Xəbər lenti
10/12/2019 [12:04]:
Xəstəxanaya silahlı hücum - 4 ölü, 2 yaralı
10/12/2019 [11:57]:
Sevgilisini iş yerində bıçaqladı - VİDEO
10/12/2019 [11:51]:
Xəzər dənizinin suyu İran səhralarına daşına bilər - Ambisiyalı layihə
10/12/2019 [11:49]:
İtalyada Nəsiminin həyat və yaradıcılığından bəhs edən sənədli film nümayiş olunub
10/12/2019 [11:48]:
Azərbaycanlı modeldən Dubayda seksual - FOTOSESSİYA/VİDEO
10/12/2019 [11:41]:
2020-ci ildə milyonlarla cihaz “WhatsApp”sız qalacaq
10/12/2019 [11:39]:
“EuroHome”in sahibi bu şəxsdir
10/12/2019 [11:39]:
Ədliyyə Nazirliyi: "39 hakim barəsində intizam icraatı başlanılıb"
10/12/2019 [11:37]:
Ramiz Zeynalov da hadisə yerinə gəlib
10/12/2019 [11:34]:
Xalq artisti Yalçın Əfəndiyev vəfat edib
10/12/2019 [11:34]:
Nazir müavini: “EuroHome" Ticarət Mərkəzində yanğın tam məhdudlaşdırılıb”
10/12/2019 [11:32]:
“EuroHome”dan oğurluq olub, 3 nəfər saxlanlıb
10/12/2019 [11:32]:
İnsanın yaddaşı dola bilərmi? - ARAŞDIRMA
10/12/2019 [11:31]:
Putin WADA-nın rus idmançılarla bağlı qərarından danışdı - VİDEO
10/12/2019 [11:28]:
Türk professorun Bakıdakı çıxışı qalmaqal yaratdı
10/12/2019 [11:28]:
”Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də işə qəbul avtomatlaşdırılır - VİDEO
10/12/2019 [11:26]:
Yaponiyanın Osaka Prefektura Universitetinin magistrantı BDU-da təcrübə keçir
10/12/2019 [11:25]:
Yanğının söndürülməsinə iki yanğınsöndürmə qatarı da cəlb olundu
10/12/2019 [11:21]:
Məleykə Abbaszadə “EuroHome”dakı yanğına görə görüşünü təxirə salıb
10/12/2019 [11:16]:
“EuroHome”dakı yanğından - FOTOLAR
10/12/2019 [11:16]:
“İsa Peyğəmbər” kompüter oyunu da çıxdı- -İştirakçı “fahişələrin ayağını yumalı”dır…-VİDEO
10/12/2019 [11:09]:
Vəkillər kollegiyası rəyasət heyyətinin məlumatı...
10/12/2019 [11:08]:
Ticarət mərkəzində baş verən verən yanğında 6 nəfərə yerində yardım göstərilib, 2 nəfər tüstüdən zəhərlənib
10/12/2019 [11:05]:
“İllərdir deyirəm ki, insanlar düzəlsin, amma nə insanlarımız, nə də bəzi məmurlarımız düzəlmir...”
10/12/2019 [11:02]:
Seçkilərdə iştirak edəcək partiyaların təbliğat imkanları - kim hansı yolu seçəcək?
10/12/2019 [10:52]:
Sabiq nazir Saleh Məmmədov "Canlı Yayın"da : Azərbaycanda iqtisadi islahatlar və inkişaf düsturu (VİDEO)
10/12/2019 [10:48]:
“Qobu Park-2” yaşayış kompleksində məcburi köçkünlərin yerləşdirilməsi başa çatıb
10/12/2019 [10:45]:
Tramp bu gün Lavrovu qəbul edəcək
10/12/2019 [10:38]:
Bakı ilə Ankaranın gizli Meğri planı? – İrəvanda panika
10/12/2019 [10:37]:
Vəfa Zeynalovanın qardaşı vəfat etdi
10/12/2019 [10:33]:
“Onu görəndə fərəhləndim, gözlərim doldu, elə bildim ki, Qarabağı aldıq...”
10/12/2019 [10:29]:
Şirvanda yeni doğulan körpə ölüb
10/12/2019 [10:27]:
Qənirə Paşayeva ərazi bütövlüyümüz uğrunda can qoymuş Qazi qadınlarımızla görüşüb
10/12/2019 [10:26]:
Tək qalmaqdan qorxan kişi həftələrlə atasının meyiti ilə yaşadı
10/12/2019 [10:25]:
Niyə hamı deputat olmaq istəyir - ŞƏRH
10/12/2019 [10:25]:
Təhsil Şöbəsi də keçmiş əməkdaşının intiharı ilə bağlı məlumat yaydı
10/12/2019 [10:24]:
Bu gün Konqresin Trampa qarşı ittihamları açıqlanacaq
10/12/2019 [10:24]:
Milli Qəhrəmanın adını daşıyan radiotezliklə bağlı ölkənin ali rəhbərliyinə MÜRACİƏT...
10/12/2019 [10:22]:
"Rusiya ondan asılı olan hər şeyi edəcək..."
10/12/2019 [10:13]:
Qohum evliliyi hansı xəstəliklərə yol açır, dində belə izdivaca qadağa varmı?..
10/12/2019 [10:11]:
“EuroHome”da yanğını söndürmək üçün üç helikopter cəlb olundu - VİDEO
10/12/2019 [10:11]:
Yanğın baş verən ərazidə yol tamamilə bağlandı
10/12/2019 [10:09]:
İrəvanda anti-Azərbaycan “sxodka”sı - xüsusi xidmət agentlərinin iflas projesi
10/12/2019 [10:07]:
Yubileyiniz mübarək, Şəhla xanım!
10/12/2019 [09:38]:
ABŞ Konqresi 738 milyard dollarlıq müdafiə büdcəsini təsdiqləyib
10/12/2019 [09:36]:
“EuroHome”dakı yanğınla bağlı hadisə yerinə 4 həkim briqadası göndərilib
10/12/2019 [09:35]:
Məşhur rəssam evsizi Santa-Klaus qismində əks etdirdi - VİDEO
10/12/2019 [09:30]:
“Traktor”un prezidenti istefa verib
10/12/2019 [09:28]:
Bakıda tikinti materialları bazarında güclü yanğın başlayıb - FOTO
10/12/2019 [09:25]:
38 sərnişini olan hərbi təyyarə radarlardan itdi
10/12/2019 [08:56]:
Ürək sağlamlığı üçün ən faydalı məhsul müəyyən edildi- İSRAİL MEDİASI...
10/12/2019 [08:07]:
Deputat şaxtada küçəyə atılmış özbək qızını  övladlığa götürdü…-İbrətamiz-FOTO+VİDEO
10/12/2019 [07:28]:
"Qisas haqqı insanları qətldən və başqa ziyanverici əməllərdən uzaqlaşdırar..."
10/12/2019 [03:21]:
Erməni politoloq: “Rusiya erməni soyqırımının iştirakçısıdır”
10/12/2019 [00:24]:
Putinlə Zelenski arasında görüş başa çatıb
10/12/2019 [00:22]:
Kürdəmirdə “Azərişıq” ASC-nin əməkdaşını cərəyan vurub öldürüb
10/12/2019 [00:13]:
“Nəsimi”nin ağac əkməsinə lağ edənlər ömrü boyu bir ağac əkibmi?”
09/12/2019 [23:59]:
Stress, depressiya, nevrozlar, yuxusuzluqdan əziyyət çəkənlərin vazkeçilməz menyusu...
09/12/2019 [23:55]:
Acunun keçmiş arvadının kafesi bağlandı - FOTO
09/12/2019 [23:52]:
Qocalmanın qarşısını alan, spermaya müsbət təsir edən PÜSTƏNİN FAYDALARI...
09/12/2019 [23:38]:
Parisdə “Norman Dördlüyü” liderlərinin görüşü başa çatıb
09/12/2019 [23:35]:
Putinlə Zelenski arasında ilk ikitərəfli görüş başlayıb
09/12/2019 [23:27]:
Xoşqədəm ATV və ANS-dəki - MƏVACİBİNİ AÇIQLADI
09/12/2019 [23:25]:
Bakıda 2 avtomobil toqquşub, 3 nəfər yaralanıb
09/12/2019 [23:19]:
Azərbaycan nefti bahalaşıb
09/12/2019 [22:51]:
Rusiyada həbsdə olan, prezidentə sui-qəsd edən və başına 25 milyon qoyulan terrorçu
09/12/2019 [22:46]:
Azərbaycanla sərhəddə “donuz qripi” TƏHLÜKƏSİ
09/12/2019 [22:40]:
Sabirabadda 60 yaşlı kişini elektrik cərəyanı vurub
09/12/2019 [22:36]:
Fərhad Göçerdən qadınlara dəstək - “Sizin qulunuzuq”
09/12/2019 [22:01]:
Parisdə "Norman Dördlüyü" liderlərinin görüşü başlayıb
09/12/2019 [21:40]:
ABŞ Ermənistan vətəndaşlarının viza müraciətlərini kütləvi rədd edir
09/12/2019 [21:38]:
ADU-nun rektoru İtaliyanın ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb
09/12/2019 [21:35]:
Tərtər sakini ağzından güllələnib
09/12/2019 [21:15]:
“Ey Nəsimi, cahanı tutdu sözün...” II Beynəlxalq Elmi Konfransı keçirilib - FOTOLAR
09/12/2019 [21:15]:
Ayaqqabılarını götürmək istəyərkən 28 metr yündürlükdən yıxıldı - QORXUNC... + VİDEO
09/12/2019 [21:10]:
Xəstə uşağın 4 saat yerdə yatmasına görə Baş nazir üzr istədi - İBRƏTAMİZ
09/12/2019 [21:05]:
“Türk düşməni olan ermənilər hər fürsətdə göstərirlər ki, onların gözü türk torpaqlarındadır"
09/12/2019 [21:02]:
"Naşükürlük etmək və bu qədər yaxşılığı boşuna çıxarmaq düzgün deyil..."
09/12/2019 [20:59]:
Diaqnostik qiymətləndirmədə 2700 psixoloqun iştirak edəcəyi proqnozlaşdırılır - NAZİRLİK
09/12/2019 [20:57]:
Kəlbəcərli seçicilərin növbəti qəbulu keçirilib.
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2017 [10:18] - Köşə - ( 2184 dəfə baxılıb)

Biz hansı dillə danışırıq...?

Tural Səfərov

Milli Televiziya və Radio Şurası bu ilin iyun-iyul aylarında teleradio proqramlarının monitorinqinin nəticələrini açıqladı.
  
“Azərbaycanın teleradio məkanında ədəbi dilin qorunması” layihəsi çərçivəsində AZTV-dən başqa 6 ümumrespublika televiziya yayımçısında ”“ İctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, Xəzər TV, ARB TV-də yayımlanan verilişlərin dili monitorinqə cəlb olunmuşdu.
  
Monitorinq nəticəsində ortaya çıxdı ki,  telekanallarda ədəbi dil normaları dilin bütün səviyyələri üzrə ”“ istər fonetik, istər leksik, istər qrammatik, istərsə də üslubi səviyyədə pozulur.
  
Şuranın hesabatında göstərilən faktlardan aydın olur ki, televiziya aparıcıları efirdə Azərbaycan ədəbi dilinin qaydalarına əməl etmirlər.
  
Şuranın monitorinqinin nəticələri kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırıldığından bu yazıda həmin faktları təkrar  sadalamırıq. Bilirik ki, teleradio aparıcıları hər gün efirdə ədəbi dilin norma və qaydalarını kobud şəkildə pozurlar. Milli Televiziya və Radio Şurası  buraxılan nöqsanların kiçik bir hissəsini açıqlayıb.
  
Bəs bu nöqsanlar nədən qaynaqlanır? Aparıcılar ədəbi dilin normalarını niyə pozurlar? 
  
Televiziya aparıcılarının əksəriyyəti kifayət qədər peşəkar və təcrübəli kadrlardır. Hər halda onlar hansı sözün necə tələffüz olunduğunu bilməmiş deyillər. Fikrimizcə, bu problem aparıcıların efirə hazırlıqsız çıxmasından qaynaqlanır. Bəzən şahidi oluruq ki, aparıcı proqramın qonağı haqqında məlumatlı deyil. Proqramın qonağının gah adını, gah da vəzifəsini səhv deyən aparıcılara da rast gəlmişik.
 Heç kimin haqqı yoxdur ki, Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını istədiyi kimi pozsun, hansı sözü necə istəsə elə də tələffüz etsin. Dili qoruyub yaşatmaq onun daşıyıcısı olan hər kəsin borcudur: ilk növbədə isə jurnalistlərin və aparıcıların. Bu baxımdan KİV-lərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər kəs - uşaq da, böyük də doğru məlumatı KİV-lərdən öyrənəcəyinə inanır. Vaxtilə qarşılaşdığım bir hadisəni oxucularla bölüşmək lap yerinə düşər. 

Altı il bundan əvvəlin söhbətidir. “Şərq qapısı” qəzetinə yenicə baş redaktor təyin olunmuşdum. Bir gün Naxçıvanın tanınmış ziyalılarından biri ilə görüşdük. Dedi ki, xahiş edirəm Azərbaycan dilinin qanunlarına ciddi əməl edin. Övladlarımız qəzeti oxuyandam, televizora baxandan sonra onlara hansısa sözün düzgün yazılmadığını və yaxud düzgün tələffüz olunmadığını izah etmək çətin olur. Deyirlər ki, qəzetdə yazılıbsa, televiziyada səsləndirilibsə deməli  düzdür. 
  
Göründüyü kimi televiziyalar ana dilimizin qorunması və təbliğində çox mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
  
Ana dilimizin inkişafı, tədqiqi və işləklik arealının genişlənməsi ilə əlaqədar ölkəmizdə çoxsaylı dövlət sənədləri imzalanmışdır. Onlardan biri də 2013-cü il aprel ayının 9-da imzalanmış “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıdır. Bu sərəncam ana dilindən istər yazılı, istərsə də şifahi şəkildə düzgün istifadəyə, onun tətbiqi və inkişafı kimi vacib məsələlərin həllinə yönəlmiş mühüm dövlət sənədidir. Sözügedən dövlət proqramında bir sıra vəzifələr müəyyənləşdirilib. Həmin vəzifələrdən biri də mətbuat orqanlarında, televiziya və radio kanallarında, internet resurslarında və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarının pozulması hallarının qarşısını almaq üçün mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Həmin mexanizmlər nədən ibarətdir, bu sahədə hansı işlər görülüb? Bu suala növbəti yazımızda cavab tapmağa çalışacağıq.
  Qayıdaq  televiziyalarda adəbi dilin pozulması məsələsinə. Yuxarıda adını çəkdiyimiz dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında televiziya və radio verilişlərində, yazılı və elektron mətbuatda Azərbaycan ədəbi dilinin normalarına əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə teleradio şirkətləri və kütləvi informasiya vasitələri sahəsində çalışan mütəxəssislərin dil hazırlıqlarının yüksəldilməsinin təmin edilməsi,teleradio şirkətlərində dil və nitq mədəniyyətinin qorunması üçün bədii şuraların yaradılması, qeyri-hökumət təşkilatlarının, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin iştirakı ilə seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, televiziya və radio verilişlərinin təşkil olunması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Milli Televiziya və Radio Şurası, Mətbuat Şurası və Təhsil Nazirliyinə tapşırılıb. Bu sahədə görülən işlər barədə də növbəti yazıda ətraflı bəhs edəcəyik. Ancaq bu yazıda cavab tapmaq istədiyimiz  suallar odur ki, televiziyalardakı bədii şuralar nə işlə məşğuldurlar? Axı ölkə rəhbərinin imzaladığı sərəncamla qəbul olunmuş dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında dil və nitq mədəniyyətinin qorunması bu bədii şuralara həvalə edilib.Teleradiolardakı bədii şuralara kimlər rəhbərlik edir? Onlar ədəbi dilimizin qorunmasına niyə biganə yanaşırlar? Aparıcıların efirdə ana dilimizin qaydalarını kobud şəkildə pozmasına niyə göz yumurlar? Fikrimcə bu sahədəki problemin həlli bu sualların cavabındadır. 
  
Bu məsələlərin həlli baxımından qarşıya qoyulan  vəzifələrin icrasını qeyd-şərtsiz həyata keçirmək həm də hər bir vətəndaşın, necə deyərlər, boynunun borcu olmalıdır. 

Mən hələ görməmişəm ki, hansısa dilçi alim mətbuatda çıxış edib belə aparıcıları tənqid eləsin. Söhbət ümümi söz deməkdən getmir. Dilçi alimlərimiz televiziyalarda efirə verilən proqramları diqqətlə izləsə və onun monitorinqini aparıb öz fikrini desə, bu, işə öz töhfəsini verər. Mən hələ rast gəlməmişəm ki, hansısa tamaşaçı ədəbi dilin normalarını pozan aparıcı barədə sosial şəbəkələrdə öz fikrini ifadə eləsin. Ana dilinin qorunması təkcə Milli Televiziya və Radio Şurasının işi deyil. Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin başlıca rəmzlərindən biridir. Onu qorumaq hər birimizin borcudur. Mətbuatımızda, bəzi televiziya kanallarımızda işlənən ingilis və rus sözlərini, ifadələri, cümlələri eşitdikcə şüurumuzda belə bir sual formalaşır ki, “Əkinçi”nin, “Molla Nəsrəddin”in, “Həyat”ın, “Açıq söz”ün xələfləri tamaşaçılarla, dinləyicilərlə, oxucularla, ümumən Azərbaycan xalqı ilə hansı dildə danışırlar?

loading...
loading...
Ayaqqabılarını götürmək istəyərkən 28 metr yündürlükdən yıxıldı - QORXUNC... + VİDEO
Qadınlara əmr etdiyi şey ölkəni hərəkətə keçirdi - MARAQLI
4 sevgilisi olan qadın hamilə qaldı - Uşağı bərabər böyüdəcəklər...
Sevgilisinin alnına bıçaqla adını yazdı - AĞLASIĞMAZ...
Video kasetlərindən paltar hazırladı - MARAQLI...+ FOTOLAR
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Onu görəndə fərəhləndim, gözlərim doldu, elə bildim ki, Qarabağı aldıq...”
Dünya
“Uşaqlar məktəbdə siçovullarla bir yerdə oxuyur...”-VİDEO
Dünya
Bu ölkədə qadınlar ora kişilərlə eyni qapıdan girəcək - Restoran və kafe sahibləri isə uzun zamandır ki...
Gündəm
Türkiyə və Azərbaycanın dezinformasiyalara qarşı birgə mübarizəsi mümkündürmü?
Cəmiyyət
“Qarabağın bir səsi də elə Qədir idi...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Əndamın yansın, Roza" - Aparıcı efirdə özünü saxlaya bilmədi - FOTO
Vaqif Əsədovdan təcili yardıma yol verməyən xanım sürücüyə: "Könüllü gəlsəniz..." - VİDEO
İnsanların çoxu bu məsələdə seksdən daha çox həzz alır - Alimlərdən inanılmaz tədqiqat
Prezident daha bir məmuru işdən çıxardı
Bacısını efirə çıxartdı, əri zəng edib dalaşdı - Gərgin anlar
"Gəlin qardaşının qayınatası ilə bir yataqda yaxalandı" - Bakıda ŞOK OLAY - VİDEO
"Azərbaycan elə bilməsin ki, Njdenin heykəli ilə erməniləri Rusiyanın gözündən salacaqlar...”
"Milli Məclisin Gəncəyə köçürülməsi həm Bakını fəlakətdən qurtarar, həm də..."
“A.Akopyanın Mehriban Əliyevanı Qarabağa dəvət etməsi hesablanmamış bir addımdır...”-Erməni ekspert
"Atam evə buraxmadığı üçün 15 yaşından tək yaşayıram" - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247