Xəbər lenti
06/04/2020 [17:33]:
“Bu, “Qarabağ klanı” ilə hakimiyyətin mübarizəsinin təzahürüdür”
06/04/2020 [17:30]:
Əfv sərəncamı yaşı 65-dən yuxarı olan 176 məhkuma şamil olunub
06/04/2020 [17:19]:
Koronavirusu fürsətə çevirən bacılara polisdən müdaxilə... - VİDEO
06/04/2020 [17:10]:
Azərbaycanda pomidor ucuzlaşıb
06/04/2020 [17:09]:
Azərbaycanlı aktrisanın ayağı tutuldu - VİDEO
06/04/2020 [17:04]:
"Bu bəlaya qarşı mübarizə aparmaq ümumxalq işidir"
06/04/2020 [17:01]:
Sübahir Qurbanov əfv edilib
06/04/2020 [17:01]:
Azərbaycan İslam Partiyasının funksioneri əfv edildi
06/04/2020 [16:59]:
Əmək pensiyalarının, sosial müavinət, təqaüd və kompensasiya ödənişlərinin qrafikləri dəyişdirildi
06/04/2020 [16:58]:
Vidadi Zeynalov əfv edildi
06/04/2020 [16:56]:
Ölkədə fəaliyyəti məhdudlaşdırılmış sahələr üzrə vergi hesabatlarının verilməsi müddəti uzadılıb
06/04/2020 [16:54]:
Dünya ictimaiyyəti növbəti dəfə Ermənistanın işğalçı siyasətini rədd etdi - XİN
06/04/2020 [16:52]:
Koronavirusa qalib gələn yaşlı qadından pis xəbər - FOTO
06/04/2020 [16:49]:
Akif Çovdarov əfv edildi
06/04/2020 [16:48]:
İlham Əliyev əfv sərəncamı imzaladı
06/04/2020 [16:47]:
ADY-dən eşitmə məhdudiyyətli insanlar üçün mühüm addım...- VİDEO
06/04/2020 [16:34]:
Nadir İsrafilov: XATİRƏa“Talesiz dissertasiya işi, boşa gedən zəhmət” –XATİRƏ
06/04/2020 [16:34]:
İbrahim Tatlısəsin qızı koronavirusa yoluxdu - FOTO
06/04/2020 [16:32]:
Azərbaycan Ordusunda karantin qaydalarına necə əməl edilir?
06/04/2020 [16:31]:
Vətəndaşlara birdəfəlik ödəmənin verilməsi ilə bağlı mexanizm hazırlanır - RƏSMİ
06/04/2020 [16:30]:
Prezident: "Neft gəlirlərimiz azalıb, ancaq insanların sağlamlığı bizim üçün hər şeydən üstündür"
06/04/2020 [16:28]:
İlham Əliyev: "Azərbaycan dövləti yenə də öz gücünü göstərdi"
06/04/2020 [16:27]:
Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edən siyasi və ictimai xadimlər (SİYAHI)
06/04/2020 [16:23]:
Prezidentdən aprelin 20-dən sonra karantinin uzadılıb uzadılmayacağı ilə bağlı AÇIQLAMA
06/04/2020 [16:22]:
İlham Əliyev: "Azərbaycanda hazırda koronavirusun yayılması geniş vüsət almayıb"
06/04/2020 [16:20]:
Dövlət başçısı: "Pandemiya şəraitində belə addımlar xəyanət kimi qəbul ediləcək"
06/04/2020 [16:19]:
Prezident: "Ölkəmizdə tibbi maska istehsalına başlanılması çox əlamətdar hadisədir"
06/04/2020 [16:13]:
Azərbaycanda daha 12 nəfər koronavirusdan sağaldı - RƏSMİ
06/04/2020 [16:12]:
Koronavirusla bağlı hekayə müsabiqəsi elan edildi
06/04/2020 [16:07]:
"Dərs vaxtı"nın 7 aprel cədvəli
06/04/2020 [15:55]:
Birinci sinfə qəbulla bağlı statistika açıqlandı
06/04/2020 [15:51]:
Alimlər şoka düşüb: pələngdə koronavirus aşkarlanıb
06/04/2020 [15:49]:
Zirəddin Rzayev koronavirusun bitəcəyi vaxtı AÇIQLADI - VİDEO
06/04/2020 [15:46]:
Ailələrə verilmiş uşaqların internat müəssisələrinə geri qayıdışı dayandırıldı
06/04/2020 [15:46]:
Pullu testlər, səyyar laboratoriya və daha nələr... – Koronavirus kimləri varlandırır?
06/04/2020 [15:45]:
Nərmin Kərimbəyova eyvandan oxuyacaq - VİDEO
06/04/2020 [15:44]:
Bir gün oyanacağıq ki, Qarabağ Azərbaycandadır - Akopyan
06/04/2020 [15:43]:
Boris Consonun vəziyyəti ağırlaşdı, süni tənəffüs aparatına qoşuldu
06/04/2020 [15:39]:
Bakıda sərbəst gəzmək üçün saxta icazə arayışı hazırlayaraq 20 manata satan şəxs tutulub
06/04/2020 [15:37]:
Azərbaycanda daha 57 nəfər koronavirusa yoluxdu - RƏSMİ
06/04/2020 [15:35]:
Koronavirusla mübarizə aparan Hindistanda qatar vaqonları xəstəxanaya çevrildi...
06/04/2020 [15:34]:
Ramzan Kadırov: "Kimi lazımdırsa, onları dəyənəklərlə döyəcəm" - VİDEO
06/04/2020 [15:31]:
Rəqsanə İsmayılova 250 ailənin 2 aylıq qida ehtiyacını ödədi - VİDEO
06/04/2020 [15:27]:
Canəli Əkbərovun qardaşı Azərbaycanda torpağa tapşırıldı - Xanəndə dəfn mərasiminə gedə bilmədi
06/04/2020 [15:24]:
Bir uşağın koronavirusa yoluxması nənə-babasının ölümünə səbəb ola bilər
06/04/2020 [15:20]:
Koronavirusla mübarizədə ABŞ-dan heç vaxt kömək istəməyəcəyik - İran XİN
06/04/2020 [15:19]:
Hamilə qadın müsəlman olduğu üçün xəstəxanaya qəbul edilmədi, körpəsi öldü
06/04/2020 [15:15]:
İradə Zeynalova hər kəsi şoka saldı: “Rusiyada 40 min nəfər koronavirusdan ölüb” - VİDEO
06/04/2020 [15:13]:
"Hər bir vətəndaşın borcudur ki, karantin rejiminin qaydalarına və tələblərinə tam şəkildə riayət etsin"
06/04/2020 [15:11]:
Qənirə Paşayeva 500 veterana tibbi-qoruyucu vasitə göndərdi
06/04/2020 [15:10]:
Türkdilli ölkələr COVID-19-a qarşı həmrəylik göstərir
06/04/2020 [15:06]:
Koronavirusa yoluxan tibb bacısı: “Cəhənnəm əzabı çəkirəm” - VİDEO
06/04/2020 [15:01]:
Rüştü Reçber koronavirusa qalib gəldi
06/04/2020 [14:58]:
İtaliyada 104 yaşlı qoca iki ölümcül virusa qalib gəlib
06/04/2020 [14:55]:
Böyük Britaniya hökuməti: Koronavirus laboratoriyadan sızıb
06/04/2020 [14:53]:
“Ərzağın qiymətinin ucuzlaşacağına ümidli deyiləm, çünki...” -Ekspert...
06/04/2020 [14:50]:
ABŞ-da dəhşətli yanğın: 3500 avtomobil kül oldu
06/04/2020 [14:38]:
Çağırışçıların təyin olunduğu xidmət yerləri barədə məlumat veriləcək - Dövlət Xidməti
06/04/2020 [14:31]:
Ayaz Mütəllibov Hacı Əbdülün doğmalarına başsağlığı verdi...
06/04/2020 [14:28]:
"Onların Fonda köçürdüyü pulun məbləğı həqiqətən cəmiyyətdə ikrah doğurur..."
06/04/2020 [14:16]:
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 60 mini ötdü
06/04/2020 [14:14]:
Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 70 mini ötdü
06/04/2020 [14:13]:
İlham Əliyev tibbi maska istehsalı müəssisəsinin açılışını etdi
06/04/2020 [14:02]:
Dağlıq Qarabağ ermənisindən ŞOK ÇAĞIRIŞ – Qarabağ Ermənistana birləşdirilsin!
06/04/2020 [14:01]:
“Belə getsə, Paşinyan  Qarabağdakı idarəçiliyi birbaşa ələ keçirəcək...” 
06/04/2020 [13:59]:
Qırğızıstanda Mehriban Əliyevanın milli mədəniyyətə verdiyi töhfələrdən danışıldı
06/04/2020 [13:57]:
Neftin xilası üçün cəhdlər yenə dalana dirəndi - İşlər indi Trampdan aslıdır
06/04/2020 [13:52]:
Koronavirusdan sağalan hamilə qadın uşaq dünyaya gətirdi
06/04/2020 [13:46]:
Ermənistanda qadın minaya düşüb
06/04/2020 [13:44]:
Kasıb tələbələrin təhsil haqqı ilə bağlı nazirlikdən açıqlama
06/04/2020 [13:26]:
“Həyatı boyu botoks etdirmərəm” - Mələkxanım Əyyubova
06/04/2020 [13:12]:
Niyə İsveçdə koronavirusla mücadilədə küçəyə çıxmağa qadağa qoyulmur? - MARAQLI...
06/04/2020 [13:10]:
Ülvi Mehdiyev icazə SMS-lərinin ən çox olduğu vaxtdan danışdı
06/04/2020 [13:09]:
Koronavirusa qalib gələn qadının daha öncə ispan qripindən də sağaldığı ortaya çıxdı...
06/04/2020 [13:08]:
Qüdrət Həsənquliyevdən təklif: "Bunu yayanlar inzibati məsuliyyətə cəlb olunsunlar"
06/04/2020 [13:06]:
ARDNF: Aktivlərin zamansız və məcburi satışına ehtiyac yoxdur
06/04/2020 [13:03]:
“Apple” tibbi qoruma vasitələri buraxacaq
06/04/2020 [12:59]:
“Moody's”: ABŞ iqtisadiyyatı 75%-lik geriləmə ilə üz-üzədir
06/04/2020 [12:55]:
ARDNF: Dünya iqtisadiyyatında və beynəlxalq maliyyə bazarlarında baş verənlər Fonda təsirsiz ötüşmür
06/04/2020 [12:53]:
Neft Fondu ilin sonuna hərraca 4 mlrd. ABŞ dolları çıxarmağı planlaşdırır
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2017 [10:18] - Köşə - ( 2235 dəfə baxılıb)

Biz hansı dillə danışırıq...?

Tural Səfərov

Milli Televiziya və Radio Şurası bu ilin iyun-iyul aylarında teleradio proqramlarının monitorinqinin nəticələrini açıqladı.
  
“Azərbaycanın teleradio məkanında ədəbi dilin qorunması” layihəsi çərçivəsində AZTV-dən başqa 6 ümumrespublika televiziya yayımçısında ”“ İctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, Xəzər TV, ARB TV-də yayımlanan verilişlərin dili monitorinqə cəlb olunmuşdu.
  
Monitorinq nəticəsində ortaya çıxdı ki,  telekanallarda ədəbi dil normaları dilin bütün səviyyələri üzrə ”“ istər fonetik, istər leksik, istər qrammatik, istərsə də üslubi səviyyədə pozulur.
  
Şuranın hesabatında göstərilən faktlardan aydın olur ki, televiziya aparıcıları efirdə Azərbaycan ədəbi dilinin qaydalarına əməl etmirlər.
  
Şuranın monitorinqinin nəticələri kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırıldığından bu yazıda həmin faktları təkrar  sadalamırıq. Bilirik ki, teleradio aparıcıları hər gün efirdə ədəbi dilin norma və qaydalarını kobud şəkildə pozurlar. Milli Televiziya və Radio Şurası  buraxılan nöqsanların kiçik bir hissəsini açıqlayıb.
  
Bəs bu nöqsanlar nədən qaynaqlanır? Aparıcılar ədəbi dilin normalarını niyə pozurlar? 
  
Televiziya aparıcılarının əksəriyyəti kifayət qədər peşəkar və təcrübəli kadrlardır. Hər halda onlar hansı sözün necə tələffüz olunduğunu bilməmiş deyillər. Fikrimizcə, bu problem aparıcıların efirə hazırlıqsız çıxmasından qaynaqlanır. Bəzən şahidi oluruq ki, aparıcı proqramın qonağı haqqında məlumatlı deyil. Proqramın qonağının gah adını, gah da vəzifəsini səhv deyən aparıcılara da rast gəlmişik.
 Heç kimin haqqı yoxdur ki, Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını istədiyi kimi pozsun, hansı sözü necə istəsə elə də tələffüz etsin. Dili qoruyub yaşatmaq onun daşıyıcısı olan hər kəsin borcudur: ilk növbədə isə jurnalistlərin və aparıcıların. Bu baxımdan KİV-lərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər kəs - uşaq da, böyük də doğru məlumatı KİV-lərdən öyrənəcəyinə inanır. Vaxtilə qarşılaşdığım bir hadisəni oxucularla bölüşmək lap yerinə düşər. 

Altı il bundan əvvəlin söhbətidir. “Şərq qapısı” qəzetinə yenicə baş redaktor təyin olunmuşdum. Bir gün Naxçıvanın tanınmış ziyalılarından biri ilə görüşdük. Dedi ki, xahiş edirəm Azərbaycan dilinin qanunlarına ciddi əməl edin. Övladlarımız qəzeti oxuyandam, televizora baxandan sonra onlara hansısa sözün düzgün yazılmadığını və yaxud düzgün tələffüz olunmadığını izah etmək çətin olur. Deyirlər ki, qəzetdə yazılıbsa, televiziyada səsləndirilibsə deməli  düzdür. 
  
Göründüyü kimi televiziyalar ana dilimizin qorunması və təbliğində çox mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
  
Ana dilimizin inkişafı, tədqiqi və işləklik arealının genişlənməsi ilə əlaqədar ölkəmizdə çoxsaylı dövlət sənədləri imzalanmışdır. Onlardan biri də 2013-cü il aprel ayının 9-da imzalanmış “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıdır. Bu sərəncam ana dilindən istər yazılı, istərsə də şifahi şəkildə düzgün istifadəyə, onun tətbiqi və inkişafı kimi vacib məsələlərin həllinə yönəlmiş mühüm dövlət sənədidir. Sözügedən dövlət proqramında bir sıra vəzifələr müəyyənləşdirilib. Həmin vəzifələrdən biri də mətbuat orqanlarında, televiziya və radio kanallarında, internet resurslarında və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarının pozulması hallarının qarşısını almaq üçün mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Həmin mexanizmlər nədən ibarətdir, bu sahədə hansı işlər görülüb? Bu suala növbəti yazımızda cavab tapmağa çalışacağıq.
  Qayıdaq  televiziyalarda adəbi dilin pozulması məsələsinə. Yuxarıda adını çəkdiyimiz dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında televiziya və radio verilişlərində, yazılı və elektron mətbuatda Azərbaycan ədəbi dilinin normalarına əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə teleradio şirkətləri və kütləvi informasiya vasitələri sahəsində çalışan mütəxəssislərin dil hazırlıqlarının yüksəldilməsinin təmin edilməsi,teleradio şirkətlərində dil və nitq mədəniyyətinin qorunması üçün bədii şuraların yaradılması, qeyri-hökumət təşkilatlarının, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin iştirakı ilə seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, televiziya və radio verilişlərinin təşkil olunması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Milli Televiziya və Radio Şurası, Mətbuat Şurası və Təhsil Nazirliyinə tapşırılıb. Bu sahədə görülən işlər barədə də növbəti yazıda ətraflı bəhs edəcəyik. Ancaq bu yazıda cavab tapmaq istədiyimiz  suallar odur ki, televiziyalardakı bədii şuralar nə işlə məşğuldurlar? Axı ölkə rəhbərinin imzaladığı sərəncamla qəbul olunmuş dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında dil və nitq mədəniyyətinin qorunması bu bədii şuralara həvalə edilib.Teleradiolardakı bədii şuralara kimlər rəhbərlik edir? Onlar ədəbi dilimizin qorunmasına niyə biganə yanaşırlar? Aparıcıların efirdə ana dilimizin qaydalarını kobud şəkildə pozmasına niyə göz yumurlar? Fikrimcə bu sahədəki problemin həlli bu sualların cavabındadır. 
  
Bu məsələlərin həlli baxımından qarşıya qoyulan  vəzifələrin icrasını qeyd-şərtsiz həyata keçirmək həm də hər bir vətəndaşın, necə deyərlər, boynunun borcu olmalıdır. 

Mən hələ görməmişəm ki, hansısa dilçi alim mətbuatda çıxış edib belə aparıcıları tənqid eləsin. Söhbət ümümi söz deməkdən getmir. Dilçi alimlərimiz televiziyalarda efirə verilən proqramları diqqətlə izləsə və onun monitorinqini aparıb öz fikrini desə, bu, işə öz töhfəsini verər. Mən hələ rast gəlməmişəm ki, hansısa tamaşaçı ədəbi dilin normalarını pozan aparıcı barədə sosial şəbəkələrdə öz fikrini ifadə eləsin. Ana dilinin qorunması təkcə Milli Televiziya və Radio Şurasının işi deyil. Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin başlıca rəmzlərindən biridir. Onu qorumaq hər birimizin borcudur. Mətbuatımızda, bəzi televiziya kanallarımızda işlənən ingilis və rus sözlərini, ifadələri, cümlələri eşitdikcə şüurumuzda belə bir sual formalaşır ki, “Əkinçi”nin, “Molla Nəsrəddin”in, “Həyat”ın, “Açıq söz”ün xələfləri tamaşaçılarla, dinləyicilərlə, oxucularla, ümumən Azərbaycan xalqı ilə hansı dildə danışırlar?

Koronavirusu fürsətə çevirən bacılara polisdən müdaxilə... - VİDEO
Koronavirusa qalib gələn yaşlı qadından pis xəbər - FOTO
İbrahim Tatlısəsin qızı koronavirusa yoluxdu - FOTO
Niyə İsveçdə koronavirusla mücadilədə küçəyə çıxmağa qadağa qoyulmur? - MARAQLI...
Qüdrət Həsənquliyevdən təklif: "Bunu yayanlar inzibati məsuliyyətə cəlb olunsunlar"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edən siyasi və ictimai xadimlər (SİYAHI)
Gündəm
Ayaz Mütəllibov Hacı Əbdülün doğmalarına başsağlığı verdi...
Dünya
Madonna koronavirusla mübarizə üçün Bill Geytsin fonduna 1 milyon bağışladı...
Dünya
“Saçlarını qırxmaq, ərinin cəsədi ilə yatmaq...” -Dul qadınlara əziyyət vermə ənənəsi...
Gündəm
“Onunla zarafat etməyin: O, heç kimə güzəştə getmir, hətta onu yaradana da!”
Yazar
Şahin Quliyev
Koronavirus bizə nəyi sübut etdi?
Bəsti İsmayıl
"Kəlbəcərə borcum var, bacardığım şəkildə qaytarmağa çalışıram..."
Seymur Əliyev
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
İlham İsmayıl
KTMT Baş katibinin hər cümləsi Azərbaycana xəbərdarlıqdır...
Sultan Laçın
“Adamları XOFLANDIRAN koronavirus yox, STATİSTİKADIR...”
Həftənin ən çox oxunanları
Dünya bu xəbərdən çalxalanır: Koronavirusla bağlı gizli sənədlər yayıldı...
Bill Geyts və masonların kirli oyunları haqqında: Karantindən sonra nə olacaq...?
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
Dünyanı yenidən bölmək üçün... - Lukaşenkodan şok
Mütəxəssislər koronavirusun zəif nöqtəsini tapdı...
Hökumət əhalinin 3 aylıq kommunal xərcini üzərinə götürdü - İBRƏTAMİZ...
48 saat içində "COVID-19"-un "atasını yandıran" dərman tapıldı - İVERMECTİN...
Koronavirusu ilk dəfə aşkarlayan həkim hər şeyi açıqladı və yoxa çıxdı - FOTOLAR
"Qarabağı geri almağın əsl zamanıdır, bir də belə imkan ələ düşməyəcək" - POLİTOLOQ...
15 yaşlı şagirdinə dəfələrlə təcavüz etdi, nişanlısını isə... - Azərbaycanda şok əməl
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247