Xəbər lenti
23/09/2020 [23:28]:
Çernobılda 100 ildən sonra ayılar göründü
23/09/2020 [22:54]:
Emin: “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin yeganə həll yolu torpaqların erməni işğalından azad olunmasıdır” - VİDEO
23/09/2020 [22:53]:
Obama sosial şəbəkədə telefonunun nömrəsini paylaşdı
23/09/2020 [22:46]:
İqtisadiyyat Nazirliyi 225 sahibkarlıq subyektində pozuntular aşkarladı
23/09/2020 [22:33]:
İlk elektrik “QAZel”i təqdim olundu
23/09/2020 [22:28]:
"Ordu quruculuğunun gücləndirilməsi üçün növbəti ilin büdcəsində ciddi artım nəzərə alınıb"
23/09/2020 [22:25]:
Rusiyada deputat koronavirusdan ölüb - FOTO
23/09/2020 [22:13]:
“Həmzə” diviziyasının komandiri Azərbaycana gələcəkləri ilə bağlı xəbəri təkzib etdi
23/09/2020 [22:12]:
İki filin dueli ölümlə nəticələndi - VİDEO
23/09/2020 [21:52]:
Özünü İsa Peyğəmbər elan edən şarlatanın 30 illik səltənəti bitdi - FOTO
23/09/2020 [21:44]:
Bu gün “Şöhrət” ordenli Xalq artistinin doğum günüdür
23/09/2020 [21:27]:
"Belə bir “qonşu”ya 30 ilə yaxın dözən Azərbaycan daha nə etməldir?"
23/09/2020 [21:25]:
Sahilə çıxan balina sayı həyəcanverici həddə çatdı - 300-ü öldü...
23/09/2020 [21:16]:
Azərbaycanda nazir erməni gözəlçəsinin gecə təklifini rədd edib kabinetindən qovdu...
23/09/2020 [21:01]:
QHT Şurası haqqında böhtan yayan saytlar məhkəməyə veriləcək
23/09/2020 [20:56]:
Ehtiyatda olanların təlim toplanışı ruh yüksəkliyilə qarşılanıb
23/09/2020 [20:52]:
Bu gün şəhid şairin doğum günüdür...
23/09/2020 [20:43]:
Moderator.az ermənilərin azərbaycan və rus dillərində saxta xəbərlərini ifşa edir...
23/09/2020 [20:43]:
Silahlı hücuma məruz qalan ata uşaqlarını qorumaq üçün canını heçə saydı - VİDEO
23/09/2020 [20:30]:
Arvadının yuxuda gördüyü bütün heyvanları satın aldı - MARAQLI
23/09/2020 [19:51]:
91 yaşlı müəllimin dərs sevgisi maraqla qarşılandı - Yarım əsr əvvəlki tələbələri belə izlədi...+ VİDEO
23/09/2020 [19:21]:
"Mafiyalaşmaqda Ramiz Mehdiyevin böyük rolu var" - VİDEO
23/09/2020 [18:56]:
"Nə yaxşı ki, o rolu Fəxrəddin oynayıb, o, həqiqətən də bir Zaurdur...”
23/09/2020 [18:44]:
İlham Əliyev: “Azərbaycanda neft insanların rifahına, ölkəmizin inkişafına xidmət göstərir”
23/09/2020 [18:43]:
QDİƏT XİN başçılarının qeyri-formal görüşü keçiriləcək
23/09/2020 [18:40]:
“AzGold” MMC-nin rəhbəri həbs edilib
23/09/2020 [18:38]:
"Əgər Lavrov beynəlxalq hüquqa hörmət edirsə, bilməlidir ki..."
23/09/2020 [18:30]:
3 şəhərimiz UNESKO-nun şəbəkəsinə üzv seçildi
23/09/2020 [18:26]:
Prezident İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Balaxanıda aparılan abadlıq işləri ilə tanış olublar - YENİLƏNİB-1
23/09/2020 [18:15]:
Pərvin Abiyevanın müəllimi ondan danışdı: “Bilmirəm indi nə edir, nə işlə məşğuldur”
23/09/2020 [18:03]:
İranın Hərbi Dəniz Qüvvələrinə 188 ədəd PUA verildi
23/09/2020 [18:00]:
Daha 7 şagirddə koronavirus aşkarlanıb
23/09/2020 [17:26]:
BDU ölkədə təhsil islahatlarının həyata keçirilməsində önəmli rol oynayır
23/09/2020 [17:21]:
Azərbaycanda daha 146 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
23/09/2020 [17:17]:
Fəzail Ağamalı yüksək bal toplayan tələbələrlə görüş keçirdi - FOTO
23/09/2020 [17:12]:
"Bu günədək 100-dən çox zabit və əsgər yüksək texnologiyalı protezlərlə təmin olunub"
23/09/2020 [17:03]:
“Ordumuz üçün fərqi yoxdur ki, Qarabağdakı kimdir–Livan ermənisi, Paşinyanın arvadı, yoxsa digər biri”
23/09/2020 [17:00]:
Kamran Əliyev şəhid olan prokurorluq əməkdaşların ailə üzvləri ilə görüşüb - VİDEO
23/09/2020 [16:56]:
Mətbuat Şurasının Şikayətlər üzrə Komissiyasının iclası keçirilib
23/09/2020 [16:45]:
Kartofu da, kokaini də xaricdən alırıq...
23/09/2020 [16:40]:
“Azərbaycan sərhəddə də, danışıqlarda da mövqelərini möhkəmləndirib”-Erməni siyasətçi...
23/09/2020 [16:39]:
Xalq artisti onları mikrob adlandırdı: “Bu tənqidləri sifarişlə yazırlar...”
23/09/2020 [16:33]:
TƏBİB: Azərbaycanda əhalinin 10 faizi üçün çoxtərəfli formatda vaksinlər əldə edilməsi razılaşdırılıb
23/09/2020 [16:32]:
Ramin Bayramlı: "Ölkəmizdə koronavirusla mübarizəyə dair effektiv tədbirlər öz nəticəsini verib"
23/09/2020 [16:31]:
İlham Əliyev: “İkinci mərhələ Bibiheybət qəsəbəsinin abadlaşdırılmasıdır”
23/09/2020 [16:28]:
Prezident: “Hər qəsəbədə aparılan abadlıq işləri yerli sakinlərlə də müzakirə olunsun”
23/09/2020 [16:26]:
“Vaksinlərin Azərbaycanda istehsalı mümkün görünmür” - TƏBİB rəsmisi
23/09/2020 [16:19]:
“Savaşda qələbəni təmin edən əsas faktor gözlənilməzlikdir, buna diqqət yetirməliyik”
23/09/2020 [16:00]:
"Bu, Ermənistan rəhbərliyinin yeni təcavüzkar niyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirir"
23/09/2020 [15:50]:
Quzanlıda ilk yardım təlimləri başladı - FOTOLAR
23/09/2020 [15:49]:
Şəbnəm Tovuzlunun erotik dərdi...
23/09/2020 [15:42]:
"Məmmədi Kəlbəcər həsrəti dərdə saldı, sonra da iki televiziyadan uzaqlaşdırmaqla onu çərlətdilər"
23/09/2020 [15:38]:
Məktəblərdə yoluxma halları artarsa, dərslər dayandırıla bilərmi?
23/09/2020 [15:34]:
Erməni siyasətçilər və ekspertlər Azərbaycan prezidentinin tarixi çıxışını necə şərh edib?
23/09/2020 [15:28]:
Bakcell və tərəfdaşları ilə “Xəzəri qoruyaq” 
23/09/2020 [15:26]:
“Sevinc Osmanqızı Nikol Paşinyanın arvadı Anna Akopyandan daha təhlükəli düşməndir!” 
23/09/2020 [15:14]:
Prezident İlham Əliyev: "Balaxanı kəndinin yeni dövrü başlayır"
23/09/2020 [15:12]:
“WhatsApp”da yeni funksiya
23/09/2020 [15:11]:
Baş prokuror yanında Elmi-Məsləhət Şurası yaradılıb
23/09/2020 [15:07]:
İranda son sutkada koronavirusdan 184 nəfər ölüb
23/09/2020 [15:06]:
Hikmət Hacıyev: "Terrorçuların Qarabağa gətirilməsi kanalları üzərində iş aparılır"
23/09/2020 [15:05]:
Sergey Lavrov: "Rusiya işğal olunmuş 5 rayonun geri qaytarılmasının tərəfdarıdır”
23/09/2020 [15:04]:
Əli Həsənovun xanımı: “Az tapmışıq az yemişik, çox tapmışıq çox yemişik”
23/09/2020 [15:02]:
"Əgər müharibə başlasa, çox tezliklə Azərbaycanın xeyrinə bitəcək, çünki..."
23/09/2020 [14:57]:
Millət vəkili Adil Əliyevə AMEA-nın hücumlarının gizli tərəfi
23/09/2020 [14:52]:
“Döyüşdə düşməni ya öldürməlisən, ya da əsir götürməlisən”
23/09/2020 [14:36]:
Xatirə İslam İstanbulda xəstəxanaya yerləşdirildi - VİDEO
23/09/2020 [14:31]:
“Münaqişənin sülh yolu ilə həll üçün dünya birliyinin bütün səylərini puç edir”
23/09/2020 [14:29]:
Ali məktəblərə müsabiqədənkənar qəbul olunanların sayı açıqlanıb
23/09/2020 [14:27]:
"Paşinyanın Qarabağla bağlı fikirləri münaqişənin nizamlanmasına maneə törədir" - Lavrov
23/09/2020 [14:25]:
Azərbaycan İdman Akademiyasında güləş zalı istifadəyə verilib - FOTO
23/09/2020 [13:56]:
"Azərbaycanın tarixi, mədəni, dini abidələrinin Ermənistan tərəfindən işğal olunan bölgələrdə yox edilməsi..."
23/09/2020 [13:52]:
Qarabağın separatçı rəhbərinin “məşhur”  türkofob müşaviri koronavirusa yoluxdu...
23/09/2020 [13:43]:
"Azərbaycan Ordusunun yalnız bir məqsədi var - işğal olunmuş ərazilərimizi azad etmək"
23/09/2020 [13:37]:
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin mikroavtobusları fermerlərə xidmətə başlayır - FOTO
23/09/2020 [13:29]:
"Azərbaycan münaqişənin sülh yolu ilə həllinin tərəfdarıdır"
23/09/2020 [13:28]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Balaxanıya getdi
23/09/2020 [13:26]:
Əli Məsimli: “Neftə ümid etmək hər dəfə 2015-ci ildəki böhrana qayıtmaq riski deməkdir”
23/09/2020 [13:24]:
“Sadəcə prezident seçmirdik, dəyərlərimzi qoruyurduq” - Lukaşenko
23/09/2020 [13:15]:
“Şərait yaranıb və torpaqlarımızı o murdarlardan təmizləmək lazımdır...”
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2019 [10:52] - Ədəbiyyat - ( 1007 dəfə baxılıb)

Gecəni nurlandıran gerçək xəyallar...



(Rəfail Tağızadənin “Gecə xəyalları”nın işığında düşüncələr)

Bu poeziya toplusunun ilk səhifələrindən doymazlıqla mənəvi qida axtaranda Cübran Xəlil Cübranın bir müdrik deyimini özümün qulağına pıçıldadım: “Poeziya ürəkləri məftun edən müdriklikdir. Müdriklik isə fikir himnini ifa edən poeziyadır”. Mən ‘Gecə xəyalları”nda əsl söz sənəti axtarırdım, müdrik poeziya. Tapdımmı? Tapdım...

Bəri başdan onu deyim ki, həssas Söz Adamı mövzu qıtlığı yaşaya bilməz. Əslində sözə könlünü verənin hər addımı, yanından keçən qayğılı, qayğısız, sayğılı, sayğısız insanlar, yarpaqlı, yarpaqsız ağaclar, ayağımızı yuyan otlar, bir sözlə, gördüyümüz, duyduğumuz hər şey mövzudur. Rəfail Tağızadənin şeirləri ilə yaxından tanış olanda anladım ki, şair yuxuların, xəyalların, gecənin qoynundakı işığın gerçəkliklərindən də poeziya yaratmağa qadirdir.

Şairin “Gecə xəyalları” nur yayır, işığa səsləyir, düşündürür, sabaha inam yaradır. Rəfail müəllim  “Aydan ayrılan buludun çərçivəsiz qapını bağlamağından, küləyin şüşəsiz pəncərəni örtməyindən, hasarından sarı əncir, qapısından qara qıfıl sallanan bağ evinin” əhvalından yazanda da o işığı görməmək olmur, hər sözün, hər misranın arasından işıq boylanır. Bu poetik azadlıq nişanəsidir. Söz Adamının özgürlüyünə qapı da, qapının çərçivəsi də, pəncərənin şüşəsi də, qara qıfıl da heç vaxt mane olmayıb, mane  ola bilməz də.

Poeziya sənətin elə bir növüdür ki, insanın yaşamaq eşqinə qol-qanad verir, xoş ovqat yaradır, bədbin insanın qəlbinə işıq salıb nikbinliyə aparır. “Gecə xəyalları”nın qanadlarından yapışıb işıqlı sabahlara doğru uçanda köhnə xasiyyətimdən əl çəkə bilmədim, Rəfail Tağızadəni “ovqat şairi” titulu ilə mükafatlandırdım. Bu yəqin ki, şairə  də xoş olar. Çünki bu çağımızda şairin ən böyük və birinci mükafatı oxucu sevgisidir...
Onun şeirləri kəpənək qanadı kimi al-əlvan və incə ruhlu, sarı sim kimi həssas, Şopenin musiqisi kimi lirik və ovqatyaradandır. Hər misrada əxz eləməli nəsə tapa bilərsən. Onun “xatirələrini şütüyən maşının sayğacının ötən rəqəmləri” belə çözə bilir. Belə ovqat sahiblərinin “maşında yazılan şeirlərini döngədə qəfil basılan əyləc quş kimi uçurdur maşının pəncərəsindən”. Amma həmin şeir Rəfail Tağızadənin mənəvi övladı kimi ondan ayrı da yaşaya bilməz, onun qəlbinin işıqlı küncündə yuva qurub yaşayır. Belə olmasaydı “dirijor küləklər notu yarpaqlara yazılmış qışın 10-cu simfoniyasını səsləndirə bilməzdi, son akkordunadək”, şairin tarıma çəkilmiş ürək tellərində...

Şair o qədər həssasdır ki, “bir anlıq xoş baxışlara aldanan, gecədən səhərədək ümid asılqanından asılan, xəyallarında bir isti bədənə sığınıb gəzən” vitrindəki paltarların halına acıyır:

Alıcısını gözləyən vitrindəki paltarlar                                                                                              
utanar yaman,                                                                                                                        
utanar zaman-zaman                                                                                                          
kirayənişin bədənə                                                                                                                   
geyinilib soyunulmaqdan.                                                                                                            vitrindəki paltarların                                                                                                                 
“apar məni, apar məni” deyən,                                                                                                         yalvaran baxışları                                                                                                                       
uzanar..., uzanar qapıyacan...

Rəfail Tağızadənin daxilindəki poeziya seli o qədər güclüdür ki, “zamansız qaranlıqda saatın əqrəbindən asılıb qalan” fikirlərin sürəti heç azalmır, damarlardakı qanına qarışıb poeziyalaşır. Buna ürəkmi dözər? Ona görə də şair Tanrının ona vediklərindən “şikayət” edir, ikinci ürək istəyir ki, sözsevərlərin qəlbini daha da ehtizaza gətirsin:

Neynirdim iki əli, ayağı,                                                                                                             
iki gözü qulağı,                                                                                                                          
bu qədər barmağı neynirdim?                                                                                                   
Mənə iki ürək verəydin, Allah.                                                                                                   
ağrıyanda dəyişdirib                                                                                                                
birini sağıma qoyardım,                                                                                                            
bir az rahat olardım.                                                                                                              
Neynirdim iki ayağı?                                                                                                              
biri Qarabağda minaya düşəcək                                                                                               
kül olmuş bir kənddə özümü axtaranda.                                                                           
Neynirdim bu qədər barmağı, neynirdim?                                                                              
onsuz da bir əl, beş barmaq                                                                                                  
narahat ürəyimi ovcunda saxlar.   

Etiraf edirəm ki, çoxdandı bu ovqatda, bu deyim tərzində ürək və Qarabağ mövzusunda şeir nümunəsinə rast gəlməmişdim. İnsan duyğularını bu qədər yerindən oynadan yığcam fikirlərə bu günümüzün çox böyük ehtiyacı var, düşünək, təmizlənək...

Şairin Vətən sevgisi də bir lirik ovqata köklənib, səmimidir, Vətənin “qışı, qarı doğmadı” Vətən oğluna, “durnalara qoşulub ölkənin qışından heç yerə getmək” fikri yoxdur onun:

Qar basmış cığırlar tale yolları,                                                                                          
Babəkin qollarına bənzəyir                                                                                                                 ağacların budanmış qolları.                                                                                                   
tüstüsü təpəsindən çıxan evin                                                                                                     
içində tənhalıq ocağı alovlanır.                                                                                             
Dodaqlarımı yandırır oxunmamış nəğmələr,                                                                       
məni həsrətə öyrədir sənin yoxluğun...     

Yenə də ovqat. “Buluddan sıyrılan bədirlənmiş Ay”ı təsvir edən müxtəlif poetik lövhələrə rast gəlmişik. Rəfail müəllimin təxəyyülündəki Ay isə gecənin və şəhərin şəklini çəkir.
Şairin yaradıcılığında yığcamlıq, sözdən xəsisliklə istifadə edib məna tutumlu obraz yaratmaq başlıca meyardır. O, payız ovqatlı bir şeirində xəzan fəslinin son günlərində cığırın “yazıq”lığına rəhmdilliklə acıyır. Rəfail müəllim yaradandan iki ürək istəsə də, vermədiyinə görə məyus olsa da, inanıram ki, onun üç gözü var, iki fiziki və bir mənəvi. Bəlkə də iki ürəyi də var, kim bilir? Amma özünüz fikirləşin, bu dörd misranı yaradanın neçə ürəyi, neçə gözü olar sizcə:

Yamaclar nazilib yaman                                                                                                              
köhnə xalıtək süzülüb,                                                                                                   
axtarma yazıq cığırı,                                                                                                                    
cığır həsrətdən üzülüb.
Başqa bir dörd misra:
Özümü ha dartıram                                                                                                                   
qol məndən qabaqdadı.                                                                                                            
Neçə ildi qaçıram,                                                                                                                     
yol məndən qabaqdadı.

Rəfail Tağızadə cənnət Qarabağın dilbər güşələrindən biri Ağdamda doğulub, gözləri gözəlliyin min bir çalarını o yerlərdə görüb, duyub. Təbiətlə sıx təmasda olan belə insanlara “şəhər tənhalığı” əslində sürgün yeridir. “Meyvəsiz ağacların kölgələrində gəzdim bu parkları, gəzdim doyunca” yazsa da, yəqin ki, şəhərin xətrinə dəymək istəmir şair. Çünki şüşə kimi şəffaf havalı Şuşaya, Cıdır düzünə, Qırxqıza, Turşsuya, İsa bulağına, əriş-arğaclı təbii xalılara – güllü-çiçəkli çəmənlərə, zümrüd meşələrə gözdolusu baxmaq hara, Bakının ala-tala kölgəli, meyvəsiz ağaclı parklarını gəzmək hara? Həm də şair “ona salam verməyən” biganə adamlar arasında necə yaşasın? Təbiətin qoynunda uyuyan hər ağac kol, çiçək, ot, zirvədəki qartal, dərədən qıjhaqıjla axan çay şairin həmsöhbətidirsə, bu laqeyd şəhərdə kimlə dərdləşsin? Bakıda onu təbiət qədər anlayanlar çoxdumu? Ona görə də kirayə qaldığı dar otaqda Rəfail müəllim nigarandır:

Bu gecə yuxuma kimlər girəcək?                                                                                             
Bu dar otaqların yuxusu qəliz.                                                                                               
Eh, məni haradan tapacaqlar ki,                                                                                                
Şəhər küçələri saxlamayır iz.

Rəfail Tağızadənin söz cığırları çoxşaxəlidir. Hər cığırda bir poeziya gözəli ilə qarşılaşırsan, ona vurulursan. Bir də görürsən “azadlığa hamilə zamanın qədəmlərini” uğurlayır şair. Başqa bir cığırla gedəndə ovqat dəyişir. Elmar Hüseynovun oğluna şairin müraciəti bizi kövrəldir. Həm də ata qatillərinə nifrəti hamını silkələyir, qəflət yuxusundan oyadır:

Atasının qara lentli şəklini öpən körpə,                                                                                   
doyunca öpülə bilmədin, –                                                                                                                                                   qısılıb ata qucağına                                                                                                                 bolluca sevilə bilmədin...
... Körpə baxışlar dənləyəcək,                                                                                                 
ata qatillərini                                                                                                                            
bu qaranlıq məmləkətdən...
Qara lentli şəkli öpən körpə,                                                                                                  
pıçılda atanın qulaqlarına olacaqları...

“Gecə hekayəti”ndəki “öz evində vağzaldakı kimi yaşayan, çoxdan yola düşmüş qatarın bileti əlini yandıran lirik qəhrəmanın ovqatı da özünəməxsusdur:

Xatirələrimi silkələyən                                                                                                     
gözə görünməz əsgər məktubları                                                                                          
uçuşur otaqda...

“Listopad” şeirində də bir “sarı yarpaq nəğməli” (Məmməd İsmayıl) həzin ovqat tumarlayır misraları:

Noyabr ayına                                                                                                                                        “Listopad” deyir polyaklar,                                                                                                    
necə də gözəl, necə də dəqiq.                                                                                                    
“Yarpaq tökümü” ayı –                                                                                                                                Mazurka meşələrində yarpaqlar tökülür,                                                                                                                            ilin son günləri bükülür,                                                                                                       Rekviyem çalır küləklər...

Məhkəmə binası qarşısındakı ovqat isə düşüncələr burulğanına, dərinliklərə baş vurmağa təhrik edir insanı. Burda əlavə şərhə ehtiyac qalmır:

Kədərli məhkəmə binasının yanındakı                                                                                
yaşıl parkda oynayan uşaqlar                                                                                                   
nə başa düşürlər                                                                                                                       içəridəkilərin azadlıq sevdasını...                                                                                                bilsəydilər səs-küy salıb                                                                                                        
səni tutdum, səni tutdum, –deyə qışqırmazdılar...   

Rəfail müəllim bu Vətənin övladı, hamının eyni talenin yetirməsi olduğunu “bu ömür necə də mənim ömrümə bənzəyir” qənaəti ilə vurğulayır. Bizim bir-birimizə amansız “qaydasız döyüş”ümüzü, arxadan zərbələrimizi, “milli fənd”imiz badalağın mahir ustası olduğumuzu şair şeir dili ilə belə anladır:

Yaxşılığa əlimiz gəlmədi                                                                                                      
ömrünə əlavə edək,                                                                                                                 
ayından, ilindən kəsdik,                                                                                                         
ömründən günündən,                                                                                                         
arzundan, diləyindən, dilindən kəsdik...                                                                                           
biz onu bacarırıq.                                                                                                                    
Xatırladığın günlərin lap azında                                                                                    
üzünə təbəssüm qondu,                                                                                                            
qonub üzündə dondu. 

Rəfail Tağızadə Nazim Hikmət, Rəsul Rza, Əli Kərim, Vaqif Səmədoğlu poeziya məktəbinin davamçısıdır desəm, yanılmaram. Bu nəticəyə gəlməyimə səbəb onun sərbəst vəzndə yazılmış şeirlərdə sözə münasibətidir. O, sözü çox uğurla çağdaş dövrümüzün “interpretasiya”sına çevirir, poeziyanın dünəni ilə bu günü arasına körpü salır. Ayrı - ayrı şeirlərdəki bir neçə misranın çəkisi buna sübutdur:

Qala divarları təzə şəhərin çılpaq ədasından,                                                                         
səs-küyündən utanıb sıxılır,                                                                                                                
içinə qısılır İçərişəhər...         
                                                                                                       
***                                                                                                                                       
Şəhər sürüyür                                                                                                                   
yorulmuş küçələri dənizə sarı.                                                                                                  
Qorxub geri çəkilir dəniz...                                                                                                        
***                                                                                                                                         
Cibimdə səni görmədiyim                                                                                                  
günlərin sayı qədər validol...                                                                                                    

***                                                                                                                                             
Bir həzin nəğməyə,                                                                                                                 
bir qədim bayatıya qoşulub                                                                                                     
çıxıb gedərəm,                                                                                                                         
bu şəhərdən biryolluq...    

“Xatirəli dəniz” şeirini oxuyanda düşünürsən ki, şairin bir əlində qələm var, o biri əlində fırça. O, istedadlı marinist kimi dəniz mənzərəsi çəkir:

Kölgələr oynayır sakit dənizdə,                                                                                                   
ləpə yırğalayır, yatıra bilmir.                                                                                                  
Dalğayla sevişən xatirələrin                                                                                                                  səsini qağayı batıra bilmir.     

“Qar” şeirində bəyazlığın ovsununa düşürsən. Lirik qəhrəman “uçan xəyalların, qaranlıq otağa düşən Ayın işığında” şirin  röyada gülümsəyir:

Şəhərə bəyaz qar yağır,                                                                                                             
qar yağır ağır-ağır.                                                                                                                   
Ağacların üstü palata yorğanı kimi ağappaq...  

Şairin cox sevdiyi qızıl payızda – “çılpaq meşənin üzünü turşutmuş havasında oxumağa quşlar olmasa da, kölgəsini itirmiş ağac ürəkdə qüssə oyatsa da”, bir el gözəlinin “sürməli gözlərinin qarasında bir ayrlıq sevdası” görünsə də bu payız ağlı-qaralı ömrün min bir rəng çalarına bürünüb, “dəli könlümüzü oxşayan payız təzədən sevməyi öyrədir bizə”. Rəfail müəllimin payız şeirləri təbiətdəki ağac, çiçək, ot, nəğməli quşlar, köç edən durnalar kimi müxtəlif  biçimli, müxtəlif ətirlidir. Mənzərələrin təsvirində təkrarlara rast gəlmirsən:

Bu payız gecəsində ağaclar sərxoş...                                                                                        
... Dəniz şampan köpüklü,                                                                                                      
dalğalar vals gedir,                                                                                                                     
gəmilər ləngər vurur.                                                                                                                
Bakının əlində                                                                                                                                           gecəyə növbə çəkən Qız qalası dolu badə...   
  
              ***                                                                                                                                        Payızı sevməyən süpürgəçi qadın,                                                                                         
Bu il mən də yığışdıra bilmədim                                                                                            
ömrümdən tökülən yarpaqları...

Rəfail müəllim söz sərrafı olmaqlla bərabər, həm də insanı, xüsusilə şairləri kölgəsindən tanıyır. Vaqif  Bayatlı Ödərə həsr etdiyi şeirində “özünü tənhalıq qoynuna almış, özündən qabaq tanınan, mələklər tanıyan, iblis tanıyan  şairin” obrazını yaradır şair:

Gecənin qaranlıq süst dodaqları                                                                                       
sümürər şairi səhərə kimi,                                                                                                                           əriyər, yox olar şair hər gecə,                                                                                                 
içilər, biçilər şair hər gecə,                                                                                                      
böyüyər kiçilər şair hər gecə...

Gecələrdən söz düşmüşkən, Rəfail Tağızadənin ən çox müraciət etdiyi mövzulardan bəlkə də birincisi gecələrdir. “Gecə xəyalları”ndakı şeirlərinin bəlkə də yarıdan çoxunda (saymağa hövsələm çatmadı) lirik hisslərin məkanı gecələrdir. “Qəmli bir gecədə kor fələk ağrını həlim gecənin bətninə tullayır, əkir qoynuna, hardasa gözündən qüssə tökülən bir qızın ah-naləsi onu tutacağını” anlayır şair: 

Üzümə tökülən qəm damcıları                                                                                               
isladıb, isladıb boğacaq məni,                                                                                                
sevincə hamilə bildiyim gecə                                                                                                  
yenə qəm içində doğacaq məni...

Rəfail Tağızadəyə “ovqat şairi” ilə yanaşı “gecələr şairi” titulunu da verdim. Onun gecələri əsrarəngizdir. Qubanın bir gecəsində “çayda yarpağını yuyan budaqtək mavi xəyallara dalır”, Kür sahilindəki gecədə isə şairin “baxışları sularda axır, hərdən baxışına balıqlar baxır”, gecə onu “qoynuna alıb xəyalları ilə birlikdə dənizə aparır. “Pəncərə önündən bir cüt göz baxar, soyuq pəncərələr ağlayar hərdən, tər tökər, utanar xəcalətindən”.

Mavi xəyalların gecə romantikası...
Pəncərə önündən bir cüt göz baxar,                                                                                           
o qəmli gözlərdən bir cüt yaş axar,                                                                                        
evlərə bir həsrət daşıyar gecə,                                                                                                 
yenə öz ömrünü yaşayar gecə...

Rəfail müəllimin yaradıcılığında Vətən, xalq, torpaq, təbiət sevgisi, fəal vətəndaşlıq mövqeyi ana xətt kimi önə çıxır. Bakıda ağaclara qənim kəsilən ev, obyekt hərislərinin qansızlığlığını, daşürəkliyini, sərvətbazlığını şair ürək ağrısı ilə, həm də üsyankarlıqla qələmə alır. “Doğma şəhərdə boğulan, bayırda, evdə havası çatmayan, gözünün önünü binalar tutan  Bakıda evlər ağacları yeyir”. Torpağı qarış-qarış satılan, qızıldan baha olan Bakıda gecələr ağaclar mələyir, imdad diləyir. Bayquş, yarasa xislətlilər gecələr oyanır, bizə həyat verən yaşıllığın düşməninə çevrilirlər:

Eyvandan eyvana sirlər uzanır,                                                                                                  
ciblərdən ciblərə əllər uzanır,                                                                                                 
ekrandan evlərə dillər uzanır,                                                                                                 
 yalanlar doğrunu boğur burada...

“Gecə sənsizliyi”ndəki lirik ovqat qaranlıq gecəyə işıq saçır; şirin, şirin olduğu qədər də qəmli xatirələrin, xəyalların yolunu nurlandırır:

Son ayrılıq elə iti,                                                                                                                             
son görüş elə qısa –                                                                                                                    
utancaq baxışların görüşü kimi...                                                                                             
... gecədə Ay da yox                                                                                                                    
baxım oxşadım sənə...

Rəfail Tağızadə qaranlıqda işıq görən, işıqla zülmətin savaşında işığa qahmar çıxan, işığın qələbəsinə sevinən Söz Adamıdır:

Qaranlıqda  heç nəyin görünmədiyini                                                                      
düşünən adam,                                                                                                                        
görənçün fərqi yox işıq, ya qaranlıq...

Şair sevğisinin “könül qapılarını gözləriylə döyən”, hərəsi bir biçimdə uçub gedən xəyallarının qoynunda çarpışan vəfalı aşiqdir. Onun “qollarının arasında susur lal xəyallar, onu “gül qadının belinin, barmaqlarının həyəcan notları titrədir”. O qızın “ayrılığıdı sevənin dar ağacı, o qız onun ağ yelkənidi, o isə o qızın dor ağacı, ayrılıqdan ağır olurmuş göz yaşları dolu badə”. 

Sevginin ilahiliyini, hətta ayrılığın, dərdlərin sərtliyini, ağırlığını, göz yaşları ilə dolu badə “həzz”ini belə şirinliklə şeirsevərlərə içirdən görmüşdünüzmü?

Şairin “Polşa şeirləri”i, xüsusilə “Şopenin ürəyi” poeması lirik və poetik simfoniyadır. Rəfail müəllim muğam beşiyində doğulub, muğamı anlamağına heç kimin şübhəsi yoxdur.  Həm də “nöktürn”lü, “alleqro”lu, “mazurka”lı, “vals”lı, “rekviyem”li klassik simfonik musiqi də onun qəlbinə hakimdir:

Bir könül rahatlığı var                                                                                                         
Şopenin musiqisində,                                                                                                                
ruhum çırpınır 
piano səsində.     
Şopenin musiqisi səslənir            
şəhərin qulaqlarında...                                                                                                        
Qibtə ediləcək   
bir azadlıq hissi var                                                                                                                
bu gün mənim qəlbimdə, ruhumda...

Musiqi və azadlıq... Musiqi duymunun zirvəsidir bu. Üzeyir bəyin “Uverturası”nın əzəmətində böyüyənlərin hisslərinin ucalığıdır bu.                                                                                                                           
Rəfail müəllimin bir çox şeirləri sözün həqiqi mənasında Qarabağ salnaməsidir. “Şəhid məktubları”, “Qazi toyu”, “Uzundərə”, “Sərhəd kəndləri”, “Qıç başdaşı” və digər şeirlərdə işğal altında inləyən torpaqlar, musiqimiz bizim yolumuza boylanır. Qarabağdakı bir qazi toyunun Bakıdakı “Şəhri-Şuşa”, “Xankəndi”, “Xarıbülbül” şadlıq saraylarındakı toylardan fərqli cəhətlərini əminliklə deyə bilərəm ki, şair göz yaşları ilə qələmə alıb:

Bu qazi toyunda, bu ər toyunda,                                                                                           
tək əl ovcun döyür çəpik yerinə,                                                                                              
çəliklər səs salır təpik yerinə.                                                                                             
Qazilər oynayır, qazilər indi –                                                                                                                    başları üstündə qoltuq ağacı,                                                                                                     
yellənir boş, qıçsız şalvar balağı...            
... tək qıçı üstündə oynayan oğlan,                                                                                            
bu gecə tək qalan qıçın oynayır...                                                                                            
... Bu qazi toyunda, bu ər toyunda,                                                                                                       yerində oynayan süzənindən çox,                                                                                                 
yerdən təbrik edən gəzənindən çox,                                                                                       
saqqallı gələni bəzənəndən çox...    

Rəfail Tağızadənin poeziyasının hər misrasında həsrət notlarına köklənmiş narahat bir ürəyin döyüntüləri eşidilir. “Öz-özünə alışan, içində təndir qalayan dərd”ə – Vətən həsrətinə məskən olan bir şair ürəyi doğma yurd yerlərinin yollarına baxa-baxa qalıb. İntizarın nəfəsi kəsilsin, şair dostum. Onda sənsizliyin də, gecə xəyallarının da, ömrümüzün kövrək payızının da dadı, duzu, rəngi başqa olacaq.
Bəşər övladı niyə bu qədər unutqandır, təbiətdən fərqli olaraq? Ana təbiət doğmalarını hər an gözləməkdədir. Xarıbülbülün, bulaqların, dağların, düzlərin gözləri yol çəkir. O “yolların səmti dönmür”. O yollar bizi bütövləşməyə aparır...     

Vaqif Osmanov 
18.07.2019      

loading...
İki filin dueli ölümlə nəticələndi - VİDEO
Özünü İsa Peyğəmbər elan edən şarlatanın 30 illik səltənəti bitdi - FOTO
Sahilə çıxan balina sayı həyəcanverici həddə çatdı - 300-ü öldü...
Moderator.az ermənilərin azərbaycan və rus dillərində saxta xəbərlərini ifşa edir...
Silahlı hücuma məruz qalan ata uşaqlarını qorumaq üçün canını heçə saydı - VİDEO
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Maraqlı
"Nə yaxşı ki, o rolu Fəxrəddin oynayıb, o, həqiqətən də bir Zaurdur...”
Cəmiyyət
Xalq artisti onları mikrob adlandırdı: “Bu tənqidləri sifarişlə yazırlar...”
Siyasət
“Şərait yaranıb və torpaqlarımızı o murdarlardan təmizləmək lazımdır...”
Cəmiyyət
Mirzə Cəlili aldatmışdı, Müşfiq onun evinə pəncərədən girirdi...
Cəmiyyət
“Kino sahəsində Qarabağ ağrımızı dünyaya çatdırmaq üçün o mexanizmi öyrənmək lazımdır..."

Yazar
Seymur Əliyev
Beynəlxalq Sülh Günündə beynəlxalq aləmə qanlı mesaj...
Seymur Verdizadə
Kartofu da, kokaini də xaricdən alırıq...
Sultan Laçın
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Həftənin ən çox oxunanları
Dubay şeyxinə ərə getmiş Zeynəb Cavadlının mübhəm aqibəti... - FOTO + VİDEO
Atası azərbaycanlı olan general İrəvanda qızına toy etdi...-FOTOLAR+VİDEO
Nofəl Süleymanov Bəturə Hüseynovayla sevgili olub? - "İki ildir ki..." - AÇIQLAMA
“Paşinyan, ağıllı ol, əks halda Ermənistanın dövlət kimi varlığına son qoyula bilər...”
“Türkiyə Azərbaycanı hər zaman dəstəkləyib, lakin heç vaxt belə hazırlıq nümayişi olmamışdı"
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Ermənistana Gəncə mesajı: “Başınıza od yağdıracağıq!”
"Əsgərlərimiz müharibənin başlamasını və onu əsir götürəcəkləri anı səbrsizliklə gözləyirlər"
İngilis həkimlər qanda şəkəri endirməyin ən asan yolunu tapdı...-İSRAİL MEDİASI
Zərurət yaransa, bu maşınları sizdən ala bilərlər: Bilməli olduğumuz müharibə qanunları...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247