Xəbər lenti
06/12/2019 [00:06]:
Telefon danışığınızı kim dinləyir? – Bu KOD ilə hər şeyi öyrənəcəksiniz
06/12/2019 [00:03]:
"Biz xalq üçün yaşayırıq, dövlət xalqı qorumalıdır"
06/12/2019 [00:00]:
Əmi 11 yaşlı qardaşı qızını öldürüb basdırdı - ŞOK HADİSƏ
05/12/2019 [23:57]:
Xalq artisti Rafael Dadaşovun oğlu: "Atam palataya köçürülüb"
05/12/2019 [23:51]:
Dünyanın ən bahalı mənzilləri - FOTOLAR
05/12/2019 [23:41]:
Prezident İlham Əliyev: "Korrupsiya və rüşvətxorluq bizə qalan mirasdır"
05/12/2019 [23:39]:
Prezident: “ASAN xidmət”in vətəndaşlar tərəfindən bəyənilmə əmsalı 99,4 faizdir"
05/12/2019 [23:39]:
"Biz həmin raketlərlə o ərazilərdəki strateji obyektləri vurub sıradan çıxarmalıyıq"
05/12/2019 [23:07]:
Hollandiyada cinayətkar qıtlığı: Həbsxanalar bağlanır
05/12/2019 [22:51]:
Məşhur narkobaronun adına telefon istehsal olundu: “iPhone”dan ucuzdur - VİDEO
05/12/2019 [22:46]:
Rusiyada futbol matçları zamanı stadionlarda pivə satışına icazə veriləcək
05/12/2019 [22:44]:
ABŞ İran hakimiyyətini minlərlə etirazçının qətlində ittiham edib
05/12/2019 [22:39]:
Merkel himn səslənərkən ayağa qalxmadı - VİDEO
05/12/2019 [22:37]:
Dövlət ümumi təhsil müəssisələri “həyəcan” düyməsi ilə təchiz olunacaq
05/12/2019 [22:36]:
Fransada keçirilən etiraz aksiyalarında 450 mindən çox insan iştirak edir
05/12/2019 [22:34]:
Nazir polkovniki vəzifəsindən azad etdi
05/12/2019 [22:32]:
Prokuror kafedə müdirini qətlə yetirən şəxsə ağır cəza istədi
05/12/2019 [22:07]:
Qaz tranzitinə dair Ukrayna-Rusiya danışıqları baş tutmayıb
05/12/2019 [22:06]:
Bu arayışları elektron qaydada almaq mümkün oldu
05/12/2019 [22:04]:
Sərxoş qadın kişi sərnişinlərin yanına gedib... - RƏZALƏT...+ VİDEO
05/12/2019 [22:04]:
Mühafizə müdiri ona qapı açmayan qadınları vəhşicəsinə döydü - VİDEO
05/12/2019 [21:56]:
"Azərbaycan elə bilməsin ki, Njdenin heykəli ilə erməniləri Rusiyanın gözündən salacaqlar...”
05/12/2019 [21:41]:
Meydan Hərəkatının dağıdılması haqda qərarı Artur Rasi-zadə imzalayıb...-TARİX
05/12/2019 [21:38]:
6,5 saat ürəyi dayanan qadın həyata qaytarıldı - İNANILMAZ...
05/12/2019 [21:36]:
İlham Əliyev “Rossiya-24” telekanalına müsahibə verib
05/12/2019 [21:27]:
“OLYMPUS”un fəaliyyətindən narazılıq: Sirkətin əməkdaşları haqda qoçuluq ittihamı...
05/12/2019 [21:27]:
Pakistan gözəli faciəli şəkildə yol qəzasında öldü - FOTO
05/12/2019 [21:24]:
Samir Şərifov: "Azərbaycan beynəlxalq təşkilatların donoru qismində 7 milyon dollar ayıracaq"
05/12/2019 [21:24]:
Azərbaycanda ayıların kəndə hücumu kameraya düşdü - VİDEO
05/12/2019 [21:21]:
Dünyanın ən gözəl qızının çimərlik görüntüləri yayıldı - FOTOLAR
05/12/2019 [21:07]:
Azərbaycanla Gürcüstan birgə ali məktəb yaradır
05/12/2019 [21:07]:
Erməni müxalifəti Nikol Paşinyanın psixi vəziyyətini yoxlamaq üçün pul toplayır...
05/12/2019 [21:02]:
"Ermənistan Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevi azad etməkdən inadla imtina edir"
05/12/2019 [21:00]:
Kraliçanın sarayında Yeni il hazırlıqları başladı - FOTOLAR
05/12/2019 [20:50]:
Ölkə başçısı Şamaxıda zəlzələdən zərər görmüş ailələr üçün yeni tikilmiş bina ilə tanış olub - FOTO
05/12/2019 [20:50]:
ABŞ Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib
05/12/2019 [20:46]:
"Ermənistan cəmiyyəti yaxşı yaşamaq üçün dəyişiklik edib"
05/12/2019 [20:06]:
Polşa 8 min qızıl külçəni İngiltərədən geri aldı - 4 milyard funt-sterlinq dəyərində...
05/12/2019 [19:39]:
Homoseksual olduğunu düşündüyü oğlunu yol kənarına atıb qaçdı - FOTO
05/12/2019 [19:39]:
Nazir: "Ermənistan ATƏT məkanında ən hərbiləşdirilmiş dövlətdir"
05/12/2019 [19:36]:
Zeynalabdin Tağıyevin İstanbul Böyükadadakı villası rekord qiymətə satışa çıxarıldı
05/12/2019 [19:32]:
Lukaşenko: "Belarus heç vaxt Rusiyaya birləşməyəcək"
05/12/2019 [19:28]:
İran öldürülən etirazçıların "şəhid"liyini tanıyır: "Onların yaxınları "qanpulu" alacaq..."
05/12/2019 [19:21]:
Borcu geri almaq istəyən şəxs yeddi avtomobilin şüşəsini qırdı - VİDEO
05/12/2019 [19:18]:
İlham Əliyev Şamaxıda avtomobil yolunun açılışında iştirak edib
05/12/2019 [19:12]:
Prezident Şamaxıda "ASAN Həyat" kompleksinin açılışında iştirak edib
05/12/2019 [18:38]:
"Lal və yarımlal deputatlar "kompassız gəmi" kimi iqtidarın üz qarası oldular..."
05/12/2019 [18:33]:
Nurlana Əliyeva “Naxçıvan” Universitetinin rektoru təyin edildi
05/12/2019 [18:24]:
Prezident İlham Əliyev Şamaxıda səfərdədir
05/12/2019 [18:18]:
Dövlət Komitəsinin sədri gənc könüllüləri təbrik edib
05/12/2019 [18:17]:
“Borçalı Cəmiyyəti” bəyanat yaydı...
05/12/2019 [18:15]:
Heydər Əliyev Fondu “Azərbaycan” pavilyonuna görə xüsusi mükafata layiq görülüb
05/12/2019 [18:14]:
“Kəlbəcər yolu qardan təmizlənir...-  Gorus-Laçın-Xankəndi yolu açıqdır...”
05/12/2019 [18:13]:
Xudatda çirkab suları daşıyan avtomobil qəzaya uğrayıb, ətrafı üfunət bürüyüb - VİDEO
05/12/2019 [18:09]:
Ukrayna polisi “TIR” sürücüsünə silah çəkdi - Korrupsiyanın tüğyan etdiyi ölkə...
05/12/2019 [18:08]:
Şenol Güneş Bakıdan razılıqla qayıdıb
05/12/2019 [18:00]:
Əli Həsənovun nəvəsi maşın nömrələrini satışa çıxardı: 20 min manat (FOTOLAR)
05/12/2019 [17:59]:
Erməni fitnəkarlığı... - Bu dəfə ruslara qarşı
05/12/2019 [17:57]:
İlham Əliyev yeni komissiya yaratdı - SƏRƏNCAM
05/12/2019 [17:55]:
“Vətən məndən başlanır” - UNEC
05/12/2019 [17:54]:
Fuad Muradov: "Ermənilər bir təxribat törədəcəklərsə, on qat cavabını alacaqlar" - VİDEO
05/12/2019 [17:49]:
İmamoğlu “Bloomberg”in siyahısında
05/12/2019 [17:43]:
Prezidentdən Əlibaba Məmmədovla bağlı - SƏRƏNCAM
05/12/2019 [17:41]:
Məhəmməd Hadinin 140 illik yubileyi qeyd olunacaq - SƏRƏNCAM
05/12/2019 [17:40]:
Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə 11,8 milyon manat ayrılıb
05/12/2019 [17:33]:
Həmyerlimiz Pentaqonda yüksək vəzifəyə təyin olunub
05/12/2019 [17:26]:
Polis olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ
05/12/2019 [17:23]:
YAP bütün partiyaları növbədənkənar seçkilərə ÇAĞIRDI
05/12/2019 [17:18]:
Baş Nazirin köməkçisi və Nazirlər Kabineti Aparatının yeni şöbə müdiri təyin edilib
05/12/2019 [17:10]:
Türkiyə XİN rəhbərindən Qarabağ açıqlaması
05/12/2019 [16:48]:
Vilayət Eyvazovdan yeni - TƏYİNAT
05/12/2019 [16:46]:
Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərin tarixi açıqlanıb - SƏRƏNCAM
05/12/2019 [16:33]:
Müəllim oğlunun dostu olan şagirdiylə cinsi münasibətdə oldu -FOTOLAR
05/12/2019 [16:31]:
Salyanın beş kəndində mavi qaz yoxdur -Rayonda yerli qurumlar niyə işləmir?
05/12/2019 [16:28]:
Dünyada 432-ci, Azərbaycanda 1-ci- UNEC
05/12/2019 [16:25]:
Ceyhun Bayramov ƏMR verdi
05/12/2019 [16:00]:
“Altın Kələbək”in builki namizədi: Bu dərəcədə bizi alçatmaq nəyə lazım idi?
05/12/2019 [15:57]:
Əli Zülfüqaroğlu “AZE Nakhchivan SK” (Köln) Furbol Klubunun Azərbaycan üzrə koordinatoru seçilib
05/12/2019 [15:45]:
Sarkisyan: “Qarabağ danışıqları fonunda məni “aradan çıxarmaq” istəyirlər”
05/12/2019 [15:37]:
Bu rayonlara qar yağdı - Faktiki hava
Bütün arxiv bir sırada
07/10/2013 [11:18] - Köşə - ( 5613 dəfə baxılıb)

Ərazidaşdan vətəndaşa baxış

Fazil Mustafa

Günlərdir içimi rahat buraxmayan bir ifadənin açılışını verməyə çalışıram. Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın hiyləgər bir təbəssümlə işlətdiyi o dəhşətli ifadəni: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi, bizim üçün Vətəndir”.  Bunu hansı zəkalı məsləhətçi hazırlamış, deyə bilmərəm, ancaq ifadə özlüyündə illərdir bir-birinə düşmən kəsilmiş iki toplumun bir dəyərə baxışının çox real ifadəsidir. Bəlkə də duyğularımıza daha sərt şəkildə düşmənin toxunması üçün cümləni belə formalaşdırmaq olardı: “Qarabağ azərbaycanlılar üçün Ərazi olduğuna görə itirdilər, bizim üçün Vətən olduğuna görə qazandıq”.  Acıdır, ağırdır, ancaq nə yazıq ki, dosdoğrudur. Bunu o zaman yazıram ki, Qarabağ bizim üçün bundan sonra on illər, əlli illər üçün bir siyasi mırt mövzusundan başqa hansısa dəyər ifadə etməyəcək, içi mən qarışıq uzun illər siyasi qazanın içində bişənlər cəmiyyəti duyarsız insan yığını kimi görərək “altı aya, beş ilə və ya on ilə Qarabağı qaytaracam” deyə başları bişirəcəklər. Hətta dünyada bizim meyarlarımıza tam uyğun gələn ədalət prinsipləri tam zəfər çalanda, ATƏT-in Minsk və ya Kiyev qrupu Azərbaycan üçün Qarabağı tam səmimi olaraq geri qaytarmaq istəməyə başlayanda çılpaq vücudumuzdakı o xoranı hamı açıq gözlə uzaq məsafədən görmüş olacaq. Və anlayacaqlar ki, Qarabağ bizim üçün Vətən deyilmiş, sadəcə, Ərazi imiş. Burada, bu Azərbaycanda Qarabağı Vətən kimi içində yaşadanların sayı onu Ərazi kimi görənlərin sayından qat, qat, qat azdır. Hökumətlər bir yana, ATƏT-lər bir yana, Rusiya bir yana, sadəcə, Qarabağı Vətən kimi qaytarmaq istəyən xalqın ortada olmadığını nə yazıq ki, görəcəklər.  Mən əvvəllər bunu ədəbiyyat cümlələri ilə yazırdım ki, Qarabağ deyəndə şikəstə düşünürük, ağı düşünürük, kabab yemək yeri, kurort ərazisi kimi xatırlayırıq, ancaq niyəsə Vətən kimi yox. İndi isə siyasi terminlərlə açıq yazmağa məcburam ki, Azərbaycanın bundan sonra qalan Ərazilərinə Vətən kimi baxacaq düşünən insan çox, çox, çox azdır. Ən çox da bu fikrə iki ay öncə Bakıda helikopterlə Ağdama səfər edərkən Kür çayı boyunca torpaqlarımızı seyr edərkən gəldim. Hər yan baxımsız, verimsiz, şoranlaşmış Ərazi kimi görünürdü, insan sevgisinin və qayğısının hopduğu Vətən kimi görünmürdü.  “Vətən daşı olmayandan,  Olmaz ölkə vətəndaşı”.  Müəllifini xatırlaya bilmədim, bildiyim o ki, yaddaşımda ilişib qalmışsa və tez-tez bu şeir misraları məktəblilərin yazdığı inşalarda xatırlanırsa, maraqlı sayıla bilər. Bizdə “daş” sözünü bir sıra əsas sözlərə əlavə etməklə xeyli söz yarada biliblər: Vətəndaş, Yoldaş, Sirdaş, Məsləkdaş, Yurddaş, Silahdaş və bu qəbildən olan sözlər. İzahlı lüğətlərdə çox güman ki, hərfi mənası Vətəndə, Yolda, Məsləkdə, Sirdə, Savaşda bir yerdə olanlar, yan-yana olanlar kimi qeyd olunacaq. Mən burada yazının məzmununa uyğun olaraq bəlkə də ilk dəfə eşidəcəyiniz Ərazidaş sözünü təqdim etmək istərdim.  Vətəndaş nə rəmzi mənada Vətənin daşıdır, nə də Vətən məfhumu ilə birləşənlər, iç-içə, yan-yana olanlardır. Vətəndaş mənim anlamımda Vətəni içində daşıyanlardır. Öz ürəyini, beynini daşıdığı kimi daşıyanlardır.  Azərbaycanda rayonlarda çox sayda tikintilər aparılır, istehsal yerləri açılır, evlər dikəldilir. Nədənsə o rayonlarda hər dəfə olanda mən dərhal dikələn binaya yox, bükülən insana baxıram. Oxşamır vətəndaşa. Qırışmış sifətində, ütüsüz geyimində, yaşmaq altından qorxu ilə baxan gözlərində vətəndaş qüruru görmürəm. Əslində bir ərazidə yaşayan Ərazidaşlarıq çoxumuz. Bəlkə də buna görə ümumi say ifadəsini gözümüzə soxmağa çalışan kimsələrə haqq qazandırmalı da olursan: “9 milyonluq Azərbaycan xalqı”, “Dünyada yaşayan 50 milyon azərbaycanlı”, “Cümhuriyyət dövründə ərazimiz 114 min kvadrat kilometr olub”, “Səfəvilər dövründə 2 milyon kvadrat kilometr ərazimiz olub”. Ancaq ərazi, ancaq rəqəmlər... Ona görə də Azərbaycanın hər yerində də, mühacirətdə də bu mənada bizlər Vətəni içimizdə daşıyanlar deyilik, Ərazini içimizdə daşıyanlarıq, sadəcə, Ərazidaşlarıq.  Qarabağa həqiqətən də Vətən kimi baxmadıq və itirdik. İndi də Vətən kimi baxmırıq və ona görə də qaytara bilmirik. Soruşarsınız ki, itirdiklərini qaytaran xalqlar varmı? Əlbəttə, var. Amma bu biz deyilik. Sadalaya bilməyəcəyəm nəyisə itirəndən sonra qaytardığımızı! Deyəcəksiniz ki, bəs müstəqillik? Qarabağsız, kimə desən bu müstəqilliyi qaytarardılar, əzizlərim!  Bakıda neftlə eroziyaya uğramış torpaq sahəsində bağ-bağat salan dostumun iş metoduna baxıram. Bir metrdən artıq çürümüş mazut qatını tamam çıxarıb atandan sonra yerinə dağ rayonlarından maşınlarla torpaq daşıdaraq doldurmuş. Əkdiyi bütün ağaclar pöhrə vermiş, güllər açmış. Bəlkə biz də bu yolu keçməliyik? Tariximizdən, xarakterimizdən nələrisə tamam çıxarıb atmalıyıq, yerinə faydalı, münbit dəyərlər doldurmalıyıq. Buna yuxarıdan (məhz yuxarıdan!!!) inqilab da demək olar, cəsarətli islahat da demək olar. Sonda Yaradanın bizə bəxş etdiyi Əraziyə “gözəlim Vətən” deyən, bioloji Ərazidaşdan siyasi Vətəndaşa çevrilən İnsan obrazlarını görmək bəlkə bizlərə də qismət ola.  Bir erməni qatilinin ifadəsinə ilk dəfədir ki, haqq qazandırmanın ağrısı ilə bu söhbətdən ayrılıram...

loading...
loading...
Sərxoş qadın kişi sərnişinlərin yanına gedib... - RƏZALƏT...+ VİDEO
6,5 saat ürəyi dayanan qadın həyata qaytarıldı - İNANILMAZ...
Polşa 8 min qızıl külçəni İngiltərədən geri aldı - 4 milyard funt-sterlinq dəyərində...
Homoseksual olduğunu düşündüyü oğlunu yol kənarına atıb qaçdı - FOTO
Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərin tarixi açıqlanıb - SƏRƏNCAM
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“OLYMPUS”un fəaliyyətindən narazılıq: Sirkətin əməkdaşları haqda qoçuluq ittihamı...
Hadisə
Ukrayna polisi “TIR” sürücüsünə silah çəkdi - Korrupsiyanın tüğyan etdiyi ölkə...
Cəmiyyət
Əli Həsənovun nəvəsi maşın nömrələrini satışa çıxardı: 20 min manat (FOTOLAR)
Cəmiyyət
Salyanın beş kəndində mavi qaz yoxdur -Rayonda yerli qurumlar niyə işləmir?
Cəmiyyət
Qarabağ qazisi olan qardaşımın ölüm işini həkimlər ört-basdır edir -ŞİKAYƏT...
Həftənin ən çox oxunanları
"Əndamın yansın, Roza" - Aparıcı efirdə özünü saxlaya bilmədi - FOTO
Prezident Administrasiyasının yeni strukturu – TAM SİYAHI
TANAP-ın açılış mərasimində qalmaqal: Ərdoğanın çıxışı nazirin etirazına səbəb olub...
Putin az qala təyyarə qəzasında həlak olacaqdı...
Prezident daha bir məmuru işdən çıxardı
Vaqif Əsədovdan təcili yardıma yol verməyən xanım sürücüyə: "Könüllü gəlsəniz..." - VİDEO
Viaqra yerinə sadəcə aspirin için - Türkiyəli həkimlərdən maraqlı araşdırma...
"Rüfət Aslanlı kimi cılız tamahkir, Cahangir Hacıyev kimi yırtıcı onunla şahmat oyununda mat oldular"
“Qarabağ mitinqini Ramiz Mehdiyev açıb onu aparmağı Nüsrət Kəsəmənliyə həvalə etdi...”
Yeni Milli(!) Məclisdə kimlər və nələr olmayacaq?..
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247