Xəbər lenti
04/04/2020 [19:21]:
Komitə əməkdaşları evlərə zəng edir: Koronavirusla bağlı maarifləndirmə...
04/04/2020 [19:06]:
13 alman klubu müflis ola bilər
04/04/2020 [19:03]:
Mədət Quliyev Milli qəhrəmanlar adından Prezidentə müraciət ünvanladı
04/04/2020 [19:00]:
Rusiyanın İrəvandakı səfirliyi qarşısında ermənilər etiraz aksiyası keçirdi - VİDEO
04/04/2020 [18:53]:
DİM rezidenturaya qəbul olmaq istəyənlərə müraciət edib
04/04/2020 [18:46]:
Cazibədar aktrisa: “Hələ də gələcəkdə uşaq dünyaya gətirməyi fikirləşən varsa, arsızdır”
04/04/2020 [18:43]:
KİVDF-nin yeni rəhbəri kimdir? - Dosye
04/04/2020 [18:34]:
""Keçilməz" "Ohanyan səddi" darmadağın edildi və işğalçı ordu qaçmağa başladı..."
04/04/2020 [18:28]:
Naxçıvanda artilleriya bölmələri gecə şəraitində taktiki təlim keçirib- VİDEO
04/04/2020 [18:21]:
"Bu kabusun nə qədər sürəcəyi bəlli deyil və onlar bunu nəzərə alaraq addım atmalıdırlar"
04/04/2020 [18:18]:
Təhsil Nazirliyinin yeni “Qaynar xətt”i fəaliyyətə başlayacaq
04/04/2020 [17:35]:
TƏBİB koronavirusa görə könüllü səhiyyə işçisi axtarır
04/04/2020 [17:33]:
“Barselona”nın vitse-prezidenti koronavirusa yoluxub
04/04/2020 [17:32]:
Böyük Britaniyada koronavirusdan ölənlərin sayı 4 000-i ötdü
04/04/2020 [17:29]:
"Gəlin, gözəlliyimiz üçün qurbanlar verməyək" - Əməkdar incəsənət xadimi xanımlara səsləndi
04/04/2020 [17:08]:
“Yağışlı hava koronavirusun yayılmasını azaldır” iddiası nə dərəcədə doğrudur?
04/04/2020 [17:07]:
Əhməd İsmayılov KİVDF-yə sədr təyin edildi - Prezident Sərəncamı
04/04/2020 [17:03]:
İsmət Səttarov MTRŞ-yə üzv təyin edilib - SƏRƏNCAM
04/04/2020 [16:54]:
Vüqar Səfərli işdən çıxarıldı
04/04/2020 [16:50]:
DMX: Sabahdan hərəkət məhdudiyyətləri əcnəbilərə də şamil ediləcək
04/04/2020 [16:45]:
Milli Məclisin Toponomiya Komissiyasına sədr seçildi
04/04/2020 [16:43]:
İqtisad Universiteti evlərdən distant təhsilə başlayır
04/04/2020 [16:35]:
“Kitablarımı oxusunlar” -Yazıçı Anar vətəndaşları evdə qalmağa çağırır
04/04/2020 [16:34]:
ABŞ özəl şirkətlərə nefti strateji anbarlarda saxlamağa icazə verəcək
04/04/2020 [16:33]:
Şarapova nömrəsini yaydı - “Mənə yazın”
04/04/2020 [16:32]:
Daha bir rus yazıçıdan sensasion iddia: virus gerçək xəstəlikdir, dollar yığan batacaq, qızılı olan isə…
04/04/2020 [16:24]:
"İnsanların həyatına son qoyan bu fəlakətdən öz məqsədləri üçün istifadə cəhdi rəzalətdir..."
04/04/2020 [16:23]:
Azərbaycanlı məşhur koronavirusa yoluxdu - FOTO
04/04/2020 [16:21]:
Sabahdan avtomobillə sərnişindaşıma qadağan olunacaq - RƏSMİ
04/04/2020 [16:18]:
Türkiyəli məşhur aparıcıda koronavirus aşkarlandı
04/04/2020 [16:10]:
Elçin Quliyev “Samur” dövlət sərhədindən buraxılış məntəqəsində olub
04/04/2020 [16:10]:
Hərbi qulluqçular yeni mənzillərlə təmin olunub - VİDEO
04/04/2020 [16:06]:
Milli Məclisin sədr müavini növbəti dəfə onlayn qəbul keçirdi -FOTOLAR
04/04/2020 [15:54]:
"Koronavirus xəstəsi oruc tutmamalıdır"
04/04/2020 [15:53]:
15 yaşlı şagirdinə dəfələrlə təcavüz etdi, nişanlısını isə... - Azərbaycanda şok əməl
04/04/2020 [15:48]:
Koronavirusdan ölənlərin dəfni üçün din xadimlərinin siyahısı hazırlanır...
04/04/2020 [15:47]:
Azərbaycan neftçilərindən koronavirusla bağlı HƏMRƏYLİK ÇAĞIRIŞI + VİDEO
04/04/2020 [15:42]:
Milli fəlsəfə tariximizin təşəkkülü və Firidun bəy Köçərli...
04/04/2020 [15:42]:
Paralimpiadaya son təsnifat yarışı Bakıda olacaq
04/04/2020 [15:41]:
İtaliyada koronavirus pandemiyası ilə mübarizədə faciəvi səhvlər...
04/04/2020 [15:39]:
"Carçıoğlu" şirkətindən nümunəvi addım: 100 imkansız ailə himayəyə götürüləcək...
04/04/2020 [15:38]:
Koronavirus Avropa Birliyinin mövcudluğu üçün son damla ola bilər -Ekspertlərin xəbərdarlığı
04/04/2020 [15:30]:
Kennedilər ailəsinin başının üstündəki bəla əskilmir: Robert Kennedinin nəvəsi daşqında itkin düşüb
04/04/2020 [15:29]:
Bioloji savaşın əsas şifrəsi: Kraliçaya kimlər silah doğruldub, onu hədələmişdilər...
04/04/2020 [15:24]:
Allahşükür Paşazadə: "Bu, bizim üçün böyük imtahandır"
04/04/2020 [15:23]:
Bakıda “Whatsapp” vasitəsilə narkotik satanlar ələ keçdi - FOTOLAR
04/04/2020 [15:08]:
"Koronavirusla mübarizə aparanlar vəfat etsə, onlar şəhiddirlər" - Allahşükür Paşazadə
04/04/2020 [15:04]:
Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 60 mini keçdi
04/04/2020 [14:57]:
Sərtləşdirilmiş karantin rejimi ilə bağlı ən çox verilən suallar və cavablar
04/04/2020 [14:55]:
“İndiki məqamda önəmli olan şaiyələrin yayılmasına yol verməməkdir”
04/04/2020 [14:52]:
Universitet tələbəsi eşitmə problemi olan insanlar üçün maska hazırladı - FOTO
04/04/2020 [14:49]:
Azərbaycanda daha 78 nəfərdə koronavirus aşkarlandı - RƏSMİ
04/04/2020 [14:46]:
Bu ölkədə 600 hərbçi koronavirusa yoluxdu
04/04/2020 [14:39]:
İspaniyadan Türkiyəyə ŞOK İTTİHAM: Tənəffüs cihazlarımıza əl qoydu
04/04/2020 [14:32]:
MİQ müsabiqəsindəki suallar çətinləşdiriləcək? -RƏSMİ CAVAB
04/04/2020 [14:31]:
Pakistanlılar kütləvi ibadətə mane olan polisləri daş-qalaq etdilər - VİDEO
04/04/2020 [14:29]:
Artur Vanesyan Laçına gəldi –  Erməni uşaqlara distant "vətənpərvərlik" dərsi keçdi...-VİDEO
04/04/2020 [14:26]:
Milli Məclisin deputatları və Aparat işçiləri xidməti vəsiqə ilə hərəkət edəcəklər
04/04/2020 [14:26]:
DİN-in iki generalı qandallandı - qərarı şəxsən Putinin tələbə yoldaşı verib
04/04/2020 [14:23]:
Hansı rayonlarda koronavirus yayılmayıb? - Tam siyahı
04/04/2020 [14:21]:
Milli Məclisin iclasının vaxtı DƏYİŞDİRİLDİ
04/04/2020 [14:20]:
Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 60 000-i ötdü
04/04/2020 [14:12]:
ABŞ-da beş körpədə koronavirus tapıldı
04/04/2020 [14:11]:
Şəxsiyyət vəsiqəsinin vaxtı bitən şəxslər SMS-lə icazə ala biləcək?
04/04/2020 [14:09]:
Gürcüstanda koronavirusdan ölən şəxs azərbaycanlıdır - YENİLƏNİB
04/04/2020 [14:04]:
Hava ilə bağlı növbəti xəbərdarlıq
04/04/2020 [13:57]:
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 3 452-yə çatdı
04/04/2020 [13:54]:
İspaniyada pandemiya qurbanlarının sayı 12 minə çatır
04/04/2020 [13:23]:
Azərbaycan OPEC+ ölkələrinin görüşünə qatılacaq
04/04/2020 [13:14]:
Heydər Əliyev Mərkəzi koronavirusun geniş yayıldığı ölkələrə dəstək verdi - VİDEO
04/04/2020 [13:14]:
Gürcüstanda koronavirusdan ilk ölüm qeydə alınıb
04/04/2020 [13:13]:
Xidmətçini “sən koronasan, bizə yoluxdurub qaçırsan” deyib döydü
04/04/2020 [13:12]:
Qaxda karantin rejimini pozan 2 nəfər həbs edilib, 31 nəfər cərimələnib
04/04/2020 [13:11]:
Bakı-Sumqayıt yolundakı ağaclar bu rayonlara köçürülüb
04/04/2020 [13:09]:
“Survivior”da uduzanlar Türkiyəyə qayıda bilmir
04/04/2020 [13:04]:
DİN karantin rejimi ilə bağlı suallara aydınlıq gətirdi
04/04/2020 [13:03]:
Ağzını qapamadan öskürən sərnişinə əsəbləşən avtobus sürücüsü öldü...
04/04/2020 [13:02]:
DİN-dən jurnalistlərə xəbərdarlıq: Avtomobildən şəxsi məqsədlər üçün istifadə etmək olmaz...
04/04/2020 [13:00]:
Polis postlarında hərarət ölçən cihazların tətbiqi reallaşa bilərmi?
04/04/2020 [12:59]:
Karantin rejimini pozan daha 9 nəfər həbs edildi
Bütün arxiv bir sırada
05/06/2019 [11:49] - Araşdırma - ( 2786 dəfə baxılıb)

Sultan bəyin məzarı Qarsda, yoxsa Bursadadır? - ARAŞDIRMA...



Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk hərbi naziri, Qarabağın general-qubernatoru Xosrov Bəy Sultanovun qardaşı, erməni generalı Andranik Ozanyanın qoşununu darmadağın edən Sultan bəy Sultanovun məzarının Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndində olması barədə təxminlər mövcuddur. Xalq qəhrəmanının məzarının abadlaşdırılması vacib məsələdir, lakin bəzi araşdırmaçılar hesab edirlər ki, Sultan bəyin gerçək məzarı Bursa şəhərindədir. Ona görə də onun məzarının Qarsda olması barədə qəti fikir söyləmək mümkün deyil. Hələ 2016-cı ildə məzarın baxımsız vəziyyətdə olması xəbəri mətbuatda yayılanda millət vəkilləri Mahir Abbaszadə və Qənirə Paşayeva dərhal reaksiya verərək məzarın abadlaşdırılması üçün mühüm addımlar atılacağını bildirmişdilər. Bu yaxınlarda sözügedən mövzu ilə bağlı Beynəlxalq Diaspor Mərkəzinin (BDM) sədr müavini Samir Adıgözəlli Koçköydə Sultan bəyin abidəsinin ucaldılması üçün deputat Mahir Abbaszadədən addım atmasını gözlədiyini bildirmişdi. Qeyd edək ki, BDM sədri İsmayıl Ağayevin rəhbərliyi ilə 2 il öncə Koçköy kəndində Sultan bəyin ehtimal olunan məzarı önündə tədbir keçirilmiş, məzarın üstünə portreti qoyulmuşdur. Karabakhmedia.az olaraq mövzunun aktuallaığını nəzərə alaraq Xalq qəhrəmanının məzarının yerinin dəqiqləşdirilməsi və həyatının mühacirət dövrünun araşdırılması üçün gələcək planlar barədə tarix elmləri doktoru, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) tarixinin araşdırıcısı Nəsiman Yaqublunun və Laçın rayonundan olan tanınmış ziyalıların fikirlərini öyrəndik. Təsdiqlənməmiş məlumatlara görə Sultan bəy Paşabəy oğlunun məzarı Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndindədir. Ona görə təsdiq edilməmiş məlumatdır ki, həmin kənddə bəyin adına deyilən məzarın üzərində təsdiqedici heç bir məlumat yoxdur. Taixçi alim Nəsiman Yaqublu təxminən üç il əvvəl belə bir açıqlama vermişdi ki, Məhəmməd Kəngərli və Cəmil Ünalın ona dediklərinə görə Sultan bəyin məzarı Bursadadır. Sultan bəyin məzarı Bursada həqiqətən olduğunu öyrənmək üçün Nəsiman Yaqubluya müraciət etdik.

Təsdiqlənməmiş məlumatlara görə Sultan bəy Paşabəy oğlunun məzarı Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndindədir. Ona görə təsdiq edilməmiş məlumatdır ki, həmin kənddə bəyin adına deyilən məzarın üzərində təsdiqedici heç bir məlumat yoxdur. Taixçi alim Nəsiman Yaqublu təxminən üç il əvvəl belə bir açıqlama vermişdi ki, Məhəmməd Kəngərli və Cəmil Ünalın ona dediklərinə görə Sultan bəyin məzarı Bursadadır. 

Sultan bəyin məzarı Bursada həqiqətən olduğunu öyrənmək üçün Nəsiman Yaqubluya müraciət etdik.  N. Yaqublu bizimlə söhbətində bildirdi ki Sultan bəyin məzarını görmədiyi üçün harada olduğunu dəqiq bilmir.

"Düzü, aradan keçən illər ərzində unutmuşam ya Məhəmməd Kəngərli, ya da Cəmil Ünal mənə bu məlumatı demişdi. Belə eşitmişəm ki, Sultan bəy Türkiyəyə gələndə bir sıra yerlərə gedib, daima yaşamaq üçün Bursanı seçib. Dediklərinə görə Bursanı ona görə seçib ki, oranın dağları, meşələri, ümumiyyətlə təbiəti Laçına çox oxşayırmış. Ona görə də eşitdiyimə görə Bursada yaşamağa üstünlük vermişdir. Lakin Sultan bəyin məzarının yeri haqqında məndə informasiya yoxdur və bunu kimlərsə deyirsə onu təsdiq etməlidir. Xosrov bəyin məzarı tapıldı, yeri də bilindi, məzar daşında onun haqqında yetərli məlumat da vardır. Sultan bəyin məzarı haqda isə belə qəti fikir söyləmək çətindir". 

Məhəmməd Kəngərli ilə Cəmil Ünalın Sultan bəylə görüşdüklərini isə tarixçi alim belə cavablandırdı: "Xeyr, onların görüşləri olmayıb, çünki həmin dövrdə onlar heç Türkiyədə olmayıblar. Məlum olduğu kimi Sultan bəy 1942-ci ildə dünyasını dəyişəndə artıq ikinci dünya savaşı başlamışdı. Məhəmməd Kəngərli həmin vaxt Almaniya tərəfdə legionerlərin tərkibində sovetlərə qarşı döyüşdə idi. Cəmil Ünal isə həmin dövrdə azyaşlı uşaq olub. Həmin dövr çox ağır bir dövr idi, müharibənin dəhşətləri hamının başını qatmışdı. Sultan bəylə əlaqəsi olan adamlardan demək olar ki, heç kəs qalmayıb, müharibə gedirdi, bəziləri legionerlərin tərkibində vuruşurdular. Yaşlı nəslin çoxu dünyasını dəyişib, bəyi şəxsən tanıyanların bəziləri isə siyasi baxışlarına görə həmin vaxt Türkiyədən qovulmuşdular. Yəni mənim bundan artıq məlumatım yoxdur".

Mövzu ilə bağlı Laçın rayonunun tanınmış ziyalısı Qəzənfər Hüseynovdan da münasibət öyrəndik: 

“Bir qeyri hökümət təşkilatı mənsubu Türkiyənin Kars ətrafında Köçköy məzarlığında tapdıqları və ətrafında şəkil çəkdirdikləri məzarın rəhmətlik Sultan bəy Paşabəy oğluna aid olduğunu iddia edirlər. Bu məzarın bəyə məxsus olması dəqiqləşmədiyi üçün həmin iddianı yanlış hesab edirəm. Mənə elə gəlir ki, onları bəyin məzarının həmin kənddə olmasına inandıran bir fakt var ki, aldığım məlumata görə həmin kənddə yaşayan əhalinin soyadları Laçındır. Bu olduqca əsassız bir faktdır, birinci ona görə ki, Sultan bəy sovet höküməti qurularkən Azərbaycandan mühacirətə gedəndə, indiki Laçın rayonu və bu adda şəhər yox idi. Laçın şəhəri 1923-cü ildə şəhər kimi tikilməyə başlamış və bu adı şəhərin üst hissəsində yerləşən Laçın dağından almışdır. Türkiyədə onların getdikləri kənd tərəkəmə camaatı olub, orada bir nəfər də olsun belə Laçın rayonundan gedən əhali yoxdur. Ola bilsin ki, həmin məzar Sultan adlı bir nəfərindir, ancaq Paşabəyin oğlu Sultan bəyə məxsus olması çox tərəfdən təsdiqini tapmalıdır. Düşünürəm ki, bəyin məzarının tapılması elmi tədqiqat işidir, QHT işi deyil. Mən bilmirəm onlar hansı maliyyə mənbəyi ilə Türkiyəyə səfər edib, məzar tapıb, orada şəkillər çəkdirib, Sultan bəyin məzarını guya tapdığınızı iddia etmişlər, ancaq bizim rayondan Milli Məclisə deputat seçilmiş Mahir Abbaszadə və onunla bərabər bizim Laçın rayondan bir qrup ziyalılar onların tapdıqları məzarı daha əvvəl və sonralar da öz şəxsi vəsaitləri hesabına ziyarət etmişlər, ancaq əsaslı faktlarla həmin məzarın Sultan bəy Paşa bəy oğluna məxsus olduğu öz təsdiqini tapmamışdır. Mahir Abbaszadə işçi qrupu yaratmış, bu gün də bəyin məzarının tapılması istiqamətində ciddi iş aparılır. Ona görə də mən bir qrup Laçının tanınmış ziyalıları xahişi ilə onların və öz adımdan Samir Adıgözəllinin newscenter.az adlı saytda gedən yazısına etiraz edir və istədikləri vaxt onlarla bu mövzunu müzakirəyə hazır olduğumuzu bəyan edirəm. Onu da əlavə edim ki, Sultan bəyin bəylik şəcərəsini arxivlərdən İsmayıl Ağayevin tapması haqda saytda gedən məlumatlar da yanlışdır. Sultan bəyin mənsub olduğu şəcərənin bəylik statusu haqda şifahi məlumatlar bizim yaddaşımızda olmaqla bərabər, tarix elmləri doktoru, professor Şikar Qasımovun Sultan bəy haqda elmi kitabında rəsmi sənədlərlə qeyd edilmişdir. Lakin atalar məsəlində deyildiyi kimi "yanlış da bir naxışdır", onların yanlışı bizi həqiqətə doğru aparır. Lap yaxın vaxtlarda Sultan bəyin məzarının yerinin dəqiqləşməsi işləri yekunlaşmaq üzrədir".

"Millət vəkili Mahir Abbaszadənin təşkilatçılığı ilə Sultan bəyin qəbrüstü abidəsini ucaltmaq üçün Qarsa yola düşdük".

Sultan bəyin Qarsda iddia olunan məzarının eskiz layihəsini hazırlayan memar Azər Məmmədov da məzarın Sultan bəyə aid olmasına şübhə edir: "Mən eşitmişdim ki, Xalq qəhrəmanı Sultan bəyin məzarı Türkiyənin Qars vilayətinin Koçköy kəndində tapılıb və məzarın indiyədək üstü götürülməyib. Hətta məzarın son dövrlərdə çəkilmiş fotoşəklini görəndə çox məyus oldum. Dostlarla olan bu söhbətdən bir müddət sonra işimlə əlaqədar xarici ölkələrdən birinə getmişdim. Xaricdə yaşayan vətənsevər bir iş adamı qohumumla görüş zamanı mən Sultan bəyin qəbrinin Türkiyədə tapıldığını və qəbrin çox baxımsız halda olduğunu ona dedim. Qohumum mənə dedi ki, sən qəbrin üstünün abadlıq eskizini hazırla, qalan işləri mən həll edərəm, yəni qəbrin üstünü abadlaşdıraram. Biz razılaşdıq və mən Azərbaycana qayıdanda məzarüstü abidəyə eskizlər hazırlamağa başladım. Hətta Sultan bəyin gildən heykəlinin maketini hazırladım. Bir abidənin eskizini hazırlamaq üçün memar ilk olaraq abidənin quraşdırılacağı və yaxud tikiləcəyi əraziyə baxmalı, ərazinin ölçülərini götürüb həmən ölçülərə və situasiyaya uyğun eskiz layihəsi hazırlamalıdır. Bu baxımdan əlimdə olan yeğanə material olaraq qəbrin fotosundan istifadə etməli oldum. Adətən qəbristanlıqlarda ətrafda olan qəbirlər ərazinin abadlaşdırılmasını məhdudlaşdırır. Ona görə də mənim mütləq Qarsa getməyim lazım idi. Sonra millət vəkili Mahir Abbaszadə, tanınmış geoloq Azər Şükürov, telejurnalistlər Mircavad Rəhimov, İbrahim Mirzəyev və mən, birgə Qarsa getdik. Azərbaycanın Qarsdakı konsulu Həsən müəllimin qəbulunda olduq. Həsən müəllim gəlişimizin məramına görə bizə təşəkkür edib gecəni Qarsda qalmağı və səhər tezdən Koçköyə getməyimizi məsləhət bildi və dedi ki, Sultan bəyin nəvəs sayılan, Türkiyədə otel, tikinti biznesi ilə məşğul olan Yücel bəy də onun dəvəti ilə Koçköyə gəlib. Biz Koçköyə gəldikdə köydə Yücel bəy və Sultan bəyin qohumları sayılan bir neçə nəfərlə görüşdük. Yücel bəy digər qohumları ilə bizi qəbristanlıqda Sultan bəyin məzarı üstünə gətirdi. Qəbrin yanında təxmınən 2,5 x 1,5 ölçüdə metal çərçivəyə salınmış reklam baner üzərində Sultan bəyin şəkli olan lövhə quraşdırıldığını gördük. Lövhəyə baxanda hiss olunurdu ki, yaxın bir neçə ay içərisində Azətbaycandan gələn bir qeyri hökumət təşkilatı tərəfindən quraşdırılıb. Sultan bəyin qohumlarıyla söhbət zamanı məlum oldu ki, babalarının adı əslində Qürbət olub. Qürbət 1920-ci illərdə bu kəndə gəlib. Sonra yerli bir qadınla ailə qurmuş və ölənə (1935-ci ilə qədər) qədər bu köydə yaşamışdır. Evləndikdən bir müddət sonra qayınatasına bildirib ki o, Azərbaycanın Laçın rayonundan gəlib və əsl adı Sultandır (yəni Sultan bəydir). Təhlükəsizlik baxımından adını dəyişdirmişdir. Qohumları Xosrov bəyi tanıyırmısızmı sualımıza da xeyr, tanımırıq cavabını verdilər. Doğrusunu desək, bu söhbətlərdən sonra məzarın həqiqətən bizim Xalq qəhramanı Sultan bəyə aid olduğuna məndə şübhə yarandı. Sultan bəyin kimlərdənsə qorxub adını dəyişməsi, Türkiyədə yaşayan qardaşı Xosrov bəylə əlaqəsinin olmaması, o dövrlərdə İstiqlal savaşı aparan bir dövlətdə Sultan bəy kimi bir igid insanın bir dağ köyünə çəkilib passiv həyat sürməsi heç bir məntiqə sığmırdı. Yücel bəylə və digər qohumları ilə xudahafizləşib geri dönərkən Mircavad bəy dedi ki, mənə elə gəlir bu qəbir Sultan bəyə aid deyil. Mən də Mircavad bəylə həmfikir olduğumu bildirdikdən sonra bu məsələni ətraflı araşdırıb sonra qəbrüstü abidənin düzəldilməsi qərarına gəldik. Azərbaycana qayıtdıqdan sonra Mahir müəllim 1918-1920-ci illərdə ADR liderlərinin həyatını araşdıran tarixçi alim Nəsiman Yaqublu ilə görüşmüşdü. Söhbət zamanı Nəsiman bəy ona bildirmişdi ki, Sultan bəy Türkiyə İstiqlal savaşında Atatürkün yaxın silahdaşlarından biri olub. Nəsiman bəy Mahir müəllimə bildirmişdi ki, bizimlə Türkiyəyə gedib onun tanıdığı adamlarla Sultan bəy haqqında ətraflı və səhih məlumatlar toplamağa, onun məzarının dəqiq yerini müəyyənləşdirməyə kömək etməyə hazırdır. Lakin işlərinin çox olması səbəbindən bir müddət gözləmək lazımdır. Bu səbəbdən də biz Mahir müəllimlə Nəsiman bəyin birgə səfər üçün münasib vaxt ayırmalarını gözləyirik”.

Müstəqil araşdırmaçı Orxan Cəbrayıl isə Sultan bəy Sultanovun məzarının Bursa şəhərində olması ilə bağlı məlumatların olduğunu deyir: 

"Belə bir versiya var ki, Sultan bəy Türkiyədə mühacirətdə olduğu dönəmdə Qarsın Koçköy kəndində yaşamış və orada vəfat etmişdir. Lakin həmin məzarın üzərində Sultan bəyə aid olması ilə bağlı heç bir yazı yoxdur. Ümumiyyətlə, Sultan bəyin Qarsda yaşaması, orada vəfat etməsi və məzarı haqqında bilgilər heç bir sənədə, tarixi mənbəyə əsaslanmadan bir fərziyyə olaraq irəli sürülüb. Kənd camaatı məzar sahibinin 1935-ci ildə vəfat etdiyini bildirirlər. Lakin Sultan bəy 1942-ci ildə vəfat edib. Sultan bəyin qohumları olduğunu iddia edən adamlar Xosrov bəy haqqında heç bir məlumata sahib deyillər. Hansı ki, həmin vaxtlar Xosrov bəylə Sultan bəyin əlaqələri olub və təsadüfi deyil ki, Xosrov bəy qardaşının vəfat etməsi ilə bağlı “Cümhuriyyət” qəzetinin 15 aprel 1942-ci il sayında məlumat veribdir. Məlumat üçün bildirim ki, həm Sultan bəy, həm Xosrov bəylə bağlı bütün işlər millət vəkili Mahir Abbaszadənin nəzərindədir. Bir dəfə nümayəndə heyəti göndərib, bir dəfə də bilavasitə özü Qarsda, Koçköy kəndində gedərək, həmin naməlum məzara baş çəkib. Məzarın abadlaşdırılması ilə bağlı yetkililərlə də görüşüb. Mən özüm də məzarın Sultan bəyə aid olması ilə bağlı şübhələrimi ona çatdırmışam. Çünki, həm ora gedən nümayəndə heyyətinin, həm də mənim o kənddən olan insanlarla ünsiyyətim zamanı belə bir qənaətə gəldik ki, həmin məzar Sultan bəyə aid deyil. Sonralar Türkiyə Cümhuriyyəti Dövlət arxivindən Xosrov bəylə bağlı əldə olunan bəzi sənədlərdə onun tez-tez Bursaya səfər etməsi ilə bağlı bilgilər əldə etdik. Bu işlə əlaqədar olaraq mən 1 il əvvəl Bursada oldum, ancaq ciddi bir məlumat əldə edə bilmədim. Amma bu yöndə axtarışlar davam edir. Abidə ucaltmaq, məzarı abadlaşdırılmaq fərziyyələr üzərindən hərəkət etməklə mümkün olacaq bir iş deyil. Düşünürəm ki, bu axtarışların nəticəsi bəlli olduqdan sonra məzarın abadlaşdırılması istiqamətində işlərin görülməsi daha məqsədəuyğun olar. Azərbaycanın istiqlalı və torpaqlarımızın bütövlüyü uğrunda mübarizədə misilsiz xidmətləri olmuş, öz adlarını Azərbaycan tarixinə qızıl hərflərlə yazmış Xosrov bəy və Sultan bəy Sultanov qardaşlarının adları əbədiləşdirilməli, layiq olduqları qiymətin verilməsi böyük mənəvi əhəmiyyət kəsb edir".

Xatırladaq ki, Türkiyədə nəşr edilən "Cümhuriyyet" qəzetinin 15 aprel 1942-ci il sayında Dr.Xosrov Sultanlının adından Sultan bəyin vəfatı ilə bağlı belə bir xəbər gedib:

"Azərbaycanın Qarabağın tanınmış şəxsiyyətlərindən olan qardaşım Sultan Bəy aramızdan əbədiyyən ayrıldığı üçün mərhumun cənazəsi mərasimində iştirak edərək, teleqraf, məktub göndərərək və ziyarət edərək başsağlığı verən dostlarımıza və vətəndaşlarımıza ayrı-ayrılıqda təşəkkür etməyə kədərimiz səbəbilə vaxt tapmadığımız üçün möhtərəm qəzetinizi məsləhət görürük.
Azərbaycanlı Dr.Xosrov Sultanlı”.
 

Ramil CƏBRAYIL, “Karabakhmedia”

“Kitablarımı oxusunlar” -Yazıçı Anar vətəndaşları evdə qalmağa çağırır
Milli fəlsəfə tariximizin təşəkkülü və Firidun bəy Köçərli...
"Carçıoğlu" şirkətindən nümunəvi addım: 100 imkansız ailə himayəyə götürüləcək...
28 aprel işğalı - Rusiya dövlət sosial siyasi tarix arxivinin sənədlərindəki ilginc faktlar...
Koronavirus səbəbi ilə həyatını itirən 6-ıncı tibb işçisi oldu - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Hadisə
Rusiyanın İrəvandakı səfirliyi qarşısında ermənilər etiraz aksiyası keçirdi - VİDEO
Cəmiyyət
"Qırmızı Aypara Cəmiyyəti bu ağır gündə nə ilə məşğuldur, yığdığı pullar nəyə xərclənib..?"
Araşdırma
İmperator adı daşıyan, yəhudilərin qətliamına səbəb olan pandemiyalar – Dəhşətli tarix...
Hadisə
Qəbiristanlıqda yer qalmadı, virusdan ölənləri evlərinin qarşısına atırlar...
Hadisə
Karantin zamanı qumar oynayanlar 10 min cərimələndi– Ev sahibi tutuldu...
Yazar
Şahin Quliyev
Koronavirus bizə nəyi sübut etdi?
Bəsti İsmayıl
"Kəlbəcərə borcum var, bacardığım şəkildə qaytarmağa çalışıram..."
Seymur Əliyev
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
İlham İsmayıl
KTMT Baş katibinin hər cümləsi Azərbaycana xəbərdarlıqdır...
Sultan Laçın
“Küçələrimizdəki gerçək dilənçilər: pandemiya dönəmində onlara yardım edən olacaqmı?..”
Həftənin ən çox oxunanları
Dünya bu xəbərdən çalxalanır: Koronavirusla bağlı gizli sənədlər yayıldı...
Bill Geyts və masonların kirli oyunları haqqında: Karantindən sonra nə olacaq...?
Koronavirusa görə Azərbaycan vətəndaşlarına pul veriləcəkmi?
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
Dünyanı yenidən bölmək üçün... - Lukaşenkodan şok
Hökumət əhalinin 3 aylıq kommunal xərcini üzərinə götürdü - İBRƏTAMİZ...
Koronavirus bizi nələrdən məhrum edir və nəyə doğru aparır? - AYIQ OLUN!..
Azərbaycanda vəzifəli şəxsdə koronavirus aşkarlandı
Koronovirusu dərmansız sağaldan Azərbaycanlı həkim ortaya rəsmi sənəd qoydu
Koronavirusa görə birbaşa maliyyə yardımı necə veriləcək? - Mikayıl Cabbarov açıqladı
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247