Xəbər lenti
25/01/2020 [00:47]:
Böyük Britaniya şahzadəsinin həyat yoldaşının sadə geyimləri yenə gündəmdə - FOTOLAR
25/01/2020 [00:37]:
Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyində “qaynar xətt” yaradıldı
24/01/2020 [23:52]:
Türkiyəli məşhurlar Bakıya toya gəldi - VİDEO
24/01/2020 [23:48]:
AMEA-da yeni təyinat
24/01/2020 [23:45]:
Türkiyədə baş verən zəlzələ nəticəsində 4 nəfər ölüb -VİDEO
24/01/2020 [23:32]:
Deputatlığa namizəd seçiciləri ilə görüşdə çoxsaylı sualları cavablandırıb - FOTOLAR
24/01/2020 [23:10]:
Azərbaycanda kişi özünə iynə vurarkən öldü
24/01/2020 [23:09]:
Türkiyədə 6.8 bal gücündə zəlzələ: Dağıntılar var
24/01/2020 [23:07]:
Səhvən göndərilən cənazə ailəni şoka saldı - Film kimi hadisə...
24/01/2020 [22:25]:
Qənirə Paşayeva ilə Əlimərdanlı kəndinin sakinləri arasında möhtəşəm görüş - FOTOLAR
24/01/2020 [22:13]:
Almanlar Leninqrad blokadasına görə Rusiyaya bu qədər təzminat ödəyəcək
24/01/2020 [22:00]:
Ərdoğan: "İdlibdən 400 minə yaxın sakin Türkiyə sərhədinə doğru yola çıxıb"
24/01/2020 [21:59]:
Xırdalanda məktəbliləri vuran avtomobilin sürücüsü tutulub
24/01/2020 [21:56]:
Dairə sədrinin ürəyi Rauf Arifoğlu və İqbal Ağazadə arasındakı gərginliyə tab gətirmədi...
24/01/2020 [21:49]:
Qarabağ qazilərindən Akif Nağının namizədliyinə dəstək
24/01/2020 [21:36]:
Akademiklərin yazdığı 7 cildlik “Azərbaycan tarixi”nə sərt tənqidlər səngimir
24/01/2020 [21:33]:
Zabit qızından bir generala məktub və ya “Al, bu da sənə Yuryev günü...”
24/01/2020 [21:30]:
Şimali Kiprdə dondurucu soyuq -Yorğana bürünərək yeridilər...
24/01/2020 [21:21]:
Ölüdən sperma götürüb, uşaq dünyaya gətirmək mümkündür - ALİMLƏRDƏN TƏKLİF
24/01/2020 [21:17]:
Onun özünü görmək kifayətdir ki, dərhal alasan: Sağlamlığın özü olan möcüzə...
24/01/2020 [21:11]:
Xəstə uşaqlarını hava limanında tərk etdilər - AĞLASIĞMAZ...
24/01/2020 [20:53]:
İstanbul nəhəngi baş məşqçisini qovdu
24/01/2020 [20:51]:
Azay Quliyev 8-ci mikrorayon İbrahimpaşa Dadaşov küçəsinin sakinləri ilə görüşüb - FOTOLAR
24/01/2020 [20:46]:
Bakı metrosunda problem: Sərnişin qatarın hərəkətinə mane oldu
24/01/2020 [20:41]:
Saxtakar dilənçinin etdikləri şok yaratdı - MARAQLI... + VİDEO
24/01/2020 [20:36]:
Düşmən Kəlbəcərdə yeni SES tikintisinin son görüntülərini yaydı…-VİDEO  
24/01/2020 [20:26]:
Dəniz suyu 30 metr çəkildi - QORXUDUCU GÖRÜNTÜ
24/01/2020 [20:13]:
"Supergüclər öz maraqlarını təmin etmək üçün din-məzhəb amilindən yararlanmağa çalışırlar" - VİDEO
24/01/2020 [20:13]:
Xocalıda əsgərlər tərəfindən zorlanan 12 yaşlı Azərbaycanlı qız: "Başımı əllərimin arasında sıxıb ağladım"
24/01/2020 [20:03]:
Sərxoş kişinin dişlədiyi it öldü
24/01/2020 [19:57]:
Sankt-Peterburq şəhərinin qubernatoru Azərbaycana gələcək
24/01/2020 [19:56]:
Azərbaycan dövləti təbii hadisələrdən zərər çəkənlərə 1 milyard manata yaxın pul xərcləyib
24/01/2020 [19:55]:
ADY ilk dəfə olaraq karbamidin 40 futluq konteynerlərlə daşınmasına başlayıb
24/01/2020 [19:40]:
Bakı metrosunda problem: Sərnişin qatarın hərəkətinə mane oldu
24/01/2020 [19:20]:
"Utanmadan deyilənləri təkzib edirlər, amma 10 milyon manatlır sistem bu saata qədər işləmir"
24/01/2020 [19:16]:
Əli Əsədov icbari sığortaya görə nazirləri topladı
24/01/2020 [19:14]:
Avtomobillərin nömrələrini gizlədən sürücülər 500 manat məbləğində cərimələnib
24/01/2020 [19:14]:
İnsanların yarısı ağlayırdı... - IX məqalə
24/01/2020 [18:48]:
Əli Məsimli seçiciləri islahatları aktiv surətdə dəstəkləməyə çağırdı - FOTOLAR
24/01/2020 [18:45]:
Çində ilk dəfə koronavirusun müalicəsi mümkün olub, xəstələrdən biri sağalıb
24/01/2020 [18:43]:
“Haftara verilən dəstək onu ərköyünləşdirib" - Ərdoğan
24/01/2020 [18:42]:
Pablo Eskobara məxsus olan oteldə 5 milyona dəniz mənzərəli otaq kirayələdi - FOTOLAR
24/01/2020 [18:35]:
"Ailə o zaman yaxşı olur ki, xanım kişini özünü ailə başçısı kimi hiss etməyə icazə verir"
24/01/2020 [18:32]:
ABŞ səfirliyin ətrafına beton plitələr düzdü – Bağdadda “milyonluq nümayiş” gözlənilir - FOTO
24/01/2020 [18:29]:
Qarabağdakı erməni hərbçilər xidmətdən imtina edirlər
24/01/2020 [18:21]:
Azərbaycanın cənub bölgəsi ağ örpəyə büründü - VİDEO
24/01/2020 [18:17]:
Sabirabadda qadını şantaj edən şəxs həbs edilib
24/01/2020 [18:14]:
Vərəqləndikcə, səhifələndikcə, oxunduqca yeni çalarlar, yeni keyfiyyətlər üzə çıxır...
24/01/2020 [18:08]:
Rəşad Mahmudovla görüşdə izdiham: Zal doldu, seçicilərin bir qismi ayaq üstə qaldı...
24/01/2020 [18:07]:
Mətbuat Şurasının “qara siyahı”sı ləğv olunub
24/01/2020 [18:00]:
Həyat yoldaşı tərəfindən atılan 3 uşaq anası: “Yeriyə bilmədiyim üçün məni istəmədilər” – VİDEO
24/01/2020 [17:57]:
“Ümid edirəm ki, qarşıdakı səfərlərdən ölkəmizə yenə nominasiyalarla qayıdaram”
24/01/2020 [17:57]:
Putindən fələstinli əsgərə böyük jest - VİDEO
24/01/2020 [17:51]:
İstirahət günləri üçün hava proqnozu
24/01/2020 [17:43]:
Azər Kərimli 90 yaşlı seçicisini evində ziyarət edib - FOTOLAR
24/01/2020 [17:40]:
Koronavirusun əsas əlamətləri
24/01/2020 [17:36]:
Vladimir Putin keçmiş nazirləri özündən uzaqlaşdırmır, əksinə, ətrafına toplayır
24/01/2020 [17:36]:
BAXCP sədri seçicilərlə görüşdü - FOTOLAR
24/01/2020 [17:36]:
Tovuzda üç ustanı elektrik cərəyanı vurması faktı ilə bağlı cinayət işi başlanıb - RƏSMİ
24/01/2020 [17:31]:
“Rusiya və Azərbaycanı necə yaşamaq lazım olduğuna öyrətməyə çalışırlar”
24/01/2020 [17:23]:
İsrail səfiri: "Azərbaycan bizim strateji tərəfdaşımızdır"
24/01/2020 [17:20]:
Xarici İşlər Nazirliyi koronavirusla bağlı Azərbaycan vətəndaşlarına xəbərdarlıq edib
24/01/2020 [17:18]:
BNA-dan hava ilə bağlı sərnişinlərə müraciət
24/01/2020 [17:07]:
Ağdərədə 94 yaşlı erməni evdə diri-diri yandı - FOTOLAR
24/01/2020 [17:04]:
ABŞ-da güclü partlayış olub - VİDEO
24/01/2020 [17:00]:
SOCAR: Dənizdə təhlükəsizlik rejimi maksimum gücləndirilib
24/01/2020 [16:58]:
Körpələri bir-birinə bağlayan tibb bacıları CƏZALANDIRILDI
24/01/2020 [16:43]:
Soyuq havada küçədə gecələyənlərin aqibəti: Onlar hara yerləşdirilir? – VİDEO
24/01/2020 [16:41]:
Türkiyədə MSK sədri dəyişib
24/01/2020 [16:40]:
Prezident DSX-nın hərbi qulluqçularını və mülki işçilərini təltif edib - SİYAHI
24/01/2020 [16:40]:
Fərid Şəfiyev Şuşa qalasının təmiri ilə bağlı məlumatlara münasibət bildirib
24/01/2020 [16:37]:
DSX-nın üç hərbçisinə general, ikisinə kontr-admiral rütbəsi verilib - SƏRƏNCAM
24/01/2020 [16:23]:
Merkelin Türkiyədə verilən hədiyyəyə maraqlı reaksiyası - FOTO
24/01/2020 [16:16]:
Könül İsmayılovanın könüllülər komandası yenə iş başındadır - VİDEO
24/01/2020 [16:01]:
Koronavirusun digər ölkələrə yayıla biləcəyi ehtimal olunur - ÜST
24/01/2020 [15:59]:
"Qapını açanda gördüm ki, alt paltarındadır, əlində də masaj üçün yağ var..."
24/01/2020 [15:57]:
Şahzadə Diananın anası ona "fahişə" deyirmiş... - FOTOLAR
24/01/2020 [15:55]:
Mixail Qusman Azərbaycan Prezidentinə təşəkkür edib
24/01/2020 [15:49]:
Şirvan şəhəri, Hacıqabul və Kürdəmir rayonlarından olan vətəndaşların qəbulu keçirilib
24/01/2020 [15:46]:
Jirinovski SSRİ-nin niyə dağıldığını açıqladı
Bütün arxiv bir sırada
18/05/2018 [00:19] - Ədəbiyyat - ( 4808 dəfə baxılıb)

Qərib sufinin Amasyadakı sirli məzarı - ARAŞDIRMA





 
Sufi üçün zaman və məkan anlayışı tam olaraq nisbidir. O, ruh məhsulu (sufi dediyin maddidən uzaq olar) olaraq birbaşa zaman və məkanın o tayında olan metafizik dünya ilə uğraşar. “Divarın o tayında”kı həyat əsl sufi yaşam tərzidir. Yazı üçün demək olar ki, orta əsrlərin əksər sufilərini obyekt seçmək olardı. İstər Azərbaycanda, istər Anadoluda, Bəlx, Xorasan, Bağdadda… Fərq etməz, harada olursa olsun, az qala hər bir övliyanın möcüzəsi və həmin möcüzənin onun ölümündən sonra da yaşanmasına aid  dəlillər gətirmək olar. Amma bilərəkdən zamanın ayrı-ayrı nöqtələrində, yəni XI və XIX əsrlərdə yaşamış iki Azərbaycan sufisindən, daha doğrusu, onların məzarlarından bəhs etməyin bir səbəbi var: zaman və məkan anlayışlarını alt-üst edən, estafat kimi  bir sufidən o biri sufiyə keçən energetik əlaqə, Ali Ruh nişanəsi… 

XI əsrdə yaşayan  Baba Kuhi Bakuvidən XIX əsrin sufi şairi Seyid Nigariyə estafet olaraq ötürülən ruh… Yazının da əsas məqsədi bu RUHun dövriliyini göstərməkdir… Məzarlar isə bəlkə də bir bəhanədir. Keçək mətləbə:

XIX əsrdə yaşayan sufi-şair Türkiyənin Harput ərazisində vəfat etsə də, vəsiyyətinə əsasən Amasyaya gətirilib və oğlunun yanında dəfn edilib. Daha sonralar isə onun məzarının yerləşdiyi yerdə türbə inşa olunub. Hazırda ora pir kimi ziyarət edilməkdədir.  Amma  simvolik olaraq sufi şeyxlərinin sonuncusu hesab olunan Seyid Həmzə Nigarinin Qarabağ, Qazax, Ağsuda da xatırladacaq obyektlər, tikililər mövcuddur.

O, XVIII əsrin sonunda Qarabağın Cicimli kəndində dünyaya gəlib. Atası Mirpaşa Rüknəddin çar ərazisində islamın təbliğinə görə təxribat nəticəsində öldürülür.  O vaxt gələcəyin sufi alimi cəmi 9 aylığında idi. Amma atasının üzləşdiyi tale gələcəkdə onu da izləyəcəkdi. Belə ki, Nigari Şeyx Şamilin başçılıq etdiyi dağ döyüşçü-müridlərinə vəsf etdiyi şeirlər və islamın təbliğinə görə doğma vətəndən uzaqlaşmalı olur. Müridləri onu Türkiyəyə yola salırlar. 1867-ci ildə müridlərinin yardımıyla Qarabağa gələn Seyid Həmzə orada hələ də təhlükə altında yaşayan ailəsini – yoldaşı Əminə xanımı və oğlu Siracəddini götürüb Amasyaya gətirərək burada yaşamağa başlayır. Amasyada nəqşibəndi təkyəsi quraraq insanları ətrafına toplayıb onları irşad edir.

Seyid Nigarinin sevimli oğlu və müridi olan Siracəddin 1875-ci ildə 22 yaşında  Amasyada vərəmdən vəfat edir. Bu hadisə sufi şeyxinin bütün ruhunu sarsıdır. Şeirlərinin çoxusunu da oğlu və Qarabağ barədə yazır. Çünki Amasyada böyük hörmət-izzət sahibi olanda belə onu bu iki həsrət - vətən və oğul həsrəti üzür. Odur ki, oğlundan 10 il sonra yəni 1885-ci ilin yayında Harputda vəfat edərkən yeganə istəyi ya Qarabağda, ya da oğlunun yanında dəfn olunmaq olur. Onun Qarabağla bağlı vəsiyyəti mümkün olmur. Elə son anlarını yaşayan sufiyə bildirilir ki, Harputdan Qarabağa bir cənazəni aparmaq qeyri-mümkündür. Nigari həzrətləri ikinci dəfə xahiş edib ki, onda onu oğluyla qovuşdursunlar. Çünki onlar bəzi səbəblərdən Amasyadan Harputa sürgün olunmuşdu. Amasyada qazandığı nüfuz Osmanlını qorxuya saldığından oranı tərk edən sufi “oğlu”ndan da uzaqlaşmışdı. Amma bu vəsiyyət yerinə yetirilir. Müridlər və yaxın qohumları yayın istisinə baxmayaraq, onu Amasyaya aparırlar. On günə yaxın yolda olmasına baxmayaraq cənazəyə heç nə olmur. Hətta dəfn edən vaxtı görürlər ki, on gün yol gələn cənazə ətrafa xoş qoxular yayır. 1894-cü ildə Azərbaycandan gələn yardımların hesabına onun məzarının yerində Seyid Həmzənin əmisi oğlu Mir Həsən tərəfindən türbə və sonralar “Şirvanlı” adlanacaq məscid tikilir.

Sürgün olduğu bütün şəhərlərdə o özünü böyük övliyya kimi tanıda bilir. Amma Nigari doğma Qarabağı heç vaxt unuda bilmir. 

Yazının əvvəlinə qayıdaq. Baba Kuhidən Nigariyə dövr edən Ali Ruh zərrəsi, energetic dalğalar Azərbaycan ərazisində yaranıb və bir çox yerlərə yayılıb. Bu dalğalar indi də öz mənəvi aurası ilə hər tərəfi işıqlandırır. Bir neçə il bundan qabaq Nigarinin Amasyada olan türbəsini inşaat layihəsinə əsasən sökmək istəyəndə bütün yerli sakinlər ayağa qalxdı. Bir azərbaycanlı xanım isə (səhv etmirəmsə Nigar İsgəndərzadə) öz şəxsi vəsaiti hesabına həmin türbəni səhmana saldırdı. Xalq şairimiz Nəriman Həsənzadə də  bu məqsədlə Amasyaya gedərək təmin türbəni ziyarət edib və “Seyid Nigari türbəsi” adlı poema da yazıb. 

Qeyd: Yazıda Zakir Məmmədovun “Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi”, Sənan İbrahimovun “Klassik ədəbiyyatda vəhdəti-vücud” monoqrafiyalarından, Məsiağa Məhəmmədinin “Baba Kuhi Bakuvi. Həllacın həyatı və ölümü”, Zümrüd Quluzadənin “Azərbayacn fəlsəfəsinə dair” irihəcmli araşdırmalarından və Yaqub Əlioğlunun “Seyid Nigari” sənədli filmindən istifadə olunub.


Dairə sədrinin ürəyi Rauf Arifoğlu və İqbal Ağazadə arasındakı gərginliyə tab gətirmədi...
Onun özünü görmək kifayətdir ki, dərhal alasan: Sağlamlığın özü olan möcüzə...
Xəstə uşaqlarını hava limanında tərk etdilər - AĞLASIĞMAZ...
Saxtakar dilənçinin etdikləri şok yaratdı - MARAQLI... + VİDEO
Dəniz suyu 30 metr çəkildi - QORXUDUCU GÖRÜNTÜ
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Səhvən göndərilən cənazə ailəni şoka saldı - Film kimi hadisə...
Cəmiyyət
"Utanmadan deyilənləri təkzib edirlər, amma 10 milyon manatlır sistem bu saata qədər işləmir"
Mədəniyyət
“Ümid edirəm ki, qarşıdakı səfərlərdən ölkəmizə yenə nominasiyalarla qayıdaram”
Dünya
Avropada hər 3 qadından biri zorakılığa məruz qalır-  Nəfs azadlığının nəticəsi...
Dünya
Məşhur aktrisa enerji terapiyası zamanı özündən getdi- Maraqlı...
Həftənin ən çox oxunanları
Aldadılan qadının qisası dəhşət saçdı - Ərinin cinsi orqanına... + FOTOLAR
İranlı general Elçin Quliyevin barmağına niyə üzük taxdı? – Üzüyün hərbi-siyasi anlamı...
Dünya bu fahişə qayınanadan danışır - Kürəkənindən hamilə qaldı...
“O qızları da, əxlaqsızlıqla məşğul olan ərəbləri də güllələmək lazımdır...”
Rəqqasə Aygünün kişi həmkarı ilə açıq-saçıq rəqsi səs-küy yaratdı - VİDEO
Məşhur meyxanaçanın bacısı oğlunun intiharının təfərrüatı- Bütün gecəni dayısı ilə nələrdən danışıb?
Gürcülər Ermənistana gedən  dövlət yolunu bağladı...-FOTO
İsrail sərnişin təyyarələrini raketlərdən belə qoruyur- Analoqu olmayan təhlükəsizlik sistemi (FOTOLAR)
“Qarabağa gedən cəmi bir turist avtobusu dronla vurulsa, turist axınına son qoyular...”
"Qarabağ cəhənnəmə çevrilməlidir, hər gün Ermənistana əsgər meyiti getməlidir..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247