Xəbər lenti
22/11/2019 [00:05]:
İzləyiciləri Təranənin yeni imicindən məmnun qaldılar... - FOTO
21/11/2019 [23:25]:
Qənirə Paşayeva Qarabağ əlilləri və əhalinin sağlamlığı ilə bağlı yeni təkliflərlə çıxış etdi...
21/11/2019 [23:20]:
Səni sevməmək günahdır, sən eşqin fövqündə duran insnsan...
21/11/2019 [23:17]:
Timoşenko əvvəlki saç düzümünə qayıtdı - İnqilab gözlənilir?
21/11/2019 [23:10]:
Qadın aldığı xəsarətdən komaya düşdü
21/11/2019 [23:05]:
"Rusiyadan ölkəmizə gələn turistlərin sayı artır, ötən il 900 min rusiyalı Azərbaycanda olub"
21/11/2019 [22:09]:
“Putin zəng elədi, dedim ki...” - VİDEO
21/11/2019 [22:01]:
Sumqayıtda “CinemaPlus” şəbəkəsinin “Nizami” kinoteatrının yeni binasının açılışı olub - VİDEO - YENİLƏNİB
21/11/2019 [21:57]:
Bakıda 12 yaşlı qızı maşın vurdu
21/11/2019 [21:27]:
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Rusiya Hökumətinin sədri Dmitri Medvedevlə görüşüb
21/11/2019 [21:22]:
Bitkoin istehsalçısı səhmlərinin satışından 90 milyon dollar qazanıb
21/11/2019 [21:03]:
İlham Əliyev: “Sumqayıtda qazlaşdırmanın səviyyəsi 100%-ə çatıb”
21/11/2019 [21:01]:
"1992-ci ildə hakimiyyəti qanunsuz yollarla zəbt etmiş antimilli dəstə Azərbaycanı uçuruma aparırdı"
21/11/2019 [20:56]:
Dövlət başçısı: "Tam məsuliyyətlə deyirəm ki, Sumqayıt hadisələrini törədən erməni millətçiləridir və erməni dəstələridir"
21/11/2019 [20:53]:
Prezident Sumqayıtın 70 illiyinə həsr olunan tədbirdə iştirak edib - YENİLƏNİB
21/11/2019 [20:40]:
Hulusi Akar: "15 iyul dövlət çevrilişi cəhdindən sonra 18 minədək hərbçi vəzifədən azad edilib"
21/11/2019 [20:38]:
Özü qürbətdə yaşasa da ürəyi vətənlə döyünür...
21/11/2019 [20:36]:
"Belə çıxır ki, İldırımzadələr bir gənc qızı bədbəxt etməyə qərar veriblər" - ŞİKAYƏT
21/11/2019 [20:28]:
Soçi erməniləri Kəlbəcərdə buğlanır, biz buralarda qaz dərdi çəkirik...
21/11/2019 [20:23]:
“Eybi yox, olsun, Paşinyan hər gün yuxuya gedəndə...”
21/11/2019 [20:19]:
Milli qəhrəmanımızın xatirəsinə həsr olunmuş “Alı zirvəsi" filminin təqdimatı keçirildi
21/11/2019 [20:19]:
"Sumqayıt bulvarının salınması mənim çoxdankı arzum idi"
21/11/2019 [20:14]:
Türk konsul amerikalı diplomatı kürsüdən endirdi - VİDEO
21/11/2019 [20:06]:
"Formula 1" mühəndisləri dünyanın ən sürətli traktorunu hazırlayıblar - VİDEO
21/11/2019 [19:57]:
Ermənistan Futbol Federasiyasının prezidenti istefa verdi
21/11/2019 [19:46]:
Rusiya Ankaraya şərtini açıqladı: Su-35 almaq üçün...
21/11/2019 [19:45]:
Ağcabədidə toy karvanında qəza olub, 1 ölü, 6 yaralı -FOTO
21/11/2019 [19:38]:
Yevda Abramov xəstəxanaya yerləşdirildi
21/11/2019 [19:34]:
Mehriban Əliyeva Vladimir Putinlə görüşəcək
21/11/2019 [19:18]:
Canlı yayımda rəzalət - 74 yaşlı ərini duşda aldatdı...
21/11/2019 [19:17]:
Azərbaycan XİN Nikol Paşinyanın Milandakı çıxışına münasibət bildirib
21/11/2019 [19:16]:
Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşları təltif olunub - SƏRƏNCAM
21/11/2019 [19:06]:
Kliniki Tibbi Mərkəzdə YAP ın yaradılmasının 27ci ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirildi
21/11/2019 [18:57]:
Timsahlara edilən masaj sosial mediada maraqla qarşılandı - MARAQLI...+ VİDEO
21/11/2019 [18:51]:
YAP-ın 27-ci ildönümündə ADNSU-nun 60 tələbəsi partiyaya üzv olub
21/11/2019 [18:50]:
Tək bədəndə yaşayan siam əkizləri - Daxili orqanları cütdür...
21/11/2019 [18:45]:
Cazibədar aktrisa "Badam göz"lü oldu - Pərvin Abıyevadan daha bir əməliyyat...+ FOTO
21/11/2019 [18:45]:
“Vahid Mustafayevin 20 Noyabr vertolyot faciəsi haqda  verdiyi məlumat yanlışdır...” 
21/11/2019 [18:44]:
Smartfonların kameralarını bağlamaq zamanı gəldi - DİQQƏTLİ OLUN
21/11/2019 [18:42]:
Əgər insan belə olsaydı, avtoqəzalarda sağ qalardı - Alimlərdən qəzaya davamlı icad...
21/11/2019 [18:42]:
Elmira Süleymanova: "Məlumatlıyam, rahat olun"
21/11/2019 [18:40]:
Milli Məclis yeni Ombudsman seçəcək
21/11/2019 [18:39]:
Mahir Aslanov 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib
21/11/2019 [18:38]:
Mariya Zaxarova: "Azərbaycanlı qaçqınların Qarabağa qayıtmaq hüququ var"
21/11/2019 [18:14]:
1 saata möcüzələr yaradan sənətkarı siz də tanıyın - MARAQLI...+ FOTOLAR
21/11/2019 [17:54]:
Bu ölkədə "təmiz hava" satılır - MARAQLI
21/11/2019 [17:51]:
“Nar”ın “Canlı kitab” layihəsi davam edir
21/11/2019 [17:41]:
“Bu silah üçün nə “doğma”, nə də “yad” anlayışı var” – “O, hamıya ölüm bəxş edir!”
21/11/2019 [17:32]:
BSU-da YAP-ın yaradılmasının 27-ci ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib
21/11/2019 [17:26]:
Təhsil nazirinin müavini Rusiyaya gedib
21/11/2019 [17:24]:
“Tramp və Putin mənim prezident olmağımı istəmirlər...”
21/11/2019 [17:20]:
İranda internet bərpa olunur
21/11/2019 [17:20]:
“Azərbaycan dövləti və hakimiyyəti o günə qalmayıb ki, Ata Abdullayev kimi şəxsi..."
21/11/2019 [17:17]:
Baş həkim: “Zəhərlənən tələbələrin huşları özlərinə gəlib”
21/11/2019 [17:15]:
İcra başçısının özünə 250 minlik avtomobil alması xəbəri yalan çıxdı: "Bədxahların işidir..."
21/11/2019 [17:12]:
BDU-dan ölən və zəhərlənən tələbələrlə bağlı AÇIQLAMA
21/11/2019 [17:12]:
İlham Əliyev Bolqarıstanın Daxili İşlər nazirini qəbul edib
21/11/2019 [17:10]:
BDU tələbələrinin zəhərlənməsi ilə bağlı Bakı Şəhər Prokurorluğunda cinayət işi başlanılıb
21/11/2019 [17:08]:
Sosial şəbəkə 400 min nəfəri bloka atdı - SƏBƏB
21/11/2019 [17:06]:
Sumqayıt şəhər stadionunun yenidən qurulması üçün 5 milyon manat ayrılıb
21/11/2019 [17:04]:
Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinə 6 milyon manat ayrılıb
21/11/2019 [17:02]:
Rusiya Federasiya Şurasının sədri: "Azərbaycanda da, Ermənistanda da insanlar sülh istəyir"
21/11/2019 [16:57]:
Sumqayıtda bir qrup şəxsə Prezidentin fərdi təqaüdü təyin olunub
21/11/2019 [16:55]:
Gələn ay SOCAR Gürcüstanda yeni yanacaqdoldurma məntəqəsi açacaq
21/11/2019 [16:45]:
Zəhərlənən tələbələrin - FOTOLARI
21/11/2019 [16:34]:
Gömrük Komitəsindən eks deputatın ittihamlarına cavab: "Öz tərbiyə standartları ilə..."
21/11/2019 [16:26]:
“Allah verdiyi ömürdü, yaşayıram, görək hara kimi gedib çıxacağıq...”
21/11/2019 [16:23]:
Sumqayıtda “ASAN xidmət” tikiləcək
21/11/2019 [16:20]:
İlham Əliyev Təhsil Nazirliyinə iki milyon manat ayırdı
21/11/2019 [16:19]:
"Yaxın gələcəkdə xaricdəki iş adamlarımızın bir forumunun keçirilməsini planlayırıq"
21/11/2019 [16:18]:
Zakir Fərəcov 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edildi
21/11/2019 [16:08]:
“Bu, onların şakəridir və biz onların bu cür yalanlarına öyrəşmişik...”
21/11/2019 [16:08]:
“Bərdədə gah qaz, gah işıq, gah da internet kəsilir- əsəbsiz yaşamaq mümkün deyil...”
21/11/2019 [16:01]:
“Bir günün şöhrəti həyatımı alt-üst etdi”
21/11/2019 [15:55]:
Parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri istefa verdi
21/11/2019 [15:51]:
Zelenski Rusiyanın qaytardığı gəmiləri belə qarşıladı -FOTOLAR
21/11/2019 [15:50]:
Bu dəfə “Tik-Tok”la gündəmdə - VİDEO
21/11/2019 [15:41]:
Mehriban Əliyeva Moskvada naməlum əsgərin məzarını ziyarət etdi
21/11/2019 [15:37]:
“Azərbaycanlı məşqçilərə it dəyib ki, gedib əcnəbi gətirirlər?” - Aqil Abbas
21/11/2019 [15:37]:
Səma cismlərinin tərkibindən şəkər çıxdı
Bütün arxiv bir sırada
28/12/2017 [19:16] - Köşə - ( 3658 dəfə baxılıb)

ABŞ üçün hansı ölkə təhlükəlidir?

Qulu Məhərrəmli

Odla oynayan Rusiya, yoxsa iqtisadi möcüzələr göstərən Çin?

Deyəsən, Amerika prezidenti D.Tramp yavaş-yavaş ipə-sapa yatmağa başlayıb. Qüdslə bağlı araqarışdıran bəyanatından sonra ağzından çıxan kəlmələrin də fərqinə varır. Onun ABŞ-ın yeni milli təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı verdiyi ciddi bəyanatlar çoxlarında belə bir təəssürat yaradır ki, başında hələ də biznes havası qalmış Tramp əməlli-başlı siyasətçi qiyafəsinə girir.

Dünyanın ən güclü dövlətinin prezidenti indi öz ölkəsinin təhlükəsizliyi barədə həyəcanla danışır. O, hərbi büdcəni artırır, əlavə döyüş gəmiləri, çevik hərbi qüvvələr və raket daşıyıcıları yaratmaq zərurətini vurğulayır, strateji hədəflərini, maraq zonalarını və rəqiblərini açıq şəkildə elan edir. Trampın güc siyasəti və hərbi ritorikası ABŞ-ın ondan əvvəlki respublikaçı prezidentləri ”“ R.Reyqan və C.Buşu mənim yadıma salır. Bunlardan birincisi SSRİ kimi “şər imperiyası”nı çökdürüb, ikincisi isə “Amerikanın həyati maraqları” naminə Yaxın və Orta Şərqi döyüş poliqonuna çevirib. Məsələ burasındadır ki, prezident kimi bütün qeyri-adekvat davranışlarına baxmayaraq, D.Tramp strateji məqsədlərə nail olmaq üçün iqtisadi mexanizmlərə söykənməkdə Reyqanın, hərbi gücdən yararlanmaq taktikasında isə Buşun yolunu təkrarlayır. Yəni dünyaya dəlisov kimi görünən ABŞ prezidentinin yeni təhlükəsizlik doktrinası ciddi ağıla söykənir.

Təbii ki, Amerikanın təhlükəsizlikdən danışması, son illərdə dünyanın müxtəlif nöqtələrində cərəyan edən hərbi-siyasi və iqtisadi proseslərlə bağlıdır. Bu proseslərdə gəlir-çıxarlarını yaxşı hesablayan ABŞ-ın dünyanın başqa iki güclü dövlətini ”“ Çini və Rusiyanı özünün rəqibi elan etməsi təsadüfi deyildir. Əslində bu kontekstdə “rəqib” sözü bir az yumşaq səslənir, çünki geosiyasi və iqtisadi maraqlar uğrunda mübarizədə rəqiblik bəlkə də mümkündür, amma hərbi və milli təhlükəsizlik məsələsində yalnız “düşmən” var. Ona görə də bu ölkələrdən hansının ABŞ-a rəqib, hansının isə düşmən olmasını aydınlaşdırmaq o qədər də çətin deyildir.

* * *

Bəli, beş minillik mədəniyyəti olan, iqtisadi və texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş Çin dünya bazarında Amerikanın rəqibidir, dünya iqtisadiyyatının ən güclü oyunçusudur. Dünyada ən çox (2 trilyon 249 milyard dollar) məhsul idxal edən ölkə ABŞ-dır, əksinə ən çox (2 trilyon 97 milyard dollar) məhsul ixrac edən ölkə Çindir. Amerika 796 milyard dollarla dünyada ən böyük ticarət kəsiri olan ölkə sayılırsa, əksinə Çin 510 milyard dollar müsbət saldo ilə dünyanın ən böyük ticarət artığı olan ölkəsidir.

Marksizm və maoizm bayraqlarının dalğalandığı Çin ideoloji ölkə kimi qalsa da, iqtisadiyyat və sosial rifah baxımından inkişaf yolundadır. 56 etnik qrupun yaşadığı 1 milyard 300 mln. əhalisi olan bu böyük sosialist ölkəsində iqtisadi mexanizmlərin çevik işləməsi sizə zarafat gəlməsin. Çoxları bu sistemin çevikliyini düzgün idarəçilik, əxlaq və korrupsiyaya qarşı effektli mübarizə ilə izah edirlər. Çin demokratik ölkə olmasa da, avtoritar da deyildir, prinsipial siyasi qərarların kollegial şəkildə qəbul edildiyi şəksizdir.

Çin həm də hərbi ölkədir, güclü nizami ordusu, nüvə silahı, müasir elektron bazası vardır. Hər il Rusiyadan təxminən 4-7 milyard dollarlıq yeni silahlar alır. İqtisadi və hərbi gücü sayəsində Çin regional liderə çevrilmişdir, tam müstəqil siyasət yeridir, bölgədə gedən proseslərə təsir edə bilir. Bir çox hallarda Rusiya ilə birləşərək ABŞ-ın maraqlarına qarşı çıxır. Ona görə Vaşinqton bu “rəqib”lə ehtiyatlı davranır.
* * *

Rusiyaya gəldikdə isə vəziyyət bir qədər qəlizdir. O, Çin kimi güclü, ABŞ qədər qüdrətli deyildir, amma birqütblü dünya ilə də barışmaq istəmir. Ukraynaya silahlı müdaxilədən və Suriyadakı hərbi uğurdan sonra Moskvada belə bir illüziya yaranıb ki, guya SSRİ-nin geosiyasətdəki zəfər yürüşünü davam etdirə bilər. Qərbin susqunluğu siyasətçidən daha çox hərbçi kimi davranan V.Putini xeyli ürəkləndirsə də, yeni iddiaları gerçəkləşdirmək üçün Rusiyanın nə iqtisadi, nə hərbi, nə də texnoloji gücü kifayət qədərdir. Rusiya iqtisadiyyatı neft-qaz və hərbi məhsul ixracına əsaslanır, dünya bazarında bu ölkənin xüsusi çəkisi yoxdur. Buna baxmayaraq, Putin Qərbə Rusiyanın varlığını anlatmaqda israrlıdır və buna görə də tez-tez Amerikanın əl-ayağına dolaşmaqdan çəkinmir.

ABŞ prezidenti “sərhədlərimizi qorumasaq, ölkəmizi qoruya bilmərik” deyəndə təbii ki, iki okean arasındakı ərazi ilə məhdudlaşmır. Vaşinqtonun təhlükəsizlik sərhədləri Avropadan, Asiyadan, Afrikadan keçir. Amerika həmin sərhədlərin pozulmasını az qala dünya nizamının pozulması kimi qiymətləndirir. Bu sərhədləri ən çox pozan isə Rusiya olduğundan, “Ağ ev” Moskvaya qarşı davranışını sərtləşdirib. Əvvəllər Rusiya və Putinlə, sanki dialoq yolunu axtaran kimi görünən D.Tramp yeni “Amerikanın Milli təhlükəsizlik strategiyası” sənədində Moskvaya açıq savaş elan edir, onu ölkəsinin maraqlarını təhdid etməkdə günahlandırır. Yaxın Şərq və Asiya regionunda məsələlər dumanlı kimi görünsə də, Rusiyanın Avropa üçün təhlükə doğurması şübhəsizdir.

Vaşinqton yeni təhlükəsizlik strategiyası ilə sözdən işə keçir, güman ki, birinci mərhələdə Reyqan taktikası işə düşür, yəni Rusiya iqtisadi cəhətdən sıxışdırılacaq, təsirsiz sanksiyalar yenisi ilə əvəz ediləcək. Tezliklə “ABŞ düşmənlərinə qarşı sanksiyalar vasitəsilə mübarizə” qanunu qüvvəyə minəcək, Putinin yaxın çevrəsinə və bütövlükdə ölkə iqtisadiyyatına ciddi zərbə dəyəcək. Sanksiyaların yalnız Rusiyada prezident seçkiləri ilə bağlı olduğunu düşünmək yanlış olardı, bu kampaniya Moskvanı öz yerində oturtmaq üçün uzunmüddətli təzyiqlər şəklini alacaq. Təbii ki, ABŞ-ın Rusiyanı düşmən olaraq seçib-qaralaması, Moskvanın təhlükə yaratdığı regionlar üçün, xüsusən Ukrayna, Baltikyanı respublikalar, Moldova və hətta, Cənubi Qafqaz üçün müəyyən mənada düşərli ola bilər.

Vaxtilə Şirvanşah İbrahim xan “düşmənimin düşməni mənim dostumdur” prinsipi ilə xarici siyasət yürüdürdü. Əlbəttə, indi orta əsrlər dövrü deyil, çox şeylər dəyişib, amma ərazi də qalır, geosiyasi maraqlar da, təxminən oyunçular da eynidir. Deməli, “düşmənimin düşməni” ilə bağlı prinsiplər də aktuallığını saxlayır.

loading...
loading...
"Rusiyadan ölkəmizə gələn turistlərin sayı artır, ötən il 900 min rusiyalı Azərbaycanda olub"
"Belə çıxır ki, İldırımzadələr bir gənc qızı bədbəxt etməyə qərar veriblər" - ŞİKAYƏT
Canlı yayımda rəzalət - 74 yaşlı ərini duşda aldatdı...
Timsahlara edilən masaj sosial mediada maraqla qarşılandı - MARAQLI...+ VİDEO
Smartfonların kameralarını bağlamaq zamanı gəldi - DİQQƏTLİ OLUN
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Allah verdiyi ömürdü, yaşayıram, görək hara kimi gedib çıxacağıq...”
Siyasət
“Bu, onların şakəridir və biz onların bu cür yalanlarına öyrəşmişik...”
Gündəm
“Türkiyə təkbaşına da olsa, öz məqsədinə çatacaq: Buna kimsənin şübhəsi olmasın!"
Müsahibə
“Böyük qanlar tökülməməsi üçün daha təmkinli olmağa ehtiyac var...”
Cəmiyyət
“Aşıq Müsabiqəsinin keçirilməsi müəyyən səbəblərdən gecikir, amma...”
Həftənin ən çox oxunanları
Qadında intim münasibətin qaydasında olmadığını göstərən 8 ƏLAMƏT...
Aygün Kazımova məhbəsdə ölüm ayağında olan qardaşına baş çəkdi - FOTO
"Ölkədə bütün danaları kəssən, 10 şadlıq evinin tələbatını ancaq ödəyər, ancaq it və eşşək əti..."
Cinsi istəyinin qarşısını ala bilməyən qadınlar: Səbəbləri, əlamətləri, müalicəsi...
"Sən dediyin kimi "mama roza" olsaydım, ən birinci xalan qızı Könül Əzizi çıxardardım..."
Suraxanının yeni icra hakimiyyəti başçısından anoloqu olmayan kadr islahatı...
"Cəmiyyətin 30 faizi itinə də toy edir, 70 faizsə özünə toy edə bilmir, hər məmur sevgilisinə bir veriliş açıb"
"Səhərə kimi Kərimin kişi sevgilisinin yanından evə qayıtmasını gözləyirdim" - VİDEO
Tərtərin icra hakimiyyəti başçısının başı dərddə... - Barəsində video yayıldı + VİDEO
Narkotik satmaq istəyən Şəkiyə gəlsin: Rayon əhalisi də şokda, polis-prokurorluq da...
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247