Xəbər lenti
15/11/2019 [00:14]:
"Türkiyə bundan sonra Qarabağda lövbər salmış PKK-nın üzərinə getməlidir..."
14/11/2019 [23:31]:
BDU-da Aşıq Şəmşirə həsr olunmuş "Ozan sənəti milli sərvətimizdir" mövzusunda tədbir - FOTOLAR
14/11/2019 [23:22]:
Mobil telefonu cibinizdə gəzdirməyin - KİŞİLƏRİN DİQQƏTİNƏ!...
14/11/2019 [23:19]:
Yatanda ayaqların arasına yastıq qoyun - 5 inanılmaz FAYDASI...
14/11/2019 [23:17]:
Gül kələminin 10 faydası - Bu xəstələr üçün çarədir...
14/11/2019 [22:56]:
"İnanıram ki, müraciətimizə DİN-in rəhbər şəxsləri ciddi şəkildə reaksiya verəcək" - VİDEO
14/11/2019 [22:50]:
Azərbaycan millisi Lixteynşteynə qalib gəldi
14/11/2019 [22:46]:
Süründürməçi hakimlər cəzalandırıldı: Birinin fəaliyyətinə xitam verildi
14/11/2019 [22:21]:
Başı telefona qarışan sürücü ağır qəza törətdi - VİDEO
14/11/2019 [21:33]:
Almaniyadan 11 Azərbaycan vətəndaşı deportasiya edilib- SİYAHI
14/11/2019 [21:23]:
Almaniyada azərbaycanlı mühacirə aid restoran və mənzillərdə axtarışlar aparılıb
14/11/2019 [21:06]:
Lukaşenkodan Kremlin ünvanına qəzəbli sözlər: “Biz havayı yeyənlər deyilik...”
14/11/2019 [20:36]:
Ərdoğan Trampın tələbini rədd etdi
14/11/2019 [20:15]:
Gerçək qatillər qondarma qurbanların “soyqırım meşəsi”ni genişləndirir
14/11/2019 [19:54]:
Türkiyənin məşhur müğənnisinin bacısı oğlu həmcinsi ilə evləndi - FOTO
14/11/2019 [19:45]:
Kəsdiyi dırnaqlardan baxın nə hazırladı - MARAQLI... + FOTOLAR
14/11/2019 [19:18]:
Sürətli çəki almağa səbəb olan vərdişlər açıqlandı
14/11/2019 [19:14]:
Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi haqqında Qanun ləğv edildi
14/11/2019 [19:12]:
Prezident Raşid Temrezovla görüşdü - YENİLƏNİB + FOTO
14/11/2019 [19:10]:
“Bu məsələ açılsa, Rusiya üçün görünməmiş biabırçılıq olacaq...”
14/11/2019 [19:01]:
Vilayət Eyvazovdan yeni təyinat
14/11/2019 [18:58]:
12 adamı doğrayıb, 52 torbaya yığdılar
14/11/2019 [18:56]:
Nəsimişünas alim İmadəddin Nəsimi haqqında yayılan yanlış məlumatlara aydınlıq gətirdi
14/11/2019 [18:48]:
“Ermənistanda bioloji laboratoriyaların mövcudluğu ilə bağlı deyilənlər araşdırılmalıdır"
14/11/2019 [18:40]:
İş sahibindən azərbaycanlı jurnalistə əxlaqsız təklif: "Qısa geyin, mənə aid ol" - FOTOLAR
14/11/2019 [18:35]:
Türkiyə Suriyada yeni hərbi baza inşa edir
14/11/2019 [18:33]:
ÜMİD TV-nin əməkdaşı Ərdoğanın köməkçisi ilə görüşdü
14/11/2019 [18:26]:
"Münaqişənin həlli üçün yeganə yol Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasıdır"
14/11/2019 [18:22]:
Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyinin vəzifələri artırılıb
14/11/2019 [18:17]:
TIR 20 metr hündürlükdən belə aşdı - ANBAAN VİDEO
14/11/2019 [18:14]:
Prezident bu sazişləri təsdiq etdi
14/11/2019 [18:12]:
İlham Əliyev bu şəxslərə fəxri adlar verdi - SİYAHI
14/11/2019 [18:10]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Patriarx Kirill ilə görüşdü - FOTO
14/11/2019 [18:07]:
Emin Həsənli Şimali Kipr prezidenti və nazirlə görüşüb
14/11/2019 [18:06]:
Şamaxıda qaz xətti bir gündə 2 dəfə zədələnib
14/11/2019 [18:03]:
İkinci dəfə əməliyyat olunan Xalq artisti: “Ağrılarım çoxdur”
14/11/2019 [17:56]:
İtalyan mətbəxində Azərbaycan kənd təsərrüfatı məhsullarından istifadə olunacaq
14/11/2019 [17:45]:
“Qarabağ məsələsində romantizmə yer yoxdur”
14/11/2019 [17:40]:
BDU-da marketinqin kommunikasiya sistemi haqda tədbir keçirilib - FOTO
14/11/2019 [17:30]:
İnək nəcisindən sabun, sidiyindən isə kosmetik vasitə hazırlanacaq - MARAQLI
14/11/2019 [17:28]:
“Sevil” tamaşasının primyerası olub - FOTO
14/11/2019 [17:16]:
BSU-da Pedaqoji fakültədə təhsil alan tələbələr üçün seminar keçirilib - FOTO
14/11/2019 [16:59]:
İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik edib
14/11/2019 [16:58]:
Prezident İlham Əliyev Bilal Ərdoğanı qəbul edib
14/11/2019 [16:50]:
İcazəsiz ov edən şəxslər saxlanılıb
14/11/2019 [16:43]:
Goranboy rayonunun Xasadarlı kəndinə qaz verilib - FOTO
14/11/2019 [16:38]:
Şuranın dəstəyi ilə yaradılan grant.az saytının təqdimatı keçirilib - FOTOLAR
14/11/2019 [16:33]:
QAT erməni jurnalistlərin səfərinin mümkün olmayacağını bildirib
14/11/2019 [16:28]:
“Burda Tramp faktoru var və o, çalışacaq ki, Türkiyəylə münasibətlərdə tam qırılma olmasın...”
14/11/2019 [16:21]:
Şair Şamxal Rüstəm vəfat etdi - FOTO
14/11/2019 [16:20]:
Azərbaycan və Ermənistan jurnalistlərinin qarşılıqlı səfərləri başlayır
14/11/2019 [16:17]:
Bakıda məktəbli qız uşaq dünyaya gətirdi
14/11/2019 [16:14]:
Sabir Rüstəmxanlı qardaşının Almaniyada saxlanılmasından DANIŞDI
14/11/2019 [16:10]:
Ərdoğan Trampın sözünü kəsdi və səhvini düzəltdi - VİDEO
14/11/2019 [16:10]:
ADNSU-da Fərman Salmanova həsr olunmuş miniatür kitabın təqdimatı keçirilib
14/11/2019 [16:07]:
“Xaricdən gələn investisiyalara vergidən azadetmə və güzəştlər tətbiq edilsin”
14/11/2019 [16:05]:
BMqT-nin Azərbaycan nümayəndəliyi Zaqatalada təlim-seminar keçirtdi
14/11/2019 [16:00]:
Beyləqan şəhərinə 8,5 km magistral su xətti çəkilib - FOTOLAR
14/11/2019 [15:53]:
Hərbi Dəniz Qüvvələri qarşıya qoyulan tapşırıqları icra edir - VİDEO
14/11/2019 [15:41]:
İranda yol qəzasında 28 nəfər ölüb
14/11/2019 [15:38]:
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
14/11/2019 [15:36]:
Akademik Musiqili Teatrın aktyoruna Mədəniyyət Nazirinin mükafatı təqdim olundu
14/11/2019 [15:33]:
Bankomatlara xüsusi kameralar quraşdırılacaq - Rusiyada
14/11/2019 [15:32]:
""Qarabağ” adlı ayrıca telekanal yaratmağa ehtiyac yoxdur"
14/11/2019 [15:31]:
Azərbaycanda birdəfəlik şprislərlə bağlı yeni standart təsdiqlənib
14/11/2019 [15:30]:
Gürcüstan müxalifəti genişmiqyaslı mitinqlərin keçiriləcəyini bəyan edib
14/11/2019 [15:29]:
Ali təhsil çox böyük transformasiyalara uğrayıb”
14/11/2019 [15:25]:
Azərbaycan neftinin bareli 67,43 dollara satılır
14/11/2019 [15:24]:
Kərim ona gələn təkliflərdən DANIŞDI: “Bəylər mənə yazır” –FOTO/VİDEO
14/11/2019 [15:21]:
“Məni kim tanımır ki?!” - FOTO/VİDEO
14/11/2019 [15:20]:
ATU rektoru Türkiyənin Boylam Psixiatrik Xəstəxanasının professoru ilə görüşüb - FOTO
14/11/2019 [15:08]:
Milli Məclis Aparatının saxlanmasına 45,488 milyon manat XƏRCLƏNƏCƏK
14/11/2019 [15:02]:
Özündən 48 yaş böyük kişi ilə evlənən aktrisa boşanır - FOTO/VİDEO
14/11/2019 [14:57]:
Bu dünya ulduzu 13 ildir mobil telefondan istifadə etmir
14/11/2019 [14:57]:
Tanınmış aktrisanın səhnədə vəziyyəti pisləşdi, xəstəxanaya qaldırıldı
14/11/2019 [14:55]:
Türkiyə prezidenti Allahşükür Paşazadəni təbrik edib
14/11/2019 [14:52]:
Türkiyədə hərbi hissədə partlayış: 17 nəfər xəsarət aldı
14/11/2019 [14:50]:
Ermənistanlı 3 qat dünya çempionu Moskvada güllələnib
14/11/2019 [14:48]:
Külli miqdarda aksiz markası olmayan spirtli içkilər aşkarlanıb - FOTO
14/11/2019 [14:46]:
Şamaxıda dörd uşaq anasını zorlamaq istəyənlər məhkəmə qarşısında
Bütün arxiv bir sırada
25/06/2014 [12:26] - Köşə - ( 3442 dəfə baxılıb)

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyəti: o nə qədər siyasi olmalıdır?

Mütəllim Rəhimli

Vətəndaş cəmiyyəti dedikdə Azərbaycanda siyasi proseslərdən kənarda yer alan və daha çox qeyri-hökumət təşkilatları, daha doğrusu, ictimai birliklər və bu tip qurumlarda təmsil olunan şəxslərin olduğu toplum başa düşülür. Belə çıxır ki, əgər fərd fəaldırsa və siyasi mövqeyə malik deyilsə, o, vətəndaş cəmiyyətinin yaradıcısıdır. Bəs əslində necə olmalıdır, əsl vətəndaş cəmiyyətini təşkil edənlər kimlərdir, siyasilər buraya nə qədər aiddir?

İlkin olaraq qeyd etmək lazımdır ki, vətəndaş cəmiyyətinin ən kiçik və sadə elementi fərdlərdir. Lakin bütün fərdlər vətəndaş cəmiyyətinin həqiqi üzvü ola bilmirlər. Vətəndaş yalnız öz istəyi ilə müəyyən mərhələlərdən keçərək sosiallaşmış şəxsiyyətə çevrilir və ancaq bundan sonra o, vətəndaş cəmiyyətinin sosial bazasına daxil olur. Sosiallaşma - insanın cəmiyyətə adaptasiyası, yəni cəmiyyətin fəal bir üzvünə çevrilməsi deməkdir. Başqa sözlə, sosiallaşma insanın fəal vətəndaş, bir şəxsiyyət kimi formalaşma prosesidir. Liderlik isə şəxsiyyət kimi formalaşmanın ən yuxarı pilləsidir. Z.Freyd bunu “super ego” adlandırırdı. Hazırda qeyri-hökumət təşkilatlarının rəhbərlərini, üzvlərini, təbii ki, fəal olanlarını bu kateqoriyaya aid etmək olar. Çünki şəxsiyyət kimi formalaşmada bioloji və psixoloji amillərlə yanaşı, sosial təsir amili də mövcuddur. Sosial amil dedikdə ictimai-siyasi fəaliyyət nəzərdə tutulur ki, nəticədə fəal vətəndaşı məhz bu yaradır.

Göründüyü kimi, sosial təsir amili ictimai-siyasi fəaliyyəti də nəzərədə tutur. Ona görə sosiallaşma ilə yanaşı siyasi sosiallaşma anlayışı da mövcuddur. Siyasi sosiallaşma - insanların siyasi münasibət və davranışlarında əks olunan bir prosesdir. Prosesin yüksək nöqtəsi də siyasətdə birbaşa iştirak və ya siyasi qərarlara təsiretmə gücüdür.

Siyasi sosiallaşma üçün vacib olan ilk amil siyasəti anlamaq, maraqlanmaq, fikir yürütmək və məsələlərə münasibət bildirməkdir. Cəmiyyətin siyasi həyatı da məhz insanlar arasındakı siyasi əlaqələrin ifadəsi və cəmidir.

Beləliklə, proses vətəndaşda siyasi fikri, cəmiyyətdə isə ictimai-siyasi rəyi formalaşdırır. Deməli, siyasi düşüncə daşıyıcıları da birmənalı olaraq vətəndaş cəmiyyəti institutlarına daxildirlər. Həm də onun ən yüksək pilləsində qərarlaşan, cəmiyyətin daha dərinliklərinə nüfuz edən, ona təsir imkanları yüksək olan hissəsidir. Bunu sosiallaşma ilə siyasi sosiallaşmanın müqayisəsindən də açıq-aydın görmək mümkündür. Belə ki, insan ilk növbədə sosiallaşma prosesini seçir. Artıq bu zaman vətəndaş cəmiyyətinin həqiqi üzvünə çevrilir. Növbəti mərhələdə siyasi sosiallaşma prosesinə qoşulur ki, bu da onun siyasi fəal vətəndaş olub-olmamasından, bunu istəyib-istəməməsindən asılıdır. Vətəndaş cəmiyyətinin qeyri-siyasi üzvünün siyasi sosiallaşma prosesinə qoşulması mütləq deyil. Bu, şəxsiyyətin dünyagörüşündən, xarakterindən asılıdır. Həm də nəzərə almaq lazımdır ki, hər bir cəmiyyət özünə uyğun sosiallaşmış vətəndaş yetişdirir.

Vətəndaş cəmiyyətinin siyasi sosiallaşma prosesini keçən üzvləri öz funksiyalarını ya fərdi qaydada, ya ictimai birliklər, ya da siyasi partiyalarda birləşərək yerinə yetirirlər. Hazırda çox yanlış olaraq belə bir düşüncə formalaşmaqdadır ki, siyasi fəaliyyət yalnız partiyalarda həyata keçirilə bilər. Halbuki araşdırmalar da göstərir ki, bir çox ictimai birliklər də siyasi proseslərin analizi və proqnozlaşdırılması ilə məşğul olurlar. Onların siyasi partiyalardan fərqi var və ən qabarıq görünəni də hakimiyyət uğrunda mübarizə aparmamalarıdır.

Vətəndaş cəmiyyəti quruculuğunda siyasi plüralizmin, çoxpartiyalı sistemin daha da inkişafı xüsusi rol oynayır. Azərbaycanın müstəqil inkişaf tarixi siyasi plüralizmin getdikcə daha geniş təşəkkül tapması, yeni-yeni siyasi partiyaların formalaşdırılması və ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında daha fəal rol oynamağa səy göstərməsi ilə səciyyələnir. Hazırda Azərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatına alınmış 50-dən artıq siyasi partiya fəaliyyət göstərir. Siyasi partiyaların mövcudluğu ölkə daxilində vətəndaş cəmiyyətinin varlığının yüksək mərhələsindən xəbər verir. Çünki formal şəkildə olsa da, totalitar rejimlərdə ictimai birliklər fəaliyyət göstərirlər. Lakin siyasi partiyaların fəaliyyəti təhlükəli sayıldığından hakimiyyətlər tərəfindən onlara qarşı qadağalar tətbiq edilir. Totalitar və avtoritar cəmiyyətlərdə siyasi sosiallaşmadan da söz gedə bilməz. Çünki bunlarda şəxsiyyətin azadlığı məhdudlaşdırılır.

Demokratik quruluşun, vətəndaş cəmiyyətinin formalaş

ması prosesinin ayrılmaz tərkib hissələrindən biri söz və vicdan azadlığının təmin olunmasından ibarətdir. Təbii ki, bunlar olmadan ictimai birliklərin və siyasi partiyaların varlığı formal xarakter daşıyardı. Deməli, vətəndaşın sosiallaşması üçün azadlıqlar tələb olunursa, siyasi sosiallaşması üçün daha artıq azadlıqlar təmin edilməlidir.

Daha bir mühüm məqam. Siyasi yönümlü vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması sivil mübarizə metodlarına üstünlük verir, nəinki inqilablara. Həm də nəzərə almaq lazımdır ki, bu zaman cəmiyyətin daxilində ümumi inkişafa təkan verən fikir müxtəlifliyi mühiti formalaşsa da, barışmaz qütblər yaranmır. Siyasiləşən qruplar ümumi mənafelər naminə anlaşmaya nail ola bilirlər, qarşılıqlı qisasçılıq hissi yaşanmır.

Vətəndaş cəmiyyəti institutlarında siyasi yönümlü ictimai birliklərin olması hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan partiyaların yaratdığı gərgin atmosfer şəraitində də olduqca vacibdir. Siyasi partiyalar bir çox hallarda həqiqətin etirafını inkar etdiyi məqamda ictimai birliklər bunun qarşısını ala bilirlər. Onlar bir növ cəmiyyətdə bir-birinə əks olan fikirlər burulğanında obyektivliyin harada və kimdə olduğunun tapılmasına yardımçı olurlar. Cəmiyyətdə düzgün və adekvat fikirlər yaratmağa çalışırlar. 

Demokratik dəyərlərin kifayət qədər inkişaf etdiyi ABŞ və Qərb ölkələrində həm iqtidarın, həm də hakimiyyətə can atan partiyaların siyasi proseslərin nəbzini tutmaq üçün istinad etdiyi etibarlı mənbələr arasında istimai birliklərin hesabatları, proqnozları, təhlilləri mühüm yer tutur. Biz belə təşkilatlara istinadları hətta beynəlxalq siyasətdə də müşahidə edirik.

Bütün bunlar respublikamızda da siyasi istiqamətli ictimai birliklərin fəaliyyətinə normal yanaşılmasını və onların formalaşma prosesinə dəstək verilməsini diqtə edir. Çünki bu, milli mənafelərimizin və milli maraqlarımızın qorunmasına dəstək və qayğı olardı. 

 

 

loading...
loading...
Mobil telefonu cibinizdə gəzdirməyin - KİŞİLƏRİN DİQQƏTİNƏ!...
Yatanda ayaqların arasına yastıq qoyun - 5 inanılmaz FAYDASI...
Gül kələminin 10 faydası - Bu xəstələr üçün çarədir...
Pulsuz benzin üçün bunu da etdilər - MARAQLI + FOTOLAR
Bu heyvanlar da insanlar kimi yas saxlayır - MARAQLI ARAŞDIRMA
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"İnanıram ki, müraciətimizə DİN-in rəhbər şəxsləri ciddi şəkildə reaksiya verəcək" - VİDEO
Cəmiyyət
Sürətli çəki almağa səbəb olan vərdişlər açıqlandı
Gündəm
“Ermənistanda bioloji laboratoriyaların mövcudluğu ilə bağlı deyilənlər araşdırılmalıdır"
Cəmiyyət
“Burda Tramp faktoru var və o, çalışacaq ki, Türkiyəylə münasibətlərdə tam qırılma olmasın...”
Dünya
İranda yol qəzasında 28 nəfər ölüb
Həftənin ən çox oxunanları
"Bu o deməkdir ki, atam yaşadığı müddətdə hərəkət edə, danışa bilməyəcək..."
"Hələ 2015-ci ildə getmək istədim, prezident dedi ki, hələ işlə, sonra Rövnəq müəllimə də demişdi ki..."
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
Suriya və Rusiya generalları Ərdoğanın sarayına bomba zərbələrini müzakirə edib - ŞOK
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
PKK-çı kürdlərdən Rusiya-Türkiyə hərbi patrullarına VƏHŞİ HÜCUMUN VİDEOSU...
Talış kəndinə 42 erməni ailəsi qaytarıldı- Düşmən yeni savaşdan ehtiyatlanmır?..
“Onlar rus ordusunun hücumunu önləməyə qadir deyil”
Rusiyanın zəmanəti ilə Talışa köçürülən ermənilər...
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247