərində bizim cəsədlərə qarşı təhqiramiz əməllərə yol verib”
30/10/2020 [21:28]:
Şirkət işçiləri məsuliyyətli olmaları üçün özlərini döydülər - VİDEO
30/10/2020 [21:27]:
Mehriban Əliyeva: “Türkiyə xalqının kədəri bizim kədərimizdir” - FOTO
30/10/2020 [21:27]:
Fəzail Ağamalı İzmirdə baş verən zəlzələ xəbərindən sarsıldığını bildirdi - FOTOLAR
30/10/2020 [21:13]:
"Ordumuz Laçın və Şuşada düşməni mühasirəyə alıb" - AÇIQLAMA
30/10/2020 [21:06]:
Səngərdəki səs...
30/10/2020 [20:50]:
Prezident İlham Əliyev Rəcəb Tayyib Ərdoğana başsağlığı verib
30/10/2020 [20:16]:
Baş Nazir Əli Əsədov Pakistanın Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb - FOTO
30/10/2020 [20:13]:
Mədət Quliyev İran səfirini qəbul edib
30/10/2020 [20:12]:
Dinini dəyişdi, dəlixanaya düşdü, milyonçu ola-ola acından öldü...
30/10/2020 [20:08]:
Koçaryan koronavirusa YOLUXDU
30/10/2020 [20:01]:
Ermənilər Tərtərin Ələsgərli kəndini raket atəşinə tutub - FOTO
30/10/2020 [19:52]:
Düşmənə dəqiq zərbələr endirilib - VİDEO
30/10/2020 [19:50]:
"İnformasiya savaşı anlamında ermənilərlə bizim işimiz hələ yeni başlayır..."
30/10/2020 [19:37]:
““Xan” ləqəbli Qarabağ atını görən fransız qadınları onun rənginə valeh olmuş və...”
30/10/2020 [19:31]:
İzmirdə zəlzələdə ölən və yaralananların sayı artıb - YENİLƏNİB
30/10/2020 [19:16]:
Əli Əsədov Türkiyənin Vitse-prezidentinə telefonla zəng edib
30/10/2020 [19:08]:
“Ailə həyatı qurmadım, şəhid qardaşımın 5 övladını böyütdüm, evdən çıxanda isə bir banka bal çıxardım” - FOTO
30/10/2020 [19:03]:
Dünyanın ən hündür adamı koronavirusa yoluxdu
30/10/2020 [19:02]:
Erməni təxribatı nəticəsində Goranboyda meşədə baş vermiş yanğın söndürülüb
30/10/2020 [18:59]:
Türkiyə XİN başçısı Azərbaycana təşəkkür edib
30/10/2020 [18:56]:
Müharibədən əziyyət çəkən məcburi köçkün ailələrinə yardım ediləcək
30/10/2020 [18:54]:
İşğaldan azad olunmuş sərhəd zastavalarında Azərbaycan bayrağı dalğalanır
30/10/2020 [18:51]:
Azərbaycanlı alim İtaliya mətbuatında beynəlxalq təşkilatları konstruktiv mövqe nümayiş etdirməyə çağırıb
30/10/2020 [18:49]:
UEFA-nın vitse-prezidenti istefa verdi
30/10/2020 [18:45]:
Ermənistan Adventist kilsəsinin pastorunu zorla müharibəyə göndərib - VİDEO
30/10/2020 [18:31]:
Paşinyan Köçəryanla Ter-Petrosyanın Putinin ayağına getməsinə razı oldu...
30/10/2020 [18:31]:
Venesiyada erməni terroruna etiraz edilib
30/10/2020 [18:29]:
Noyabr ayına olan hava proqnozu açıqlandı
30/10/2020 [18:22]:
Türkiyədə zəlzələdə 4 nəfər ölüb, 120 nəfər yaralanıb
30/10/2020 [18:18]:
İlham Əliyev Ərdoğana zəng etdi: “Dost və qardaş Türkiyənin yanındayıq”
30/10/2020 [18:17]:
576 ailəlik yeni yaşayış məhəlləsinin tikintisinə başlanılacaq
30/10/2020 [17:46]:
Erməni vəhşiliyi nəticəsində həlak olan məktəblilərimiz - FOTO
30/10/2020 [17:44]:
Erməni keşiş Azərbaycan tərəfə əsir düşdü - FOTO
30/10/2020 [17:42]:
Cenevrədə Azərbaycan və Ermənistan Xarici İşlər nazirlərinin görüşü başladı - FOTO
30/10/2020 [17:40]:
Bərdə və Tərtəri atəşə tutan düşmənə məxsus daha iki “Smerç” məhv edildi - VİDEO
30/10/2020 [17:26]:
“Şuşanın niyə belə asanlıqla işğal olunması haqda suallar illər boyu içimizi göynətdi...”
30/10/2020 [17:25]:
Ədliyyə naziri xarici həmkarlarını Ermənistanın Bərdədə törətdiyi qətliam barədə məlumatlandırıb
30/10/2020 [17:20]:
“Hər kəs tərəfindən bir mənalı şəkildə anlaşılan odur ki...”
30/10/2020 [17:14]:
İşğaldan azad olunan Xudafərin kəndindən VİDEOREPORTAJ
30/10/2020 [17:13]:
İzmirdə güclü zəlzələ sunami ilə nəticələndi - VİDEO
30/10/2020 [17:08]:
İşğaldan azad olunmuş Vejnəli qızıl yatağından qeyri-qanuni istifadə olunub - Hikmət Hacıyev
30/10/2020 [17:05]:
Bakcell Bərdə sakinlərinə dəstək göstərib
30/10/2020 [16:59]:
“Ermənilər bizim əsir hərbçilərimizi başından və ürəyindən güllələyiblər” - Kamran Əliyev
30/10/2020 [16:54]:
Erməni terroru nəticəsində valideynsiz qalan körpələrin səsi - VİDEO
30/10/2020 [16:46]:
“Meyitləri təhqir etmək erməni xislətinin bir parçasıdır”
30/10/2020 [16:44]:
Cəlilabadda karantin qaydalarına nəzarət gücləndirilib - FOTO
30/10/2020 [16:41]:
Cənubi Qafqazda Azərbaycanın uğurlarının yeni geosiyasi şifrələri...
30/10/2020 [16:32]:
Türkiyədə 6,6 bal gücündə zəlzələ: Binalar yerlə-yeksan oldu - CANLI YAYIM
30/10/2020 [16:26]:
“Heç kim təsəvvür etməzdi ki, Stepanakertə, Şuşaya doğru Ordumuz belə irəliləyə bilər”
30/10/2020 [16:22]:
Ermənistan 84 yaşlı Melkumyanın nəşini ailə üzvlərinə çatdırmaqdan imtina edib - Dövlət Komissiyası
30/10/2020 [16:20]:
Türkiyənin İzmir şəhərində 6.6 baş gücündə zəlzələ olub
30/10/2020 [16:19]:
ADNSU “Əsgərə məktub!” layihəsinə qoşulub - FOTO
30/10/2020 [16:06]:
Ermənistanın dövlət səviyyəsində həyata keçirdiyi işğalçılıq və terror siyasəti bütün dövlətlər tərəfindən qınanmalıdır
30/10/2020 [15:51]:
Azərbaycanda ictimai iaşə obyektlərində qayda pozuntuları aşkarlanıb
30/10/2020 [15:50]:
"İnsanları Allah yaradıb, amma düşünmürəm ki, ermənilər Allahın yaratdığı canlılardır"
30/10/2020 [15:36]:
“Ermənilər darmadağın olmaq ərəfəsindədirlər” - Xüsusi xidmət polkovniki
30/10/2020 [15:31]:
Erməni təcavüzü nəticəsində yeddi ailə tamamilə məhv edilib - RƏSMİ
30/10/2020 [15:25]:
“Belə hadisələr nainki insanların əzmini sındırmaq, əksinə Azərbaycan xalqını daha da mətinləşdirir”
30/10/2020 [15:15]:
“Cenevrə görüşünün 3 məqsədi var” – Tofiq Zülfüqarov
30/10/2020 [15:10]:
"Ermənistan dövləti yalnız adamlarla deyil, abidələrlə də müharibə aparır..."
30/10/2020 [15:07]:
Avropa Şurasının Baş katibi BAXCP sədrinə cavab məktubu yazıb
30/10/2020 [15:05]:
Azərbaycanda son sutkada 1022 nəfər COVID-19-a yoluxub, 480 nəfər sağalıb, 10 nəfər vəfat edib
30/10/2020 [15:04]:
Daha 3 rayonun 9 kəndi işğaldan azad edildi...
30/10/2020 [14:54]:
Ermənistan XİN başçısının Minsk qrupu həmsədrləri ilə görüşü başlayıb
30/10/2020 [14:52]:
Azərbaycanda Araik Arutyunyan, David Babayan, Cəlal Arutyunyan və Armen Babacanyan barəsində də cinayət işi başlanıb
30/10/2020 [14:52]:
"Qarabağ müharibəsi bitən kimi İrəvanda Nürnberq Məhkəməsi qurulacaq!"
30/10/2020 [14:38]:
"O vaxt Qarabağı ermənilərə Qorbaçov arvadı Raisanın təhriki ilə verirdi..."
30/10/2020 [14:38]:
Ermənistanın sentyabrın 27-dən törətdiyi təxribatlar nəticəsində Azərbaycanın 91 mülki şəxsi həlak olub, 400-ü yaralanıb
Bütün arxiv bir sırada
30/12/2014 [09:03] - Siyasət - ( 5672 dəfə baxılıb)

Mehman Əliyevdən ilginc açıqlamalar- VİDEO

"Bəziləri hakimiyyətin kifayət qədər güclü olduğunu deyir, yaxşı, güclüdürsə, niyə danışıqlara gedir?!"
"Bir daha deyirəm, ABŞ-la razılığa gələndən sonra Putin Bakıya gəlib"


Yola saydığımız 2014-cü il Azərbaycan demokratiyasının və insan haqlarının təzyiq və təqibləri ilə yadda qaldı. RATİ-nin fəaliyyəti dayandırıldı, hüquq müdafiəçiləri İntiqam Əliyev, Rəsul Cəfərov, Leyla Yunus, konfliktoloq Arif Yunus, jurnalistlər Xədicə İsmayıl, Pərviz Həşimli və Rauf Mirqədirov həbs olundular. İl iqtisadiyyatda TANAP, TAP qaz anlaşmaları və bu gün daha çox müzakirə obyektinə çevrilən neftin qiymətinin enməsi ilə yadda qaldı.

Xatırlanan və ilin digər ictimai-siyasi və iqtisadi olaylarını “Turan İA”-nın direktoru Mehman Əliyev və REAL Hərəkatının icraçı katibi Natiq Cəfərli ilə müzakirə etdik.

-Mehman bəy, 2014-cü il jurnalistlərə və QHT sektoruna təzyiqlə yadda qaldı. Hakimiyyət hansı səbəbdən ili bu cür yola salır?

Mehman Əliyev: Səbəb odur ki, hakimiyyət 2015-ci ildən müəyyən dəyişikliklərə başlamaq istəyir. Mən gələn ili idarəolunan demokratiya ilinə qədəm qoyduğumuz il kimi dəyərləndirirəm. Hakimiyyət istəyir ki, ictimai-siyasi meydanda partiyalar, media, QHT-lər olsun, ancaq bu institutlar hökumətlə sırf əməkdaşlıqda olsun və onunla eyni mövqedən çıxış etsin. Bu da müəyyən görüntü yaradacaq ki, Azərbaycanda hökumətlə QHT-lərin, medianın və partiyaların normal əməkdaşlığı, konsensusu var. Bu, özünü seçkilərdə də göstərəcək. Əlbəttə, bunu azad seçki hesab etmirəm, ancaq 2015-ci seçkilərini sövdələşmiş seçkilər ili kimi qeyd etmək olar. Hətta parlamentdə müxalif adında fraksiya da formalaşacaq. Bununla da hakimiyyət belə təqdim edəcək ki, Azərbaycanda hər cür şərait var: media çalışır, vətəndaş cəmiyyəti işləyir, siyasi partiyalar qanunverici orqanda təmsil olunur, yəni bunu göstərmək istəyirlər. Amma bu, sadəcə hakimiyyətin istəyindən irəli gəlmir, beynəlxalq aləmdə götürülmüş öhdəliklər var.

-Öhdəliklər var ki, idarəolunan demokratiya qurulsun?

Mehman Əliyev: Yox, öhdəliklərdə demokratiyanın bərqərar olunması əsas şərtdir. İkinci məsələ ondan ibarətdir ki, Qərblə müəyyən sövdələşmə var, ona görə dediyim addımlar atılacaq. Mənim fikrimcə, İlham Əliyev bu dəyişikliklərə getməyə hazırdır, sadəcə, təzyiq altında yox. Yəni vətəndaş cəmiyyəti tərəfindən heç bir təzyiq olmadan müəyyən islahatlar aparılır. Bu, sadəcə olaraq onun iradəsi hesabına aparılan islahatlar kimi görünməlidir, nəinki Qərbin və müxalifətin təzyiqi altında. Əsas şərt bunlardır və Qərb də bunu qəbul edib.

-Dedikləriniz informasiyalara əsaslanır, yoxsa təhlilə?

Mehman Əliyev: Hər ikisi var. Siz Qərbin son vaxtlar artan təzyiqlərini görürsünüz? Fikir verin, Azərbaycan 2014-cü ildə Avropa Şurasının Nazirlər Kabinetinə sədrlik etdi və o dövrdə həbslər dayanmadı, amma Qərbin reaksiyası kifayət qədər zəif idi, demək olar, heç bir reaksiya görmədim. Mən hesab edirəm ki, bu, müəyyən bir razılaşmaydı.

-Bir detalı açmağınızı istərdim. Siz idarəolunan demokratiyadan danışdınız, bu, o deməkdirmi ki, artıq müstəqil mətbuat, müstəqil QHT-lər olmayacaq, hətta rəhbəri olduğunuz “Turan” İnformasiya Agentliyi də?

Mehman Əliyev:  Bilmirəm, bəlkə heç o da olmayacaq. Amma bütövlükdə tək-tük qurum məsələni həll etmir. Ənənəvi media və QHT sektorunu götürsək, 99 faizi hökumətin nəzarətindədir. Çünki iqtisadi baxımdan hamısı hakimiyyətdən pul alır, rəsmi və qeyri-rəsmi bu dəstəkdən qidalanır. Artıq bu vəziyyətin formalaşdığı faktdır və mən yeni heç nə kəşf etmirəm.

-Natiq bəy, 2014-cü il Azərbaycan üçün TANAP, TAP qaz anlaşmaları, neftin qiymətinin enməsi və büdcənin təsdiqi zamanı növbəti il üçün əməkhaqqı artımı olmayacağı anonsunun verilməsi ilə yadda qaldı. Bu mənada iqtisadi mənzərəni necə görürsünüz və gələn ilə necə gedirik?

Natiq Cəfərli: Böyük qaz anlaşmaları çox pozitiv addım idi. Hökumətdə kimlərin olmasından asılı olmayaraq, Azərbaycanın enerji məhsullarını məhz Qərb marşrutu üzrə daşıması və Qərbdə satması iqtisadi nöqteyi-nəzərdən Avropaya daha çox bağlanmağımıza xidmət edir. Qazanc olaraq da bu marşrutun optimal olduğunu söyləmək mümkündür. Sadəcə, problem ondadır ki, Azərbaycan hökuməti bir çox addımların atılmasında gecikir. TANAP və TAP layihələrinin 2019-cu ildə fəaliyyətə başlayacağını və çox böyük bir məbləğə başa gələcəyini nəzərə almalıyıq. Rövnəq Abdullayevin son açıqlamasına görə, 48 milyarda başa gələcək və Azərbaycan layihənin təqdribən 57 faizini maliyyələşdirəcək. Amma nəticə olaraq Azərbaycan Avropaya 2020-ci ildə 10 milyard qaz satmalı olacaq. 10 milyard kubmetr qazın bugünkü qiymətlərlə dəyəri 3,5 milyard dollardır. 2020-ci ili və dünyada gedən prosesləri də nəzərə alsaq, güman ki, qiymət daha aşağı olacaq. Çünki Beynəlxalq Energetika Agentliyinin verdiyi proqnozlara görə, 2015-ci ildən sonra dünyada ciddi qaz bolluğu olacaq, səbəb isə bazara çox ciddi oyunçuların girməsi və slans inqilabı nəticəsində hasilatın artmasıdır. Avstraliya 2016-cı ildən sonra qaz bazarına 80 milyard kubmetr qazla daxil olur. Proses ona doğru gedir ki, dünyada qazın qiyməti enəcək. Nəzərə alın ki, qazın qiyməti həmişə neftin qiymətinə bağlıdır. Belə olanda bu qədər böyük bir yatırıma TANAP və TAP layihələrinin həyata keçirilməsinin effektiv olub-olmayacağı sual doğurur. Artıq dünyada bir çox texnologiyalar o qədər güclü inkişaf edir ki, vəziyyət dəyişir. Yəni kəmərlərlə deyil, sıxılmış qazın tankerlərlə daşınması gündəmə gəlib. Yaponiya Cənubi Koreyayla 280 qaz tankerinin sifarişini alıb və 2016-ci ildən bunlar dünya bazarına çıxacaq. Bu tankerlərin özəlliyi ondadır ki, daxilində mini zavodlar var, daha qazı tankerə doldurmağa, zavod tikib sıxmaq ehtiyac yoxdur. Tanker özü qazı sıxır. Sadaladıqlarım həmin layihələrin effektivliyini sual altına qoyur, yenə deyirəm, xərclər həddindən artıq böyükdür. Amma gələcəkdə TANAP layihəsinə İranla bağlı sanksiyalar götürülərsə, İraqdan çıxan qazın bir hissəsi bu layihəyə qoşularsa və Azərbaycan da operatorlardan biri, gəlir sahiblərindən olarsa, tranzit kimi istifadə etmək mümkün olacaq.

-Güman ki, neftin qiymətinin enməsi və sadaladıqlarınız büdcə tərtib olanarkən əməkhaqlarının artırılacağı vədlərini verməsinə mane oldu...

Natiq Cəfərli: İki şeyi qarışdırmaq olmaz, büdcə və icmal büdcəsi fərqli anlayışlardır. İcmal büdcə neftin 90 dollardan hesablanmasıyla götürülüb,  bu, Neft Fondunun gəlirlərinə aid məsələdir. Əslində, gələn il üçün Milli Məclisin təsdiqlədiyi büdcənin həyata keçirilməsində ciddi problem olmayacaq. Çünki təhlükəsizlik “yastığı” şəklində Neft Fondunun vəsaitləri var. Problem fonda gələn il daxil olan vəsaitlərin kəskin azalmasındadır. Əgər qiymət ortalama 60 dollar civarında olacaqsa, onda fonda 40-45 faiz az vəsait daxil olacaq. Yəni icmal büdcədə ciddi problemlər yaranacaq. Hökumət düşünür ki, fondda təqribən 36 milyarda yaxın vəsait var, ondan istifadə edərək büdcənin yerinə yetirilməsində bir problem olmayacaq. Amma bu da səhv yanaşmadır, çünki büdcənin neftdən asılılığı həddən artıq çoxdur.

-75 faiz...

Natiq Cəfərli: Bəli, bundan əlavə, gələn büdcəyə vergilər yolu ilə 7,1 milyard manat vəsait daxil olmalıdır. Bunun 2,7 milyardı neftdən gələn vergilərdir. Yəni Beynəlxalq Əməliyyat Şirkəti və SOCAR-ın proqnozlaşdırılan vergiləridir və bunlar da 90 dollardan hesablanıb.

-Deməli, sadə azərbaycanlı gələn il maaş artımı gözləməsin?

Natiq Cəfərli: Çox güman ki, maaş artımı olacaq. Birincisi, qanunda inflyasiya həcmində indeksləşmə olması nəzərdə tutulub. Yəqin ki, yanvarın 1-də prezidentin bununla bağlı sərəncamı olacaq və bu ilin rəsmi inflyasiya rəqəmi qədər bütün maaşlar, təqaüdlər, ödəmələr indeksləşəcək. Bu, çox kiçik rəqəmdir, təqribən 2 faiz civarından artıq olmayacaq. Amma 2013-cü ilin prezident seçkilərinin praktikasını nəzərə alaraq güman etmək olar ki, parlament seçkilərinin faizləri olacaq, sentyabrda müəllimlərin, həkimlərin, büdcə təşkilatlarında çalışanların maaşları 5-10 faiz arta bilər.

-Ancaq deputatlar əks fikir söyləyirlər...

Natiq Cəfərli: Azərbaycanda deputat heç nə həll etmir.

 -Mehman bəy, bugünlərdə yanvar ayında daha çox tanınmış siyasi məhbusların azad olunacağın bildirmişdiniz, “Azadlıq” qəzetində bu barədə oxumuşduq, nikbinliyiniz nəyə əsaslanır?

Mehman Əliyev: Əvvəla, Azərbaycan hökuməti 1 il əvvəl Avropa Şurası qarşısında öhdəliklər götürüb. Xaırlayırsınıza, Ştrasserin məşhur məruzəsi olanda ortaq məxrəc kimi yeni öhdəliklər sazişi imzalandı və ilin sonunda siyasi məhbuslarla bağlı üçtərəfli komissiya yaradıldı.

-Amma həbslər dayanmadı, davam etdi...

Mehman Əliyev: Aydındır, bunlar da baş verdi. Mən gələn ili öhdəliklərin yerinə yetirilməsi ili kimi görürəm. Birincisi, fevral ayında ABŞ Konqresində Azərbaycanla bağlı dinləmələr olacaq, artıq sanksiyalarla bağlı mesajlar səslənir. İkincisi, Rusiyada durum kifayət qədər ağırdır. Bütün hallarda 2015-ci ildən öhdəliklərin həyata keçirilməsi başlanacaq. Bu məsələdə Qərb həmişə vaxtın çatdığını yada salır, amma bu il elə də tələsdirmirdilər. Amma gələn il üçün bütün səviyyələrdə, Avropa Şurası, Konqres səviyyəsində  artıq anonslar gedir. Hesab edirəm ki, bunlar vaxtın çatdığına xatırlamalardır. Siyasi partiyalarla başlayan görüş, mən ona hələ dialoq deməzdim, birinci addım sayıla bilər. Hakimiyyət istərdi ki, Müsavat və AXCP-də olsun, amma bunlar hələ prosesə qatılmayıb. Mən prosesin davam edəcəyini gözləyirəm. Bəziləri hakimiyyətin kifayət qədər güclü olduğunu deyir, yaxşı, güclüdürsə, niyə danışıqlara gedir?!

-Bəlkə bunlar görüntüdür?

Mehman Əliyev: Lap görüntü olsun, bəs o görüntü kimin üçündür? Güclüsənsə, saymırsansa, bu görüntü kimin üçün lazımdır? Yaxud heç nə baş verməyəcəksə, komissiyanı niyə yaradırlar? Niyə bu addımlar atılır? Deməli, arxasında nəsə var. Ramiz Mehdiyevin Prezident yanında İdarəetmə Akademiyasında çıxışını xatırlayın, kadr böhranı yaşadıqlarını deyirdi. Bu fikri cəmiyyətə niyə o formada çatdırırdı? Öz aralarında oturub danışardılar da.

-Doğrudan da, sual yaranır, niyə o formada çatdırırdı?

Mehman Əliyev: Bütün bunlar növbəti ilə hazırlığın işartısıdır, nəsə baş verəcək.

-Bunun içində hakimiyyətin daxilən demontaj olunması da varmı?

Mehman Əliyev: O da var. Mən ona görə kompleks şəkildə dəyişikliklər gözləyirəm. Bundan əlavə, vəziyyətə təsir edən məqamlar da var, məsələn, Bakı Olimpiya Oyunları. Hamı başa düşür ki, götürülən öhdəliklər yerinə yetirilmirsə, Qərblə problemlər qalırsa, deməli, təpkilər olacaq. Artıq Olimpiya Oyunlarının boykotu səslənir, bu, yalnız Azərbaycanda səslənmir. Eyni zamanda, parlament seçkiləri keçiriləcək. Yəni bir sıra hadisələr hakimiyyəti addımlar atmağa vadar edir.

-Belə bir fikir də var ki, hakimiyyət həbsləri çoxaltmaqla  parlament seçkiləri zamanı siyasi bazarlığa gedib Qərbdən demokratik “don” almaq istəyir. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

Mehman Əliyev: Əvvəla, Qərb kifayət qədər israrlı olsaydı, bu həbslər heç olmazdı da. Qərbin kifayət qədər təzyiq mexanizmləri var.

-Bəs niyə istəmədi?

Mehman Əliyev: Çünki sövdələşmə var. Ki, təzyiq olmasın, islahatlar yuxarının öz iradəsilə keçirilsin. Növbəti il Avropa Birliyi ilə strateji modernləşmə haqqında sazişin imzalanması gözlənilir. Modernləşmə yuxarıdan aparılan islahatlar deməkdir.  Bir məqamı yada salın, 2013-cü il seçki öncəsi İlham Əliyevin üçüncü dəfə seçkiyə qatılıb prezident olmaq problemi vardı, o zaman Moskvaya və Vaşinqtona danışıqlara qruplar gedirdi. Hətta ikinci səfərdə “prezidentimizi xilas edin, bizi sendviç kimi əzirlər” - deyə açıqlamalar verilirdi. İyul ayından sonra hər şey dəyişdi, Milli Şura dağılmağa başladı, Putin Azərbaycana gəldi, anlaşma əldə olundu. May ayında isə ABŞ-dan Luqarın rəhbərliyi altında böyük qrup gəlmişdi, yəni Amerikada siyasi aləmdə məşhur olanlar 3 gün Bakıda oldular. Onlar məgər gəzintiyə gəlmişdilər? Bütün bunlardan sonra üçüncü dəfə seçilməyə razılıq verildi. O zaman növbəti, üçüncü dəfə prezident olandan sonra nə olacaq, hansı addımlar atılacaq, bunlarla bağlı razılığa gəlinmişdi. Bir daha deyirəm, ABŞ-la razılığa gələndən sonra Putin Bakıya gəlib. Ruslar qabağa düşüb, “biz etmək istəyirik filan işləri” deyə bilərdilər. Amma bunu edə bilməzdilər, çünki gücləri çatmırdı. Bax, mən proqnozları verəndə bu amilləri əsas götürürəm. Başqa bir məsələ, Azərbaycan üçün ayrı yol da yoxdur. Natiq Cəfərli neftdən danışdı,  biz başa düşürük ki, normal iqtisadiyyatın qurulmasına doğru addım atmalıyıq, bunun üçün liberal qanunlar, kapitalın, mülkiyyətin təminatı lazımdır. Məndə olan məlumata görə, İlham Əliyev məsələ qoyub ki, qeyri-neft sektorunda 20 faiz artım olmalıdır, neftin qiymətinin düşdüyü zaman bu, çox vacibdir. Doğrusu, mən neftin qiymətinin və hasilatının düşməsinə sevinirəm. Tarix də, nəticə də onu göstərir ki, neft olmayan dövlətlərdə normal demokratiya və rifah var. Neftin istehsalı 2022-ci ilə qədər iki dəfə aşağı düşəcək, qaz da onu əvəz etməyəcək. Qalır qeyri-neft sektorunun inkişafı, bu isə çox böyük islahatlar tələb edir.

-Natiq bəy, prezident Əliyev demişdi ki, gələn il iri infrastruktur layihələri başa çatacaq. Sizcə, vəd yerinə yetiriləcəkmi və bundan sonra infrastrukturda vəziyyət necə olacaq?

Natiq Cəfərli: Əslində, layihələr bitməlidir. Çünki 2003-cü ildə böyük neft pulları gələndən sonra Azərbaycan infrastruktur layihələrinə təqribən 70 milyard dollar xərcləyib. Amma bir çox fundamental məsələlər həll olunmayıb.

-Hansı məsələlər?

Natiq Cəfərli: Bakıda körpülər, yol keçidləri tikildi, tıxac problemi həll olunmadı. Deməli, başqa amillərin də təsiri var. 3 min 700-ə yaxın məktəb təmir olundu, yenidən tikildi, amma keçid balları aşağı salındı. Yəni təhsildə olan fundamental məsələ binanın gözəlliyi deyil, keyfiyyətidir, bu da aşağı düşdü. 500-ə yaxın xəstəxanalar tikildi, təmir olundu, insanlar müalicə üçün İrana və Türkiyəyə gedir. Demək istəyirəm ki, 70 milyard vəsait hesabına Azərbaycanda fundamental keyfiyyət dəyişiklikləri baş vermədi. Ancaq kəmiyyət dəyişiklikləri oldu.  Çox təəssüf ki, prezidentin də, hökumətin də dediyi qeyri-neft sektorunun artım tempi keyfiyyət yox, kəmiyyət göstəricisidir. Çünki onun da tərkibində  neftdən gələn pullar dayanır. Yəni Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun lokomotivi təmir-tikinti sahəsidir. Tikinti sahəsində 78 faiz kapital qoyuluşunun müəllifi dövlətdir, dövlətə də bu pul neft satışından gəlir.  

-Çirkli pullar da rol oynayır...

Natiq Cəfərli: Çirkli pullar, korrupsiya əməliyyatlarını hələ kənara qoyaq, bunların hamısı kəmiyyət dəyişikliyindən keyfiyyət dəyişikliyinə keçmədi. Faktiki dedikləri qeyri-neft sektorunun kökündə neft pulları dayanır. Yəni Azərbaycanda kəmiyyətdən keyfiyyətə keçid problemi var, hökumət kəmiyyət məsələlərinin bəzilərini həll edə bildi, məsələn, yol, körpü saldı, məktəb, xəstəxana tikdi. Amma bunlar Azərbaycan vətəndaşının həyatında keyfiyyət dəyişikliyinə gətirib çıxarmadı.

-Amma Mehman bəy gələn il keyfiyyət dəyişikliyinə doğru addım atılacağını proqnozlaşdırır...

Natiq Cəfərli: Mehman müəllim çox optimist danışır. Amma mən düşünürəm ki, köklü iqtisadi islahatlar aparmaq üçün müstəqil məhkəmə yaranmalıdır. Dünyanın islahat aparan ölkələrində məhkəmələr müstəqil olur. Çünki məhkəmə müstəqil olmayan ölkəyə biznes gəlmir. Məhkəmədə mülkiyyət hüququnu qoruya bilməyəcəksənsə, sifarişli qərar çıxarılacaqsa, ora yatırımcı gəlmir. Sinqapur bu gün də London Arbitraj Məhkəməsini üst qurum kimi tanıyır, necə ki, biz Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə müraciət edirik. Mehman müəllim gözləyirsə ki, Azərbaycan hakimiyyəti məhkəmə islahatı aparacaq, bu islahatları kökündə maliyyə amnistiyası dayanacaq, o zaman çox yaxşı.

-Mehman müəllim, idarəolunan demokratiyada məhkəmə müstəqil olacaqmı?

Mehman Əliyev: Mümkün deyil.

-O zaman nikbinliyinizin əsası nədir?

Mehman Əliyev: Bu, ancaq başlanğıcdır. Yəni bu proses hələ başlayacaq, çünki qaçılmazdır. Birdən-birə nəsə baş verməyəcək, inqilabi dəyişikliklər olmayacaq. Mən yanvar ayında Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin iclasında prezidentin çıxışında yeni bir kursun elan olunacağını gözləyirəm. Bu kurs çərçivəsində həmin siyasi məhbuslar, iqtisadi problemlər ortaya qoyulacaq. Yanvar ayı deyəndə də bunu nəzərdə tutmuşam. Çünki Konqresin və Avropa Şurasının toplantısından əvvəl hansısa ciddi mesajlar verilməlidir və konkret addımlar atılmalıdır. Bu mənada 25-30 nəfər siyasi məhbusun azad olunacağını gözləyirəm.

-Amma Leyla Yunusun, İntiqam Əliyevin, Arif Yunusun, Xədicə İsmayılın və digərlərinin heç məhkəmələri də başlamayıb.

Mehman Əliyev: Onlar hamısı gələn il azadlığa buraxılacaq...

-Avropa Məhkəməsinin və AŞ Nazirlər Kabinetinin qərarı olsa da, heç İlqar Məmmədovu azad etmirlər...

Mehman Əliyev: Yeni siyasətin çərçivəsində geniş bir amnistiyanın verilməsi də mümkündür.

-Məhkəmə hökmü olmadan da...?

Natiq Cəfərli: Maddələrlə bağlı qərar verilə bilər, bu, artıq parlamentin səlahiyyətidir. Amma prezident müstəsna səlahiyyətindən istifadə edib artıq qanuni qüvvəyə minmiş hökmlərlə əlaqədar əfv imzalaya bilər. Məhkəməsi tamamlanmamış işlərlə bağlı isə əfv yox, amnistiya verilməlidir. Onu isə parlament qəbul edir və müəyyən maddələrə şamil olunur, şəxslərə yox. Çox güman ki, Mehman müəllim bunu nəzərdə tutur.  

Mehman Əliyev: Başqa bir məqam da var, həbs qətimkan tədbiri də dəyişə bilər. Yəni siyasi məhbuslar azadlığa çıxırlar, amma istintaq davam edir.

-Mehman müəllimin çıxışında optimizim notları çox olsa da, Natiq Cəfərlidə də az deyildi. Bu baxımdan gələn il Azərbaycanda normal cəmiyyətə addımlar atılacaqmı?

 Mehman Əliyev: Bəli. Mən müsbətə doğru addımların atılacağını gözləyirəm. Mən hətta xarici donorların Azərbaycana qayıdacağını gözləyirəm. Yaxın bir ildən sonra proses tədricən gedəcək. Əlbəttə ki, əvvəlcə əməkdaşlıq hökumətlə olacaq, bundan əvvəl də belə olmuşdu. Çünki hakimiyyət çox narahatdır, onlar inqilab üçün vəsaitin xərclənməməsini istəyirlər. Əslində, xarici donorlar o istiqamətdə vəsaitlər xərcləməyiblər də. Onlar vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı, demokratik dövlətin qurulması üçün çalışıblar. Əksər QHT-lər həmin donorlardan vəsait alıb və onlara “get, inqilab et” məqsədini də qoymayıblar.

 Natiq Cəfərli: 2015-ci il iqtisadiyyatda vəziyyət o qədər də ürəkaçan olmayacaq. Azərbaycanda siyasi dəyişikliklər baş verəcəksə, bu, məhz hökumətin iqtisadiyyatda olan problemlərin aradan qaldırılması üçün atacağı addımlardan asılı olacaq. Gələn il ümumu daxili məhsulun artım tempi sürətlə aşağı düşəcək. Uzun müddət manatın kursunu indiki səviyyədə saxlamaq mümkün olmayacaq. Hökumət parlament seçkilərindən sonra yumşaq devalvasiyaya getməyə məcbur olacaq. Bütün beynəlxalq səviyyəli açıqlamalar onu göstərir ki, neftin qiyməti ortalama 70 dollar olacaq. Hətta 45 dollar ehtimalından danışan ekspertlər də var. Eyni zamanda, Rusiyadakı problemlər baxımından şimal ölkədən gələn vəsait kəskin şəkildə azalacaq, bu isə sosial gərginliyin artmasıyla nəticələnəcək. Yəni hökumət papağını qabağına qoyub yaxşı-yaxşı düşünməlidir. 2003-cü ildən bugünə qədər Azərbaycanda neft pullarına görə tənbəlləşmiş hökumət olub, o qədər çox pul gəlirdi ki, Azərbaycan bütün ehtiyaclarını da ödəsə, sabah üçün “papağının altına” bir az pul qoya bilirdi. İndi artıq o zaman deyil. Hətta 2013-cü ildə Neft Fonduna gələn vəsait tamam xərcləndi. Gələn il isə Neft Fondundan bir o qədər də çox vəsait götürüb xərcləyəcəklər. Çox ümid edirəm ki, iqtisadi çətinliklər hökuməti ayıldacaq, tənbəllik daşını atacaqlar və normal dialoq ortamında, “Azərbaycanı necə inkişaf etdirə bilərik” mövzusu ətrafında müzakirələr və qərarlar qəbul olunacaq.

meydan.tv

loading...
"Ermənistana verilmiş Zəngəzuru, Dərələyəzi, Göyçəni istəməliyik, xəyanətin bir cəzası olmalıdır"
Şirkət işçiləri məsuliyyətli olmaları üçün özlərini döydülər - VİDEO
Dinini dəyişdi, dəlixanaya düşdü, milyonçu ola-ola acından öldü...
Dünyanın ən hündür adamı koronavirusa yoluxdu
“Hər kəs tərəfindən bir mənalı şəkildə anlaşılan odur ki...”
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
““Xan” ləqəbli Qarabağ atını görən fransız qadınları onun rənginə valeh olmuş və...”
Gündəm
“Meyitləri təhqir etmək erməni xislətinin bir parçasıdır”
Cəmiyyət
"İnsanları Allah yaradıb, amma düşünmürəm ki, ermənilər Allahın yaratdığı canlılardır"
Cəmiyyət
“Azərbaycanda olan milli cəld yeməklər yüz dəfə “Mcdonald”s yeməklərindən sağlamdır...”
Siyasət
“Laçın, Şuşa və Kəlbəcər azad olunmalıdır ki, separatçıların dəstək yolları kəsilsin”

Yazar
İlham İsmayıl
Arutunyan Putinə məktubunda Kim Kardaşyanın adını yazmağı unudub...
Seymur Əliyev
Saturn övladlarını yeyir, yaxud Paşinyanın erməni uşaqlarına tutduğu divan
Seymur Verdizadə
Mən o vaxt kişilik qürurunu unudub uşaq kimi ağlamışdım...
Sultan Laçın
“Şəhid balalarımıza “bədbəxt” deməyin!.. -Bədbəxt - qatillər, baiskarlardır...”
Həftənin ən çox oxunanları
Laçındakı ermənilər də yalvardı: “Qorxuludur, çox qorxuludur. Putin, bizi qurtar!..”
Ermənilərin atəşi 22 il sonra nitq qüsurlu gənci danışdırdı - Ağdamlı ailənin bomba “sevinci”...
Kəlbəcərdə ələ keçirilmiş düşmən avtomobillərini siz də görün... - VİDEO
“Eşitmişəm ki, Azərbaycan Laçın şəhərini azad edib və indi də dəhlizə nəzarət edir"
İsrail Azərbaycana raket hücumlarına qarşı “Dəmir Qübbə”dən istifadə etməyi təklif etdi
Hikmət Hacıyev Ermənistana xəbərdarlıq etdi: "Azərbaycan cavab zərbələri endirə bilər..."
Ermənistanın BƏƏ-dəki səfirindən həyasızlıq: "Bura sənin üçün Pakistan deyil, problem yaratmaq istəmirsənsə..."
“O gün 1992-ci ildə Laçından dönüb Türkiyəyə getməyimin “sirri”ni tam açıqlayacam...”
"Biz nə üçün dəyəri 10 min olan avtomobil üçün 20 minlik sursat işlətməliyik?" - VİDEO
Erməni əslli məşhur aktrisa: "Ermənistanın mülki insanları öldürməsi çox üzücüdür"-FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247