Xəbər lenti
03/06/2020 [19:40]:
Mağazalar bağlanacaq, iş saatları qısaldılacaq
03/06/2020 [19:36]:
Corc Floyda dəstəyini nümayiş etdirən futbolçularla bağlı qərar verildi - Almaniyada
03/06/2020 [19:33]:
“Azərxalça” ASC-nin Tərtər filialı açılıb - FOTO + YENİLƏNİB
03/06/2020 [19:31]:
3 gün ərzində küçəyə çıxma qadağası tətbiq ediləcək - RƏSMİ
03/06/2020 [19:29]:
TƏBİB sədri həyəcan təbili çalır: “Normal həyata dönə bilmirik”
03/06/2020 [19:26]:
Aylarla gizlədilən koronavirus həesabatı ortaya çıxdı - MARAQLI
03/06/2020 [19:24]:
Azərbaycanda daha beş nəfər koronavirusdan öldü: 325 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb - RƏSMİ
03/06/2020 [19:24]:
UNEC-in tələbələrinə imtahan sessiyasında əlavə güzəştlər olunub
03/06/2020 [19:22]:
Karantinin yumşaldılması dayandırılır, məhdudlaşdırma olacaq
03/06/2020 [19:19]:
“Yazılan məlumatların hamısı şər və böhtan xarakterlidir” - Səfir danışdı
03/06/2020 [19:15]:
BDU-da “Riyaziyyatın tətbiqi problemləri” mövzusunda Respublika virtual elmi konfransı keçirilir
03/06/2020 [19:10]:
Bir neçə dəqiqəyə 48 nüvə raketi: Səmadan gələn “cəhənnəm”!
03/06/2020 [19:08]:
Əbülfəz Qarayev pulları Panama, Malta, Litva və Rusiyaya daşıyıb...
03/06/2020 [19:05]:
Dövlət başçısı Tərtər Olimpiya İdman Kompleksinin açılışında - FOTOLAR
03/06/2020 [18:55]:
Prezident icra başçısına irad bildirdi
03/06/2020 [18:55]:
Boyanı qatıq hesab edərək yedi, canından oldu - FOTO
03/06/2020 [18:52]:
"Firuz müəllim canlı klassikdir"
03/06/2020 [18:45]:
“Kim işdən çıxırılırsa, altından çoxlu pullar, milyonlar çıxır” - Əli Məsimli
03/06/2020 [18:40]:
Şuradan yeni elektron tətbiq: SƏLİS müqavilə
03/06/2020 [18:39]:
Karantini pozan obyektlər bağlandı - FOTOLAR
03/06/2020 [18:33]:
Ölümü ilə ABŞ-ı ayağa qaldıran, Trampı bunkerdə gizlənməyə məcbur edən Corc Floyd
03/06/2020 [18:29]:
Ağcabədi şəhərinin içməli su təchizatı və kanalizasiya sistemləri istismara verilib
03/06/2020 [18:08]:
"Dava saldı ki, mən dura-dura Mələkxanım "Leyli" olmamalıdır"
03/06/2020 [18:05]:
Prezident Ağcabədidə “ASAN xidmət” mərkəzinin açılışında
03/06/2020 [18:01]:
Ramzan Kadırov məsciddə ağladı - VİDEO
03/06/2020 [17:59]:
Azərbaycan hərbçiləri Moskvada keçiriləcək hərbi paradda iştirak edəcək
03/06/2020 [17:51]:
Prezident taxıl zəmisində olub - FOTO
03/06/2020 [17:49]:
Ermənistan ordusu Qarabağda itki verdi: Ölən və yaralananlar var
03/06/2020 [17:45]:
Prezident İlham Əliyev Ağcabədi rayonuna səfər edib
03/06/2020 [17:37]:
ABŞ-dakı mitinqlərdə Rusiya izi varmı?
03/06/2020 [17:34]:
Koronavirusa yoluxan jurnalist: “İnanmayanlara demək istəyirəm ki…”
03/06/2020 [17:29]:
Ramiz Mehdiyevdən yeni təyinat
03/06/2020 [17:24]:
Ermənistan parlamentinin keçmiş sədri öldü
03/06/2020 [17:19]:
"Bu cür qlobal yardım təşəbbüsləri ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu gücləndirib"
03/06/2020 [17:14]:
ABŞ-da etirazlar nəzarətdən çıxdı: polis rəisi öldürüldü
03/06/2020 [17:05]:
“Əbülfəs müəllimdə günah görmürəm, bu günə kimi neyləyib, günahı öz boynuna...”
03/06/2020 [16:58]:
Gəncədə oğul 85 yaşlı anasını döyüb
03/06/2020 [16:49]:
Su kanalına atılan heyvan leşləri məhv edilib
03/06/2020 [16:49]:
Neft hasilatının ixtisar müddətini uzatmağın iki variantı gündəmdədir
03/06/2020 [16:48]:
Belarusda koronavirusa yoluxanların sayı 45 mini ötdü
03/06/2020 [16:46]:
Azərbaycanda tibbi maskalar üçün xammal istehsalına başlandı
03/06/2020 [16:45]:
Müharibə veteranlarına 46 gündən az olmayan məzuniyyət veriləcək
03/06/2020 [16:36]:
Prezident cəbhədəki hərbi hissəyə getdi
03/06/2020 [16:32]:
Prezident Təhsil Nazirliyinə iki milyon manat ayırdı
03/06/2020 [16:28]:
Baş Prokuror kürəkənini İŞDƏN ÇIXARDI
03/06/2020 [16:25]:
Millət vəkili: “Fəxri adların verilməsində ədalətsizlik olub” - VİDEO
03/06/2020 [16:24]:
Qənirə Paşayeva Xalq artisti ilə bağlı Baş Nazirə müraciət etdi
03/06/2020 [16:23]:
Prezident Tərtərə pul ayırdı
03/06/2020 [16:22]:
Çin məhkəməsi Türkiyə vətəndaşını azadlıqdan məhrum edib
03/06/2020 [16:06]:
“İyunun 2-də Pənah Hüseynə bildirmişəm ki, bunu etmək olmaz, nəticəsi sizin üçün pis olacaq”
03/06/2020 [15:50]:
Toy mərasiminə qatılan 52 nəfər koronavirusa tutuldu
03/06/2020 [15:34]:
Pakistanda mədrəsənin damı uçub, 6 uşaq ölüb
03/06/2020 [15:31]:
İsrail Azərbaycanın arsenalında olan raketlərin nəyə qadir olduğunu göstərdi - VİDEO
03/06/2020 [15:24]:
Tovuz ziyalıları Ilham Rəhimova təşəkkür məktubu göndəriblər...
03/06/2020 [15:09]:
Nikol Paşinyan: "Ermənistanda vəziyyət fəlakət həddindədir"
03/06/2020 [15:07]:
Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin şefi İlham Əliyevi təbrik edib
03/06/2020 [15:01]:
Koronavirusa baxmayaraq Bayden Floydun dəfninə gedəcək...
03/06/2020 [15:00]:
“Ya daha ciddi olmalısınız, ya da tarix sizi bağışlamayacaq...”
03/06/2020 [14:56]:
Corc Floydu öldürən polisdən arvadı boşanır
03/06/2020 [14:53]:
Britaniya qırıcıları rus təyyarəsini qovdu...
03/06/2020 [14:44]:
“Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi”nin 4 əməkdaşı koronavirusa YOLUXDU
03/06/2020 [14:41]:
Putinin nüvə silahlarından istifadəyə dair fərmanı açıqlandı – Tarixdə ilk dəfə...
03/06/2020 [14:38]:
Mingəçevir İcra Hakimiyyətindən Moderator.az-da gedən yazıya operativ reaksiya...
03/06/2020 [14:37]:
Fərəh Əliyeva mədəniyyət naziri təyin olunub?
03/06/2020 [14:30]:
“ABŞ özünü məğlub etdi...”- Papadan Floydun öldürülməsinə reaksiya...
03/06/2020 [14:24]:
Yasamalda qadının çantasını aparan şəxslər saxlanılıb
03/06/2020 [14:11]:
BDU-nun tələbəsinin ölümü ilə bağlı məhkəmə başladı
03/06/2020 [14:09]:
DYP əhaliyə maska ilə bağlı xəbərdarlıq etdi
03/06/2020 [14:02]:
“Tərtər” elektrik yarımstansiyası istifadəyə verildi
03/06/2020 [14:01]:
Düşmən ölkə iyuldan 7,62 mm kalibrli  “AK-103” avtomatlarının istehsalına başlayacaq...
03/06/2020 [13:56]:
“Öz ölkəsində etirazçılara qarşı atdan, itdən, rezin güllədən istifadə edənlər sözdə elə dəyərlərdən danışır ki...”
03/06/2020 [13:26]:
Prezident açılışda maska taxdı - Foto
03/06/2020 [13:26]:
İlham Əliyev Tərtərə getdi - FOTO
03/06/2020 [13:24]:
Magistraturaya ayrılan dövlət sifarişli yerlərin sayı AÇIQLANDI
03/06/2020 [13:24]:
Azərbaycanda yeni qanun layihəsi qəbul edilir
03/06/2020 [13:23]:
Dəmir yolu stansiyalarında pulsuz velosiped dayanacaqları quraşdırılır - FOTO
03/06/2020 [13:22]:
Azərbaycanda icra nümayəndəsinin oğlu heroinlə tutuldu - FOTO
03/06/2020 [13:20]:
Rayonlara getmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ
03/06/2020 [13:18]:
Bu il Bakı məktəblərini bitirəcək şagirdlərin sayı AÇIQLANDI
03/06/2020 [13:17]:
“Abituriyentlər üçün dərs vaxtı” keçiriləcək
Bütün arxiv bir sırada
29/01/2018 [20:44] - Köşə - ( 2688 dəfə baxılıb)

Ana dilimizdə 37 havası...

Qulu Məhərrəmli

Təbiətdə köklü-köməcli nəhəng ağaclar da olur, kökü üzdə qalmış cılız kol-kos da. Bir az bərk külək qalxan kimi həmin kol-kosu dibindən qoparıb ora-bura çırpa-çırpa sovurub aparır, köklü ağaca isə heç fırtınanın da gücü çatmır.

Neçə vaxtdır ki, Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalarının yeni layihəsi ilə bağlı cəmiyyətdə yaşanan həyəcanlar, mediadakı müzakirələr nədənsə, gözümün qabağına bu ağac-kol mənzərəsini gətirir. Və adam düşünür ki, görəsən növbəti qayda dəyişikliyində dilimizə hansı ölçü ilə yanaşırlar? Neçə əsrlik yazı ənənəsi olan bu dilə hər küləkdən qoparağı götürülən kol-kos kimi baxır, yoxsa onu köklü-şaxəli ağac kimi qəbul edirlər? Əlbəttə, adam arzulayardı ki, ikinci məqam olsun, amma yox, deyəsən, bu dəfə külək başqa səmtdən və başqa cür əsir. Bir əsrdə əlifbası üç dəfə dəyişdirilmiş ana dilimiz, indi də süni müdaxilələrlə üz-üzədir, onun kilidli qapılarından keçib atlarını içərilərdə səyirdirlər. Çox aşkarca duyulur ki, “islahat” adı ilə xeyli sayda sözün qəddini əyir, dilimizin canına, onun qan damarlarına, leksik-qrammatik quruluşuna təhlükəli viruslar yeritməyə, salamat sahələrinə minalar basdırmağa çalışırlar.

* * *

Əsas narahatlıq bəzi sözlərin ənənəvi yazılışını dəyişmək təklifi ilə bağlıdır. Dünyanın harasında olursa-olsun, dildə artıq formalaşmış, yazıda oturuşmuş, şüurlara hopmuş, beyinlərdə daşlaşmış sözü dəyişmək yanlış addımdır, çünki həmin söz bir işarə kimi ifadə etdiyi predmet və mahiyyətin sabit daşıyıcısıdır. Həmin sözün şəklinin dəyişməsi yazıda və qavrayışda dolaşıqlıq yaradır, hətta nəsillər arasında bağları belə qıra bilir.

Müzakirələrdən təbii bir sual meydana çıxır: axı nə olub, nə baş verib ki, dil qaydalarında birdən-birə bu qədər dəyişiklik aparılır? Ana dilində bu miqyasda dəyişiklikləri zəruri edən nədir, hansı səbəblərdir? Cavab çox sadədir: dil praktikamızda ciddi söz və qayda dəyişməsinə səbəb olacaq heç nə baş verməyib, buna zərurət yoxdur. Sadəcə, kimlərsə “islahat” adı altında belə qondarma dəyişikliklərin olmasını istəyir. Yəni bu prosesdə bir az avtoritarizm, yanlış yönəltmələr, ana dilini və elmi düşüncəni zorlayan bir inzibatiçılıq duyulur. Görünür, sevgili məmləkətimizin axsayan elminin öz Baron Münhauzenləri var və onlar məsələni yalnız “alğı-satğı” ilə məhdudlaşdırmaq fikrində deyillər.

Bu adamlar “əsgər” sözünün “əskər”(maddə-22) kimi, Vereşagin”in yenidən “Vereşşagin”(m.-15) kimi yazılmasını, “cəmiyyət” tipli sözlərdə qoşa “y”-nın birinin ixtisar edilməsini (m.-37), “Quran” sözünün hecadan-hecaya “Qu-ran” şəklində keçirilməsini (m.-69) istəyirlər. Hətta, dilin qrammatika və morfonologiyasına da müdaxilə edərək, “almalı idi” əvəzinə ədəbi dili ləhcələşməyə aparan “almalıydı”, “gəlməli imiş”in yerinə “gəlməliymiş” (m.-44) yazılmasını məqbul sayırlar.

Təbii ki, dilin yazı qaydalarında hər zaman dəyişikliklərə ehtiyac olur, çünki dil statik və donuq nəsnə deyil, canlı orqanizmdir, cəmiyyət tərəqqi etdikcə onda da təbii inkişaf və zənginləşmə gedir. Xalqımızın tarixi-genetik dəyərlərini, onun ruhunu, həyat duyumunu, yaşantılarını, təfəkkür və düşüncə tərzini əks etdirən Azərbaycan dilində də zaman-zaman belə dəyişmələr, qayda cilalanmaları olub. Məhz bu cilalanmaların sayəsində, məsələn, ötən əsrin əvvəlləri ilə müqayisədə dilimizin qaydaları indi daha sabit, qrammatikası daha mükəmməl, dil qatlarında gedən proseslər daha aydın və durudur. Sovet dövründə formalaşmış böyük mədəniyyət kontekstində ədəbi dilimizin də bir çox konseptual məsələləri, o cümlədən yazı və tələffüz qaydaları ilə bağlı əsas problemlər həll olunmuşdur. Bu işdə V.Xuluflu, B.Çobanzadə, Ə.Dəmirçizadə, H.Mirzəzadə, A.Abdullayev, M.Hüseynzadə, Ə.Orucov, M.Şirəliyev, Ə.Əfəndizadə, A.Axundov və başqa görkəmli dil biliciləri önəmli rol oynamışlar.

* * *

Bu gün də ana dilimizdə, xüsusən leksik layda dinamik proseslər gedir. Dilçilik elminin bu proseslərə reaksiyası adekvat olmasa da, qapıları dəyişikliklər üçün həmişə açıqdır. Amma iki cür dəyişiklik var: biri zamanla təbii olaraq baş verən, dil praktikasından doğan və dilə müəyyən məntiqi məna qazandıran dəyişikliklərdir ki, bunu normal qarşılamaq lazımdır. İkincisi isə məqsədi açıq bilinməyən qeyri-təbii, qondarma dəyişikliklərdir ki, bunlar hər zaman dilin nizamını pozur. Zərurət olmadan, dilin morfonoloji və orfoqrafik qaydalarına vaxtaşırı düzəlişlər dilçilik elminə, dilin ümumi ab-havasına, onun konstitusiyası sayılan orfoqrafiya lüğətinin fəlsəfəsinə sayğısızlığın nəticəsi kimi meydana çıxır. Orfoqrafiya komissiyasının təklif etdiyi dil qaydaları layihəsindəki bəzi maddələrdə, məhz bu hava duyulur.

Ədalət naminə deyək ki, 69 maddədən ibarət layihə heç də bəzən təqdim olunduğu qədər qorxulu deyildir, çünki qaydaların 80-85 faizi əvvəllər (1960, 1975) mövcud olmuş ciddi elmi bazaya əsaslanır. İndi bunların bəzilərinin ağlabatan nüanslarla cilalanması çox təqdirəlayiqdir. Problem və ciddi mübahisə doğuran 22 və 37-ci maddələrin, həmçinin 69-cu maddənin vaxtilə apostroflu sözlərin hecadan-hecaya keçirilməsinə aid olan hissəsidir. Fikrimizcə, bu maddələrin qəbul edilməsi ana dilimizdə gələcəkdəki fəlakətli qayda dolaşıqlıqlarına rəvac verəcəkdir.

Məsələn, 37-ci maddədə göstərilir ki, tərkibində — iyyat,- iyyət və -iyyə şəkilçisi olan sözlər bir [y] ilə tələffüz olunduğu üçün fonetik prinsipə əsaslanaraq, onların bir y ilə yazılması məqsədəuyğun sayılır. Adamdan soruşarlar ki, niyə? Nə olsun ki, “mədəniyyət”sözü bir ”y” ilə tələffüz olunur. Ona qalsa, dilimizdə minlərlə söz var ki, yazılışından fərqli tələffüz olunur. Bu o deməkdirmi ki, biz fonetik prinsipə əsaslanıb deyilişdəki kimi “hopbanmax” (hoppanmaq), “kəşviyat” (kəşfiyyat) və ya “ixdira” (ixtira), yaxud “baxça” (bağça) yazmalıyıq? Bu, nə məntiqdir belə?

Dilimizdə eynicinsli qoşa samitlər olan bəzi sözlərin də tələffüzü zamanı samitlərdən biri düşür. Məsələn, biz “qramatika”, “kamunikasiya” “diskusiya”, “kamisya” deyir, amma qrammatika, kommunikasiya, diskussiya və komissiya yazırıq və heç kim də bundan rəncidə olmur. İndi biz durub deyək ki, gəlin, bu sözləri bir “m”, yaxud bir “s” ilə yazaq?

Əgər söhbət “iyyət” kimi şəkilçilərin tələffüzə uyğunlaşdırılaraq yazılışından, yəni morofonoloji dəyişikliklərdən gedirsə, gəlin onda “elmi prinsipə” sadiq qalıb belə bir qayda da qəbul edək: “-lar cəm şəkilçisi qoşulduğu sözün son samitindən asılı olaraq –rar (açarrar), -nar (qadınnar), -dar (buluddar) kimi yazılsın” və ya “ilə qoşması və bağlayıcısı –nan2 kimi yazılsın: atamnan, nənəynən” və s. Deməli, bir “y” təklifinin gələcəkdə dilin xeyrinə olmayan əcaib təşəbbüslərə yol açıb zəncirvari reaksiya, yaxud “domino effekti” yaradacağı şübhəsizdir.

Tələffüz məsələsində bir məqamı nəzərə almaq lazımdır: sözlərin yazılışı ilə deyilişi arasında fərqin olması təbiidir və bu, ilk növbədə dilin səs quruluşunun qənaətə meyilli olması ilə bağlıdır. Məhz buna görədir ki, dilçilik elmi şifahi nitqdə düzgün tələffüz (orfoepiya) qaydalarında “qənaət”i əsas prinsiplərdən sayır. Yazıdakı “gəlmisiniz”i bir heca qısaldıb tələffüzdə “gəlmisiz” deməyimiz bu prinsipdən qaynaqlanır. Bu, məsələnin bir tərəfidir, ikinci tərəfdən də anlamalıyıq ki, qanunların geriyə gücü olmadığı kimi, yeni “icad” olunmuş qaydaları da dildə artıq vətəndaşlıq hüququ qazanmış sözlərə tətbiq etmək olmaz. Yəni dilin öz daxili ahəngi, səs axını, intonasiyası ilə formalaşmış sözləri dəyişməyin zərərdən başqa heç bir faydası yoxdur.

Buna görə də Orfoqrafiya qaydalarında yamaq kimi görünən, heç bir məntiqə və elmi prinsipə əsaslanmayan 22 və 37-ci maddələrin layihədən çıxarılması (təbii, kimlərinsə kommersiya niyyəti yoxdursa) dövləti də əlavə xərclərdən xilas edəcək. Digər tərəfdən məncə, buradakı elmi-məntiqi boşluğu ortaq türk dili, ümumi türk və islam inteqrasiyası, azərbaycançılıq və s. kimi mətləbə dəxli olmayan həssas şüarlarla pərdələmək olmaz. Ən yaxşı azərbaycançılıq dilə və yazı qaydalarına ənənənədən gələn ehtiramı saxlamaqdır.

* * *

Hələ iki-üç il əvvəl AMEA-da və Milli Məclisdə sanballı vəzifələr tutan, akademiyanın humanitar yönümlü institutlarına, o cümlədən Dilçilik institutuna ciddi inzibati təsiri olan akademik İsa Həbibbəyli saytların birinə verdiyi müsahibədə deyirdi ki, yanaşı iki ”y” samiti ilə yazılan və -iyyət şəkilçisi ilə düzələn sözlərdə “tələffüzün çıxardığı hökmü nəzərə alaraq tək y-ya keçmək zəruridir”. Mən onda Dilçilik institutunda, dil qaydalarına əməl olunmasının monitorinqini aparan şöbədə çalışırdım və yadıma gəlir ki, bəzi alimlər bu bəyanatı zarafat kimi qiymətləndirib təəccüblənirdilər. Amma indi hörmətli akademikin istəkləri deyəsən, reallaşır və o vaxt bu məsələyə təəccüblənənlər bir “y”-ya keçmək ideyasının qızğın təbliğatçılarına çevriliblər.

Təsadüfdənmi, ya bədbəxtlikdənmi, bir “y” təklifi Orfoqrafiya Komissiyasının təklif etdiyi dəyişikliklər toplusunda 37-ci nömrə ilə qeyd olunub. Azərbaycanlı şüurunda 37 rəqəminin hansı assosiasiya doğurduğunu nəzərə alsaq, ana dilimiz üçün bunu pis əlamət saymaq olar…

Aylarla gizlədilən koronavirus həesabatı ortaya çıxdı - MARAQLI
Boyanı qatıq hesab edərək yedi, canından oldu - FOTO
“Ya daha ciddi olmalısınız, ya da tarix sizi bağışlamayacaq...”
Britaniya qırıcıları rus təyyarəsini qovdu...
“Elə bildim, qaçqınlar “Qaçqınkom”un qarşısında  Qarabağın azadlığı tələbilə aksiya keçirir...”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Gündəm
“Orta məktəblərdə hərbi dərslərin keçirilməsi bərpa edilməli və gücləndirilməlidir”
Cəmiyyət
“Fədayə yaxşı sənətkardı, insandı, dostcanlıdır, yüz yaşını qeyd etsin...”
Cəmiyyət
“Könül xanım səbirli olsun, həyatın qanunu budur...”
Cəmiyyət
“Bundan sonra ancaq yarımçıq işləri ömür möhlət verdiyi qədər tamamlamağı düşünürəm...”
Maraqlı
Bundan sonra meyvələri bu dördəlli robot dərəcək...-FOTO 
Yazar
Seymur Verdizadə
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
Sultan Laçın
“Elə bildim, qaçqınlar “Qaçqınkom”un qarşısında  Qarabağın azadlığı tələbilə aksiya keçirir...”
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
Azərbaycan Respublikasıının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
Valentina Tereşkova ilə Vilyam Hacıyevi nə bağlayır?
Elçibəyin Klintona Kəlbəcərlə bağlı yazdığı məxfi məktub: Prezident amerikalı həmkarından nə istəyib?
ABŞ hər iki ölkəni “bombalayacaq”: Pentaqon sülhə “razı deyil”!
"Ay it uşaqları, Ramil Markaryanı yatdığı yerdə öldürməyib..."
Niyə Əbülfəs Qarayevin işdən qovulmasına ən çox sevinən Bərdə camaatıdır...?
Rusiyaya səs salan azərbaycanlı müğənni: “Gəncədə dörd manata ofisiant işləyirdim” - VİDEO
“Heç biriniz məndən nə ağıllı, nə də tərbiyyəli ola bilməzsiniz...”
"Qarayevin qonağı olan Jerar Depardye gördüklərindən o qədər heyrətə gəlmişdi ki..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247