Xəbər lenti
18/10/2019 [20:31]:
“Ronaldu məni əsgər salamı ilə qarşıladı”
18/10/2019 [20:29]:
Ata övladını xilas etmək üçün özünü avtobusun altına atdı - VİDEO
18/10/2019 [19:52]:
"Mənim könlümü bir çiçəklə də ovsunlamaq olar..."
18/10/2019 [19:50]:
Məleykə Əsədova: “Gənc qızları psixoloqa göndərin” - VİDEO
18/10/2019 [19:48]:
Rayon başçısı Kamilov pambıqçını döyür və iyrənc söyüşlər yağdırır...- "Prezident plana görə anamı ağladacaq..."
18/10/2019 [19:42]:
Ərdoğan bu böhrandan zəfərlə çıxdı - Rusiya mediası
18/10/2019 [19:41]:
ABŞ-dan Şuşadakı erməni tələbələrə təqaüd göndəriləcək...
18/10/2019 [19:41]:
Mübariz Mənsimov gitarada çalıb oxudu - VİDEO
18/10/2019 [19:37]:
Əliməmməd Nuriyev: “19 oktyabrda hər hansı bir qarşıdurma, kütləvi ixtişaşlar baş verərsə...”
18/10/2019 [19:36]:
Təxirə salınan “El-Klasiko”nun vaxtı müəyyənləşib
18/10/2019 [19:32]:
Əhaliyə şad xəbər: Maaş artımı üçün dörd milyard manat ayrılacaq
18/10/2019 [19:31]:
Azərbaycan hərbi xərclərini artırır
18/10/2019 [19:30]:
Xərçəng xəstəliyi ilə mübarizə üçün 46,4 milyon manat ayrılacaq
18/10/2019 [19:18]:
Böyük Britaniya Milli Hədəf Mərkəzinin və Sərhəd Mühafizəsi Direktoratlığının mütəxəssisləri DGKA-da olub
18/10/2019 [19:12]:
Arxangelskdə Azərbaycan Respublikasının Müstəqillik Günü qeyd olundu
18/10/2019 [19:05]:
Paşinyanın saytı dağıdıldı, “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi!” yazıldı
18/10/2019 [18:58]:
Ərdoğandan Əsədlə bağlı inanılmaz sözlər: “Ailəvi yaxın idik...”
18/10/2019 [18:56]:
Sinqapurda ilk dəfə Azərbaycanın turizm potensialı təbliğ edilib
18/10/2019 [18:54]:
İstirahət günlərində gözlənilən hava proqnozu açıqlandı
18/10/2019 [18:52]:
Dövlət Neft Fondu Milandakı daşınmaz əmlakını satıb
18/10/2019 [18:51]:
KOBİA mikro və kiçik sahibkarların məhsullarının satışına dəstək göstərir
18/10/2019 [18:51]:
Gələn il 39 rayon xərclərini özü təmin edəcək
18/10/2019 [18:18]:
VI Beynəlxalq Uşaq və Gənclik Ədəbiyyatı Simpoziumu keçirilib - FOTOLAR
18/10/2019 [18:17]:
Rövşən Rzayev ilin sonunadək mənzillə təmin olunacaq məcburi köçkünlərin sayını açıqlayıb
18/10/2019 [18:12]:
"Qanunsuz mitinq keçirmək istəyənlərə qarşı ən sərt tədbirlər görüləcək"
18/10/2019 [18:10]:
Azərbaycanın xarici dövlət borcu - 8,9 milyard ABŞ dolları
18/10/2019 [18:09]:
"O, siyasətdən heç vaxt getməyib və ölkədəki proseslər həmişə onun diqqət mərkəzində olub"
18/10/2019 [18:08]:
Azərbaycan 2020-ci ildə Rusiyaya avtomobil ixrac edəcək
18/10/2019 [17:53]:
Xalq artisti: “Röyanı stolu təmizləyəndə tanıdım”
18/10/2019 [17:50]:
Fransa, Almaniya və Britaniya liderləri Ərdoğanla görüşmək istəyir
18/10/2019 [17:49]:
"Qaçqınkom"a Sumqayıtda 20 hektara yaxın yeni ərazi ayrılıb
18/10/2019 [17:46]:
Azərbaycanda dövlət sifarişi ilə təhsil alanlara ayrılan vəsait artırılıb
18/10/2019 [17:45]:
“Keçmiş sovet respublikaları içərisində ən çətin müstəqillik Azərbaycana nəsib olub”
18/10/2019 [17:43]:
Vilayət Eyvazov rəis müavinini işdən çıxardı
18/10/2019 [17:40]:
"Təkmil sosial-iqtisadi islahatlar Azərbaycanın davamlı inkişafını təmin edir"
18/10/2019 [17:40]:
İlham Əliyev görüş keçirdi - FOTO
18/10/2019 [17:38]:
Gələn il "Bakı Metropoliteni" 40 milyon manat subsidiya alacaq
18/10/2019 [17:37]:
AMİP Siyasi Şurasının növbəti iclası keçirilib
18/10/2019 [17:36]:
Səhiyyə sahəsinə ayrılan vəsait artırılır
18/10/2019 [17:34]:
Özünüməşğulluq proqramı iştirakçılarının əl işlərinin sərgi-satış yarmarkası keçirildi
18/10/2019 [17:26]:
Dövlət Komitəsinin sədri Ağcabədidə məcburi köçkünləri qəbul edib
18/10/2019 [17:25]:
UNEC-də Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd olunub
18/10/2019 [17:22]:
“İlham Əliyevlə Mehriban xanımın bu ölkə üçün çox böyük xidmətləri var”- Türkiyəli diplomat
18/10/2019 [17:19]:
Prezident “ASAN xidmət”ə 20 milyon manat ayırdı
18/10/2019 [17:18]:
Təyyarəyə gecikən sərnişin əsəbindən kompüterləri sındırdı - FOTO
18/10/2019 [17:15]:
“Mənim bir villamın və avtomobilimin olması nə böyük şeydi ki?...”
18/10/2019 [17:08]:
"Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi ilə bağlı heç bir maneə yoxdur"
18/10/2019 [17:00]:
Prezident İlham Əliyev: "Köçkünlərin problemlərinin həlli ümumxalq məsələsi olmalıdır"
18/10/2019 [16:54]:
Ledi Qaqa fanatının qucağından yerə yıxıldı - VİDEO
18/10/2019 [16:49]:
Əfqanıstanda məscidə raket atdılar - 31 ölü, 50-yə yaxın yaralı
18/10/2019 [16:46]:
Türkiyə ordusunun “Barış Pınarı” hərəkatında itkiləri açıqlanıb
18/10/2019 [16:42]:
İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
18/10/2019 [16:40]:
Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinin vaxtı müəyyənləşib
18/10/2019 [16:37]:
Ərdoğan Trampın nəzakətsiz məktubuna münasibət bildirib
18/10/2019 [16:22]:
Mətbuat Şurası Prezidentin iradları ilə bağlı iclas çağırdı
18/10/2019 [16:17]:
Türkiyəyə qarşı vuruşan erməni ata və qızı – FOTO
18/10/2019 [16:16]:
Ərdoğan: "Terrorçular Suriyanın şimalını tərk etməyə başlayıb"
18/10/2019 [16:12]:
"Bakı Metropoliteni"nin bütün stansiyalarının rəisləri və müavinləri dəyişib
18/10/2019 [16:09]:
Məşhur aktrisa: "Yaşlı, əxlaqsız qadın obrazı canlandırmaq istərdim"
18/10/2019 [16:05]:
ABŞ-la Türkiyənin anlaşması - müttəfiqliyə davam - ŞƏRH
18/10/2019 [15:12]:
“Silahlı Qüvvələrin gücünə söykənməyən müstəqiliyin ömrü heç vaxt uzun ola bilməz”
18/10/2019 [14:52]:
“The American Interest” nəşri Azərbaycanda islahatlardan yazıb
18/10/2019 [14:49]:
“Günü sabah, biri gün o yerlərimizə qayıtmaq istəyirəm...”
18/10/2019 [14:43]:
"Narkotikdən istifadə ilə bağlı qadağalar effekt vermir"
18/10/2019 [14:38]:
Prezident Rövşən Rzayevi qəbul edib - FOTO
18/10/2019 [14:37]:
Anar Cəbrayıllı: “Ciddi nəzarət olmasa, uşaqlar düzgün yolda addımlamaqda çətinlik çəkər”
18/10/2019 [14:28]:
Siyasi partiyaya mənsub olmayan deputatları MSK-da təmsil edəcək üzv müəyyənləşəcək
18/10/2019 [14:25]:
Paşinyan Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırdı - Qarabağa görə
18/10/2019 [14:24]:
Azərbaycanda beş nəfər dərmandan zəhərləndi
18/10/2019 [14:23]:
Milli Məclisin növbəti iclasının gündəliyi açıqlanıb
18/10/2019 [14:21]:
“Maşın” şounun iştirakçısının dəbdəbəli evi – VİDEO
18/10/2019 [14:19]:
“Müstəqil ölkəni yaltaqlar deyil,  müstəqil əqidəli vətəndaşlar qurmalıdır...”
18/10/2019 [14:18]:
Çavuşoğlu ilə NATO baş katibi arasında telefon danışığı oldu
18/10/2019 [14:16]:
"Mən heç kimin çörəyinə bais olan adam deyiləm, “tak çto” narahat olmasınlar..."
18/10/2019 [14:04]:
“Cinayətkar” pişik “həbsdən qaçdı”, narkomafiyanı xilas etdi... – Polis nə edəcəyini bilmir...
18/10/2019 [13:36]:
Tramp yenə dilini dinc qoymadı, Ankaraya sataşdı - "Bəzən uşaqların dalaşmasına icazə vermək lazımdır..."
18/10/2019 [13:32]:
Samiraldo cavanlıqdakı məsum fotosunu paylaşdı
18/10/2019 [13:30]:
“Qızımın vəsaiti var idi, ev almaq istəyirdi, amma o pulla sığınacağı tikirik...”
18/10/2019 [13:30]:
Şənbə günü yağış yağacaq
18/10/2019 [12:59]:
“Başı bağlı qadınlar Sibel Cana əl çalır...” - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
21/01/2019 [16:08] - Köşə - ( 3466 dəfə baxılıb)

“Məhəmməd  rüşvət alır!..”  –Əməllərimiz adlarımıza uyğundurmu?..

Adımızı ağ kağızın soluna, əməllərimizi sağına yazaq və...
“Əli yalan danışır”, “Əli rüşvət alır”, “Hüseyn oğurluq edir”,  “Həsən araq içir”, “Oğuz əsgərlikdən qaçır” və s. xəbərlərinə reaksiyamız dini, milli kimliyimizi müəyyən edir...
Sultan Laçın

Bilirik ki, əksəriyyət başlıqdakı ilk cümləyə ciddi reaksiya verməyəcək. Çünki yarım əsrə yaxındır ki, ölkədə rüşvət alınıb-verilməsi o dərəcədə adiləşib ki, həmin haram, günah əməli edənin hansı adı daşıması da çoxları üçün önəmli deyil... Nə yazıqlar ki, bu, bir gerçəklikdir.  Halbuki, biz dinimizi, törəmizi doğru yaşatsaq, dərk etsək, “Məhəmməd araq içir”,  “Əli rüşvət alır, yalan danışır”, “Həsən donuz əti yeyir”, “Hüseyn oğurluq edir”,  “Cəfər dələduzluqla məşğuldur”  və s. xəbərlərini bir faciə kimi qarşılayardıq.  Ona görə ki, öncə həmin adların kimlərə məxsus olduğunu da aydın dərk edərdik...

 

Bu yaxınlarda dünya mediasında  Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd ibn Salmanın əxlaqsız qadınlarla  eyş-işrət məclisində  alkoqollu içki qəbul etməsi barədə xəbərlər yayılandan sonra dəhşətə gəldim və əyalətdə müəllimlik etdiyim günlərdən bir epizod da yadıma düşdü. 9-cu sinifdə oxuyan Məhəmməd adlı bir oğlanın pivə içib dərsə gəlməsinin şahidi olduq. Başda direktor olmaqla bütün müəllimlər  onu ciddi tənbeh etdi, valideynləri məktəbə dəvət edildi və həmin şagirdə töhmət verildi.  Məhəmməd adlı bu yeniyetməyə  öyüd-nəsihət verən, bu əməldən əl çəkməyini tövsiyə edənlər çox oldu. Amma bəndənizdən savayı heç kəs ona xatırlatmadı ki, sən Peyğəmbərimiz Məhəmməd əleyhissəlamın adını daşıdığını unutma. Axı haram, günah əməllərinlə öncə o adı ləkələyirsən, gözdən salırsan. Həm də Allah önündə ikiqat günah edirsən... Kollektiv qarşısında deyəndə ki, “Məhəmməd adlı bir adamın araq içməsi, Azərbaycan, bütövlükdə müsəlman, türk dünyası üçün bir faciədir, bu,  “mason”, “anqlosaks”, “sionist” deyilən, Allah, İslam düşmənlərinin qələbəsidir”- demək olar ki, bu fikri heç kəs ürəkdən anlamadı...

 

Az sonra öyrəndim ki, həmin Məhəmməd adlı şadirdin atası da əyyaşlıq edir. Bunu eşidəndə şagirdimizi çox da qınamadım. Əgər ata özü arağın, pivənin, çaxırın küpünə girirsə, oğul-qız ondan hansı nümunəni götürəcək? Valideyn öncə özü əməlləri ilə övladı üçün nümunə olmaqla yanaşı, oğluna-qızına verdiyi adın məsuliyyətini də daşımalı və  övladları böyüyəndə də həmin məsuliyyəti dərk  etməyi onlara aşılamalıdır. Nə yazıqlar ki, bu günkü valideynlərin çoxuna da ata-anaları daşıdıqları adların məsuliyyətini anlamağı öyrətməyiblər. Bəlkə də artıq iki əsrə yaxındır ki, bu ənənə itib...

Halbuki,  həm dini, həm də milli ənənələrimizdə dünyaya gələn uşaqlara  dürüst ad qoyulmasına çox böyük önəm verilib. “Kitabi -Dədə Qorqud”dan da bəlli olduğu kimi, türklərdə, xüsusən oğuzlarda körpəyə öncə müvəqqəti ad qoyularmış. O, yeniyetməlik çağına çatıb oğlan və ya qız olaraq layiqli bir əməl, davranış, əxlaq sahibi olduqdan sonra isə onun həmin adı təsdiqlənr, yaxud deyilənlərə uyğun başqa gerçək ad qoyularmış... 

Bu cür ənənələr bayatılarımıza, atalar sözlərimizə də sirayət edib:

Aşiq deyər: adala,  
A çalgınan a dala,  
Əyri, çətin cahanda,  
Ad qazana, ad ala.   

***
El batır qəm dəryada,  

Kimə gedim mən dada?  
İgid döyüşdə ölsə,  
Adı qalar dünyada. 

***

Adını  çək,  qulağını  bur.  Adın  çıxdı  doqquza,  
geri getməz səkkizə. At min, ad qazan. Atdan düşsən də, addan düşmə. 

Quş qanadı ilə tanınar, insan adı ilə», “İgid ölər, adı qalar”…

Xalqımızın adlara önəm verməsi aşıq yaradıcılığında da özünü biruzə verir. Məsələn, XVIII əsrin məşhur aşığı Xəstə Qasım belə deyir:

Xəstə Qasım kimə qılsın dadını?  
Canı çıxsın, özü çəksin odunu,  
Yaxşı igid yaman etməz adını,  
Çünki yaman addan ölüm yaxşıdı…

 

El arasında uşağın adı ilə əlaqədar alqışlarda «adıynan böyüsün,  
adıyla yaşasın”-deyilməsi də təsadüfi deyil...

Azərbaycan adlarının bir çoxu  dinimiz İslamla, Allahın adları, peyğəmbər, imam adları, onların övladlarının adları və s. ilə bağlıdır: İslam, Məhəmməd, Əli, Hüseyn, Həsən, Yusif, İsa, Musa,  Ramazan, Məhərrəm, Oruc, İmadəddin, Kəmaləddin, Zəhra, Fatimə, Səkinə, Fəxrəddin,  Sədrəddin,    Cəmaləddin,   Allahverdi,  
İmamverdi, Xaliq, Sabir, Adil və s.  

 

Bir çox adlarımız da bilavasitə türksoyluğumuzla əlaqəlidir: Oğuz, Toğrul, Alparslan, Atilla, Çingiz, Beyrək, Tural və s.

 

Yüksək  insani  keyfiyyətlər  əsasında  zəruriləşən  adlarımız da xeylidir. Məsələn,  kişilərə  
verilən Etibar, Mötəbər, Əmin, Ehtiram, Sadiq, Dəyanət, Qorxmaz və s. kimi adlar... 

 Gəlin düşünək: İslam, türk dünyasında, ölkəmizdə neçə adam, neçə alim, müəllim, həkim, məmur, general və s. bbu cür müqəddəs adları daşıyır?..

İmperiya dövrlərində adqoymanın əndrəbadi formaları da üzə çıxıb. Milli, dini adlarımızı sıxışdırmağa, təhrif etməyə, ideoloji adlara üstünlük verməyə çalışıblar. Məsələn, Çar Rusiyası və Sovet dövründə rusdilli məmurlara tələffüzdə, siyahıyaalmada –filanda rahat olsun deyə, bizlər üçün ən müqəddəs ad olan Məhəmməd adını qısaldaraq  təhqiramiz formaya salıblar: “Məmməd”, “Mamed”. Buna uyğun olaraq da “Məhəmmədəmin” əvəzinə, “Məmmədəmin” “Məhəmmədqulu” yerinə, “Məmmədqulu” yazılmağa, tələffüz edilməyə başlanıb.  Və nə yazıqlar ki, müstəqilliyimiz ilk onilliklərində kütlə bu “ənənə”yə uyaraq üzərinə Şərqdə ilk Cümhuriyyətin banisi Məhəmmədəmin Rəsulzadənin əksi vurulmuş əskinaslara biabırçı şəkildə “məmməd” deməyə öyrəşdi. Hələ, yaxşı ki, həmin əskinaslar  vaxtında dövriyyədən çıxarıldı...  

 

Eləcə də kinofilmlərimizdə Məhəmməd adı komik obrazlara verilib. Onu “Məhəmmədov Məhəmməd Məhəmməd oğlu” formasında istehza ilə səsləndirərək gülüş obyektinə çevirməyə çalışıblar...

 

Xülasə, yaxşı olar ki, çağdaşlığımıza xələl gətirmədən həm adqoyma ənənələrini qoruyub saxlayaq, həm də özümüzün də, övladlarımızın da həmin adları doğrultmasına çalışaq. Tarixi, dini, milli qəhrəmanlıqlarımızla bağlı adlarımıza hörmətlə yanaşaq və onları daşıyarkən  məsuliyyətini dərk edək... Unutmayaq ki, adlarımız, atalarımızın adları, soyadlarımız öncə milli və dini kimliyimizdir. Özümüzə diqqət edək. Əgər çoxumuza “Məhəmməd zinakarlıq edir, haram yeyir-içir”, “Əli rüşvət alır, yalan danışır, saxtakarlıq edir, sələmə pul verir, dələduzluq edir”, “Hüseyn “alkaşlıq” edir”, “Zəhra yarıçılpaq geyinir”, “Fatimə konyak içir” “Atilla atasının,dayısının, rüşvətin hesabına hərbi xidmətdən yayınır”,  “Oğuz qardaşını puldan ötrü öldürdü” və s. kimi xəbərlərə, ən azı, öz qəlbimizdə sərt reaksiya vermiriksə, deməli, milli, dini kimliyimiz itmək üzrədir...

 

Gəlin özümüz üçün belə bir test də edək. Öz adımızı ağ vərəqin sol tərəfinə yazaq,  sağda, qarşısında isə ömrümüz boyu hansı əməllər törətdiyimizi, hansı keyfiyyətlərə sahib olduğumuzu, Allah, xalq, Vətən, dövlət, nəsil, ailə, ata-ana, övlad və s. qarşısındakı vəzifələrimizi necə icra etdiyimizi yazaq. Buna səmimi cavab yazsaq, “əməllərimiz adlarımıza uyğundurmu”, sualına cavab tapacaq və deməli, milli, dini kimliyimizi itirib-itirmədiyimizi öyrənəcəyik...

 

Bu testdə özümüz-özümüzü, sonra da ətrafdakıları, xalqı aldatsaq da, Axirət günü Allahı aldada bilməyəcəyik...

 

Sultan Laçın

 

loading...
loading...
"Mənim könlümü bir çiçəklə də ovsunlamaq olar..."
“Bir çox insanlar islahatı qəbul edə bilmir və müqavimət göstərirlər..." - VİDEO
30 yaşından sonra bu qidaları yeməyin - HƏKİMLƏRDƏN XƏBƏRDARLIQ...
İstədiyi dərmanı yazmadığı üçün həkimin boğazını kəsdi
Şagirdlərinə göstərdiyi şey sosial mediada virus kimi yayıldı - MARAQLI
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Təyyarəyə gecikən sərnişin əsəbindən kompüterləri sındırdı - FOTO
Şou-biznes
“Mənim bir villamın və avtomobilimin olması nə böyük şeydi ki?...”
Gündəm
“Silahlı Qüvvələrin gücünə söykənməyən müstəqiliyin ömrü heç vaxt uzun ola bilməz”
Şou-biznes
Samiraldo cavanlıqdakı məsum fotosunu paylaşdı
Cəmiyyət
“Qızımın vəsaiti var idi, ev almaq istəyirdi, amma o pulla sığınacağı tikirik...”
Həftənin ən çox oxunanları
Türk ordusunun əsir aldığı terrorçular... - Heç yerdə görmədiyiniz görüntülər - VİDEO
Nə yaraşıq, nə pul,... . Qadınlar kişiləri bu cəhətinə görə seçirmiş.. -FOTO
“Suriya ordusu türk ordusu ilə vuruşmayacaq, çünki...”
YPG-PKK komandirləri Türk ordusunun qarşısında ağlayırlar – VİDEO
"Maşın" şouda böyük rüşvət qalmaqalı - Rəqsanə inanılmaz VİDEO paylaşdı
Bakıda oteldə qadının başı kəsildi - Cinsi əlaqəyə girmədiyi üçün - VİDEO
“Paşinyan İlham Əliyevlə razılığa gəlib ki, Dağlıq Qarabağ...”
Türk F-16-ları Suriyanı bombaladı, Ermənistan təlaşa düşdü...
“Ayaz Mütəllibovu, Elçibəyi necə yıxmışdılarsa, İlham Əliyevi də eləcə yıxmaq istəyirlər...”
Əlində qaşıq tuta bilmir, amma erməniyə diş qıcayır...
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247