Xəbər lenti
25/01/2021 [23:52]:
"Nə qədər sevilsəm də insanların qərəzi bitmir, hələ də məni qəbul etməyənlər var"
25/01/2021 [23:43]:
“Prezidentlikdən sonra şərabçılıq sahəsində çalışa bilərəm” - Putin
25/01/2021 [23:41]:
“Navalnını dəstəkləyirik, çünki Putinin düşmənidir”
25/01/2021 [23:33]:
“ABŞ Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh quruculuğu prosesinə töhfə verə bilər”
25/01/2021 [23:27]:
İşğaldan azad olunmuş ərazilərin topoqrafik xəritələri hazırlanır
25/01/2021 [22:44]:
ATƏT Dağlıq Qarabağın status məsələsini yersiz qabardır - Hikmət Hacıyev
25/01/2021 [22:41]:
Xırdalandakı partlayışda yaralananların şəxsiyyəti məlum oldu - SİYAHI
25/01/2021 [22:37]:
Bayden transgenderlərin ABŞ ordusunda xidmətinə icazə verdi
25/01/2021 [22:37]:
"Bizim görüşümüz çox olub, hər dəfə görüşəndə Niyaməddin müəllim şoka düşüb..."
25/01/2021 [22:36]:
Tankçılar general Həzi Aslanovun ata ocağını ziyarət edib - FOTOLAR
25/01/2021 [21:58]:
"Niyə "İskəndər"lə Azərbaycan hədəflərinə zərbə endirməyiblər..?"
25/01/2021 [21:49]:
"Dəfələrlə Füzuli Rayon İcra Hakimiyyətinə müraciət etmişəm, deyiblər ki, səbr edin..."
25/01/2021 [21:40]:
Aİ-dən kənara peyvənd daşınması məhdudlaşdırılacaq
25/01/2021 [21:32]:
"TikTok" videosu çəkərkən canından oldu - DƏHŞƏT... + VİDEO
25/01/2021 [21:31]:
Qənirə Paşayeva şəhid Milli Qəhrəman Əliyar Əliyevin qızı ilə görüşüb
25/01/2021 [21:16]:
Şəhid ailələri təhsil haqqı ödəməyəcək - VİDEO
25/01/2021 [20:52]:
Azyaşlı uşaq kanalizasiya qapağını fişənglə havaya uçurtdu - VİDEO
25/01/2021 [20:48]:
Köçkünlərin yurdlarına qaytarılması üçün xüsusi proqram hazırlanacaq
25/01/2021 [20:35]:
Ortalıqda qalan erməni deputat - VİDEO
25/01/2021 [20:31]:
Eyni anda diş çıxaran uşaqlar itlə evləndirildi İLGİNC SƏBƏB
25/01/2021 [20:29]:
Nazirlər Kabineti 2021-ci il üçün prioritetləri müəyyənləşdirdi
25/01/2021 [20:24]:
Uşağın cinsiyyəti kimdən asılıdır - Oğlan olması üçün nə etməli?
25/01/2021 [20:22]:
“Navalnı da ermənipərəstdir...”-  “Kim gəlsə də,  imperializm siyasəti davam edəcək...”
25/01/2021 [20:19]:
Dağıntılar altından 6 nəfər çıxarılıb - VİDEO
25/01/2021 [20:06]:
Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisinin müavini Ermənistana "keçmiş olsun"a gəldi...
25/01/2021 [20:04]:
Füzuli rayonunun Dövlətyarlı kəndindən videogörüntülər – VİDEO
25/01/2021 [20:03]:
Ona "balina" deyənləri əzmi ilə peşiman etdi - 60 kiloqram arıqladı...+ FOTOLAR
25/01/2021 [19:54]:
"Sponsor bizə elə bir rəqəm təqdim etmişdi ki, seriala başqasını dəvət edə bilmirdik..."
25/01/2021 [19:34]:
FHN Xırdalandakı partlayışla bağlı məlumat yayıb
25/01/2021 [19:29]:
Xırdalanda evdə partlayış olub, iki nəfər dağıntılar altından çıxarılıb - FOTO/VİDEO
25/01/2021 [19:18]:
"Yezidin taleyi"
25/01/2021 [19:15]:
"Biz sənət adamları Mədəniyyət Nazirliyinin qapısının harda olduğunu belə, bilmirik..."
25/01/2021 [19:09]:
Xırdalanda partlayış olub
25/01/2021 [19:08]:
Bakıda şirniyyatı iyrənc şəraitdə hazırlayan obyekt aşkarlandı
25/01/2021 [19:00]:
BMT-nin Baş katibi: “Son 10 ildə təbii fəlakətlər 410 mindən çox insanın həyatına son qoyub”
25/01/2021 [18:55]:
Hikmət Hacıyev mətbuat katiblərinə ustad dərsi keçdi - FOTOLAR
25/01/2021 [18:54]:
“BakuBus” Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin idarəetməsinə verildi
25/01/2021 [18:52]:
Lütfü Zadənin 100 illiyi qeyd ediləcək
25/01/2021 [18:51]:
Azərbaycanda daha 11 nəfər koronavirusdan öldü: 57 yeni yoluxma - FOTO
25/01/2021 [18:47]:
“Ordumuz torpaqlarımızı işğaldan azad etməklə, həm də regionda ekoloji terrorun qarşısını aldı”
25/01/2021 [18:12]:
Astara gömrük postunda avtomobildə 21 kq narkotik aşkar edilib
25/01/2021 [18:10]:
Rəqqasə Fatimə: “Pulları ütüləyib yığırdım” - VİDEO
25/01/2021 [18:08]:
Azərbaycan vətəndaşının Nigeriyada öldürülməsinə görə cinayət işi açılıb
25/01/2021 [18:05]:
Azərbaycanlı deputat AŞPA-da erməni həmkarına: “Azərbaycan öz torpaqlarını azad edib"
25/01/2021 [18:04]:
Putin 12 il sonra Davos İqtisadi Forumunda çıxış edəcək
25/01/2021 [18:01]:
Mağazada istifadə müddəti bitmiş ərzaqlar aşkarlandı
25/01/2021 [17:58]:
250 baş qırqovul vəhşi təbiətə buraxılıb
25/01/2021 [17:54]:
Ombudsmanın nümayəndələri Əfqan Sadıqovla görüşdü
25/01/2021 [17:53]:
Milli Məclisdə gənc ailələrin sosial vəziyyəti müzakirə ediləcək
25/01/2021 [17:51]:
AŞPA-nın vitse-prezidentləri seçilib
25/01/2021 [17:50]:
Koronavirus keçirən kişi vaksinasiyadan bir neçə saat sonra öldü - FOTO
25/01/2021 [17:33]:
Putin yanvarın 23-də Rusiyada keçirilən etiraz aksiyalarına münasibət bildirib
25/01/2021 [17:32]:
XİN Ceyhun Bayramov və Cavad Zərifin görüşünə dair məlumat yayıb
25/01/2021 [17:31]:
Füzulinin Kürdlər kəndi - VİDEO
25/01/2021 [17:10]:
“Tağıyevin açdığı qızlar məktəbini sovet ideologiyası öz prinsiplərinə uyğun olaraq bağlayıb”
25/01/2021 [17:07]:
"Kəndin başının üstündə Şuşa qayaları “Domokl qılıncı” kimi asılıbsa, Daşaltıya hücum etmək nəyə lazım idi?
25/01/2021 [17:05]:
İran XİN rəhbəri Bakıda iqtisadi layihələrdən danışdı
25/01/2021 [17:04]:
ABŞ səfiri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb
25/01/2021 [17:02]:
Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin onlayn formatda ilk iclası keçirilib
25/01/2021 [16:59]:
Rəsmi Bakı rusiyalı deputata cavab verdi - adı “qara siyahı”ya salındı
25/01/2021 [16:54]:
Bayraq sancarkən şəhid olan bölük komandiri... - FOTOLAR
25/01/2021 [16:47]:
Aygün Kazımovanı arxada qoydu, vərəmə tutuldu, 31 yaşında Amerikada güllələndi...
25/01/2021 [16:35]:
Şəhid ailələri və müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərin 5 ilə mənzillə təminatı üzrə işlər görüləcək
25/01/2021 [16:33]:
“Azərbaycan mətbuatı qollarına bağlanmış zəncirdən xilas olmalıdır”
25/01/2021 [16:28]:
Sahibkar ölkə başçısından kömək istədi
25/01/2021 [16:25]:
DSMF sədri: “6500-dən artıq saxta əlillik işi ləğv edilib”
25/01/2021 [16:25]:
DSMF-nin İdarə Heyətinin sədri: “Son iki ildə 570 milyon manat həcmində vəsait dövlət büdcəsinə geri qaytarılıb”
25/01/2021 [16:20]:
Putinə gizli sarayı ilə bağlı sual verildi: “Mənə məxsus deyil”
25/01/2021 [16:09]:
İran XİN rəhbəri Bakıda iqtisadi layihələrdən danışdı
25/01/2021 [16:08]:
Dövlət qulluğuna qəbul olmaq istəyənlərin nəzərinə! - Yeni Müsabiqə
25/01/2021 [16:04]:
Mehriban Əliyeva yenidən Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının prezidenti seçilib
25/01/2021 [16:00]:
Qafqazda yeni nizamın arxitektoru: Azərbaycanın qlobal strategiyası və onun konseptual əsasları
25/01/2021 [15:46]:
15 prokurorluq işçisinə töhmət verilib, 8-i vəzifədən azad edilib
25/01/2021 [15:42]:
Xəstəxana direktorunun tutulmasının əməliyyat görüntüləri yayıldı - VİDEO
25/01/2021 [15:37]:
“Dedilər bizi bələdçilər satıb, amma onlardan biri qardaşım idi, döyüşdə şəhid oldu...”
25/01/2021 [15:32]:
Mutasiyalı virusun ilk görüntüsü yayıldı
25/01/2021 [15:31]:
BDU Çinin Anhui Universiteti ilə əməkdaşlıq edəcək
25/01/2021 [15:25]:
Azərbaycan Livana NOTA VERİB
25/01/2021 [15:23]:
Türkiyədə 117 yaşlı nənə əsgərlər üçün 115 cüt corab toxuyub - VİDEO
25/01/2021 [15:17]:
Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsi yaz sessiyasında ilk iclasını videoformatda keçirib
Bütün arxiv bir sırada
26/11/2020 [15:24] - Araşdırma - ( 3396 dəfə baxılıb)

Ə.M.Topçubaşovun Fransanı inandırmaq cəhdləri... - Nəsiman Yaqublunun araşdırması



Fransa Senatının ermənipərəst mövqedə dayanması Azərbaycan xalqının hər bir vətəndaşında narazılıq doğurub.Dünyada demokrtaiyanın inkişafında xidmətləri olan, yaratdığı qanunlarla Avropanın inkişafına ciddi töhfələr verən Fransa indi bir dəstə erməninin girovuna çevrilərək tarixi nüfuzuna ləkə salır.Lakin tarixi faktlara diqqət yetirdikdə Fransanın belə “etibarsızlığının” şahidi ola bilərik.Bununla əlaqədar Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi Ə.M.Topçubaşovun Fransadakı fəaliyyətinin bəzi məqamlarını oxuculara təqdim edirəm.

Ə.M.Topçubaşovun və onun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətinin Parisə buraxılmaması onlarda və Azərbaycan hökumətində narahatlıq yaradırdı. Ə.M.Topçubaşovun 1919-cu ilin 22 fevralında göndərdiyi teleqramda yazılırdı: “Konstantinopoldan Bakıya − İngilis Qərargahına teleqramma. Hökumətin sədrinə çatdırmağı xahiş edirəm ki, icazə verilmədiyindən hələ Parisə gedə bilməmişəm”.
Ə.M.Topçubaşovun Azərbaycan Nazirlər Sovetinin Sədri F.X.Xoyskiyə yazdığı 1919-cu il, 17 mart tarixli məktubundan məlum olur ki, Müttəfiq qüvvələrin təmsilçiləri Azərbaycan Nümayəndə Heyətinin Paris Sülh Konfransına getməsinə maneçilik yaradırlar. Fransa rəsmiləri ilə aparılan danışıqlar nəticəsində martın 29-da Azərbaycan Nümayəndə Heyətindən yalnız 2,yaxud 3 nəfərin Parisə getməsinə icazə verildiyi bildirilir.
Azərbaycan Nümayəndə Heyətinin Parisə − Sülh Konfransına getməsi ciddi problemə çevrilmişdi. İngilis nümayəndəliyi Ə.M.Topçubaşovun Londona getməsinə də icazə vermir, Fransa nümayəndəliyi isə yalnız fransızların müəyyən etdikləri 3 nəfərin Parisə getməyinə razılaşırdı.
Həmin dövrdə gözlənilmədən Azərbaycan Nümayəndə Heyətinin Parisə getməsi mümkün olur. ABŞ prezidenti Vudro Vilsonun rəsmi şəkildə Versal konfransında Qafqaz məsələsini qoymasını nəzərə alıb, nümayəndələrin Parisə getməsinə icazə verildi.
Azərbaycan Nümayəndə Heyəti Parisə gəldiyi ilk gündən gərgin fəaliyyətə başladı. İlk görülən işlərdən biri Ə.M.Topçubaşov, Ə.Ağayev və C.Hacıbəylinin birgə hazırladıqları “Qafqaz Azərbaycanı Respublikasının Paris Sülh Konfransına memorandumu” adlı sənədin fransız və ingilis dillərində nəşrə hazırlanması oldu. Azərbaycanın tanıdılması baxımından nümayəndə heyətinin hazırladığı “Qafqaz Azərbaycanı əhalisinin etnik və antropoloji tərkibi”, “Qafqaz Azərbaycanının iqtisadi və maliyyə vəziyyəti” adlı sənədlər də (sonradan kitabça kimi nəşr olundu) əhəmiyyətli rol oynadı.
1919-cu ilin may ayında Ə.M.Topçubaşovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Polşa, Gürcüstan, Dağlılar Respublikası, Ermənistan və İran nümayəndə heyətləri ilə görüşmüşdülər (qısa müddətdə).
Eyni zamanda nümayəndə heyəti 12 informasiya bülleteni hazırlayıb nəşr etdi.
1919-cu ilin sonunda C.Hacıbəylinin fransız jurnalı olan “Revyu dyu Mond Myuzyulman”da “İlk müsəlman respublikası Azərbaycan” məqaləsi çap olundu. Bu məqalədə Azərbaycanın tarixi coğrafiyası və inkişafı işıqlandırılırdı.
Nümayəndə heyətinin nəşr etdiyi bülletenlərdə erməni işğalçılarının Naxçıvanda azərbaycanlıları sıxışdırması, Ermənistandakı müsəlman əhalinin vəziyyəti, general Denikinin Qafqaza doğru irəliləməsi (Bülleten №3) ilə bağlı yazılar çap edilib.
Bülletenin 7-ci sayında Britaniya siyasi xadimi S.Lidellin Bakıya səfəri və sonda Rusiya, eləcə də dünya mətbuatının Azərbaycanla bağlı məlumatların icmalı verilib.
Bülletenin 9-cu sayında 1919-cu ilin dekabrında Bakıda keçirilən Azərbaycan-İran konfransı haqqında məlumat və Azərbaycan Cümhuriyyətinin bir illik fəaliyyəti haqqında yazılar vardır.
Bülletenin 10-cu sayında Rusiyanın Xarici İşlər Komissarı Çiçerinin F.Xoyskiyə 1920-ci ilin yanvarın 2-də göndərdiyi nota haqqında məlumat, Parisdə Zaqafqaziya ilə bağlı keçirilən konfransın materialları, Azərbaycanın cənub-qərbində qaçqınların vəziyyəti ilə bağlı yazılar dərc olunub.
Bülletenin 11-ci sayında Azərbaycanın xarici ölkələr tərəfindən tanınması ilə bağlı materiallar, 12-ci sayda isə Qars hadisələri ilə bağlı məlumatlar, F.X.Xoyskinin Ermənistanın Xarici İşlər nazirinə notası, Çiçerinə isə üçüncü notası çap edilib.
Qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan nümayəndə heyətinin fransız dilində hazırladığı mətnlərin tərtibində və redaktəsində fransız şərqşünası Lyusen Byuvanın (1877-1942) böyük rolu olmuşdu.

1920-ci ilin aprelin 27-də Azərbaycan bolşeviklər tərəfindən işğal edildi. Həmin dövrdə − mayın əvvəlində Azərbaycan Nümayəndə Heyəti Sau-Remo konfransından Parisə yenicə qayıtmışdı. Mayın 3-də Ə.M.Topçubaşov fransız hökumətindən baş verən hadisələri öyrənmək üçün Azərbaycan hökumətinə teleqram göndərməyi xahiş etdi. O, yalnız mayın ikinci yarısında Tiflisdə olan Azərbaycan hökuməti rəhbərliyi ilə əlaqə saxlaya bildi.
1920-ci ilin iyunun 30-da Ə.M.Topçubaşov Londonda bolşevik ticarət nümayəndəsi L.Krasinlə sənəd imzalayan Antanta Ali Şurasının sədri Klemansoya nota göndərir.
İyulun 4-də Ə.M.Topçubaşov Belçikanın Spa şəhərində keçirilən Sülh konfransının sədri, İngiltərənin Baş Naziri Lloyd Corca xüsusi nota göndərdi. Həmin notada Azərbaycan xalqının bolşevizmdən xilas olması vacibliyini vurğulayırdı.
1920-ci ilin oktyabrın 8-də Ə.M.Topçubaşov Fransa Nazirlər Şurasının sədri və Xarici İşlər Naziri Klemansoya nota göndərir. O, bu notada əsas diqqəti Azərbaycanın zəngin təbiətinə, Xəzərin neftinə yönəldir və Parisin Azərbaycandakı müqavimət hərəkatına silahla kömək edəcəyi təqdirdə bu ölkənin Fransa üçün əhəmiyyətli bazar rolunu oynaya biləcəyini nəzərə çatdırır.
Ə.M.Topçubaşov göndərdiyi notalara əhəmiyyət verilmədiyini görüb, oktyabrın 9-da Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin Baş katibi Filip Berteloya, ona Azərbaycanda yaranmış vəziyyəti izah etmək üçün şərait yaradılması xahişi ilə müraciət edir. Bu müraciət əsasında Bertelo özü yox, Xarici İşlər Nazirliyinin siyasi və iqtisadiyyat departamentinin direktor müavini Laroş onunla görüşür. Ə.M.Topçubaşov görüşdə Qafqaza xüsusi hərbi missiyanın göndərilməsini, Azərbaycanda silahlı üsyanın hazırlanmasında rol oynamağı və bunun müqabilində Fransaya Azərbaycanın neft müəssisələrinin müəyyən payının verilməsini vəd edir.
Oktyabrın 27-də Fransa Xarici İşlər Nazirliyində olan Ə.M.Topçubaşov Dağıstanda və Azərbaycandakı üsyançılara Parisdən silah göndərilməsi vacibliyini bildirir.
Sonradan Fransanın, eləcə də digər Avropa dövlətlərinin Sovet Rusiyasına (1922-ci ildən SSRİ-yə) olan münasibətində yumşalma hiss edilməyə başladı. Bu yumşalma mühacirlərin həm vəziyyətini, həm də mübarizəsini çətinləşdirirdi. Bunu Ə.M.Topçubaşovun yaxın dostlarına yazdığı məktublardan oxumaq mümkündür.
Ə.M.Topçubaşov Azərbaycanın bolşeviklər tərəfindən işğalı faktı ilə razılaşmayıb, mühacirətdə çətin mübarizə aparırdı. O, ilk öncə azərbaycanlı mühacirlərin birliyinə çalışır, Qafqaz xalqlarının birgə fəaliyyətini istiqamətləndirən qurumların, təşkilatların formalaşmasında önəmli rol oynayırdı.
Ə.M.Topçubaşov 1920-ci ilin 15 iyulunda Belçikanın Spa şəhərindən C.Hacıbəyliyə yazdığı məktubda nota verdiklərini, İtaliyanın, Belçikanın, Polşanın Xarici İşlər Nazirləri ilə görüşdüklərini yazır.
1920-ci illərdə Fransa hökuməti işğalçı xarakterli sovet dövlətini tanıyan ilk dövlətlərdən oldu.
Ə.M.Topçubaşov 1934-cü ilin noyabrın 8-də Parisdə dünyasını dəyişmişdir. Onun məzarı Paris yaxınlığındakı Sen-Klu qəbiristanlığındadır.

loading...
"TikTok" videosu çəkərkən canından oldu - DƏHŞƏT... + VİDEO
Azyaşlı uşaq kanalizasiya qapağını fişənglə havaya uçurtdu - VİDEO
Eyni anda diş çıxaran uşaqlar itlə evləndirildi İLGİNC SƏBƏB
Ona "balina" deyənləri əzmi ilə peşiman etdi - 60 kiloqram arıqladı...+ FOTOLAR
“Tağıyevin açdığı qızlar məktəbini sovet ideologiyası öz prinsiplərinə uyğun olaraq bağlayıb”
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
"Bizim görüşümüz çox olub, hər dəfə görüşəndə Niyaməddin müəllim şoka düşüb..."
Cəmiyyət
"Sponsor bizə elə bir rəqəm təqdim etmişdi ki, seriala başqasını dəvət edə bilmirdik..."
Cəmiyyət
Hikmət Hacıyev mətbuat katiblərinə ustad dərsi keçdi - FOTOLAR
Köşə
"Kəndin başının üstündə Şuşa qayaları “Domokl qılıncı” kimi asılıbsa, Daşaltıya hücum etmək nəyə lazım idi?
Cəmiyyət
“Ermənilər kim olub ki, onları qapımızda işlədib, ciblərinə pendir-çörək qoyurduq...”

Yazar
Ədalət Verdiyev
"Kəndin başının üstündə Şuşa qayaları “Domokl qılıncı” kimi asılıbsa, Daşaltıya hücum etmək nəyə lazım idi?
İlham İsmayıl
"Moskvada ermənilər restorana getməyə utanırlar ki, azərbaycanlılarla rastlaşmasınlar"
Elgün MƏNSİMOV
İdeal olmaq üçün deyil, normal olmaq üçün səylərimizi əsirgəməməliyik...
Seymur Verdizadə
İnsanlar vaksinə deyil, Oqtay Şirəliyevə inanmır...
Həftənin ən çox oxunanları
"Təyyarəyə, yaxşı kı, bomba yüklənməmişdi, yoxsa Sumqayıta bomba da ata bilərdim..."
"Moskvada ermənilər restorana getməyə utanırlar ki, azərbaycanlılarla rastlaşmasınlar"
"Bakıda qətlə yetirilən günahsız insanların ruhları qarşısında baş əyirəm" - Paşinyan
"Bəylər Eyyubovun və Ramil Usubovun Pirşağıdakı bağlarında pilləkən və qapı hazırlamışam"
Ermənilər Kəlbəcərdə Azərbaycan maşınlarının yolunu bağladı- Əraziyə ordu yeridildi...-VİDEO
"Bu peyvəndin həmin şəxslərə vurulması yolverilməzdir və..." - XƏBƏRDARLIQ
Pərvindən yayılan porno videoya REAKSİYA - "Sənin nəslini "stroy"a düzəcəm..." + VİDEO
"Hər ilana görə Zooparka 70 manat cərimə ödənildi" - “Qaraca qız” filminin Xədicəsi...
"Oqtay Şirəliyevə vurulan iynənin ucu dəyişdirilib yarısı da mənə vurulsaydı..." - FOTOLAR
"Mən müdir zad hərləmirəm, birinci və axırıncı dəfə olsun ki, mənimlə bu tonda danışırsan...”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2021
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247
X 1xbet
{literal} {/literal}