Xəbər lenti
25/11/2020 [17:38]:
"Sizi əmin edirəm ki, onlar vətəndaşlıq alan kimi qaçıb Rusiyaya gedəcəklər"
25/11/2020 [17:33]:
Sosial Xidmətlər Agentliyi postmüharibə dövrü üçün psixoloji dəstək tədbirlərinə başlayıb
25/11/2020 [17:30]:
Bərdə-Ağdam dəmir yolu xəttinin qurulmasına başlanılıb
25/11/2020 [17:26]:
Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərindəki aeroportlar ICAO reyestrinə daxil ediləcək
25/11/2020 [17:06]:
Həbsdə olan sabiq icra başçısı ilə bağlı qərar verildi
25/11/2020 [17:04]:
Direktor vəzifəsinə qəbul olanların statistikası AÇIQLANDI
25/11/2020 [17:01]:
Gözün aydın, əziz yurdumuz KƏLBƏCƏR...
25/11/2020 [16:43]:
İranlı general: "Düşmənin gündəliyində bizə qarşı hərbi əməliyyat yoxdur"
25/11/2020 [16:27]:
“Ona görə də unutmadığımız Kəlbəcər və cəbhədə döyüşən oğulları bizim həsrətimizin yaşıdlarıdır...”
25/11/2020 [16:23]:
TC Milli Müdafiə Nazirliyi Azərbaycan Ordusunun Kəlbəcərə girməsini sevinclə bəyan etdi
25/11/2020 [16:18]:
Şəhid baş leytenant ölümündən sonra oğul atası oldu - VİDEO
25/11/2020 [16:16]:
BDU-nun dekanı vəfat edib
25/11/2020 [16:14]:
Türk qadın ABŞ-da prezident seçkilərində ilkə imza atdı
25/11/2020 [16:11]:
Rəsulzadənin nəvəsi: “Türk dünyasının düşmənləri “Yeni Turan”ın yaranmasından qorxurlar”
25/11/2020 [16:03]:
“Şuşada Zeynəb Xanlarova Narui Alaverdiyanın sinəsindən itələyib dedi ki, burda oxumayacaqsan...”
25/11/2020 [16:00]:
Azərbaycana daha 5 zubr gətirilib - VİDEO
25/11/2020 [15:57]:
Bölmələrimizin Kəlbəcərə Daşkəsəndən daxil olmasının görüntüləri - VİDEO
25/11/2020 [15:40]:
Həkim peyvənd vurduran insanların koronavirusu necə keçirdiklərini açıqladı
25/11/2020 [15:38]:
Bərdədə erməni terroru BBC-nin gözündən... - VİDEO
25/11/2020 [15:37]:
Dağlıq Qarabağın ingiliscə yazılış forması dəyişdirilir
25/11/2020 [15:30]:
Dədə Şəmşir, ruhun şaddır, bilirəm!
25/11/2020 [15:29]:
Şamaxıda yanğın olub
25/11/2020 [15:24]:
İşğaldan azad edilmiş şəhər və kəndlərimiz - SİYAHI
25/11/2020 [15:21]:
Azərbaycanda dövlət xətti ilə ipoteka kreditləşməsi 63 % artıb
25/11/2020 [15:17]:
"Bu qələbə tariximizə qızıl hərflərlə, qızıl imza ilə yazıldı və möhürləndi"
25/11/2020 [15:08]:
"Murov aşırımında İlham və Heydər Əliyevlərin  qoşa heykəlləri ucaldılsın...”
25/11/2020 [15:06]:
Heç kim bu həqiqəti ermənilərə anlatmaq gücündə deyil...
25/11/2020 [15:02]:
Hərbçilərimiz Ağdamda Səxavət Məmmmədovun qəbrini tapdılar - VİDEO
25/11/2020 [15:01]:
Göbək rəqsi çalındıqca, göbələk kimi bitdi anuşlar, haykanuşlar...
25/11/2020 [15:00]:
Bütün yollar bizi Şuşaya aparır - Dövlət agentliyindən VİDEOÇARX
25/11/2020 [14:58]:
Bakıda dizel yanacaqlı sərnişin avtobusları istismardan çıxarılacaq
25/11/2020 [14:50]:
Əziz Kəlbəcər, sən də AZADSAN
25/11/2020 [14:40]:
Moskvada terror planlaşdıran İŞİD üzvləri ələ keçdi - VİDEO
25/11/2020 [14:36]:
Əməkdar artist koronovirusa yoluxdu...
25/11/2020 [14:33]:
Səfərbərliyə cəlb edilən tələbələrə akademik məzuniyyət veriləcək
25/11/2020 [14:17]:
Diaspor təşkilatları Paşinyanın istefasını tələb edir
25/11/2020 [14:04]:
Azərbaycanda zəlzələ oldu
25/11/2020 [14:03]:
Türkiyədə peyvəndlənmə tarixi AÇIQLANDI
25/11/2020 [14:02]:
Elman Rəfiyev: “Pandemiya aktyorlar üçün sınaq dövrü oldu”
25/11/2020 [13:59]:
Putinlə danışdım, Qarabağa 5-ci ölkələri daxil etmək... - Ərdoğan
25/11/2020 [13:47]:
"Əgər Əliyev yox, başqası olsaydı, onda Putin..."
25/11/2020 [13:45]:
"Yer üzərində bütün erməniləri birləşdirən Qarabağ faktoru onlar üçün daha yoxdur"
25/11/2020 [13:43]:
Ermənistan-Azərbaycan əlaqələri bərpa olunur? – Paşinyandan şok
25/11/2020 [13:41]:
“Qarabağ münaqişəsində haqq öz yerini tutdu”
25/11/2020 [13:38]:
Mehriban Əliyeva Kəlbəcərin azad edilməsi münasibəti ilə xalqı təbrik edib
25/11/2020 [13:32]:
Arutyunyanın gizli səfərinin görüntüsü yayıldı - FOTO
25/11/2020 [13:30]:
Kəlbəcər əhalisinin sayı AÇIQLANDI
25/11/2020 [13:28]:
“Aralıq dənizindən Dağlıq Qarabağa qədər apardığımız ədalət mübarizəmizin əhəmiyyəti ortadadır”
25/11/2020 [13:27]:
TƏBİB-in mətbuat katibi koronavirusa yoluxub
25/11/2020 [13:25]:
Kəlbəcərin qarlı yollarını bir də belə görün - VİDEO
25/11/2020 [13:24]:
Kəlbəcərin azad olunması münasibətilə Bakıda avtoyürüş keçirilir - FOTO
25/11/2020 [13:10]:
“Ermənilər kəndimizə hücum edəndə atam yaralandı, qardaşım isə əsir düşdü...” -Əməkdar artist...
25/11/2020 [13:04]:
Türk donanması döyüş vəziyyətinə gətirildi
25/11/2020 [12:50]:
“Belə gündə doğulmaq da bir xoşbəxtlikdir ki, hər adama qismət olmur...”
25/11/2020 [12:46]:
Rektor etiraz etdi, Yerevanda keçiriləcək iclas və seçki ləğv olundu
25/11/2020 [12:44]:
"Türkiyə Qafqazın ən yeni tarixində aktiv rol oynamağa davam edəcək"
25/11/2020 [12:40]:
Doğma Kəlbəcərimiz bizə geri qayıtdı, ədalət bərpa edildi - XİN
25/11/2020 [12:39]:
Murovdan, Dəlidağdan ucalan sədamız Fransa  senatının da səsini batıracaq...
25/11/2020 [12:27]:
Türkiyənin ilk yerli peyvəndi buraxıldı
25/11/2020 [12:20]:
"Paşinyana dedim ki, sənin 7 şərtini zibil yeşiyinə atıram"
25/11/2020 [12:17]:
"O xəritələr, sadəcə olaraq, kağız parçasıdır" - İlham Əliyev
25/11/2020 [12:17]:
Tərəf müqabili ilə üçaylıq sevgi yaşadı, evi olmadığı üçün qarajda qaldı, iki dəfə intihara cəhd etdi – Ötən gün vəfat edən Xalq artisti
25/11/2020 [12:16]:
"Naxçıvana gedən dəmir yolunun bərpası ilə əlaqədar göstərişlər verilib"
25/11/2020 [12:12]:
"Kəlbəcərdəki kilsələr qədim Qafqaz Albaniyası dövlətinə məxsusdur"
25/11/2020 [12:11]:
“Allaha şükürlər olsun ki, Trampın şərindən xilas olduq” - İran Prezidenti
25/11/2020 [12:08]:
Vilyam Hacıyev koronavirusa yoluxub
25/11/2020 [12:07]:
Azərbaycan Prezidenti: “Kəlbəcər rayonu bu gün işğaldan azad olundu”
25/11/2020 [12:06]:
Azərbaycanın əsrə bərabər inkişaf yolu...
25/11/2020 [12:05]:
İlham Əliyev xalqa müraciət edir - CANLI YAYIM
25/11/2020 [12:02]:
“Monte Melkonyan məni döyüb, otaqda saçımdan sürüyürdü...” - Əsirlikdə olan qadın...
25/11/2020 [12:02]:
Azərbaycanın əsrə bərabər inkişaf yolu...
25/11/2020 [11:58]:
“Daxili siyasi gərginliyimiz var” - Paşinyan
25/11/2020 [11:52]:
Fransa Senatında Qarabağ müzakirəsi - Nalbəndyan
25/11/2020 [11:51]:
BDU-nun Nanoaraşdırmalar Mərkəzində elmi seminar keçirilib
25/11/2020 [11:50]:
Kəlbəcər 27 ildən sonra gerçək sahiblərinə qovuşub - Türkiyə MN
25/11/2020 [11:46]:
Britaniyada yaşayan soydaşlarımız Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinə müraciət ediblər
25/11/2020 [11:44]:
Dədə Şəmşirin ruhuna ehtiram...
25/11/2020 [11:41]:
Kəlbəcərə ilk ayaq basan hərbçilərimizin təəssüratları - VİDEO
25/11/2020 [11:38]:
Zaurla Günayın ikinci övladı dünyaya gəldi
25/11/2020 [11:36]:
"İlham Əliyev erməniləri atdan düşürdüb, uzunqulağa mindirdi və torpaqları geri qaytardı”
Bütün arxiv bir sırada
05/06/2019 [11:49] - Araşdırma - ( 2913 dəfə baxılıb)

Sultan bəyin məzarı Qarsda, yoxsa Bursadadır? - ARAŞDIRMA...



Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk hərbi naziri, Qarabağın general-qubernatoru Xosrov Bəy Sultanovun qardaşı, erməni generalı Andranik Ozanyanın qoşununu darmadağın edən Sultan bəy Sultanovun məzarının Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndində olması barədə təxminlər mövcuddur. Xalq qəhrəmanının məzarının abadlaşdırılması vacib məsələdir, lakin bəzi araşdırmaçılar hesab edirlər ki, Sultan bəyin gerçək məzarı Bursa şəhərindədir. Ona görə də onun məzarının Qarsda olması barədə qəti fikir söyləmək mümkün deyil. Hələ 2016-cı ildə məzarın baxımsız vəziyyətdə olması xəbəri mətbuatda yayılanda millət vəkilləri Mahir Abbaszadə və Qənirə Paşayeva dərhal reaksiya verərək məzarın abadlaşdırılması üçün mühüm addımlar atılacağını bildirmişdilər. Bu yaxınlarda sözügedən mövzu ilə bağlı Beynəlxalq Diaspor Mərkəzinin (BDM) sədr müavini Samir Adıgözəlli Koçköydə Sultan bəyin abidəsinin ucaldılması üçün deputat Mahir Abbaszadədən addım atmasını gözlədiyini bildirmişdi. Qeyd edək ki, BDM sədri İsmayıl Ağayevin rəhbərliyi ilə 2 il öncə Koçköy kəndində Sultan bəyin ehtimal olunan məzarı önündə tədbir keçirilmiş, məzarın üstünə portreti qoyulmuşdur. Karabakhmedia.az olaraq mövzunun aktuallaığını nəzərə alaraq Xalq qəhrəmanının məzarının yerinin dəqiqləşdirilməsi və həyatının mühacirət dövrünun araşdırılması üçün gələcək planlar barədə tarix elmləri doktoru, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) tarixinin araşdırıcısı Nəsiman Yaqublunun və Laçın rayonundan olan tanınmış ziyalıların fikirlərini öyrəndik. Təsdiqlənməmiş məlumatlara görə Sultan bəy Paşabəy oğlunun məzarı Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndindədir. Ona görə təsdiq edilməmiş məlumatdır ki, həmin kənddə bəyin adına deyilən məzarın üzərində təsdiqedici heç bir məlumat yoxdur. Taixçi alim Nəsiman Yaqublu təxminən üç il əvvəl belə bir açıqlama vermişdi ki, Məhəmməd Kəngərli və Cəmil Ünalın ona dediklərinə görə Sultan bəyin məzarı Bursadadır. Sultan bəyin məzarı Bursada həqiqətən olduğunu öyrənmək üçün Nəsiman Yaqubluya müraciət etdik.

Təsdiqlənməmiş məlumatlara görə Sultan bəy Paşabəy oğlunun məzarı Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndindədir. Ona görə təsdiq edilməmiş məlumatdır ki, həmin kənddə bəyin adına deyilən məzarın üzərində təsdiqedici heç bir məlumat yoxdur. Taixçi alim Nəsiman Yaqublu təxminən üç il əvvəl belə bir açıqlama vermişdi ki, Məhəmməd Kəngərli və Cəmil Ünalın ona dediklərinə görə Sultan bəyin məzarı Bursadadır. 

Sultan bəyin məzarı Bursada həqiqətən olduğunu öyrənmək üçün Nəsiman Yaqubluya müraciət etdik.  N. Yaqublu bizimlə söhbətində bildirdi ki Sultan bəyin məzarını görmədiyi üçün harada olduğunu dəqiq bilmir.

"Düzü, aradan keçən illər ərzində unutmuşam ya Məhəmməd Kəngərli, ya da Cəmil Ünal mənə bu məlumatı demişdi. Belə eşitmişəm ki, Sultan bəy Türkiyəyə gələndə bir sıra yerlərə gedib, daima yaşamaq üçün Bursanı seçib. Dediklərinə görə Bursanı ona görə seçib ki, oranın dağları, meşələri, ümumiyyətlə təbiəti Laçına çox oxşayırmış. Ona görə də eşitdiyimə görə Bursada yaşamağa üstünlük vermişdir. Lakin Sultan bəyin məzarının yeri haqqında məndə informasiya yoxdur və bunu kimlərsə deyirsə onu təsdiq etməlidir. Xosrov bəyin məzarı tapıldı, yeri də bilindi, məzar daşında onun haqqında yetərli məlumat da vardır. Sultan bəyin məzarı haqda isə belə qəti fikir söyləmək çətindir". 

Məhəmməd Kəngərli ilə Cəmil Ünalın Sultan bəylə görüşdüklərini isə tarixçi alim belə cavablandırdı: "Xeyr, onların görüşləri olmayıb, çünki həmin dövrdə onlar heç Türkiyədə olmayıblar. Məlum olduğu kimi Sultan bəy 1942-ci ildə dünyasını dəyişəndə artıq ikinci dünya savaşı başlamışdı. Məhəmməd Kəngərli həmin vaxt Almaniya tərəfdə legionerlərin tərkibində sovetlərə qarşı döyüşdə idi. Cəmil Ünal isə həmin dövrdə azyaşlı uşaq olub. Həmin dövr çox ağır bir dövr idi, müharibənin dəhşətləri hamının başını qatmışdı. Sultan bəylə əlaqəsi olan adamlardan demək olar ki, heç kəs qalmayıb, müharibə gedirdi, bəziləri legionerlərin tərkibində vuruşurdular. Yaşlı nəslin çoxu dünyasını dəyişib, bəyi şəxsən tanıyanların bəziləri isə siyasi baxışlarına görə həmin vaxt Türkiyədən qovulmuşdular. Yəni mənim bundan artıq məlumatım yoxdur".

Mövzu ilə bağlı Laçın rayonunun tanınmış ziyalısı Qəzənfər Hüseynovdan da münasibət öyrəndik: 

“Bir qeyri hökümət təşkilatı mənsubu Türkiyənin Kars ətrafında Köçköy məzarlığında tapdıqları və ətrafında şəkil çəkdirdikləri məzarın rəhmətlik Sultan bəy Paşabəy oğluna aid olduğunu iddia edirlər. Bu məzarın bəyə məxsus olması dəqiqləşmədiyi üçün həmin iddianı yanlış hesab edirəm. Mənə elə gəlir ki, onları bəyin məzarının həmin kənddə olmasına inandıran bir fakt var ki, aldığım məlumata görə həmin kənddə yaşayan əhalinin soyadları Laçındır. Bu olduqca əsassız bir faktdır, birinci ona görə ki, Sultan bəy sovet höküməti qurularkən Azərbaycandan mühacirətə gedəndə, indiki Laçın rayonu və bu adda şəhər yox idi. Laçın şəhəri 1923-cü ildə şəhər kimi tikilməyə başlamış və bu adı şəhərin üst hissəsində yerləşən Laçın dağından almışdır. Türkiyədə onların getdikləri kənd tərəkəmə camaatı olub, orada bir nəfər də olsun belə Laçın rayonundan gedən əhali yoxdur. Ola bilsin ki, həmin məzar Sultan adlı bir nəfərindir, ancaq Paşabəyin oğlu Sultan bəyə məxsus olması çox tərəfdən təsdiqini tapmalıdır. Düşünürəm ki, bəyin məzarının tapılması elmi tədqiqat işidir, QHT işi deyil. Mən bilmirəm onlar hansı maliyyə mənbəyi ilə Türkiyəyə səfər edib, məzar tapıb, orada şəkillər çəkdirib, Sultan bəyin məzarını guya tapdığınızı iddia etmişlər, ancaq bizim rayondan Milli Məclisə deputat seçilmiş Mahir Abbaszadə və onunla bərabər bizim Laçın rayondan bir qrup ziyalılar onların tapdıqları məzarı daha əvvəl və sonralar da öz şəxsi vəsaitləri hesabına ziyarət etmişlər, ancaq əsaslı faktlarla həmin məzarın Sultan bəy Paşa bəy oğluna məxsus olduğu öz təsdiqini tapmamışdır. Mahir Abbaszadə işçi qrupu yaratmış, bu gün də bəyin məzarının tapılması istiqamətində ciddi iş aparılır. Ona görə də mən bir qrup Laçının tanınmış ziyalıları xahişi ilə onların və öz adımdan Samir Adıgözəllinin newscenter.az adlı saytda gedən yazısına etiraz edir və istədikləri vaxt onlarla bu mövzunu müzakirəyə hazır olduğumuzu bəyan edirəm. Onu da əlavə edim ki, Sultan bəyin bəylik şəcərəsini arxivlərdən İsmayıl Ağayevin tapması haqda saytda gedən məlumatlar da yanlışdır. Sultan bəyin mənsub olduğu şəcərənin bəylik statusu haqda şifahi məlumatlar bizim yaddaşımızda olmaqla bərabər, tarix elmləri doktoru, professor Şikar Qasımovun Sultan bəy haqda elmi kitabında rəsmi sənədlərlə qeyd edilmişdir. Lakin atalar məsəlində deyildiyi kimi "yanlış da bir naxışdır", onların yanlışı bizi həqiqətə doğru aparır. Lap yaxın vaxtlarda Sultan bəyin məzarının yerinin dəqiqləşməsi işləri yekunlaşmaq üzrədir".

"Millət vəkili Mahir Abbaszadənin təşkilatçılığı ilə Sultan bəyin qəbrüstü abidəsini ucaltmaq üçün Qarsa yola düşdük".

Sultan bəyin Qarsda iddia olunan məzarının eskiz layihəsini hazırlayan memar Azər Məmmədov da məzarın Sultan bəyə aid olmasına şübhə edir: "Mən eşitmişdim ki, Xalq qəhrəmanı Sultan bəyin məzarı Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndində tapılıb və məzarın indiyədək üstü götürülməyib. Hətta məzarın son dövrlərdə çəkilmiş fotoşəklini görəndə çox məyus oldum. Dostlarla olan bu söhbətdən bir müddət sonra işimlə əlaqədar xarici ölkələrdən birinə getmişdim. Xaricdə yaşayan vətənsevər bir iş adamı qohumumla görüş zamanı mən Sultan bəyin qəbrinin Türkiyədə tapıldığını və qəbrin çox baxımsız halda olduğunu ona dedim. Qohumum mənə dedi ki, sən qəbrin üstünün abadlıq eskizini hazırla, qalan işləri mən həll edərəm, yəni qəbrin üstünü abadlaşdıraram. Biz razılaşdıq və mən Azərbaycana qayıdanda məzarüstü abidəyə eskizlər hazırlamağa başladım. Hətta Sultan bəyin gildən heykəlinin maketini hazırladım. Bir abidənin eskizini hazırlamaq üçün memar ilk olaraq abidənin quraşdırılacağı və yaxud tikiləcəyi əraziyə baxmalı, ərazinin ölçülərini götürüb həmən ölçülərə və situasiyaya uyğun eskiz layihəsi hazırlamalıdır. Bu baxımdan əlimdə olan yeğanə material olaraq qəbrin fotosundan istifadə etməli oldum. Adətən qəbristanlıqlarda ətrafda olan qəbirlər ərazinin abadlaşdırılmasını məhdudlaşdırır. Ona görə də mənim mütləq Qarsa getməyim lazım idi. Sonra millət vəkili Mahir Abbaszadə, tanınmış geoloq Azər Şükürov, telejurnalistlər Mircavad Rəhimov, İbrahim Mirzəyev və mən, birgə Qarsa getdik. Azərbaycanın Qarsdakı konsulu Həsən müəllimin qəbulunda olduq. Həsən müəllim gəlişimizin məramına görə bizə təşəkkür edib gecəni Qarsda qalmağı və səhər tezdən Koçköyə getməyimizi məsləhət bildi və dedi ki, Sultan bəyin nəvəs sayılan, Türkiyədə otel, tikinti biznesi ilə məşğul olan Yücel bəy də onun dəvəti ilə Koçköyə gəlib. Biz Koçköyə gəldikdə köydə Yücel bəy və Sultan bəyin qohumları sayılan bir neçə nəfərlə görüşdük. Yücel bəy digər qohumları ilə bizi qəbristanlıqda Sultan bəyin məzarı üstünə gətirdi. Qəbrin yanında təxmınən 2,5 x 1,5 ölçüdə metal çərçivəyə salınmış reklam baner üzərində Sultan bəyin şəkli olan lövhə quraşdırıldığını gördük. Lövhəyə baxanda hiss olunurdu ki, yaxın bir neçə ay içərisində Azətbaycandan gələn bir qeyri hökumət təşkilatı tərəfindən quraşdırılıb. Sultan bəyin qohumlarıyla söhbət zamanı məlum oldu ki, babalarının adı əslində Qürbət olub. Qürbət 1920-ci illərdə bu kəndə gəlib. Sonra yerli bir qadınla ailə qurmuş və ölənə (1935-ci ilə qədər) qədər bu köydə yaşamışdır. Evləndikdən bir müddət sonra qayınatasına bildirib ki o, Azərbaycanın Laçın rayonundan gəlib və əsl adı Sultandır (yəni Sultan bəydir). Təhlükəsizlik baxımından adını dəyişdirmişdir. Qohumları Xosrov bəyi tanıyırmısızmı sualımıza da xeyr, tanımırıq cavabını verdilər. Doğrusunu desək, bu söhbətlərdən sonra məzarın həqiqətən bizim Xalq qəhramanı Sultan bəyə aid olduğuna məndə şübhə yarandı. Sultan bəyin kimlərdənsə qorxub adını dəyişməsi, Türkiyədə yaşayan qardaşı Xosrov bəylə əlaqəsinin olmaması, o dövrlərdə İstiqlal savaşı aparan bir dövlətdə Sultan bəy kimi bir igid insanın bir dağ köyünə çəkilib passiv həyat sürməsi heç bir məntiqə sığmırdı. Yücel bəylə və digər qohumları ilə xudahafizləşib geri dönərkən Mircavad bəy dedi ki, mənə elə gəlir bu qəbir Sultan bəyə aid deyil. Mən də Mircavad bəylə həmfikir olduğumu bildirdikdən sonra bu məsələni ətraflı araşdırıb sonra qəbrüstü abidənin düzəldilməsi qərarına gəldik. Azərbaycana qayıtdıqdan sonra Mahir müəllim 1918-1920-ci illərdə ADR liderlərinin həyatını araşdıran tarixçi alim Nəsiman Yaqublu ilə görüşmüşdü. Söhbət zamanı Nəsiman bəy ona bildirmişdi ki, Sultan bəy Türkiyə İstiqlal savaşında Atatürkün yaxın silahdaşlarından biri olub. Nəsiman bəy Mahir müəllimə bildirmişdi ki, bizimlə Türkiyəyə gedib onun tanıdığı adamlarla Sultan bəy haqqında ətraflı və səhih məlumatlar toplamağa, onun məzarının dəqiq yerini müəyyənləşdirməyə kömək etməyə hazırdır. Lakin işlərinin çox olması səbəbindən bir müddət gözləmək lazımdır. Bu səbəbdən də biz Mahir müəllimlə Nəsiman bəyin birgə səfər üçün münasib vaxt ayırmalarını gözləyirik”.

Müstəqil araşdırmaçı Orxan Cəbrayıl isə Sultan bəy Sultanovun məzarının Bursa şəhərində olması ilə bağlı məlumatların olduğunu deyir: 

"Belə bir versiya var ki, Sultan bəy Türkiyədə mühacirətdə olduğu dönəmdə Qarsın Koçköy kəndində yaşamış və orada vəfat etmişdir. Lakin həmin məzarın üzərində Sultan bəyə aid olması ilə bağlı heç bir yazı yoxdur. Ümumiyyətlə, Sultan bəyin Qarsda yaşaması, orada vəfat etməsi və məzarı haqqında bilgilər heç bir sənədə, tarixi mənbəyə əsaslanmadan bir fərziyyə olaraq irəli sürülüb. Kənd camaatı məzar sahibinin 1935-ci ildə vəfat etdiyini bildirirlər. Lakin Sultan bəy 1942-ci ildə vəfat edib. Sultan bəyin qohumları olduğunu iddia edən adamlar Xosrov bəy haqqında heç bir məlumata sahib deyillər. Hansı ki, həmin vaxtlar Xosrov bəylə Sultan bəyin əlaqələri olub və təsadüfi deyil ki, Xosrov bəy qardaşının vəfat etməsi ilə bağlı “Cümhuriyyət” qəzetinin 15 aprel 1942-ci il sayında məlumat veribdir. Məlumat üçün bildirim ki, həm Sultan bəy, həm Xosrov bəylə bağlı bütün işlər millət vəkili Mahir Abbaszadənin nəzərindədir. Bir dəfə nümayəndə heyəti göndərib, bir dəfə də bilavasitə özü Qarsda, Koçköy kəndində gedərək, həmin naməlum məzara baş çəkib. Məzarın abadlaşdırılması ilə bağlı yetkililərlə də görüşüb. Mən özüm də məzarın Sultan bəyə aid olması ilə bağlı şübhələrimi ona çatdırmışam. Çünki, həm ora gedən nümayəndə heyyətinin, həm də mənim o kənddən olan insanlarla ünsiyyətim zamanı belə bir qənaətə gəldik ki, həmin məzar Sultan bəyə aid deyil. Sonralar Türkiyə Cümhuriyyəti Dövlət arxivindən Xosrov bəylə bağlı əldə olunan bəzi sənədlərdə onun tez-tez Bursaya səfər etməsi ilə bağlı bilgilər əldə etdik. Bu işlə əlaqədar olaraq mən 1 il əvvəl Bursada oldum, ancaq ciddi bir məlumat əldə edə bilmədim. Amma bu yöndə axtarışlar davam edir. Abidə ucaltmaq, məzarı abadlaşdırılmaq fərziyyələr üzərindən hərəkət etməklə mümkün olacaq bir iş deyil. Düşünürəm ki, bu axtarışların nəticəsi bəlli olduqdan sonra məzarın abadlaşdırılması istiqamətində işlərin görülməsi daha məqsədəuyğun olar. Azərbaycanın istiqlalı və torpaqlarımızın bütövlüyü uğrunda mübarizədə misilsiz xidmətləri olmuş, öz adlarını Azərbaycan tarixinə qızıl hərflərlə yazmış Xosrov bəy və Sultan bəy Sultanov qardaşlarının adları əbədiləşdirilməli, layiq olduqları qiymətin verilməsi böyük mənəvi əhəmiyyət kəsb edir".

Xatırladaq ki, Türkiyədə nəşr edilən "Cümhuriyyet" qəzetinin 15 aprel 1942-ci il sayında Dr.Xosrov Sultanlının adından Sultan bəyin vəfatı ilə bağlı belə bir xəbər gedib:

"Azərbaycanın Qarabağın tanınmış şəxsiyyətlərindən olan qardaşım Sultan Bəy aramızdan əbədiyyən ayrıldığı üçün mərhumun cənazəsi mərasimində iştirak edərək, teleqraf, məktub göndərərək və ziyarət edərək başsağlığı verən dostlarımıza və vətəndaşlarımıza ayrı-ayrılıqda təşəkkür etməyə kədərimiz səbəbilə vaxt tapmadığımız üçün möhtərəm qəzetinizi məsləhət görürük.
Azərbaycanlı Dr.Xosrov Sultanlı”.
 

Ramil CƏBRAYIL, “Karabakhmedia”

loading...
Heç kim bu həqiqəti ermənilərə anlatmaq gücündə deyil...
Tərəf müqabili ilə üçaylıq sevgi yaşadı, evi olmadığı üçün qarajda qaldı, iki dəfə intihara cəhd etdi – Ötən gün vəfat edən Xalq artisti
Amerikalılardan Melanya Tramp haqqında ittiham: Birinci xanım Milad tətillərinə sevinmir
Doğduğu körpəsini tualetə atdı... DƏHŞƏT...- FOTO
Korpus komandiri şəhid polkovnikin övladına dövlət bayrağını təqdim etdi - FOTO
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Əməkdar artist koronovirusa yoluxdu...
Müsahibə
Elman Rəfiyev: “Pandemiya aktyorlar üçün sınaq dövrü oldu”
Cəmiyyət
“Ermənilər kəndimizə hücum edəndə atam yaralandı, qardaşım isə əsir düşdü...” -Əməkdar artist...
Siyasət
Monte Melkonyana doğum günü "hədiyyə"si - Kəlbəcərin qurtuluşuna dəqiqələr qaldı...
Cəmiyyət
Sabahdan Zod-Kəlbəcər yolu bağlanacaq - Ermənistan KİV

Yazar
İlham İsmayıl
Putinə hərdən Kikabidzenin zarafatını xatırlatmaq lazımdır...
Elşad Paşasoy
Fransa məhz özü bacısı Ermənistanı fahişəliyə sürükləmişdi ki...
Həftənin ən çox oxunanları
Şuşa meşəsində şok hadisə: 6 gün yaralı vəziyyətdə gizlənən erməni polisi tapıldı
4 saat yaralı vəziyyətdə mühasirədə qalan əsgərin vəsiyyəti tapıldı
"İlham Əliyev həyasız elit BBC jurnalisti ilə ona görə belə asan və sərbəst danışır ki..."
Ermənilər Kəlbəcər yolu ilə həm çıxır, həm də qayıdırlar?..- “Artıq 8 min nəfər qayıdıb” 
"İran həm sinifdə qaldı, həm də Qarabağ müharibəsində əsas itirənlərdən biri oldu..."
“O əsgəri dünyaya tanıtmaq üçün planlar qurmuşdum, amma eşitdim ki, şəhid olub...”
“Sədamın Şuşadan, Ağdamdan gələcəyi günü səbrsizliklə gözləyirdim, amma olmadı...”
Terrorçu Araik Azərbaycanın Xocavənd şəhərini gəzib "bərpa"dan danışdı...-FOTO
Ermənistan Xankəndinin bərpası üçün 200 min dollar ayırdı – HƏYASIZLIQ...
"Məgər Kəlbəcərin statusunu ermənilər müəyyən edir, bəs üçtərəfli bəyanat harda qaldı?"
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247