Xəbər lenti
14/11/2019 [14:57]:
Bu dünya ulduzu 13 ildir mobil telefondan istifadə etmir
14/11/2019 [14:57]:
Tanınmış aktrisanın səhnədə vəziyyəti pisləşdi, xəstəxanaya qaldırıldı
14/11/2019 [14:55]:
Türkiyə prezidenti Allahşükür Paşazadəni təbrik edib
14/11/2019 [14:52]:
Türkiyədə hərbi hissədə partlayış: 17 nəfər xəsarət aldı
14/11/2019 [14:50]:
Ermənistanlı 3 qat dünya çempionu Moskvada güllələnib
14/11/2019 [14:48]:
Külli miqdarda aksiz markası olmayan spirtli içkilər aşkarlanıb - FOTO
14/11/2019 [14:46]:
Şamaxıda dörd uşaq anasını zorlamaq istəyənlər məhkəmə qarşısında
14/11/2019 [14:41]:
“18 yaşına çatmayan əlillərə ayrılan müavinətlər daha da artırılsın” - VİDEO
14/11/2019 [14:38]:
“İnsanlar adi qaydada pul qazanmaq imkanından məhrumdurlar”
14/11/2019 [14:30]:
Vladimir Putin Allahşükür Paşazadəni təltif edib
14/11/2019 [14:28]:
Serialın başıbağlı obrazını bu halda görməmisiniz - Dekolte, qısa ətək və başqa açıq-saçıq fotoları
14/11/2019 [14:27]:
Kəlbəcərdə 3 erməni Tərtər  dərəsinə yuvarlanıb öldü...
14/11/2019 [14:26]:
“Qulaqlarınız daha çox nəzərə çarpır” - vitse-spiker
14/11/2019 [14:24]:
Prezident təqaüdçüləri solo konsertlə çıxış edəcəklər
14/11/2019 [14:17]:
Yaşlı qadın Medvedevin qarşısında diz çökdü - VİDEO
14/11/2019 [14:15]:
Nursultan Nazarbayevin qızı Ermənistana getdi
14/11/2019 [14:11]:
“Azərbaycanda nağdlaşdırılan vəsait azalıb”
14/11/2019 [14:08]:
Bərdədə üçotaqlı ev külə döndü - FOTO
14/11/2019 [14:06]:
BDU-da “Cybernetic19” adlı təlim keçirilib
14/11/2019 [13:59]:
“Bütün tarixi abidələrimiz, qəbirlərimiz, o cümlədən məscidlərimiz ermənilər tərəfindən dağıdılıb”
14/11/2019 [13:52]:
“YPG ilə əməkdaşlığımız davam edəcək...” - ABŞ müdafiə nazirindən qalmaqallı açıqlama...
14/11/2019 [13:50]:
Təhsil Nazirliyi: Nöqsanlara yol verən yeddi nəfərə töhmət verilib
14/11/2019 [13:25]:
Hava yağmurlu olacaq
14/11/2019 [13:22]:
Sağlam yaşamaq necə qidalanmağımızdan asılıdır: Satan da bizik, alan da...
14/11/2019 [13:19]:
Bakı alpaqut Turan döyüş sənəti üzrə ikinci dünya çempionatına ev sahibliyi edəcək
14/11/2019 [13:17]:
Qardaşı İlham Həsənin saxlanılmadığını deyir
14/11/2019 [13:17]:
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 30 nəfər saxlanılmışdır
14/11/2019 [13:10]:
Azərbaycanda şəkərli diabet xəstəsi olan uşaqların sayı açıqlandı
14/11/2019 [13:08]:
Deputat müğənniləri hədəf aldı: "Bir toya 15 minə gedirlər, 30 manat vergi ödəyirlər"
14/11/2019 [13:06]:
“Dövlət-din münasibətlərinin əsasını Ulu öndər Heydər Əliyev qoyub”
14/11/2019 [13:03]:
Patriarx Kirill: “Ənənəvi dinlərə qarşı əsl müharibə gedir”
14/11/2019 [12:57]:
“Vergilər Məcəlləsinə 162 dəyişikliyin edilməsi nəzərdə tutulub”
14/11/2019 [12:55]:
“Nar”ın sosial layihəsi nüfuzlu beynəlxalq müsabiqədə qalib oldu - VİDEO
14/11/2019 [12:52]:
UNEC İsralin ali təhsil müəssisəsi ilə əməkdaşlığa başlayır - FOTO
14/11/2019 [12:49]:
Tanınmış vəkil bəzi soydaşlarımızın Almaniyada həbs olunma xəbərindən danışdı
14/11/2019 [12:47]:
Nazir Kürdəmirdə, müavinləri Ucar və Zərdabda qəbul keçirəcək
14/11/2019 [12:47]:
“Xocalı parkları” genişlənməlidir” – “Cinayətkarlar beynəlxalq tribunala cəlb edilməlidir”
14/11/2019 [12:38]:
“Azərbaycanda bütün dinlərin nümayəndələri sərbəst yaşayır, fəaliyyət göstərir, öz dini ayinlərini icra edir”
14/11/2019 [12:37]:
"Qeyri-maddi Mədəni İrs" siyahısına salınmış milli kəlağayı sənətinin gənclər arasında təbliği” adlı layihənin açılışı keçirilib - FOTO
14/11/2019 [12:32]:
"Müğənni çılpaq geyimiylə, onu saxlayanla yox, ifasıyla gündəmə gəlməlidir..."
14/11/2019 [12:31]:
"Putin, türk diplomatın mesajını eşit!..-  Uduzmazsan!.."
14/11/2019 [12:29]:
İki vəzifəli şəxsə korrupsiyaya görə cinayət işi açıldı
14/11/2019 [12:26]:
ADU-nun rektoru ÇXR Pekin Bələdiyyəsinin Təhsil Komissiyası nümayəndə heyəti ilə görüşüb - FOTO
14/11/2019 [12:11]:
Bir qrup şəhid ailəsi və müharibə əlilinə mənzillərin sənədləri təqdim edilib - FOTO
14/11/2019 [12:01]:
“Azəristilik” rəsmisi: "Bakıda bütün binaların istiliklə təminatı mümkün deyil"
14/11/2019 [11:59]:
“Radikal müxalifətə başçılıq edənlərin təfəkkürü dünyada baş verən prosesləri yamsılamaqdan o yana keçmir”
14/11/2019 [11:56]:
İstanbulda yemək növbəsi gözləyən kişinin güllələnməsi kameraya düşdü - VİDEO
14/11/2019 [11:53]:
Prezident İlham Əliyev Allahşükür Paşazadəyə “Heydər Əliyev” ordenini təqdim edib
14/11/2019 [11:50]:
Azərbaycanın Energetika naziri Qazaxıstana səfər edəcək
14/11/2019 [11:49]:
SECO Vergilər Nazirliyi ilə əməkdaşlığı genişləndirəcək - FOTO
14/11/2019 [11:45]:
“Azəristiliktəchizat”: "İstilik maya dəyərindən ucuz satılır"
14/11/2019 [11:31]:
Evlənmək istəyən 19 nəfərdə QİÇS aşkarlandı
14/11/2019 [11:18]:
"Bir il fəaliyyətdə olmağımıza baxmayraq artıq bizə 1500-2000 müraciət daxil olub"
14/11/2019 [11:17]:
Mingəçevirdə 4 qonşusunun evindən oğurluq edən şəxs saxlanılıb - FOTOLAR
14/11/2019 [11:12]:
Dünya dini liderlərinin II Bakı Sammiti başlayıb
14/11/2019 [11:10]:
Sevgilisini öldürüb çamadana qoydu, meşədə basdırdı
14/11/2019 [11:03]:
Kollecdə dəhşət - Tələbə yoldaşlarını güllələyən gənc intihar etdi - VİDEO
14/11/2019 [11:02]:
“Mənə ev tikdirib, qızımı əməliyyat etdirdi” - Mehriban xanımın növbəti xeyirxahlığı
14/11/2019 [10:59]:
“Bəzən radio aparıcıları çox yersiz hərəkətlər edirlər”
14/11/2019 [10:56]:
Xalq artisti 2 milyon insanı təhqir etdi: "Zir-zibil istəmirəm" - VİDEO
14/11/2019 [10:52]:
29 azərbaycanlı İŞİD-çi ölkəmizə deportasiya edilir
14/11/2019 [10:52]:
İsraildə insulin iynəsini əvəz edəcək kapsul yaradıldı
14/11/2019 [10:50]:
Kişiyə yeni cinsi orqan köçürüldü - Dünyada dördüncü uğurlu əməliyyat...
14/11/2019 [10:49]:
"Karyeramda yalnız bir dəfə rəqib futbolçudan forma istəmişəm"
14/11/2019 [10:48]:
Min bir dərdin dərmanı - Jasmin çayının faydaları
14/11/2019 [10:46]:
Gürcüstanda yeni biznes ombudsman təyin olunub
14/11/2019 [10:46]:
Dizlərimiz niyə ağrıyır? - Bunlar tez-tez təkrarlanırsa, həkimə müraciət edin...
14/11/2019 [10:43]:
Vilayət Eyvazovdan yeni - TƏYİNAT
14/11/2019 [10:42]:
Sərhəddə narkotik əməliyyatı: İranlı tutuldu
14/11/2019 [10:39]:
Bakıda insanları təhqir edərək qıza hücum çəkən şəxsin döyülmə anı – YENİ VİDEO
14/11/2019 [10:31]:
Azərbaycanlı mühacir Fransada saxlanılıb
14/11/2019 [10:27]:
“Ceyran peçi” can aldı
14/11/2019 [10:26]:
“Heç bir lider Ərdoğan qədər istədiyini əldə edə bilmədi...”
14/11/2019 [10:24]:
İngilis mütəxəssislər Bakıda növbəti monitorinq apardılar
14/11/2019 [10:23]:
"Türkiyədən keçməklə Gürcüstana yol açılarsa, bu həm də Avropaya yol deməkdir..."
14/11/2019 [10:15]:
Leyla Əliyeva “Yenilməzlər” adlı beynəlxalq qala tədbirdə - FOTOLAR
14/11/2019 [10:02]:
"Senatorlar nə tarixə yeni bəzək vurmalı, nə də yeni tarix yazmamalıdırlar..."
14/11/2019 [10:00]:
Baş nazir doktoranturaya qəbul qaydalarında dəyişiklik etdi
14/11/2019 [09:28]:
32 fələstinli İsrail hava hücumlarının qurbanı oldu
14/11/2019 [08:41]:
Alimlər şam yeməyinin səhhət üçün hansı problemlər yaratdığını müəyyənləşdirdilər
Bütün arxiv bir sırada
07/10/2013 [11:18] - Köşə - ( 5604 dəfə baxılıb)

Ərazidaşdan vətəndaşa baxış

Fazil Mustafa

Günlərdir içimi rahat buraxmayan bir ifadənin açılışını verməyə çalışıram. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın hiyləgər bir təbəssümlə işlətdiyi o dəhşətli ifadəni: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi, bizim üçün Vətəndir”.  Bunu hansı zəkalı məsləhətçi hazırlamış, deyə bilmərəm, ancaq ifadə özlüyündə illərdir bir-birinə düşmən kəsilmiş iki toplumun bir dəyərə baxışının çox real ifadəsidir. Bəlkə də duyğularımıza daha sərt şəkildə düşmənin toxunması üçün cümləni belə formalaşdırmaq olardı: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi olduğuna görə itirdilər, bizim üçün Vətən olduğuna görə qazandıq”.  Acıdır, ağırdır, ancaq nə yazıq ki, dosdoğrudur. Bunu o zaman yazıram ki, Qarabağ bizim üçün bundan sonra on illər, əlli illər üçün bir siyasi mırt mövzusundan başqa hansısa dəyər ifadə etməyəcək, içi mən qarışıq uzun illər siyasi qazanın içində bişənlər cəmiyyəti duyarsız insan yığını kimi görərək “altı aya, beş ilə və ya on ilə Qarabağı qaytaracam” deyə başları bişirəcəklər. Hətta dünyada bizim meyarlarımıza tam uyğun gələn ədalət prinsipləri tam zəfər çalanda, ATƏT-in Minsk və ya Kiyev qrupu Azərbaycan üçün Qarabağı tam səmimi olaraq geri qaytarmaq istəməyə başlayanda çılpaq vücudumuzdakı o xoranı hamı açıq gözlə uzaq məsafədən görmüş olacaq. Və anlayacaqlar ki, Qarabağ bizim üçün Vətən deyilmiş, sadəcə, Ərazi imiş. Burada, bu Azərbaycanda Qarabağı Vətən kimi içində yaşadanların sayı onu Ərazi kimi görənlərin sayından qat, qat, qat azdır. Hökumətlər bir yana, ATƏT-lər bir yana, Rusiya bir yana, sadəcə, Qarabağı Vətən kimi qaytarmaq istəyən xalqın ortada olmadığını nə yazıq ki, görəcəklər.  Mən əvvəllər bunu ədəbiyyat cümlələri ilə yazırdım ki, Qarabağ deyəndə şikəstə düşünürük, ağı düşünürük, kabab yemək yeri, kurort ərazisi kimi xatırlayırıq, ancaq niyəsə Vətən kimi yox. İndi isə siyasi terminlərlə açıq yazmağa məcburam ki, Azərbaycanın bundan sonra qalan Ərazilərinə Vətən kimi baxacaq düşünən insan çox, çox, çox azdır. Ən çox da bu fikrə iki ay öncə Bakıda helikopterlə Ağdama səfər edərkən Kür çayı boyunca torpaqlarımızı seyr edərkən gəldim. Hər yan baxımsız, verimsiz, şoranlaşmış Ərazi kimi görünürdü, insan sevgisinin və qayğısının hopduğu Vətən kimi görünmürdü.  “Vətən daşı olmayandan,  Olmaz ölkə vətəndaşı”.  Müəllifini xatırlaya bilmədim, bildiyim o ki, yaddaşımda ilişib qalmışsa və tez-tez bu şeir misraları məktəblilərin yazdığı inşalarda xatırlanırsa, maraqlı sayıla bilər. Bizdə “daş” sözünü bir sıra əsas sözlərə əlavə etməklə xeyli söz yarada biliblər: Vətəndaş, Yoldaş, Sirdaş, Məsləkdaş, Yurddaş, Silahdaş və bu qəbildən olan sözlər. İzahlı lüğətlərdə çox güman ki, hərfi mənası Vətəndə, Yolda, Məsləkdə, Sirdə, Savaşda bir yerdə olanlar, yan-yana olanlar kimi qeyd olunacaq. Mən burada yazının məzmununa uyğun olaraq bəlkə də ilk dəfə eşidəcəyiniz Ərazidaş sözünü təqdim etmək istərdim.  Vətəndaş nə rəmzi mənada Vətənin daşıdır, nə də Vətən məfhumu ilə birləşənlər, iç-içə, yan-yana olanlardır. Vətəndaş mənim anlamımda Vətəni içində daşıyanlardır. Öz ürəyini, beynini daşıdığı kimi daşıyanlardır.  Azərbaycanda rayonlarda çox sayda tikintilər aparılır, istehsal yerləri açılır, evlər dikəldilir. Nədənsə o rayonlarda hər dəfə olanda mən dərhal dikələn binaya yox, bükülən insana baxıram. Oxşamır vətəndaşa. Qırışmış sifətində, ütüsüz geyimində, yaşmaq altından qorxu ilə baxan gözlərində vətəndaş qüruru görmürəm. Əslində bir ərazidə yaşayan Ərazidaşlarıq çoxumuz. Bəlkə də buna görə ümumi say ifadəsini gözümüzə soxmağa çalışan kimsələrə haqq qazandırmalı da olursan: “9 milyonluq Azərbaycan xalqı”, “Dünyada yaşayan 50 milyon azərbaycanlı”, “Cümhuriyyət dövründə ərazimiz 114 min kvadrat kilometr olub”, “Səfəvilər dövründə 2 milyon kvadrat kilometr ərazimiz olub”. Ancaq ərazi, ancaq rəqəmlər... Ona görə də Azərbaycanın hər yerində də, mühacirətdə də bu mənada bizlər Vətəni içimizdə daşıyanlar deyilik, Ərazini içimizdə daşıyanlarıq, sadəcə, Ərazidaşlarıq.  Qarabağa həqiqətən də Vətən kimi baxmadıq və itirdik. İndi də Vətən kimi baxmırıq və ona görə də qaytara bilmirik. Soruşarsınız ki, itirdiklərini qaytaran xalqlar varmı? Əlbəttə, var. Amma bu biz deyilik. Sadalaya bilməyəcəyəm nəyisə itirəndən sonra qaytardığımızı! Deyəcəksiniz ki, bəs müstəqillik? Qarabağsız, kimə desən bu müstəqilliyi qaytarardılar, əzizlərim!  Bakıda neftlə eroziyaya uğramış torpaq sahəsində bağ-bağat salan dostumun iş metoduna baxıram. Bir metrdən artıq çürümüş mazut qatını tamam çıxarıb atandan sonra yerinə dağ rayonlarından maşınlarla torpaq daşıdaraq doldurmuş. Əkdiyi bütün ağaclar pöhrə vermiş, güllər açmış. Bəlkə biz də bu yolu keçməliyik? Tariximizdən, xarakterimizdən nələrisə tamam çıxarıb atmalıyıq, yerinə faydalı, münbit dəyərlər doldurmalıyıq. Buna yuxarıdan (məhz yuxarıdan!!!) inqilab da demək olar, cəsarətli islahat da demək olar. Sonda Yaradanın bizə bəxş etdiyi Əraziyə “gözəlim Vətən” deyən, bioloji Ərazidaşdan siyasi Vətəndaşa çevrilən İnsan obrazlarını görmək bəlkə bizlərə də qismət ola.  Bir erməni qatilinin ifadəsinə ilk dəfədir ki, haqq qazandırmanın ağrısı ilə bu söhbətdən ayrılıram...

loading...
loading...
Pulsuz benzin üçün bunu da etdilər - MARAQLI + FOTOLAR
Bu heyvanlar da insanlar kimi yas saxlayır - MARAQLI ARAŞDIRMA
"Bu qurumun ləkələnmiş imici artıq aradan qaldırılmaqdadır və biz bunu alqışlayırıq..."
Dünyanın ilk Ebola peyvəndi təsdiqləndi
"Hökumət hələ uşaqpulu məsələsində birbaşa addımlar atılmasına hazır deyilsə, o zaman..."
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
“Heç bir lider Ərdoğan qədər istədiyini əldə edə bilmədi...”
Gündəm
“Haraya ki, türk ordusu girir, oraya hüzur, çörək, nizam gəlir”
Dünya
Beş milyon insan quraqlıq səbəbiylə qida böhranıyla üzləşəcək - BMT
Maraqlı
“Məmməd” adlı bələdçi robot  Azərbaycanın qədim qalasında işə başladı-FOTO+VİDEO
Maraqlı
Ərdoğan-Tramp görüşü öncəsi Vaşinqton küçələrindəki qeyri-adi mikroavtobus şousu...
Həftənin ən çox oxunanları
"Bu o deməkdir ki, atam yaşadığı müddətdə hərəkət edə, danışa bilməyəcək..."
"Hələ 2015-ci ildə getmək istədim, prezident dedi ki, hələ işlə, sonra Rövnəq müəllimə də demişdi ki..."
Suriya və Rusiya generalları Ərdoğanın sarayına bomba zərbələrini müzakirə edib - ŞOK
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
PKK-çı kürdlərdən Rusiya-Türkiyə hərbi patrullarına VƏHŞİ HÜCUMUN VİDEOSU...
Qalmaqallı biznesmenin maşınına bomba atıldı, cangüdənin başı qopdu - DƏHŞƏT + VİDEO
Talış kəndinə 42 erməni ailəsi qaytarıldı- Düşmən yeni savaşdan ehtiyatlanmır?..
Rusiyanın zəmanəti ilə Talışa köçürülən ermənilər...
“Onlar rus ordusunun hücumunu önləməyə qadir deyil”
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247