Xəbər lenti
03/07/2020 [22:51]:
Bərdədə avtomobil piyadanı vuraraq öldürüb
03/07/2020 [22:47]:
Bakı yenə rayonlara axın edir - FOTO
03/07/2020 [22:43]:
Daha bir həkim koronavirusdan vəfat etdi - FOTO
03/07/2020 [22:12]:
Azərbaycanın fəxri Fərman Salmanovla bağlı unikal kadrlar üzə çıxdı – VİDEO
03/07/2020 [22:10]:
Mehriban Əliyevanın göstərişi ilə daha bir şəhid ailəsinin mənzil problemi həll olundu - FOTO
03/07/2020 [22:02]:
Azərbaycanda koronavirusun ikinci dalğasının başlayacağı vaxt açıqlandı — RƏSMİ
03/07/2020 [21:41]:
“Fəxri ad davası aparan elən adamlar var ki, jurnalistikanın baş hərfindən xəbəri yoxdur"
03/07/2020 [21:20]:
Yevlaxda iki avtomobil toqquşub, xəsarət alanlar var
03/07/2020 [21:18]:
Ermənilər  separatçı rejim “polisi”nin  Laçındakı idarəsi üçün yeni bina tikməyə başladı...-FOTO 
03/07/2020 [21:15]:
Bu gün ləğv olunmuş İstanbul-Bakı-İstanbul uçuşları bərpa edilib
03/07/2020 [21:14]:
Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında buraxılış mərasimi keçirilib - FOTO
03/07/2020 [20:55]:
Heç kim məni işdən çıxarmayıb - Hüsniyədən Nuraya cavab
03/07/2020 [20:55]:
DYP postları yenidən fəaliyyətə başladı - VİDEO
03/07/2020 [20:36]:
Putin konstitusiyaya dəyişikliklər haqqında fərmanı imzalayıb
03/07/2020 [20:29]:
Pakistanın Xarici İşlər naziri koronavirusa yoluxub
03/07/2020 [20:28]:
"İlham Əliyev bütün ölkələrin pandemiya ilə üz-üzə qaldığı böhranlı şəraitdə yeni performans sərgiləyir"
03/07/2020 [20:28]:
“ASAN xidmət”də xüsusi karantin rejimi il bağlı qeyri-iş günləri məlum oldu - RƏSMİ
03/07/2020 [20:23]:
Işğalçı Ermənistan “Su-30SM” qırıcılarının  ilk döyüş təlimlərini keçirdi...-VİDEO
03/07/2020 [20:22]:
Rusiya var deyə, Qarabağ ermənilərə peşkəş edilməlidir?!
03/07/2020 [19:52]:
"Polislər və həkimlər kimi jurnalistlər də işləməlidirlər, əks təqdirdə, vəziyyət daha pis ola bilər”
03/07/2020 [19:48]:
COVID-19-a yoluxan Ukrayna Prezidentinin xanımı sağalaraq xəstəxanadan evə buraxılıb
03/07/2020 [19:47]:
Türkiyədə yeni tədris ili avqustun 31-dən başlayacaq
03/07/2020 [19:46]:
SMS-lə icazə alınmayan avtomobillərin videomüşahidə kameraları vasitəsi ilə cərimələnməsi üçün qanun layihəsi hazırlanır
03/07/2020 [19:45]:
"Rafiq müəllimin fərqli və bizim üçün doğmalığı odur ki..."
03/07/2020 [19:44]:
COVİD-19-a yoluxmuş hamilə qadınlar necə qorunmalıdır? - VİDEO
03/07/2020 [19:32]:
TƏBİB vətəndaşların səhiyyə sisteminə inanmamasına münasibət bildirdi
03/07/2020 [19:27]:
Saatlıda su problemi nəzarətə götürüldü - RƏSMİ AÇIQLAMA
03/07/2020 [19:24]:
Koronavirusdan müalicə alan baş redaktor evə buraxıldı
03/07/2020 [19:21]:
“Əlavə iqtisadi paketə ehtiyac görmürük”
03/07/2020 [19:18]:
“Sonuncu verilişə çıxıb bütün kanallara səsləndim ki, pandemiya bitməyənə qədər məni verilişlərə çağırmayın...”
03/07/2020 [19:14]:
Apteklərdə dərman çatışmazlığı var? - Prezidentin köməkçisindən cavab
03/07/2020 [19:11]:
Pandemiyadan zərər çəkən sahələrin siyahısına yenidən baxılacaq - RƏSMİ
03/07/2020 [19:04]:
Naxçıvanda 11 nəfər koronavirusdan ölüb
03/07/2020 [19:01]:
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin vəzifəsi artırıldı
03/07/2020 [19:01]:
"Sabiq deputat Musa Musayevin haça-paça mövqeli müsahibəsi diqqətimi cəlb etdi..."
03/07/2020 [19:00]:
Krediti olanlara güzəşt ediləcək? - AÇIQLAMA
03/07/2020 [18:59]:
TƏBİB sədri özəl xəstəxanalardan narazıdır - məlumatlar bizə gec daxil olur
03/07/2020 [18:57]:
Ermənistanla Qazaxıstan arasındakı müqavilə kimin xeyrinədir? 
03/07/2020 [18:47]:
“Məhəmməd Hadinin sənət idealları və müasir dövr” adlı onlayn elmi konfrans keçirilib 
03/07/2020 [18:43]:
“Onların evi tərk etməsi cinayət məsuliyyəti yaradır”
03/07/2020 [18:42]:
“Torpaq yollarla hansısa otelə gedib əylənmək bəlkə də kiminsə ölümünə səbəb olub”
03/07/2020 [18:40]:
Şahmar Mövsümov: “Testin özünün etibarlılığı 70 faizdir”
03/07/2020 [18:39]:
Metronun sərnişinləri 600 mindən 160 minədək azalıb
03/07/2020 [18:35]:
Prezident Şahin Mustafayevi bu vəzifədən azad etdi - SƏRƏNCAM
03/07/2020 [18:34]:
Zərərçəkmiş sahələrə dövlət dəstəyini davam etdirəcək - Prezidentin köməkçisi
03/07/2020 [18:32]:
Ədalət Vəliyev və Arzuxan Əlizadə arasında görüş keçirilib
03/07/2020 [18:19]:
Hazırda əsas diqqət mağaza və marketlərə yönəlib - Prezidentin köməkçisi
03/07/2020 [18:17]:
TƏBİB vəziyyətin normallaşmasının şərtini açıqladı
03/07/2020 [18:15]:
TƏBİB sədri: "Bütün tibb personalı içərisində yoluxma göstəricisi 8%-dir"
03/07/2020 [18:07]:
“Vaxtımızı səmərəli keçirmək üçün muğamımızı amerikalılara tanıtmağa qərar verdik...”
03/07/2020 [18:02]:
“Şəhərlərarası gediş-gəlişin açılması məqbul deyil” - Şahmar Mövsümov
03/07/2020 [17:59]:
Ermənistanın xarici işlər naziri Azərbaycan ərazisinə gəldi
03/07/2020 [17:56]:
Bölgələr üzrə koronavirusa yoluxma faizi açıqlanıb
03/07/2020 [17:55]:
TƏBİB xaricdən bir sıra məşhur həkimlər dəvət edib
03/07/2020 [17:52]:
Prezidentin köməkçisindən 190 manatlıq ödəmələrlə bağlı AÇIQLAMA
03/07/2020 [17:31]:
Azərbaycanda bir yasda 84 nəfər koronavirusa yoluxub
03/07/2020 [17:28]:
Baş prokuror Türkiyənin ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb - FOTO
03/07/2020 [17:27]:
Elektrik qatarları həftəsonu hərəkətdə olmayacaq
03/07/2020 [17:25]:
“Onun düşüncəsi ancaq xeyirxahlıqdı ki, kiməsə nəsə kömək etsin...”
03/07/2020 [17:24]:
“Caspian European Club”un təşəbbüsü ilə Anar Bağırovun onlayn dəyirmi masa formatında görüşü keçirildi
03/07/2020 [17:23]:
“Hamımız bir olmalıyıq” - Prezidentin köməkçisi
03/07/2020 [17:20]:
Azərbaycanda aparılan koronavirus testlərinin sayı 500 mini keçib
03/07/2020 [17:16]:
Azərbaycanda daha 583 nəfər koronavirusa yoluxub, 7 nəfər ölüb
03/07/2020 [17:13]:
Həftəsonları hansı taksilərin fəaliyyətinə icazə veriləcəyi açıqlanıb
03/07/2020 [17:11]:
Türkiyə Yaxın Şərqin yeni sahibinə çevrilir: Amerika məyus, Avropa kədərli, Rusiya dirəşib
03/07/2020 [17:07]:
MMP sədri rayon təşkilatları ilə onlayn görüşdü
03/07/2020 [17:05]:
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlanır - CANLI YAYIM
03/07/2020 [17:02]:
Düşmən Murovda postlarımızı “ələ keçirib”? – MN-dən açıqlama
03/07/2020 [16:54]:
Dövlət Vergi Xidmətinə yeni səlahiyyət verildi - FƏRMAN
03/07/2020 [16:53]:
“XİN-də belə bir əməliyyatın keçirilməsi təəssüf doğuran haldır”
03/07/2020 [16:48]:
Həftəsonu bəzi elektrik qatarları işləməyəcək - RƏSMİ
03/07/2020 [16:44]:
Nazir müavini növbəti tədris ili ilə bağlı tapşırıqlarını verdi
03/07/2020 [16:40]:
“Ölkədə koronavirusun ikinci alovlanması gedir” - AÇIQLAMA
03/07/2020 [16:40]:
Mətbuata dövlət qayğısı demokratik ənənələrə sadiqliyin növbəti nümunəsidir
03/07/2020 [16:39]:
"Alan nədir, qıza heç sataşan da yoxdur" - VİDEO
03/07/2020 [16:33]:
“Mingəçeviri vurmaq təklifi şüşə evdə oturan şəxsin yoldan keçənlərə daş atmasına bənzəyir”
03/07/2020 [16:26]:
Bugünkü imtahandan bir nəfər xaric olunub
03/07/2020 [16:23]:
Türkiyə ordusu İraqın şimalını bombaladı
03/07/2020 [16:21]:
DİN-dən Azərbaycan Ordusunun bəzi bölmələrinin karantin rejiminə nəzarətinə REAKSİYA
03/07/2020 [16:17]:
İlham Əliyev Donald Trampa məktub göndərdi
Bütün arxiv bir sırada
07/10/2013 [11:18] - Köşə - ( 5718 dəfə baxılıb)

Ərazidaşdan vətəndaşa baxış

Fazil Mustafa

Günlərdir içimi rahat buraxmayan bir ifadənin açılışını verməyə çalışıram. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın hiyləgər bir təbəssümlə işlətdiyi o dəhşətli ifadəni: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi, bizim üçün Vətəndir”.  Bunu hansı zəkalı məsləhətçi hazırlamış, deyə bilmərəm, ancaq ifadə özlüyündə illərdir bir-birinə düşmən kəsilmiş iki toplumun bir dəyərə baxışının çox real ifadəsidir. Bəlkə də duyğularımıza daha sərt şəkildə düşmənin toxunması üçün cümləni belə formalaşdırmaq olardı: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi olduğuna görə itirdilər, bizim üçün Vətən olduğuna görə qazandıq”.  Acıdır, ağırdır, ancaq nə yazıq ki, dosdoğrudur. Bunu o zaman yazıram ki, Qarabağ bizim üçün bundan sonra on illər, əlli illər üçün bir siyasi mırt mövzusundan başqa hansısa dəyər ifadə etməyəcək, içi mən qarışıq uzun illər siyasi qazanın içində bişənlər cəmiyyəti duyarsız insan yığını kimi görərək “altı aya, beş ilə və ya on ilə Qarabağı qaytaracam” deyə başları bişirəcəklər. Hətta dünyada bizim meyarlarımıza tam uyğun gələn ədalət prinsipləri tam zəfər çalanda, ATƏT-in Minsk və ya Kiyev qrupu Azərbaycan üçün Qarabağı tam səmimi olaraq geri qaytarmaq istəməyə başlayanda çılpaq vücudumuzdakı o xoranı hamı açıq gözlə uzaq məsafədən görmüş olacaq. Və anlayacaqlar ki, Qarabağ bizim üçün Vətən deyilmiş, sadəcə, Ərazi imiş. Burada, bu Azərbaycanda Qarabağı Vətən kimi içində yaşadanların sayı onu Ərazi kimi görənlərin sayından qat, qat, qat azdır. Hökumətlər bir yana, ATƏT-lər bir yana, Rusiya bir yana, sadəcə, Qarabağı Vətən kimi qaytarmaq istəyən xalqın ortada olmadığını nə yazıq ki, görəcəklər.  Mən əvvəllər bunu ədəbiyyat cümlələri ilə yazırdım ki, Qarabağ deyəndə şikəstə düşünürük, ağı düşünürük, kabab yemək yeri, kurort ərazisi kimi xatırlayırıq, ancaq niyəsə Vətən kimi yox. İndi isə siyasi terminlərlə açıq yazmağa məcburam ki, Azərbaycanın bundan sonra qalan Ərazilərinə Vətən kimi baxacaq düşünən insan çox, çox, çox azdır. Ən çox da bu fikrə iki ay öncə Bakıda helikopterlə Ağdama səfər edərkən Kür çayı boyunca torpaqlarımızı seyr edərkən gəldim. Hər yan baxımsız, verimsiz, şoranlaşmış Ərazi kimi görünürdü, insan sevgisinin və qayğısının hopduğu Vətən kimi görünmürdü.  “Vətən daşı olmayandan,  Olmaz ölkə vətəndaşı”.  Müəllifini xatırlaya bilmədim, bildiyim o ki, yaddaşımda ilişib qalmışsa və tez-tez bu şeir misraları məktəblilərin yazdığı inşalarda xatırlanırsa, maraqlı sayıla bilər. Bizdə “daş” sözünü bir sıra əsas sözlərə əlavə etməklə xeyli söz yarada biliblər: Vətəndaş, Yoldaş, Sirdaş, Məsləkdaş, Yurddaş, Silahdaş və bu qəbildən olan sözlər. İzahlı lüğətlərdə çox güman ki, hərfi mənası Vətəndə, Yolda, Məsləkdə, Sirdə, Savaşda bir yerdə olanlar, yan-yana olanlar kimi qeyd olunacaq. Mən burada yazının məzmununa uyğun olaraq bəlkə də ilk dəfə eşidəcəyiniz Ərazidaş sözünü təqdim etmək istərdim.  Vətəndaş nə rəmzi mənada Vətənin daşıdır, nə də Vətən məfhumu ilə birləşənlər, iç-içə, yan-yana olanlardır. Vətəndaş mənim anlamımda Vətəni içində daşıyanlardır. Öz ürəyini, beynini daşıdığı kimi daşıyanlardır.  Azərbaycanda rayonlarda çox sayda tikintilər aparılır, istehsal yerləri açılır, evlər dikəldilir. Nədənsə o rayonlarda hər dəfə olanda mən dərhal dikələn binaya yox, bükülən insana baxıram. Oxşamır vətəndaşa. Qırışmış sifətində, ütüsüz geyimində, yaşmaq altından qorxu ilə baxan gözlərində vətəndaş qüruru görmürəm. Əslində bir ərazidə yaşayan Ərazidaşlarıq çoxumuz. Bəlkə də buna görə ümumi say ifadəsini gözümüzə soxmağa çalışan kimsələrə haqq qazandırmalı da olursan: “9 milyonluq Azərbaycan xalqı”, “Dünyada yaşayan 50 milyon azərbaycanlı”, “Cümhuriyyət dövründə ərazimiz 114 min kvadrat kilometr olub”, “Səfəvilər dövründə 2 milyon kvadrat kilometr ərazimiz olub”. Ancaq ərazi, ancaq rəqəmlər... Ona görə də Azərbaycanın hər yerində də, mühacirətdə də bu mənada bizlər Vətəni içimizdə daşıyanlar deyilik, Ərazini içimizdə daşıyanlarıq, sadəcə, Ərazidaşlarıq.  Qarabağa həqiqətən də Vətən kimi baxmadıq və itirdik. İndi də Vətən kimi baxmırıq və ona görə də qaytara bilmirik. Soruşarsınız ki, itirdiklərini qaytaran xalqlar varmı? Əlbəttə, var. Amma bu biz deyilik. Sadalaya bilməyəcəyəm nəyisə itirəndən sonra qaytardığımızı! Deyəcəksiniz ki, bəs müstəqillik? Qarabağsız, kimə desən bu müstəqilliyi qaytarardılar, əzizlərim!  Bakıda neftlə eroziyaya uğramış torpaq sahəsində bağ-bağat salan dostumun iş metoduna baxıram. Bir metrdən artıq çürümüş mazut qatını tamam çıxarıb atandan sonra yerinə dağ rayonlarından maşınlarla torpaq daşıdaraq doldurmuş. Əkdiyi bütün ağaclar pöhrə vermiş, güllər açmış. Bəlkə biz də bu yolu keçməliyik? Tariximizdən, xarakterimizdən nələrisə tamam çıxarıb atmalıyıq, yerinə faydalı, münbit dəyərlər doldurmalıyıq. Buna yuxarıdan (məhz yuxarıdan!!!) inqilab da demək olar, cəsarətli islahat da demək olar. Sonda Yaradanın bizə bəxş etdiyi Əraziyə “gözəlim Vətən” deyən, bioloji Ərazidaşdan siyasi Vətəndaşa çevrilən İnsan obrazlarını görmək bəlkə bizlərə də qismət ola.  Bir erməni qatilinin ifadəsinə ilk dəfədir ki, haqq qazandırmanın ağrısı ilə bu söhbətdən ayrılıram...

loading...
Rusiya var deyə, Qarabağ ermənilərə peşkəş edilməlidir?!
"Sabiq deputat Musa Musayevin haça-paça mövqeli müsahibəsi diqqətimi cəlb etdi..."
Prezident İlham Əliyevin qızı, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti yubiley yaşında...
DTX İctimai Əlaqələr Şöbəsi XİN-də keçirilən əməliyyatla bağlı ilkin açıqlama yaydı...
Dmitri Peskovun qızı hər il Ramazan ayında oruc tutacaq...
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Gündəm
Ermənilər  separatçı rejim “polisi”nin  Laçındakı idarəsi üçün yeni bina tikməyə başladı...-FOTO 
Cəmiyyət
“Vaxtımızı səmərəli keçirmək üçün muğamımızı amerikalılara tanıtmağa qərar verdik...”
Gündəm
“Mingəçeviri vurmaq təklifi şüşə evdə oturan şəxsin yoldan keçənlərə daş atmasına bənzəyir”
Gündəm
Orta  məktəblərdə mülki müdafiə fənninin proqramına  “pandemiya” termini niyə məhz 2019-cu ildə daxil edilib?..  
Cəmiyyət
“Dünyasını dəyişən yaxınlarıma görə telefonla başsağlığı vermişəm, getmək mümkün deyil”
Yazar
İlham İsmayıl
Ermənilər bizdən niyə razılıq edirlər?!
Həftənin ən çox oxunanları
"Mərc gəlirəm: bu gecə çevriliş olacaq..."- ABŞ səfirliyinin 1-ci katibindən şok iddia...
Aygün Kazımovanın yarıçılpaq videosu yayıldı - VİDEO (18+)
Arvadı ruhi xəstə, oğlu qumarbaz, dostu xəyanətkar...
Şadlıq saraylarının işçiləri Maliyyə Nazirliyi qarşısında etiraz aksiyası keçirdi...- FOTO
4 dəfə evlənən, erməni qayınanasına görə ailəsi dağılan, namus üstündə ölkədən gedən Xalq artisti
Ərini başqa qadınla tutan, doğuş sancısıyla səhnəyə çıxan, şüşə gözlü Xalq artisti...
"Xüsusi sesiyanın çağırılması Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığın fəal tərəfdarı kimi nüfuzunu göstərir"
Zirəddin koronavirusun yox olacağı dəqiq tarixi AÇIQLADI
"Mnasakanyan Azərbaycanın təslim olmasını tələb etdi, ancaq rəsmi Bakı hələ də..."
"Axı Azərbaycanın nə qədər Solmaz Tohidisi, Firdovsiyyə Əhmədovası və ya Qulu Məhərrəmlisi var ki..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247