Xəbər lenti
04/04/2020 [17:35]:
TƏBİB koronavirusa görə könüllü səhiyyə işçisi axtarır
04/04/2020 [17:33]:
“Barselona”nın vitse-prezidenti koronavirusa yoluxub
04/04/2020 [17:32]:
Böyük Britaniyada koronavirusdan ölənlərin sayı 4 000-i ötdü
04/04/2020 [17:29]:
"Gəlin, gözəlliyimiz üçün qurbanlar verməyək" -Əməkdar incəsənət xadimi xanımlara səsləndi
04/04/2020 [17:08]:
“Yağışlı hava koronavirusun yayılmasını azaldır” iddiası nə dərəcədə doğrudur?
04/04/2020 [17:07]:
İsmayılov KİVDF-yə sədr təyin edildi - Prezident Sərəncamı
04/04/2020 [17:03]:
İsmət Səttarov MTRŞ-yə üzv təyin edilib - SƏRƏNCAM
04/04/2020 [16:54]:
Vüqar Səfərli işdən çıxarıldı
04/04/2020 [16:50]:
DMX: Sabahdan hərəkət məhdudiyyətləri əcnəbilərə də şamil ediləcək
04/04/2020 [16:45]:
Milli Məclisin Toponomiya Komissiyasına sədr seçildi
04/04/2020 [16:43]:
İqtisad Universiteti evlərdən distant təhsilə başlayır
04/04/2020 [16:35]:
“Kitablarımı oxusunlar” -Yazıçı Anar vətəndaşları evdə qalmağa çağırır
04/04/2020 [16:34]:
ABŞ özəl şirkətlərə nefti strateji anbarlarda saxlamağa icazə verəcək
04/04/2020 [16:33]:
Şarapova nömrəsini yaydı - “Mənə yazın”
04/04/2020 [16:32]:
Daha bir rus yazıçıdan sensasion iddia: virus gerçək xəstəlikdir, dollar yığan batacaq, qızılı olan isə…
04/04/2020 [16:24]:
"İnsanların həyatına son qoyan bu fəlakətdən öz məqsədləri üçün istifadə cəhdi rəzalətdir..."
04/04/2020 [16:23]:
Azərbaycanlı məşhur koronavirusa yoluxdu - FOTO
04/04/2020 [16:21]:
Sabahdan avtomobillə sərnişindaşıma qadağan olunacaq - RƏSMİ
04/04/2020 [16:18]:
Türkiyəli məşhur aparıcıda koronavirus aşkarlandı
04/04/2020 [16:10]:
Elçin Quliyev “Samur” dövlət sərhədindən buraxılış məntəqəsində olub
04/04/2020 [16:10]:
Hərbi qulluqçular yeni mənzillərlə təmin olunub - VİDEO
04/04/2020 [16:06]:
Milli Məclisin sədr müavini növbəti dəfə onlayn qəbul keçirdi -FOTOLAR
04/04/2020 [15:54]:
"Koronavirus xəstəsi oruc tutmamalıdır"
04/04/2020 [15:53]:
15 yaşlı şagirdinə dəfələrlə təcavüz etdi, nişanlısını isə... - Azərbaycanda şok əməl
04/04/2020 [15:48]:
Koronavirusdan ölənlərin dəfni üçün din xadimlərinin siyahısı hazırlanır...
04/04/2020 [15:47]:
Azərbaycan neftçilərindən koronavirusla bağlı HƏMRƏYLİK ÇAĞIRIŞI + VİDEO
04/04/2020 [15:42]:
Milli fəlsəfə tariximizin təşəkkülü və Firidun bəy Köçərli...
04/04/2020 [15:42]:
Paralimpiadaya son təsnifat yarışı Bakıda olacaq
04/04/2020 [15:41]:
İtaliyada koronavirus pandemiyası ilə mübarizədə faciəvi səhvlər...
04/04/2020 [15:39]:
"Carçıoğlu" şirkətindən nümunəvi addım: 100 imkansız ailə himayəyə götürüləcək...
04/04/2020 [15:38]:
Koronavirus Avropa Birliyinin mövcudluğu üçün son damla ola bilər -Ekspertlərin xəbərdarlığı
04/04/2020 [15:30]:
Kennedilər ailəsinin başının üstündəki bəla əskilmir: Robert Kennedinin nəvəsi daşqında itkin düşüb
04/04/2020 [15:29]:
Bioloji savaşın əsas şifrəsi: Kraliçaya kimlər silah doğruldub, onu hədələmişdilər...
04/04/2020 [15:24]:
Allahşükür Paşazadə: "Bu, bizim üçün böyük imtahandır"
04/04/2020 [15:23]:
Bakıda “Whatsapp” vasitəsilə narkotik satanlar ələ keçdi - FOTOLAR
04/04/2020 [15:08]:
"Koronavirusla mübarizə aparanlar vəfat etsə, onlar şəhiddirlər" - Allahşükür Paşazadə
04/04/2020 [15:04]:
Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 60 mini keçdi
04/04/2020 [14:57]:
Sərtləşdirilmiş karantin rejimi ilə bağlı ən çox verilən suallar və cavablar
04/04/2020 [14:55]:
“İndiki məqamda önəmli olan şaiyələrin yayılmasına yol verməməkdir”
04/04/2020 [14:52]:
Universitet tələbəsi eşitmə problemi olan insanlar üçün maska hazırladı - FOTO
04/04/2020 [14:49]:
Azərbaycanda daha 78 nəfərdə koronavirus aşkarlandı - RƏSMİ
04/04/2020 [14:46]:
Bu ölkədə 600 hərbçi koronavirusa yoluxdu
04/04/2020 [14:39]:
İspaniyadan Türkiyəyə ŞOK İTTİHAM: Tənəffüs cihazlarımıza əl qoydu
04/04/2020 [14:32]:
MİQ müsabiqəsindəki suallar çətinləşdiriləcək? -RƏSMİ CAVAB
04/04/2020 [14:31]:
Pakistanlılar kütləvi ibadətə mane olan polisləri daş-qalaq etdilər - VİDEO
04/04/2020 [14:29]:
Artur Vanesyan Laçına gəldi –  Erməni uşaqlara distant "vətənpərvərlik" dərsi keçdi...-VİDEO
04/04/2020 [14:26]:
Milli Məclisin deputatları və Aparat işçiləri xidməti vəsiqə ilə hərəkət edəcəklər
04/04/2020 [14:26]:
DİN-in iki generalı qandallandı - qərarı şəxsən Putinin tələbə yoldaşı verib
04/04/2020 [14:23]:
Hansı rayonlarda koronavirus yayılmayıb? - Tam siyahı
04/04/2020 [14:21]:
Milli Məclisin iclasının vaxtı DƏYİŞDİRİLDİ
04/04/2020 [14:20]:
Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 60 000-i ötdü
04/04/2020 [14:12]:
ABŞ-da beş körpədə koronavirus tapıldı
04/04/2020 [14:11]:
Şəxsiyyət vəsiqəsinin vaxtı bitən şəxslər SMS-lə icazə ala biləcək?
04/04/2020 [14:09]:
Gürcüstanda koronavirusdan ölən şəxs azərbaycanlıdır - YENİLƏNİB
04/04/2020 [14:04]:
Hava ilə bağlı növbəti xəbərdarlıq
04/04/2020 [13:57]:
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 3 452-yə çatdı
04/04/2020 [13:54]:
İspaniyada pandemiya qurbanlarının sayı 12 minə çatır
04/04/2020 [13:23]:
Azərbaycan OPEC+ ölkələrinin görüşünə qatılacaq
04/04/2020 [13:14]:
Heydər Əliyev Mərkəzi koronavirusun geniş yayıldığı ölkələrə dəstək verdi - VİDEO
04/04/2020 [13:14]:
Gürcüstanda koronavirusdan ilk ölüm qeydə alınıb
04/04/2020 [13:13]:
Xidmətçini “sən koronasan, bizə yoluxdurub qaçırsan” deyib döydü
04/04/2020 [13:12]:
Qaxda karantin rejimini pozan 2 nəfər həbs edilib, 31 nəfər cərimələnib
04/04/2020 [13:11]:
Bakı-Sumqayıt yolundakı ağaclar bu rayonlara köçürülüb
04/04/2020 [13:09]:
“Survivior”da uduzanlar Türkiyəyə qayıda bilmir
04/04/2020 [13:04]:
DİN karantin rejimi ilə bağlı suallara aydınlıq gətirdi
04/04/2020 [13:03]:
Ağzını qapamadan öskürən sərnişinə əsəbləşən avtobus sürücüsü öldü...
04/04/2020 [13:02]:
DİN-dən jurnalistlərə xəbərdarlıq: Avtomobildən şəxsi məqsədlər üçün istifadə etmək olmaz...
04/04/2020 [13:00]:
Polis postlarında hərarət ölçən cihazların tətbiqi reallaşa bilərmi?
04/04/2020 [12:59]:
Karantin rejimini pozan daha 9 nəfər həbs edildi
04/04/2020 [12:58]:
Fransada 600-ə yaxın hərbçi koronavirusa yoluxdu
04/04/2020 [12:56]:
Koronavirusa yoluxan Neftçala sakini: “Nəfəs almaq mənim üçün çətin idi...”
04/04/2020 [12:51]:
Sarkisyan Qarabağdakı məğlubiyyətlərini etiraf edib
04/04/2020 [12:46]:
Koronavirus beyinə ciddi zərər vura bilər...
04/04/2020 [12:45]:
“Bakının mərkəzindən kənarda olan rayonlarda belə, internet problemi var” - Distant təhsilə əngəl
04/04/2020 [12:44]:
Koronavirus tələb edir: Əkinə yararlı torpaqlardan səmərəli istifadə olunsun
04/04/2020 [12:41]:
Tibb Universitetinin könüllü tələbələri klinikalara GÖNDƏRİLDİ
04/04/2020 [12:41]:
ADAU Aqrar məsləhət xidməti mobil telefonla ödənişsiz aqrar məsləhətlər təklif edir...
04/04/2020 [12:22]:
Putindən koronavirus etirafı: “Rusiya iqtisadiyyatı çətin durumadadır...”
04/04/2020 [12:08]:
"Qırmızı Aypara Cəmiyyəti bu ağır gündə nə ilə məşğuldur, yığdığı pullar nəyə xərclənib..?"
04/04/2020 [12:00]:
Vəziyyət gərgindir, niyə anlamırsız? - Baş epidemioloq
Bütün arxiv bir sırada
09/07/2013 [14:09] - Araşdırma - ( 2815 dəfə baxılıb)

Musri niyə devrildi? - ANALİZ

Yaxud, bu çevrilişin Böyük Yaxın Şərq Proyektindəki rolu...


Mursi iqtidarının hərbi çevrilişlə hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasının səbəbi nə idi və bu hadisə Yaxın Şərq regionuna necə təsir göstərəcək? Hazırda demək olar, bütün dünya ictimaiyyəti bu suala cavab axtarmağa çalışır. Mövzu təkcə ona görə aktual deyil ki, Misirin devrilmiş prezidenti demokratik seçkilər vasitəsilə hakimiyyətə gəlmişdi və onun hərbi yolla öz postundan uzaqlaşdırılması xalqın iradəsini, yumşaq desək, hesaba qoymamaqdır. Məsələ həm də ondadır ki, bu hadisə onsuz da gərginliyin son həddə yüksəldiyi Yaxın Şərq coğrafiyasında ciddi təlatümlərə yol aça bilər. Biz də bu yazıda hadisənin demokratik prinsiplərə nə qədər uyğun gəlib-gəlməməsindən daha çox, onun geopolitik səbəblərindən danışmağa çalışacağıq.

Bilindiyi kimi, Misir Yaxın Şərq coğrafiyasının həm demoqrafik, həm də hərbi baxımdan ən böyük ölkələrindən biridir. Öz miqyasına görə böyük dövlət olmağın isə üstünlükləri bərabər, onun gətirdiyi problemlər də var və Misirdəki hadisələrin bir çoxunun kökündə məhz bu səbəblər dayanır. Odur ki, həmin ölkədə cərəyan edən istənilən hadisəni regional proseslərdən təcrid olunmuş şəkildə ələ almaq mənzərənin tam mənası ilə görülməsinin qarşısını ala bilər. Misir ilk növbədə İsraillə həmsərhəddir. Fələstin xalqının sionizmə qarşı mübarizəsində ən aktiv fəaliyyətilə seçilən Qəzza zolağına İslam dünyasının yeganə giriş-çıxışı bu ölkə üzərindəndir və sözsüz ki, bu vəziyyət Qəzzada baş verən hadisələrin birbaşa Misir xalqına təsirini qaçılmaz edir.

Əslində Hüsnü Mübarək rejiminin xalqın gözündən düşməsinin başlıca səbəbi də elə Misir hökumətinin çarəsiz fələstinlilərin başına gətirilənlərə biganə yanaşmasıyla birbaşa əlaqədar idi və bu xüsusiyyətinə görə onu hardasa Fələstin qaynaqlı hesab etmək də olar. Mursi hakimiyyətindən ən çox narazı olan qüvvə də bu mənada İsrail idi. O səbəbdən də son hərbi çevrilişdə İsrail barmağının mühüm rol oynaması ehtimalı var və bu ehtimalı bir sıra dəlillər təsdiqləyir. Məsələn, məlum olduğu kimi, dünyanın super gücü sayılan Amerika hakimiyyətinin bu çevriliş zamanı telefon danışıqları aparıb fikrini öyrəndiyi xarici ölkələr arasında İsrailə xüsusi pay düşür. Verilən məlumatlara görə, 11 telefon zəngindən 3-ü İsrailin fikrini almaq üçün Tel-Əvivə vurulmuşdur. Mursi hakimiyyətinin Qəzzadakı HAMAS təşkilatına mənən yaxın olduğunu nəzərə alsaq bunun heç də təsadüfi olmadığını görə bilərik. Mursi hakimiyyətinin devrilməsində İsrailin strateji müttəfiqi olduğunu gizlətməyən ABŞ-ın da mənəvi dəstəyinin olduğu şübhəsizdir. Misir ordusunun çevrilişin əsas müəllifi olması bu dəlillərin başında gəlir.

Təsadüfi deyil ki, həmin ordu hər il Amerikadan 2 milyard dollardan artıq yardım alır və onun sözügedən super gücün iradəsindən kənara çıxması mümkün deyil. Bu ordunun içərisindən çıxmasına baxmayaraq Hüsnü Mübarəkin yetərincə müdafiə olunmaması, əksinə əsgərin qarşı tərəfin yanında səf tutması da məhz Amerikanın iradəsi sayəsində olmuşdur. Ən yaxın adamını qurban verən Misir ordusu indi Mursini hakimiyyətdən yıxmaq üçün aktiv fəaliyyətə keçirsə istər-istəməz ağla bunun hansısa xarici iradənin diktəsiylə reallaşdırılması ehtimalı gəlir. Hadisələrin zamanlaması da bu ehtimalı qüvvətləndirir. Məlum olduğu kimi hərbi çevrilişdən öncə Obama misirli həmkarına telefon açaraq “Demokratiyanın əsas ünvanı seçki qutusu deyil” deyərək istefa mesajı göndərmişdi. Obamanın bu təklifi Musri tərəfindən isterik qəhqəhəylə qarşılandıqdan sonra hərbi çevriliş düyməsinə basılmışdır.

Sual oluna bilər: Bir il bundan qabaq Mursinin hakimiyyətə gəlməsinə göz yuman ABŞ birdən-birə niyə ona qarşı çevrildi? Zənnimcə, bu mövqe dəyişikliyi ABŞ-ın Mursiyə bağladığı ümidin tam reallaşmaması ilə bağlıdır. ABŞ-ın Yaxın Şərq coğrafiyasıyla bağlı planında məzhəb savaşları çıxararaq Yaxın Şərq dünyasını tamamilə gücdən düşürmək və İsraildən asılı vəziyyətə salmaq məqsədi dayanır. Misirdə islamçı qrupların hakimiyyətinə gəlməsiylə bu arzunun reallaşacağına inanan rəsmi Vaşinqton buna görə əvvəl Mursinin hakmiyyətə gətirilməsində xeyli maraqlı görünürdü. Həqiqətən də, ilk dövrlər Mursi hakimiyyəti Suriyada müxalifəti aktiv şəkildə dəstəkləyərək rejim probleminin sünni-şiə müstəvisinə daşınmasına xidmət etdi. Bununla belə Mursi hakimiyyətinin xarakterində ABŞ-ın strateji müttəfiqləri sayılan digər ərəb dövlətlərinin həzm edilə bilmədikləri məqamlar vardı. Bunlardan başlıcalıları yeni prezidentin seçki yoluyla hakimiyyətə gəlməsi və demokratik imici ilə bağlıdır. Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər tərəfindən əsl kabus kimi qiymətləndirilən bu xüsusiyyət eyni proseslərin sözügedən ölkələrinə sıçraması ehtimalını yaradırdı. Musrinin devrilməsi üçün meydana çıxan qüvvələr arasında Səudiyyə Ərəbistanına bağlı Nur Partiyasının aktiv rol oynaması Qahirədə ictimai-siyasi vəziyyətin bulandırılmasında rəsmi Riyadın nə qədər canfəşanlıq göstərməsinin ən bariz sübutudur.

Başda Səudiyyə Ərəbistanı olmaqla digər eyni milli dəyərlərə malik dövlətlərin Yeni Misir hakimiyyətinə duyduqları bu əndişə Mursinin regionda təklənməsinə gətirib çıxarır və onu istər-istəməz Türkiyə və İranla yaxınlaşdırmağa məhkum edirdi. Təsadüfi deyil ki, bu il aprel ayının 30-da İran misirli turistlərə viza rejimini ortadan qaldırır və bir növ rəsmi Qahirə ilə yaxınlaşmaq mesajı verirdi. Bu isə regiondakı digər ərəb dövlətlərini və məzhəb savaşları arzusunda olan Böyük Yaxın Şərq Proyektinin müəlliflərini narahat etməyə bilməzdi.

Mursi hakimiyyətinin devrilməsində ən çox rahatlıq tapan ölkələrdən biri də Suriya hakimiyyətidir. Suriyadakı sünni müxalifətin əsasən Misir inqilabından ilham aldığı heç kimə sirr deyil. Artıq silahlı müxalifətin ilham qaynağı olan bu hakimiyyət sıradan çıxarılmışdır. Əvvəlki yazılarımızda da qeyd etdiyimiz kimi, ABŞ və Qərb ölkələrinin Suriyada çıxarmağa çalışdığı hadisələr əslində rejim dəyişikliyi məqsədi güdmədiyindən bu coğrafiyada soyulmuş quyruğun yarıda buraxılması ssenarinin müəlliflərinin ideyalarına da zidd deyildi. Məqsəd Suriyanı parçalamaq və tərəflərin bir-birinin qanına qəltan etməsinə şərait yaradılması olduğundan Suriyada əslində buna nail olunub. Özü belə istəmədən Bəşər Əsəd bu oyunun ən aktiv aktyoruna çevrilib. Bu aktyorun sıradan çıxarılıb hakimiyyətin sünni müxalifətə ötürülməsi bütün ssenarini alt-üst edə və İsrailin təhlükəsizliyini ciddi zərbə altında qoya bilər. Maraqlıdır ki, heç İsrail rəhbərləri də bu qorxularını gizlətmirlər. Onlar Əsəd devrilərsə kimyəvi silahların İsrail düşmənlərinin əlinə keçə biləcəyini açıq şəkildə bildirir və bundan əndişələndiklərini ifadə edirlər. Mursi hakimiyyətinin yerinə gətiriləcək yeni hakimiyyət İsrail düşmənləri sayılan “Müsəlman Qardaşları”nı cəzalandırmalı və sünni ittifaqı şəklində Misirdən Fars Körfəzinə qədər yayılmalı, şimalda isə İran, İraq, Suriya və qismən də Livan Hizbullahının bu ittifaqa qarşı şiə zolağı şəklində birləşməsi prosesi güclənməli, beləcə müsəlman dünyası sabah daha qlobal məzhəb savaşlarına hazırlaşmalıdır. Demokratik ənənələrin möhkəmləndiyi Türkiyə isə bu ssenarinin tələblərinə cavab vermədiyindən onun yenə əvvəlki kimi Qərbə inteqrasiya siyasətiylə başı qatılmalıdır.


Heydər Oğuz

Ədalət Partiyasının sədr müavini  

“Kitablarımı oxusunlar” -Yazıçı Anar vətəndaşları evdə qalmağa çağırır
Milli fəlsəfə tariximizin təşəkkülü və Firidun bəy Köçərli...
"Carçıoğlu" şirkətindən nümunəvi addım: 100 imkansız ailə himayəyə götürüləcək...
28 aprel işğalı - Rusiya dövlət sosial siyasi tarix arxivinin sənədlərindəki ilginc faktlar...
Koronavirus səbəbi ilə həyatını itirən 6-ıncı tibb işçisi oldu - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
"Qırmızı Aypara Cəmiyyəti bu ağır gündə nə ilə məşğuldur, yığdığı pullar nəyə xərclənib..?"
Araşdırma
İmperator adı daşıyan, yəhudilərin qətliamına səbəb olan pandemiyalar – Dəhşətli tarix...
Hadisə
Qəbiristanlıqda yer qalmadı, virusdan ölənləri evlərinin qarşısına atırlar...
Hadisə
Karantin zamanı qumar oynayanlar 10 min cərimələndi– Ev sahibi tutuldu...
Siyasət
"Bu, onun torpaqlarımızın işğalda qalmasının əsas səbəbkarlarından biri olmasına dəlalət edir”
Yazar
Şahin Quliyev
Koronavirus bizə nəyi sübut etdi?
Bəsti İsmayıl
"Kəlbəcərə borcum var, bacardığım şəkildə qaytarmağa çalışıram..."
Seymur Əliyev
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
İlham İsmayıl
KTMT Baş katibinin hər cümləsi Azərbaycana xəbərdarlıqdır...
Sultan Laçın
“Küçələrimizdəki gerçək dilənçilər: pandemiya dönəmində onlara yardım edən olacaqmı?..”
Həftənin ən çox oxunanları
Dünya bu xəbərdən çalxalanır: Koronavirusla bağlı gizli sənədlər yayıldı...
Bill Geyts və masonların kirli oyunları haqqında: Karantindən sonra nə olacaq...?
Koronavirusa görə Azərbaycan vətəndaşlarına pul veriləcəkmi?
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
Dünyanı yenidən bölmək üçün... - Lukaşenkodan şok
Hökumət əhalinin 3 aylıq kommunal xərcini üzərinə götürdü - İBRƏTAMİZ...
Koronavirus bizi nələrdən məhrum edir və nəyə doğru aparır? - AYIQ OLUN!..
Azərbaycanda vəzifəli şəxsdə koronavirus aşkarlandı
Koronovirusu dərmansız sağaldan Azərbaycanlı həkim ortaya rəsmi sənəd qoydu
Koronavirusa görə birbaşa maliyyə yardımı necə veriləcək? - Mikayıl Cabbarov açıqladı
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247