Xəbər lenti
14/12/2019 [00:51]:
Tramp Zelenskini ABŞ-a dəvət etdi
14/12/2019 [00:45]:
Bu il dünyada 75 KİV əməkdaşı öldürülüb
14/12/2019 [00:43]:
Bu mallar idxal gömrük rüsumundan azad edilib
14/12/2019 [00:16]:
İsa Qəmbərin oğlu da namizəd olacaq
13/12/2019 [23:45]:
Saakaşvilinin iqamətgahını hərracda 2,7 milyon dollara satdılar...
13/12/2019 [23:41]:
Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasında Nəsiminin 650 illik yubileyi qeyd edildi
13/12/2019 [23:39]:
“Messi tarixin yox, öz dövrünün ən yaxşısıdır”
13/12/2019 [23:24]:
Seks manyakı başına döş implantı qoydurmaq istədi - ƏSRİN RUHİ XƏSTƏSİ...
13/12/2019 [23:23]:
Kuçmaya xüsusi müdafiə olunan, 500 minlik avtomobil verildi
13/12/2019 [23:20]:
Türkiyə Parlamenti ABŞ Senatının “erməni soyqırımı” qərarını rədd edib
13/12/2019 [23:05]:
Kişilər üçün vacib hormonun defisiti zamanı nə etməli? - QİDALARIN SİYAHISI...
13/12/2019 [23:00]:
Zatulindən misilsiz həyasızlıq: "2016-cı ildəki təxribatın təşəbbüskarı Azərbaycan idi..."
13/12/2019 [22:57]:
200 il yaşamağın sirrini kəşf edən 11 dəfə Həccdə olan 83 yaşlı kişinin möcüzəsi + VİDEO
13/12/2019 [22:51]:
Naibə Allahverdiyeva: "Türkiyədə soyuldum..."
13/12/2019 [22:40]:
“Nazirlərin məruzəsindən sonra yaşamaq istəmirsən...”
13/12/2019 [22:34]:
Putin Boris Consonu təbrik etdi
13/12/2019 [22:29]:
Məşhur Hollivud aktyoru vəfat edib
13/12/2019 [22:26]:
Dilarə Seyidzadənin gənclərlə “Heydər Əliyev: vətəndaşlıq və dövlətçilik” mövzusunda görüşü olub - FOTO
13/12/2019 [21:57]:
Putinlə görüşmək üçün rekord sayda jurnalist qeydiyyatdan keçdi
13/12/2019 [21:44]:
Prezident İlham Əliyev Boris Consonu təbrik edib
13/12/2019 [21:41]:
Polisdən qaçan oğrular bu cür yaxalandı - MARAQLI...+ VİDEO
13/12/2019 [21:36]:
Ərdoğana ağır itki üz verdi
13/12/2019 [21:32]:
“İlham Əliyev Cavid Qurbanovu buna görə təriflədi…”
13/12/2019 [20:46]:
"Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası dövlətimizin qarşısında duran mühüm vəzifədir"
13/12/2019 [20:36]:
“Deyəcəklər ki, gərək, daha pis söyüşlər söyərdin” - Oksana Rəsulova
13/12/2019 [20:29]:
ADPU-da “Nəsimi-650” kitabının təqdimatı keçirilib
13/12/2019 [20:27]:
UNEC-dən “Musiqidən- Ürəklərə” adlı inklüziv konsert proqramı… - FOTOLAR
13/12/2019 [20:21]:
“Hakimə dedim ki, qiyamət günündə də Allah sənə "qırmızı" verəcək"
13/12/2019 [20:13]:
Kraliça Elizabet sosial media hesablarını idarə edəcək adam axtarır - 50 min strelinq alacaq...
13/12/2019 [20:09]:
Qasırğa zamanı təyyarələrin təhlükəli enişinin görüntüləri yayıldı - VİDEO
13/12/2019 [20:05]:
Qubada məktəb binası yandı - Foto
13/12/2019 [20:04]:
"Mən özüm münaqişədən sonra Yerevanda 3 dəfə mətbuat konfransı keçirmişəm və..."
13/12/2019 [20:02]:
Dörd ev və bir çayxanadan oğurluq edən şəxs tutulub
13/12/2019 [19:45]:
Boris Conson hökuməti formalaşdırmaq üçün Kraliçadan icazə aldı
13/12/2019 [19:40]:
Güləşçimiz erməni rəqibini məğlub edib medal qazandı
13/12/2019 [19:24]:
"Torqovı"da insanlara hücum edən şəxslərə cinayət işi başlanılıb - TƏFƏRRÜAT/FOTO
13/12/2019 [19:20]:
ABŞ Talibanla sülh danışıqlarını qısa müddətə təxirə salır - Vaşinqtonun xüsusi elçisi
13/12/2019 [19:16]:
İngiltərə Kraliçasından iş elanı: Rəqəmsal texnologiya mütəxəssisi axtarır...
13/12/2019 [19:15]:
Prezident Bakı gəmiqayırma zavodunda inşa olunmuş ilk tankerin istismara verilməsi mərasimində - FOTO/VİDEO
13/12/2019 [19:08]:
Mariya Şarapova məşhur seriala çəkilir
13/12/2019 [19:06]:
"Ermənistan XİN başçısı ölkədaxili neqativ reaksiyadan çox qorxur"
13/12/2019 [18:51]:
İnəklərinə uşağı kimi baxan qadın onlara geyim hədiyyə etdi - MARAQLI
13/12/2019 [18:28]:
Qərb Rusiyaya “misli görünməmiş hücum” planlaşdırır: Həm də “Qələbə Günü”ndə...
13/12/2019 [18:24]:
Filmi ABŞ-ın 18 telekanalında yayımlanmış azərbaycanlı dramaturq...- VİDEO
13/12/2019 [18:10]:
10 lüks avtomobili cızan uşağa verilən cəza bəlli oldu - MARAQLI
13/12/2019 [18:01]:
Məktəblilərimiz tarixi uğura imza atıblar - FOTO - VİDEO
13/12/2019 [18:01]:
"Biz rəhmdilik, yoxsa düşmənə qarşı amansız olmağa cəsarətimiz çatmır?"
13/12/2019 [17:58]:
“Yağışın altında qalan tanımadığım qadını qucağıma alıb evimə gətirmişəm” - VİDEO
13/12/2019 [17:47]:
Yevda Abramovun Amerikada yəhudilərə dedikləri, diplomat Nəsimi Ağayevin narahatlığı və maraqlı son...
13/12/2019 [17:44]:
Nüsrət “əsər”ini 1 milyard 250 milyon dollara satışa çıxardı
13/12/2019 [17:41]:
Məhərrəm Əliyev yeni vəzifədə ilk müşavirəsin keçirdi - FOTOLAR
13/12/2019 [17:39]:
Senatın “erməni soyqırımı” haqda qərarına görə ABŞ səfiri Türkiyə XİN-ə çağırılıb
13/12/2019 [17:37]:
Kəmalə Qaramollayeva: “Ərimin yanında daha açıq-saçıq geyinirdim” - FOTOLAR
13/12/2019 [17:09]:
İlham Əliyev "20 Yanvar faciəsinin otuzuncu ildönümü haqqında" sərəncam imzalayıb
13/12/2019 [17:02]:
“ASAN Railway” layihəsinə dair Anlaşma Memorandumu imzalanıb - FOTOLAR
13/12/2019 [16:58]:
“Azərbaycan qavrayış problemi yaşayır” – İrəvan təhqir etdi və hədələdi...
13/12/2019 [16:57]:
ADPU-da akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illik yubileyinə həsr olunmuş Respublika elmi konfransı
13/12/2019 [16:56]:
İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 15,4 milyon manat ayırdı
13/12/2019 [16:50]:
Mövlud Çavuşoğlu və Sergey Lavrov arasında telefon danışığı olub
13/12/2019 [16:44]:
AST Telmanın qardaşı nəvəsi Bakıda həbs edilib - lüks maşın həvəskarı olub
13/12/2019 [16:44]:
Bakıda ağac lüks avtomobillərin üstünə aşdı: Sahibinin axşam toyu olacaq - VİDEO
13/12/2019 [16:42]:
Polad Bülbüloğlu: "Samur çayı üzərindəki körpü dekabrın 24-də açılacaq"
13/12/2019 [16:41]:
"Bunu məndən başqa heç kim etməyib" - "Şərurlu İsfəndiyar" türkiyəli iş adamının məhkəməsində dindirildi
13/12/2019 [16:40]:
Paralimpiyaçılar arasında Azərbaycan çempionatı keçirilib
13/12/2019 [16:39]:
“Erməni və rusların ciddi-cəhdlə qoruduqları  o təpədə nə olduğunu heç kəs bilmirdi...”
13/12/2019 [16:37]:
Məxfi əməkdaşlığa cəlb olunmuş bir nəfər müəyyən edilib
13/12/2019 [16:36]:
DSX: "Sərhəddə üç yeni hərbi hissə inşa olunub"
13/12/2019 [16:35]:
Brilliant Dadaşova: "Kömək edin, bağ evimi satım"
13/12/2019 [16:32]:
Sahil Babayev Abşeronda vətəndaşlarla görüşdü
13/12/2019 [16:31]:
“Qarabağ”dan “Düdelanj”la matçı izləyən azarkeşlərə sürpriz
13/12/2019 [16:30]:
Boşanmaq istəyən arvadını poçta çağırıb öldürdü - FOTO
13/12/2019 [16:25]:
Azərbaycan notariatı Sankt-Peterburqda
13/12/2019 [16:22]:
“Bizim ölüm xəbərimizi yaymaqla pul qazanırlar, amma belə olmaz...”
13/12/2019 [16:18]:
"Qadının ağzından iy gəlirsə, kişi seksual ehtiyacını ödəmək üçün kənara qaçır"
13/12/2019 [16:09]:
Oqtay Gülalıyevin vəziyyətində irəliləyiş var – Oğlu DANIŞDI
13/12/2019 [16:02]:
“Uşaqlığın son gecəsi” filminin Zauru evində ölü tapıldı
13/12/2019 [15:58]:
Yaqub Mahmudov Oksford Akademik Birliyinin fəxri professoru adına layiq görülüb - FOTOLAR
13/12/2019 [15:53]:
“İnsan alverinə qarşı maarifləndirmə işi” mövzusunda seminar-mühazirə keçirilib
13/12/2019 [15:50]:
Seçkiyə özbaşına gedən partiya üzvlərini ciddi cəza gözləyir
13/12/2019 [15:47]:
"Atası ilə ögey anası tərəfindən döyülən uşaqlarla bağlı ciddi iş gedir" - Komitə sədri
Bütün arxiv bir sırada
29/01/2014 [14:10] - Köşə - ( 10089 dəfə baxılıb)

"Mənim Rəsulzadəm"

Fazil Mustafa

Məhəmməd Əmin Rəsulzadədən danışacağam. Onu hər zaman Azərbaycanın bütün mənalarda tamlığını daşıyan insan olaraq görürəm. Tam şəkildə bir Azərbaycanı onun ömür yolunda bütün cizgiləri ilə görə bilərsən. Siyasi mübarizə yolunda, partiya quruculuğunda, mühacirətində, şəxsi həyatının faciəsində Azərbaycanın mövcudluq tarixini sanki yaşaya bilirsən. Bəlkə də buna görə onun heykəlinin qoyulmasını istəmirəm.

Heykəl siyasi liderləri, tarixi simaları insan təsəvvürlərində donuqlaşdıran, gözlərində daşa çevirən bir subyektiv əsərdir. Təsəvvür edin ki, bir insan eyni hərəkətsizlik obrazında yaddaşlara köçürülür, yaddaşlarda dondurulur. Məhəmməd Əmin bəy dondurulan insan tipi deyil, açılan, ruhlara, qəlblərə yayılan bir insan obrazıdır. Kim nə söylərsə-söyləsin, haşiyə çıxım ki, mərhum Əbülfəz Elçibəyin heykəli onun yaddaşlarımızdakı canlı, dinamik obrazını xeyli daşlaşdırdı. Avropada mifik qəhrəmanlara heykəlləri də çox zaman standart üslubdan uzaq şəkildə hazırlayırlar ki, insanların təsəvvürləri dar qəlibin içində donub qalmasın.

Bir az da mistik tərəfdən, bu heykələ necə birləşdirəcəksiniz onun daşıdığı Azərbaycanı? Bəlkə də buna görə onun qəbrinin Ankaradan Bakıya köçürülməsini lüzumsuz bir addım sayıram. Məhəmməd Əmin bəy dosdoğmaca Vətən torpağımız olan Anadoludakı qəbrinə görə qürbətdə deyil ki?.. Dövlətin, cəmiyyətin, ayrıca Azərbaycan insanının ona münasibətinə görə qürbətdə sayıla bilər. İndi o münasibətin ortadan qalxması üçün qımıldanmalar var və doğumunun 130 illiyinin rəsmi qeyd olunması özlüyündə müsbət təmayül olsa da, əsas olan azərbaycanlıların Məhəmməd Əmin bəyin doğru düşüncə sistemini anlamasıdır. Bu vacib amili anlayıb-anlamamaq bəsit bir yanaşma məhsulu olan Rəsulzadə-Elçibəy yolunu gedib-getməmək üzərində siyasi cinahları müəyyən etməklə olmaz. Burada onun düşüncə kodunun doğru açılışından söhbət gedir.

Azərbaycanın etnik və dini strukturunun, siyasi gələcəyinin dəqiq təyinatını vermiş Məhəmməd Əmin bəylə bağlı bircə istəyim var: onun Azərbaycan sevgisinin və Azərbaycanı tam anlamıyla tarixdən bu günə dəqiq tanıyan təfəkkürünün, düşüncə tərzinin Azərbaycan insanına, konkret Azərbaycan siyasətçilərinə köçürülməsini istərdim. Bu köçürülmənin maddiləşmiş izahı necə ola bilər? Onun hər bir hadisəyə, tarixə, etnik sistemimizə, dini düşüncəmizə, xarakterimizə baxışını sadə dillə açaraq məktəblimizə, tələbəmizə, aydınımıza, düşünmək, öyrənmək istəyən hər kəsimizə çatdırmaq vacib bir çağırışdır. Çünki o, haçansa müasirliyini itirməyəcək, onun siyasət əxlaqı hər zaman örnək olacaq, onun ən ağır şərtlərdə belə çalışqanlığına heyran qalınacaq.

 Azərbaycan çağdaş siyasi düşüncə sisteminin yaradıcısı və qoruyucusu Məhəmməd Əmin bəy, Azərbaycan xalqının, buradakı Türk etnosunun varlığının qoruyucusu isə Nuru Paşadır. Nə yazıq ki, bur xalq olaraq hər ikisinə verdiyimiz dəyər, halallıq qazanmaq əmsalına uyğun gələcək səviyyədə deyil. Bu iki nəhəng simanı bizlər qoşa qanad kimi həmişə yüksək məqamlarda, qəlbimizin baş köşəsində tutmağa yalnız borclu deyilik, həm də məhkumuq.

Məhəmməd Əmin bəy Azərbaycan tarixinə ən realist və cəsarətli qiymət verən bir düşünürdür. Azərbaycanın bir coğrafi məkan olaraq türkləşməsi hadisəsini XI-XII əsrlərdə Oğuz-Türk kütlələrinin axını faktının üzərində təhlil edərək, tarixə xəyalçı baxışı realist məcraya qaytarmışdır.

Rəsulzadə rus işğalının yaratdığı faciəli məqamların üzərindən başını qaldırıb onun Azərbaycan türklərinin müasir xarakterinin formalaşmasında müsbət rolunu oxuya bilmişdir. O, Türkmənçaya sadəcə mexaniki ayrılma hadisəsi olaraq deyil, xalqın bir hissəsinin çağdaşlığa açılan şansı kimi qiymət verən ilk siyasətçidir.

Rəsulzadə fərqli adlarla adlandırılan, hətta bəzən dini kimliyi ilə tanıdılan xalqımıza siyasi və etnik adını qaytara bilmişdir.

Rəsulzadə qan, vicdan və əməl anlayışlarının sintezini bayrağa köçürə bildi. Bu dövlətin əsas məsuliyyətinin aparıcı etnos olan türklərin üzərində olduğunu, türklərin də digər xalqların hüquq və azadlıqlarının demokratik və unitar dövlət çatısı altında qorunmasında məsuliyyət daşıdığını vurğuladı. Müasirliyə birləşdirici çalar gətirərək, milli obrazda, İslam inanc dəyərləri ilə çağdaş əməllə yaşamağın qaçılmaz olduğunu söylədi. İmansız bir cəmiyyətin sağlam dövlət düşüncəsini bünyəsində daşıya bilməyəcəyini üçüncü rəngdə əks etdirdi. Elə bir real sintez yaratdı ki, bununla Azərbaycan dövlətinin, Azərbaycan vətəndaşının ideal kimi götürüləcək xarakterinin qalıcı forması müəyyənləşmiş oldu. Bu üç mənanı içində birləşdirməyən kimsənin Azərbaycan təsəvvürlərində bir natamamlıq olacağının işarəsini verdi.

Rəsulzadə bir siyasi lider olaraq on səkkiz ay yaşaması mümkün olan bir milli dövlətin gələcəkdə yenidən yaşaması üçün beynəlxalq sertifikat aldı, mülkiyyət kağızını təsdiqlətdi. Və bu hüdudları Kommunist Rusiyası nə qədər azaltmağa çalışsa da, ümumi sənədi silməyi bacarmadı.

Rəsulzadə hətta Hitler Almaniyasının işğalçılıq eyforiyası çağında belə Azərbaycanın müstəqillik haqqını masaya yatırmağı bacarmışdı.

Rəsulzadə milli dövlətlə sosial dövlətin vəhdətini Milli Təsanüd konsepsiyasında ortaya qoydu. Özünün ideoloji baxışlarında çevik dəyişiklik edə bilən, insanı hər cür ideologiyanın üzərində görən siyasət anlayışını təqdim etdi. Azərbaycanın müasir dövlət modelinin Milli Təsanüd təməlində qurulmasının istiqamətlərini nəzəri baxımdan əsaslandıra bildi.

Məhəmməd Əmin bəyin ədəbi-siyasi düşüncəsinin mühüm əsəri olan “Əsrimizin Siyavuşu” Turan-İran mədəniyyət dairəsinin bir sintezi kimi Azərbaycanın gələcəyinin dəqiq təyinatını izah etdi.

Azərbaycan legionunu təşkilatlandırdı, Türkiyədə Azərbaycan Kültür Dərnəyini qurdu, qəzetlər, jurnallar nəşr edərək Azərbaycan davasını, onun müstəqillik savaşını hər məqamda canlı tutdu.

Bir aydınla praktik siyasətçinin məsuliyyət fərqləri böyük. “Mən yazmışdım” demək, hələ bir fikrin real həyatda gerçəkləşdirilməsi mənasına gəlməz. Praktik siyasətdə yazılanların gerçəkləşdirilməsi yüzlərlə əngəllərlə qarşılaşa bilər. Aydın üçün kəlləni vermək riski siyasətçidən qat-qat azdır. Yazdığının məsuliyyəti vicdani sərhədlərin içində yekunlaşır. Siyasətçinin hansısa tarixi məqamda etdiyi və ya etmədiyi milyonlarla insanın, bir millətin, bəzən də bəşəriyyətin çöküşünə və ya qalxışına səbəb ola bilir. Ona görə də aydın obrazında təqdim olunan insanları siyasətçilərlə müqayisə edərkən bu məqamları diqqətdən qaçırmamalıyıq. Azərbaycanda son yüzilin ayrıca fikir istehsalçısı olan aydınları olub: Axundov, Seyyid Əzim, Zərdabi, Ağaoğlu, Hüseynzadə, Mirzə Cəlil və daha kimlər. Rəsulzadə ona görə keçmişin və indinin hər bir aydınının və siyasətçisinin fövqündə dayanır ki, həm tarix-indi-gələcək müstəvisində doğru mühakiməsi olan aydın, həm də realist düşünən siyasətçi kimliyini birləşdirən bəlkə də tək bir simadır.

Bu kiçik yazıda mən Məhəmməd Əmin bəyi necə sevməkdən danışmıram. İnsan duyğularının içinə girmək bizim həddimiz deyil. Onu necə anlamaqdan, anlatmaqdan danışıram. Azərbaycanı onun qədər sevmək, doğru düşünmək, düşündüklərini yılmadan, usanmadan yazmaq, hərəkət etmək və bütün bunların axarında da insan dürüstlüyünü itirməmək yetərlidir Rəsulzadəyə bənzəmək üçün.

Hər bir doğru düşünən azərbaycanlının öz Məhəmməd Əmin Rəsulzadəsi olmalıdır. Çünki doğru düşünən azərbaycanlı həm də Məhəmməd Əmin Rəsulzadəni öz obrazında yaşadan azərbaycanlıdır.

Bu anlatdığım da mənim Rəsulzadəm idi...


loading...
loading...
200 il yaşamağın sirrini kəşf edən 11 dəfə Həccdə olan 83 yaşlı kişinin möcüzəsi + VİDEO
Polisdən qaçan oğrular bu cür yaxalandı - MARAQLI...+ VİDEO
“İlham Əliyev Cavid Qurbanovu buna görə təriflədi…”
"Mən özüm münaqişədən sonra Yerevanda 3 dəfə mətbuat konfransı keçirmişəm və..."
İngiltərə Kraliçasından iş elanı: Rəqəmsal texnologiya mütəxəssisi axtarır...
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
Qərb Rusiyaya “misli görünməmiş hücum” planlaşdırır: Həm də “Qələbə Günü”ndə...
Gündəm
“Azərbaycan qavrayış problemi yaşayır” – İrəvan təhqir etdi və hədələdi...
Maraqlı
Təcavüzçünü öldürən qadınlar bundan sonra cəza almayacaq - İlginc özünümüdafiə...
Cəmiyyət
“Fərizənin atası həyat yoldaşından sonra bu təkliklə yaşamağa çalışır...”
Cəmiyyət
“Psixoloqa dedim ki, ay zalım oğlu, o, özünü pulsuzluğun ucbatından öldürür, sizin də qəbulunuz əlli manatdı...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Gəlin qardaşının qayınatası ilə bir yataqda yaxalandı" - Bakıda ŞOK OLAY - VİDEO
Pərvin Abıyeva: “Mənim üçün sevgidə yataq...” - VİDEO
İnsanların çoxu bu məsələdə seksdən daha çox həzz alır - Alimlərdən inanılmaz tədqiqat
Bacısını efirə çıxartdı, əri zəng edib dalaşdı - Gərgin anlar
Deputat keçmiş baş nazirin qızını 3 dəfə zorladı - atası susmağı tələb etdi...- RƏZALƏT
"Milli Məclisin Gəncəyə köçürülməsi həm Bakını fəlakətdən qurtarar, həm də..."
Xoşqədəm ATV və ANS-dəki - MƏVACİBİNİ AÇIQLADI
Tolik Damla ilə bağlı şok video yaydı: “Bəlkə də buna görə mənimlə düşmən olacaqsan” - VİDEO
"Zaur məni çağırmışdı oxumağa, çağırmamışdı ki, deyə ki, Elnarə ev tikdirir..." - İRAD
Azərbaycanda bu ərazilərdə 8-9 ballıq zəlzələlər ola bilər
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247