Xəbər lenti
02/07/2020 [09:41]:
Müdafiə Nazirliyi cəbhə xəttindəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
02/07/2020 [09:21]:
Şamaxı icra başçısına yeni müavin təyin olundu
02/07/2020 [09:19]:
"İstər Paşinyan olsun, istərsə də ondan sonra başqa bir erməni lider..."
02/07/2020 [09:13]:
Parlamentin yaz sessiyası jurnalistlərin yadında necə qaldı?..
02/07/2020 [09:05]:
Ermənilər Azərbaycandakı bitkilərdən hazırlanmış çayları satışa buraxdı...-FOTOLAR
02/07/2020 [09:04]:
Qarabağ savaşı “su uğrunda” ola bilər – Politoloqdan şok
02/07/2020 [09:03]:
"Xüsusi karantin rejiminin pozulması halları təəssüf ki, hələ də qeydə alınır"
02/07/2020 [08:47]:
Ərdoğanla Merkel telefonla danışdı
02/07/2020 [08:46]:
Səsverməyə ayı balası ilə gəldi – FOTO/VİDEO
02/07/2020 [08:42]:
Bu gün növbəti buraxılış imtahanı keçiriləcək
02/07/2020 [08:40]:
Tərcümeyi-halı yanlış olan təhsil naziri beş gündən sonra istefa verdi
02/07/2020 [08:36]:
"Cərimələr əslində insanları qaydaları pozmaqdan çəkindirən səmərəli vasitədir"
02/07/2020 [08:33]:
Azərbaycanda zəlzələ oldu
02/07/2020 [08:05]:
Düşmən Laçın-Şuşa-Xankəndi yolunun növbəti təmirinə başladı…- FOTO
02/07/2020 [07:09]:
"Həyat yoldaşı Quranda niyə libasa bənzədilir?.."
02/07/2020 [01:27]:
Tramp koronavirusa qarşı peyvəndin tezliklə hazır olacağına SÖZ VERDİ...
02/07/2020 [01:13]:
"ABŞ erməni qüvvələrinə verdiyi müşahidə qurğuları ilə təkcə İranı müşahidə etmir..."
02/07/2020 [01:11]:
"Hamımız vətəndaşlarımızın sağlamlığı naminə atdığınız qətiyyətli addımların şahidi olduq"
02/07/2020 [01:09]:
Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi “Zaminbank” sədrini həbs etdi...
02/07/2020 [00:06]:
Bir erməni gecikmir, bir də Putin...
01/07/2020 [23:52]:
"İnsanlar qız övladına ona görə sahib olmaq istəmirlər ki, gələcəkdə hansısa şərəfsizin qurbanı olmasın"
01/07/2020 [23:48]:
Keçmiş xanımı yeni eşqə düşən İbrahim Tatlısəsi qınadı: "Allah ağıl versin..."
01/07/2020 [23:44]:
"Bu gün olmasa da, sabah oğullarımın bir yerdə oturub-duracaqları günlərin arzusu ilə yaşayıram"
01/07/2020 [23:37]:
"Tesla" bazar kapitalizasiyasına görə avtomobil şirkətləri arasında ilk sıraya yüksəldi...
01/07/2020 [23:31]:
“Ər çörəyi yemək istəyirəm“ - Əməkdar artist
01/07/2020 [23:31]:
"1 milyon şəxsə koronavirusla mübarizəylə bağlı məlumat çatdırmağa başlamışıq"
01/07/2020 [23:15]:
Rusiyada Konstitusiyaya düzəlişlər üzrə səsvermə qurtardı - YENİLƏNİB
01/07/2020 [23:10]:
Çempionlar Liqası: 2020/2021 mövsümünün tam təqvimi açıqlandı
01/07/2020 [22:06]:
Azərbaycanda süni tənəffüs cihazına qoşulan koronavirus xəstələrinin sayı açıqlandı
01/07/2020 [22:04]:
Putin Rusiya imperiyasının rekordunu təzələyir
01/07/2020 [21:45]:
AZAL iyulun 4-də İstanbula əlavə xüsusi reys yerinə yetirəcək - FOTO
01/07/2020 [21:39]:
Bakıda test nəticəsi pozitiv çıxan şəxs marketdə belə saxlanıldı - VİDEO
01/07/2020 [21:38]:
Türkiyə "Stinger" və "İqla"nın analoqu olan "Sunqur" raketini nümayiş etdirdi - VİDEO
01/07/2020 [21:21]:
Şəhərin ortasında koronavirusa vida ziyafəti təşkil etdilər - MARAQLI
01/07/2020 [21:12]:
Elçibəyin 32 il öncəki çıxışı – "Qulaq asın, mən də bir kəlmə deyim"
01/07/2020 [21:00]:
Baş Nazirdən sərt karantin tətbiq edilməyən rayonların başçılarının qarşısında yeni tələb
01/07/2020 [20:55]:
64 milyon dollarlıq saray yanaraq kül oldu - FOTO
01/07/2020 [20:29]:
İdmanla məşğul olmadan 150 kiloqram arıqladı - MARAQLI...+ FOTOLAR
01/07/2020 [20:25]:
“Azərsu” sədri su qıtlığı barədə: “Bir sıra mənbələr tikililərin altında qalıb”
01/07/2020 [20:23]:
Azərbaycanda 5G ajiotajı: Təhlükə nə qədərdir?
01/07/2020 [20:17]:
“Koronavirus testləri imkansız vətəndaşlar üçün pulsuz olmalıdır”
01/07/2020 [20:14]:
Gerye rəsmən “Qarabağ”da - FOTO
01/07/2020 [20:09]:
İradə Gülməmmədova növbəti video-görüntülü müşavirə keçirib - FOTOLAR
01/07/2020 [20:06]:
"Maska tax" deyən iş yoldaşını saçından sürüklədi - VİDEO
01/07/2020 [19:38]:
Bu tarixlərdə iş olmayacaq – DİQQƏT
01/07/2020 [19:35]:
Azərbaycanda koronavirusa daha 588 yoluxma qeydə alınıb, 7 nəfər vəfat edib
01/07/2020 [19:25]:
“Bu, karantin rejiminin daha da sərtləşdirilməsi deməkdir” - DİN-dən AÇIQLAMA
01/07/2020 [19:17]:
Dünyadakı milyarderlərin sayı rekord həddə çatıb
01/07/2020 [19:16]:
İdxal olunan benzinin qiymətinin artması ölkənin yanacaq balansına təsir etməyəcək - TƏHLİL
01/07/2020 [19:05]:
"Mnasakanyan Azərbaycanın təslim olmasını tələb etdi, ancaq rəsmi Bakı hələ də..."
01/07/2020 [18:58]:
Azərbaycanda karantin vaxtı toy edildiyinə görə vəzifəli şəxs işdən çıxarıldı
01/07/2020 [18:56]:
Tramp üçün Rusiya və “Taliban” əlaqələri ilə bağlı brifinq keçirildi
01/07/2020 [18:55]:
Prezident Administrasiyasının şöbə müdiri partiya sədrləri ilə görüşüb
01/07/2020 [18:54]:
Polis günü ərəfəsində yeni inşa edilən binaların açılışı olub
01/07/2020 [18:49]:
QHT Şurası və Real TV yeni ictimai monitorinq və məlumatlandırma kampaniyasına başlayır
01/07/2020 [18:43]:
Vladimir Putin: "Suriyada sülh naminə birgə çalışacağıq"
01/07/2020 [18:42]:
Bakının küçə və prospektlərdə quraşdırılmış polis postları sabahdan ləğv edilir - RƏSMİ
01/07/2020 [18:41]:
“Tesla”nın səhmləri ilkin tədavüldən bəri 60 dəfə bahalaşıb
01/07/2020 [18:35]:
Rektorun hərbi xidmətə çağırılmış məzunlarla onlayn görüşü keçirilib -FOTOLAR
01/07/2020 [18:33]:
37 yaşlı həkim koronavirusdan vəfat etdi
01/07/2020 [18:25]:
Dövlət qulluğuna qəbul üzrə onlayn müsahibələrin keçirilməsinə başlanılıb - FOTOLAR
01/07/2020 [17:49]:
Təhsil Nazirliyi jurnalistlər üçün seminarlar keçirəcək
01/07/2020 [17:47]:
Qəbələdə qardaş qardaşı güllələyib
01/07/2020 [17:40]:
ABŞ-da F-16 təyyarəsi qəzaya uğradı
01/07/2020 [17:38]:
“Abituriyentlər üçün dərs vaxtı”nın sabaha olan CƏDVƏLİ
01/07/2020 [17:36]:
Çingiz Qənizadə: “Vətəndaşın məsuliyyətli olması əsas şərtdir”
01/07/2020 [17:26]:
"Həyatım boyu belə axmaq il olmayıb"
01/07/2020 [17:16]:
Dünyanın ən zəngin azərbaycanlısı 1 həftədə 500 milyon dollar İTİRDİ
01/07/2020 [17:14]:
"Rövşən Cavadov AXC-nin baş qərargahına gəlib çıxanda zorakılığa son qoyuldu..."
01/07/2020 [17:11]:
Silahlı Qüvvələrin Yardım Fonduna daxil olan vəsaitin miqdarı məlum oldu
01/07/2020 [16:57]:
“Sərhədlər bağlıdırsa, necə Londona gedə bilərəm?”
01/07/2020 [16:52]:
"Bu günkü AXCP-nin Azərbayvan Xalq Cəbhəsi hərəkatına heç bir aidiyyatı yoxdur"
01/07/2020 [16:50]:
Xaricdə təhsil alan tələbələrə təqaüdlər bu halda veriləcək - AÇIQLAMA
01/07/2020 [16:47]:
ABŞ geopolitikasının nəhəglərindən olan Zbiqnev Bjezinskini mat qoyan Ağsaqqal...
01/07/2020 [16:38]:
“O tullantılar koronavirus xəstələrinə aid deyil” - Nazirlik
01/07/2020 [16:36]:
AMEA-nın İnstitut direktoru Kürün quruması səbəblərindən danışdı...
01/07/2020 [16:36]:
“Milli Məclisdə oturub qadağaları sadalamaqla iş bitmir” – Xalq artisti
01/07/2020 [16:33]:
Siqaretlərin yeni QİYMƏTLƏRİ - SİYAHI
01/07/2020 [16:30]:
İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
01/07/2020 [16:26]:
Bakıda karantin keçid postları ləğv olundu
Bütün arxiv bir sırada
03/06/2019 [09:59] - Araşdırma - ( 1372 dəfə baxılıb)

Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: MİRZƏ FƏTƏLİ AXUNDZADƏ



(IV Hissə )

Faiq ƏLƏKBƏRLİ (QƏZƏNFƏROĞLU),
AMEA Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Mirzə Fətəli Axundzadənin fəlsəfi baxışlarında din məsələsinin qoyuluşu və materalizmə meyillilik məsələsinə gəlincə, burada da düşündürücü məqamlar kifayət qədərdir. Buna ən bariz nümunə isə onun fəlsəfi əsəri hesab olunan «Kəmalüddövlə məktubları» və həmin kitabından sonra Mirzə Melkum xana, Manukci Sahibə, Cəlaləddin Mirzə və başqalarına yazdığı məktublardır. Təsadüifi deyil ki, Axundzadənin 1866-67-ci illərdə qələmə aldığı «Kəmalüddövlə məktubları» əsərinin qəhrəmanı Kəmalüddövlə də “İran”a, yəni Qacarlar dövlətinə səyahət edərək, burada “islami fanatizmi ifşa edir”. İndinin özündə də, əvvəllər də bir çox tədqiqatçılar Axundzadənin bu əsərdə İslamı olduqca sərt şəkildə tənqid etməsini başqa yerə yozmuş, məsələnin əsil mahiyyətinə varmamış, yaxu da varmaq istəməmişlər. Hazırda da Axundzadənin islama qarşı tutduğu radikal mövqeyin Azərbacan xalqının fəlsəfi fikir tarixində müsbət, yoxsa mənfi rol oynaması məsələsi öz həllini tapmamış qalır. Fikrimizcə, bu çox incə məsələdir və obyektiv şərhə ehtiyac var. Bu baxımdan Axundzadənin İslam dininə, bundan irəli gələn fəlsəfi-ideoloji düşüncələrinin fəlsəfi fikir tariximizə mənfi və ya müsbət təsirinin olması ayrıca tədqiqat tələb edir ki, biz burada bu məsələyə müəyyən qədər aydınlıq gətirməyə çalışmışıq.
Birincisi, o, həmin dövrdə ruhanilərin və despotik məmurların mənfi əməllərini İslam dininin adına çıxmaqda yanlışlığa yol vermişdi. Hər halda onların mənfi əməllərinə görə, nə İslam dini, nə də onun Peyğəmbəri günahkar ola bilməzdi. Doğrudur, İslam dininə inkarçı münasibət bəsləməsinə baxmayaraq, Axundzadə onu da yazırdı ki, bütün dinləri puç və əfsanə hesab edir, azadlıq və xoşbəxtlik dininin tərəfindədir. Ancaq bütövlükdə, bu bir gerçəkdir ki, Axundzadənin əsas tənqid obyekti bütün dinlər deyil, məhz İslam dini olmuşdur. İkincisi, Axundzadə «Kəmalüddövlə məktubları» əsərində və bir sıra məktublarında yazırdı ki, İslam dininə qarşı mübarizəni “İran” xalqının rifahı naminə aparır. Bu baxımdan farsların islamdan öncəki dövrünün əzəmətindən, böyüklüyündən, cah-cəlalından söz açan Axundzadəyə görə, hicrətdən bəri isə “İran”ın başına yalnız müsibətlər gəlmişdir. Axundzadə yazır: “Ey İran, hansı sənin o şövkətin və səadətin ki, Kəymurəs və Cəmşid və Güstaşib və Nuşirəvan və Xosrov-Pərviz əsarında var idi?.. Əgərçi o növ şövkət və səadət Firəngistan (Avropa) və Yengi Dünya əhlinin bu əsrdə olan şövkəti və səadəti cənbində çıraq kimi hesab olunur gün müqabilində, lakin İranın bu halətinə nisbət nurdur zülmət müqabilində. Ey İran, o zaman ki, sənin səlatinin Peymani-fərhəngə əməl edirdilər, neçə min il dünyanın İrəmmisal səfhəsində əzəmət və səadət ilə kamiran oldular, xalq onların təhti-səltənətində neəmati-ilahiyyədən bəhrəyab olub, izzət və asayişdə zindəganlıq etdilər və yoxsulluq bilməzdilər və salibəkəflik etməzdilər və həm daxili-məmləkətdə azad və həm xarici məmləkətlərdə möhtərəm idilər və İran padişahlarının şöhrət-şövkəti külli-afaqi tutmuşdu”. 
Axundzadə «Kəmalüddövlə məktubları»nın əvvəlindən başlayaraq Sasanlar dövrünü cənnət kimi təsvir edir, fars şahlarını isə dünyanın yer üzərinə gəlib-getmiş ən ədalətli, cəsur, böyük fatehlər kimi qələmə verir. Sasanilər dövrünün “ədaləti”ndən, “hüquq”undan, “qayda-qanunun”dan bəhs edən Axundzadəyə görə “İran”ın bu cür möhtəşəm əsərləri İslam dini meydana çıxdıqdan sonra tamamilə məhv edilmiş, ancaq yunanlar tərəfindən bəziləri qorunub saxlanmışdır. Bir sözlə, mütəfəkkir farslardan, fars şahlarından elə danışır ki, bu zaman fars şairi Firdovsinin “İran” məddahlığından və ərəb-türk düşmənçiliyindən çox da fərqlənmir. Axundzadə yazır: «Peymani-Fərhəngin («Əhdi-hikmət»-F.Ə.) əhkamının nəticəsindən idi ki, səlatini-fürs (fars sultanları-F.Ə.) aləmdə namdar (məşhurlaşdılar-F.Ə.) oldular və milləti-fars bərgüzideyi-miləli-dünya idi (fars milləti dünya millətlərinin ən sayılanı idi-F.Ə.) və cahanyana aşikardır ki, dövri-qədimdə səlatini-fürsun ərseyi-mülki nə vüsətdə idi».
Bəs necə oldu türk Axundzadə fars Firdovsinin yolunu tutdu? Axundzadə «Kəmalüddövlə məktubları»nı bitirdikdən bir müddət sonra, İsakov adlı birisinə yazdığı məktubda «Firdovsinin yolu»nu tutmasını belə izah edir ki, ondan qabaq İslam dininin «mənfur din» olmasını yalnız «Şahnamə»nin müəllifi görə bilmişdir. Axundzadə yazır: «Bu cəhətdən təkcə Firdovsi müstəsnalıq təkil edir və o öz dühası ilə, həqiqətən, kəşf edə bilmişdir ki, Şərq xalqlarının bu qədər böyük bədbəxtliyinin səbəbi ərəblər və onların insan həyatına uyğunlaşmayan mənfur dinidr. Firdovsi isə dövründə onu əhatə edən müasirlərin müdhiş fanatizmi vasitəsilə sıxışdırıldığına görə, öz fikrini ehtiyatla, guya öz əqidəsi kimi deyil, ərəb ordularına qarşı vuruşlarda sonuncu İran şahı Yezdgürdün sərkərdəsi olan Hürmüzd şah oğlu Rüstəmin əqidəsi kimi ifadə etmişdir. Məhz buna görə də, Firdovsinin əqidəsi bizim günlərə qədər mütəfəkkirlərin diqqətini özünə cəlb edə bilməmişdir. Yalnız Kəmalüddövlə (yəni Axundzadə – F.Ə.) hazırkı əsrdə Firdovsinin fikrini başa düşərək, onu parlaq bir şəkildə inkişaf etdirmişdir». 
Firdovsinin yolunu parlaq şəkildə davam etdirməsini iftixarla qeyd edən Axundzadənin «Kəmalüddövlə məktubları»nı yazmasının kökündə Avropaya lazım olan “İran-Fars” kimlyinin dirçəlişi və bunun müqabilində islam dinini (ərəbləri), türk-müsəlman dövlətlərini (türkləri) isə ağaşılanması idi. Necə ki, vaxtilə fars şairi Firdovsi ərəblər qədər türklərə də nifrət bələmişdir, Axundzadə də Avropa-Rus ideoloqlarının təsiri altına bu xətti davam etdirmişdir. Bu anlamda da Axundzadə fars Firdovsinin islama qarşı düşmənçiliyini Rüstəmin yeni obrazı olan Kəmalüddövlənin yolu ilə davam etdirir və bunu, özü də gizlətmir: «Siz elə güman etməyin ki, müsəlmanların Kəmalüd¬döv¬lənin ideyalarını mənimsəməsi və onun nəzərdə tutduğu məqsədin əldə edilməsi üçün əsrlər keçməlidir. Əksinə, əksəriy¬yətinin savadsız olmasına baxmayaraq, islamizmin yalan olmasına dair bu kimi ideyalar kütlə arasında çox sürətlə yayıla bilər».
 “İran”ın islamaqədərki əzəmətini, fars şahlarının bənzərsizliyini tərifləyib qurtardıqdan sonra Axundzadə yazır ki, İslam dini bu ölkəyə qədəm qoyandan bu dövlətdə hər şey dəyişdi, “İran” öz keçmiş şan-şövkətini itirdi: «Heyf sənə, ey İran, hanı bu dövlət, hanı bu şövkət, hanı bu səadət? Ac, çılpaq ərəblər səni min iki yüz həştad ildir bədbəxt etdilər. Sənin torpağın xarabadır və əhlin nadandır və sivilizasiyoni - cahandan bixəbərdir və azadiyyətdən məhrumdur və padşahın despotdur və despot zülmünün təsiri və üləma fanatizminin zoru sənin zəf və natəvanlığına bais olubdur və sənin qabiliyyətini künd edibdir və cövhəri-əqlini paslandırıbdır… yüz-yüz illər keçəcəkdir ki, sən rövnəqə düşməyəcəksən və asayişə və səadətə çatmayacaqsan və sivilizasiyon tapan millətlərlə bərabər ola bilməyəcəksən». Maraqlıdır ki, “İran”da farslar qeyri-qanuni hakimiyyətə gətirildikdən sonra sivilizasiyadan çox uzaqlaşdı və bu gün də çox uzaqdır. Ancaq bütün Türk dövlətlərində az-çox inkişaf vardır..
Qeyd edək ki, fars şairi Firdovsi «Şahnamə» əsərində İslam dinini və onun peyğəmbərini farslara bədbəxtlik gətirən amil kimi irəli sürmüşdür ki, Axundzadə də «Kəmalüddövlə»də, “ey İrani-biçarə, Firdovsi rəhmətullah sənin bu gününü səkkiz yüz il bundan irəli ilham ilə bilib, Hürmüzd şahın oğlu Rüstəmin dilindən xəbər verir”-deyərək, fars şairindən bol-bol misalar gətirir. Onun sözlərinə görə, “İran” milləti ərəblər və türklərin hakimiyyəti dövründə bir-birinə qarışmış, fars, türk və ərəbdən ibarət yeni bir millət meydana gəlmişdir. Ona görə də ərəblərin farslara üstün gəlməsi ilə Sasanların bəxtinin sönməsini, indən belə hakimiyyətdə türklərin və ərəblərin olacağını ürək ağrısı ilə yazan Firdovsi, Rüstəmin dili ilə ərəbləri kərtənəkələ yeyən, dəvə südü içən ac və çılpaq bir xalq kimi qələmə verir.
Axundzadədə yaranan bu «farsçılıq», «fars təəssübkeşliyi» və islam düşmənçiliyinə birmənalı yanaşmaq mümkün deyildir. İlk baxışda aydınlaşdırmaq olmur ki, o, bir sıra ideyalarıını (yeni əlifba məsələsi, sivil millət və s.) həyata keçirmək üçünmü «fars təəssübkeşi» olub İslamı tənqid edir, yoxsa doğrudan da birdən-birə «fars olduğunu» anlamış və “İran” xalqının nicatı yolunu tutmuşdur. Hər halda, məlum əsərində Axundzadənin Sasanilərin keçmiş əzəməti məsələsində, o cümlədən İslam dininə və türklərə münasibətdə tamamilə obyektiv olmasını söyləmək çətindir. Axundzadəyə görə, İslam dinini qəbul etdikdən bu zamana qədər “İran” xalqının başına elə müsibətlər gəlibdir ki, dünyanın başqa bir xalqını başına belə müsibətlər, bəlalar gəlməyib. Axundzadə hesab edir ki, Ərəb Xilafətindən başlamış Deyləmilər, Qəznəvilər, Samanilər, Səlcuqlar, Atabəylər, Xarəzmşahlar, Çingizlər, Teymurilər, Şeybanilər, Çobanilər, Ağqoyunlular, Qaraqoyun¬lular, Səfəvilər, Əfqanilər, Əfşarlar, Zəndillilər, Qacarlar və başqaları “İran”ı ancaq talan edib və dağıdıblar. 
«Əhli-İranın bu günə bədbəxtliyinə səbəb ərəblər oldu»- deyən Axundzadə yazır ki, özlərini peyğəmbər övladı adlanıdran ərəblər hər yerdə “İran” xalqının qabağını kəsərək deyirlər: biz işləyə bilmərik, müftə yeməliyik, çünki sizi bu günə salan babaların övladlarıyıq. Axundzadə ərəblərin dilindən yazır: «Padişaha maliyyat ver, füqəraya fitrə və zəkat ver, qurban kəs, yüz qızıl, ya iki yüz qızıl xərc elə, get həcc qıl, ac ərəbləri doyur və qazandığının beşdə birisini də mənə ver». Axundzadəyə görə, belə bir vəziyyətdə “İran” xalqı onu zəlil günə qoymuş islam dini uğrunda baş-döşünə döyür, şaxsey-vaxsey naləsini göyə qaldırır və bunun səbəbini soruşanda deyir ki, bəs, min iki yüz bir neçə il bundan əvvəl beş-on ərəbi, beş-on ərəb Kufə səhrasında qırıbdır. Bütün bunların “İran” xalqı üçün ancaq bədbəxtlik arxasınca bədbəxtlik gətirdiyini iddia edən Axundzadəyə görə, islam qanunları buraya ayaq açıdğı gündən indiyə qədər guya yalnız despotizm hökm sürmüşdür. Axundzadə yazır: “Fransa və ingilis məmləkətlərində eşşəkləri və atları və öküzləri dəxi vurmaq və incitmək qədəğəndir, amma İran məmləkətində despotun fərmanı ilə, hətta cəlilüşşə üməranın ayaqlarını fələqqəyə qoyub çubuq vururlar və bir neçə vaxtdan sonra genə bu rüsvay olunmuş üməradan vəzirlər və sərdarlar qayırırlar və olardan ixlas və iradət təvəqqö edirlər və bu biçarə üməranın təbiətlərində despotun təhəkkümü təsirindən bir tövr rəzalət və übudiyyət və biqeyrətlik hasil olubdur ki, çubkarlığı özlərinə hərgiz ar bilməzlər və bu növ zillət və rüsvaylıqdan sonar genə bu dünyada zindəganlığa talib olurlar”.

loading...
Şəhərin ortasında koronavirusa vida ziyafəti təşkil etdilər - MARAQLI
64 milyon dollarlıq saray yanaraq kül oldu - FOTO
İdmanla məşğul olmadan 150 kiloqram arıqladı - MARAQLI...+ FOTOLAR
"Maska tax" deyən iş yoldaşını saçından sürüklədi - VİDEO
"Adamdan soruşarlar ki, məqsədin gerçəyi çatdırmaqdırsa, tarixi faktlarla niyə belə davranırsan?"
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Gündəm
“Koronavirus testləri imkansız vətəndaşlar üçün pulsuz olmalıdır”
Gündəm
“Çətin zamanlarda edilən yardımlar hər zaman ikiqat bumeranq effekti verir”
Cəmiyyət
“Qusara evimə getmək istədim, postdan geri qaytardılar...”
Gündəm
“Əgər bircə ay da sərt karantin tətbiq edilsə,  dövlət qurumlarını maliyyələşdirmək üçün vəsait olmayacaq...” - Nazir  
Cəmiyyət
"“Evdə qal!”, “Özünü qoru!” çağırışları çox gözəldir, amma elə insan var ki, balkonsuz birotaqlı evdə yaşayır"
Yazar
İlham İsmayıl
Bir erməni gecikmir, bir də Putin...
Sultan Laçın
“Ordumuzun Mütəllibov və Elçibəy dövründəki uğurları  nədən ekranlaşdırılmır?..”
Həftənin ən çox oxunanları
"Mərc gəlirəm: bu gecə çevriliş olacaq..."- ABŞ səfirliyinin 1-ci katibindən şok iddia...
Aygün Kazımovanın yarıçılpaq videosu yayıldı - VİDEO (18+)
Arvadı ruhi xəstə, oğlu qumarbaz, dostu xəyanətkar...
Şadlıq saraylarının işçiləri Maliyyə Nazirliyi qarşısında etiraz aksiyası keçirdi...- FOTO
Ərini başqa qadınla tutan, doğuş sancısıyla səhnəyə çıxan, şüşə gözlü Xalq artisti...
4 dəfə evlənən, erməni qayınanasına görə ailəsi dağılan, namus üstündə ölkədən gedən Xalq artisti
"Xüsusi sesiyanın çağırılması Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığın fəal tərəfdarı kimi nüfuzunu göstərir"
DÜNYAYA ŞAD XƏBƏR - Koronavirusu 25 saniyədə məhv edən üsul
Zirəddin koronavirusun yox olacağı dəqiq tarixi AÇIQLADI
"Rəhim Qazıyev Heydər Əliyevin mandatına dair sualı verməklə özünə qəbir qazımış oldu..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247