Xəbər lenti
11/12/2019 [18:02]:
“Yaxşı ana deyiləm...” - FOTO
11/12/2019 [17:54]:
Parlament seçkilərində iştirak etmək istəyən 7 nəfərə imza vərəqələri verilib
11/12/2019 [17:52]:
Gürcüstanda qumarxana biznesindən büdcəyə 34 milyon dollar daxil olub
11/12/2019 [17:42]:
Psixoloqların diaqnostik qiymətləndirilməsinin vaxtı açıqlanıb
11/12/2019 [17:30]:
“Pərviz Hacıyev törətdiyi əməllərə görə qanun qarşısında cavab verməli olacaq”
11/12/2019 [17:28]:
Ukraynada deputatlar yumruq davasına çıxdılar - VİDEO
11/12/2019 [17:20]:
“İslahat ruhunun gətirdiyi yeni nəfəs jurnalistikamızda mütərəqqi dəyişiklikləri şərtləndirəcək”
11/12/2019 [17:18]:
Bakıda övladına işgəncə verən valideyn həbs edilib
11/12/2019 [17:17]:
MSK ilk dəfə olaraq bütün seçki məntəqələrini çip oxuyan cihazlarla təmin edəcək
11/12/2019 [17:16]:
Neft Emalı Zavoduna direktor təyin edildi - FOTO
11/12/2019 [17:15]:
Komitə sədri GİZ-in layihəsi çərçivəsində keçirilmiş tədbirdə iştirak edib
11/12/2019 [17:14]:
Prezident Administrasiyasında yeni təyinat
11/12/2019 [17:12]:
Zakir Həsənov komandir-rəis heyəti qarşısında tapşırıqlar qoydu
11/12/2019 [16:49]:
Vasif İsmayıl da namizəd olacaq
11/12/2019 [16:46]:
Azərbaycanda ov edən qətərli şahzadələr Pakistanda tutuldu
11/12/2019 [16:44]:
MSK 3 siyasi partiya ilə bağlı qərar verdi
11/12/2019 [16:42]:
Hacıbala Abutalıbovun AMEA-da işləməsi TƏKZİB OLUNDU
11/12/2019 [16:40]:
İlham Əliyev Neftçalaya beş milyon manat ayırdı
11/12/2019 [16:39]:
Uşaqlarını döyən ata həbs edildi, ögey ana isə... - Rəsmi açıqlama
11/12/2019 [16:36]:
ADP Ali Məclisi partiyanın seçkilərlə bağlı ilkin qərarını təsdiqlədi
11/12/2019 [16:35]:
“Müxalifətdəki partiyalar seçkilərdə iştirakla bağlı fərqli mövqeyə malikdir”
11/12/2019 [16:25]:
Rus idmançı qadın bədəniylə kişilərə meydan oxuyur- MARAQLI...
11/12/2019 [16:22]:
Almanların Azərbaycanda məskunlaşmasının 200 illiyinə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçirilib - FOTO
11/12/2019 [16:19]:
“İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva faktoruna görə YAP 125 dairənin hər birindən qalib gələ bilər”
11/12/2019 [16:15]:
"Açıq-saçıq geyimlər geyinən müğənnilər heç vaxt əxlaq nümunəsi ola bilməz" - FOTO
11/12/2019 [16:10]:
Türkiyə parlamentində deputatlar yenə dalaşdı - VİDEO
11/12/2019 [15:59]:
"Mən bu yaşdan sonra durub kiməsə öpüşmək öyrədəcəm?"
11/12/2019 [15:56]:
Dodaqlarını böyütmək istəyən aktrisa iynəni görəndən sonra kosmetoloqun kabinetindən qaçıb
11/12/2019 [15:55]:
Gəncədə qadını maşın vurub öldürdü
11/12/2019 [15:53]:
Saxta "Nemiroff", "Beluqa" və "Ruskıy Standart" istehsal edən müəssisə aşkarlanıb - FOTO
11/12/2019 [15:50]:
İlham Əliyev Koreya Respublikası Statistika Komitəsinin sədrini qəbul etdi
11/12/2019 [15:30]:
Keçmiş müdafiə naziri Baş naziri  “xarici agent” adlandırdı...
11/12/2019 [15:12]:
Səməd Seyidov: “AŞPA-da Azərbaycan üzrə hazırlanan məruzədə siyasi məhbus məsələsinə yanaşma dəyişib”
11/12/2019 [15:07]:
“Bu gün bütün dünyada əxlaqsızlıq, ədəbsizlik, mənəviyyatsızlıq baş alıb gedir...”
11/12/2019 [15:00]:
Tural Gəncəliyev: "Dağlıq Qarabağın erməni icması azərbaycanlı icması ilə danışıqlardan qaçır"
11/12/2019 [14:54]:
“Ərimi yataqda qızla tutdum, məni ...” - FOTO
11/12/2019 [14:53]:
Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin rəhbərliyi Quba rayonunda vətəndaş qəbulu keçirib
11/12/2019 [14:49]:
Pediatrdan həyəcan təbili: Çöpçülər uşağı vərəmə yoluxdura bilər - VİDEO
11/12/2019 [14:43]:
Bir qrup şəhid ailəsi və müharibə əlilinə mənzil verildi -FOTOLAR
11/12/2019 [14:42]:
Bərdədə patlayış olub, xəsarət alan var
11/12/2019 [14:38]:
“İncirlikdəki, Kürəcikdəki hərbi bazaları bağlaya bilərik”- Türkiyə XİN başçısı
11/12/2019 [14:36]:
Köçəryan: “Paşinyanın Qarabağla bağlı heç bir planı yoxdur”
11/12/2019 [14:33]:
“AZE Nakhchivan-Köln SK” Futbol Klubunun idarə heyətinin iclası keçirilib
11/12/2019 [14:28]:
DADP növbədənkənar parlament seçkilərində iştirak edəcək
11/12/2019 [14:22]:
“Heydər Əliyevi ziyarət etdim, ruhuna dualar oxudum” - Əli Həsənov
11/12/2019 [14:20]:
Paşinyan Yeni il mahnısı yazmağı tapşırdı - Ölkədə narazılığa səbəb oldu
11/12/2019 [14:16]:
Bir-birinin acığına bahalı geyinən şou əhli - FOTOLAR
11/12/2019 [14:15]:
“İndi bunu kimə deyirsən, nə öz yerindədir ki, bu da öz yerində ola?”
11/12/2019 [14:14]:
İcbari tibbi sığortanın tətbiqinin başlanılacağı vaxt açıqlandı
11/12/2019 [13:46]:
“Ayaz müəllim siyasətlə məşğul olur ki, hansısa partiyadan namizədliyini də versin?..”
11/12/2019 [13:40]:
Seçkiləri müşahidə etmək üçün Azərbaycan AŞPA-ya dəvət göndərib
11/12/2019 [13:33]:
2019-cu ildə itirdiklərimiz - Siyahı
11/12/2019 [13:32]:
Rəsmi Bakı erməni jurnalistlərin Azərbaycana səfərindən razı qalmayıb - AÇIQLAMA
11/12/2019 [13:31]:
RİH başçısı: “Ticarət mərkəzindəki yanğınla bağlı kompensasiya ödənilməsi məsələsinə baxılacaq”
11/12/2019 [13:29]:
Ramiz Mehdiyev iki institutun strukturunu DƏYİŞDİRDİ
11/12/2019 [13:22]:
Zeynəb Məmmədyarova da deputatlığa namizəd olacaq
11/12/2019 [13:19]:
Zeynəb Xanlarova növbədənkənar seçkidə namizəd olacaq?
11/12/2019 [13:17]:
Heydər Əliyev Fondu Oqtay Gülalıyevlə bağlı məlumat yaydı
11/12/2019 [13:15]:
Bərdədə polis 39 yaşlı kişini bıçaqladı
11/12/2019 [13:13]:
Sahibkarlar tələb etdi: Başçı dərhal “EuroHome”a getdi
11/12/2019 [13:12]:
Qattuzo “Napoli”də yarım mövsümə 1,5 milyon avro qazanacaq
11/12/2019 [13:10]:
Lalə Məmmədova: “Boşanmış qadına intim obyekt kimi baxırlar”
11/12/2019 [13:07]:
“Bu cür hallarda tərəflər rəsmiləşdirməmənin ortaya çıxara biləcəyi riskləri gözaltına almalıdır...”
11/12/2019 [13:07]:
Merkeldən Putinə gözlənilməz sözlər: “Bu gün sən qalibsən...”
11/12/2019 [13:05]:
İlham Əliyev BP qrupunun baş icraçı direktorunu qəbul etdi - FOTO
11/12/2019 [13:04]:
BSU-da “Dil siyasəti və müasir dövr” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək
11/12/2019 [12:53]:
Finlandiya parlamenti ən gənc Baş Nazirin namizədliyini təsdiq edib
11/12/2019 [12:46]:
Müsavat Partiyası: “Biz Ayaz Mütəllibovu deyil, İsa Qəmbəri nəzərdə tutmuşuq”
11/12/2019 [12:39]:
Cavid Qurbanov Rusiyalı həmkarı ilə iki ölkə arasındakı əməkdaşlığı müzakirə etdi
11/12/2019 [12:38]:
Şimal bölgəsində anası erməni olan bələdiyyə üzvlüyünə namizəd kimdir?
11/12/2019 [12:33]:
“EuroHome”dakı yanğında xəsarət alan və tüstüdən zəhərlənənlər evə buraxılıblar
11/12/2019 [12:31]:
“İnsanlar bu cür məsələlərdə məhkəməyə müraciət etmək əvəzinə, televiziya verilişlərinə üz tuturlar...”
11/12/2019 [12:31]:
Azərbaycan aeroportları bu il 5 milyondan çox sərnişinə xidmət göstərib
11/12/2019 [12:28]:
PKK terror təşkilatından qaçışlar davam edir...
11/12/2019 [12:22]:
Qüdrət Həsənquliyev: "Parlamentdə mənim kimi 20 millət vəkili olsa..." + VİDEO
11/12/2019 [12:21]:
Corc Buşun nəvəsi Konqresə namizədliyini irəli sürür
11/12/2019 [12:19]:
“Türkiyəyə qarşı döyüşən PKK-çılar arasında çoxsaylı ermənilər var”
11/12/2019 [12:19]:
“EuroHome”da baş verən yanğınla bağlı cinayət işi başlanılıb
11/12/2019 [12:15]:
Natalya Məmmədova Azərbaycan klubunda oynamaq istəməyib
11/12/2019 [12:15]:
BSU-nun nümayəndələri Moskvada keçirilən beynəlxalq konfransda iştirak ediblər
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2017 [10:18] - Köşə - ( 2185 dəfə baxılıb)

Biz hansı dillə danışırıq...?

Tural Səfərov

Milli Televiziya və Radio Şurası bu ilin iyun-iyul aylarında teleradio proqramlarının monitorinqinin nəticələrini açıqladı.
  
“Azərbaycanın teleradio məkanında ədəbi dilin qorunması” layihəsi çərçivəsində AZTV-dən başqa 6 ümumrespublika televiziya yayımçısında ”“ İctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, Xəzər TV, ARB TV-də yayımlanan verilişlərin dili monitorinqə cəlb olunmuşdu.
  
Monitorinq nəticəsində ortaya çıxdı ki,  telekanallarda ədəbi dil normaları dilin bütün səviyyələri üzrə ”“ istər fonetik, istər leksik, istər qrammatik, istərsə də üslubi səviyyədə pozulur.
  
Şuranın hesabatında göstərilən faktlardan aydın olur ki, televiziya aparıcıları efirdə Azərbaycan ədəbi dilinin qaydalarına əməl etmirlər.
  
Şuranın monitorinqinin nəticələri kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırıldığından bu yazıda həmin faktları təkrar  sadalamırıq. Bilirik ki, teleradio aparıcıları hər gün efirdə ədəbi dilin norma və qaydalarını kobud şəkildə pozurlar. Milli Televiziya və Radio Şurası  buraxılan nöqsanların kiçik bir hissəsini açıqlayıb.
  
Bəs bu nöqsanlar nədən qaynaqlanır? Aparıcılar ədəbi dilin normalarını niyə pozurlar? 
  
Televiziya aparıcılarının əksəriyyəti kifayət qədər peşəkar və təcrübəli kadrlardır. Hər halda onlar hansı sözün necə tələffüz olunduğunu bilməmiş deyillər. Fikrimizcə, bu problem aparıcıların efirə hazırlıqsız çıxmasından qaynaqlanır. Bəzən şahidi oluruq ki, aparıcı proqramın qonağı haqqında məlumatlı deyil. Proqramın qonağının gah adını, gah da vəzifəsini səhv deyən aparıcılara da rast gəlmişik.
 Heç kimin haqqı yoxdur ki, Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını istədiyi kimi pozsun, hansı sözü necə istəsə elə də tələffüz etsin. Dili qoruyub yaşatmaq onun daşıyıcısı olan hər kəsin borcudur: ilk növbədə isə jurnalistlərin və aparıcıların. Bu baxımdan KİV-lərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər kəs - uşaq da, böyük də doğru məlumatı KİV-lərdən öyrənəcəyinə inanır. Vaxtilə qarşılaşdığım bir hadisəni oxucularla bölüşmək lap yerinə düşər. 

Altı il bundan əvvəlin söhbətidir. “Şərq qapısı” qəzetinə yenicə baş redaktor təyin olunmuşdum. Bir gün Naxçıvanın tanınmış ziyalılarından biri ilə görüşdük. Dedi ki, xahiş edirəm Azərbaycan dilinin qanunlarına ciddi əməl edin. Övladlarımız qəzeti oxuyandam, televizora baxandan sonra onlara hansısa sözün düzgün yazılmadığını və yaxud düzgün tələffüz olunmadığını izah etmək çətin olur. Deyirlər ki, qəzetdə yazılıbsa, televiziyada səsləndirilibsə deməli  düzdür. 
  
Göründüyü kimi televiziyalar ana dilimizin qorunması və təbliğində çox mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
  
Ana dilimizin inkişafı, tədqiqi və işləklik arealının genişlənməsi ilə əlaqədar ölkəmizdə çoxsaylı dövlət sənədləri imzalanmışdır. Onlardan biri də 2013-cü il aprel ayının 9-da imzalanmış “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıdır. Bu sərəncam ana dilindən istər yazılı, istərsə də şifahi şəkildə düzgün istifadəyə, onun tətbiqi və inkişafı kimi vacib məsələlərin həllinə yönəlmiş mühüm dövlət sənədidir. Sözügedən dövlət proqramında bir sıra vəzifələr müəyyənləşdirilib. Həmin vəzifələrdən biri də mətbuat orqanlarında, televiziya və radio kanallarında, internet resurslarında və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarının pozulması hallarının qarşısını almaq üçün mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Həmin mexanizmlər nədən ibarətdir, bu sahədə hansı işlər görülüb? Bu suala növbəti yazımızda cavab tapmağa çalışacağıq.
  Qayıdaq  televiziyalarda adəbi dilin pozulması məsələsinə. Yuxarıda adını çəkdiyimiz dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında televiziya və radio verilişlərində, yazılı və elektron mətbuatda Azərbaycan ədəbi dilinin normalarına əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə teleradio şirkətləri və kütləvi informasiya vasitələri sahəsində çalışan mütəxəssislərin dil hazırlıqlarının yüksəldilməsinin təmin edilməsi,teleradio şirkətlərində dil və nitq mədəniyyətinin qorunması üçün bədii şuraların yaradılması, qeyri-hökumət təşkilatlarının, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin iştirakı ilə seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, televiziya və radio verilişlərinin təşkil olunması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Milli Televiziya və Radio Şurası, Mətbuat Şurası və Təhsil Nazirliyinə tapşırılıb. Bu sahədə görülən işlər barədə də növbəti yazıda ətraflı bəhs edəcəyik. Ancaq bu yazıda cavab tapmaq istədiyimiz  suallar odur ki, televiziyalardakı bədii şuralar nə işlə məşğuldurlar? Axı ölkə rəhbərinin imzaladığı sərəncamla qəbul olunmuş dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında dil və nitq mədəniyyətinin qorunması bu bədii şuralara həvalə edilib.Teleradiolardakı bədii şuralara kimlər rəhbərlik edir? Onlar ədəbi dilimizin qorunmasına niyə biganə yanaşırlar? Aparıcıların efirdə ana dilimizin qaydalarını kobud şəkildə pozmasına niyə göz yumurlar? Fikrimcə bu sahədəki problemin həlli bu sualların cavabındadır. 
  
Bu məsələlərin həlli baxımından qarşıya qoyulan  vəzifələrin icrasını qeyd-şərtsiz həyata keçirmək həm də hər bir vətəndaşın, necə deyərlər, boynunun borcu olmalıdır. 

Mən hələ görməmişəm ki, hansısa dilçi alim mətbuatda çıxış edib belə aparıcıları tənqid eləsin. Söhbət ümümi söz deməkdən getmir. Dilçi alimlərimiz televiziyalarda efirə verilən proqramları diqqətlə izləsə və onun monitorinqini aparıb öz fikrini desə, bu, işə öz töhfəsini verər. Mən hələ rast gəlməmişəm ki, hansısa tamaşaçı ədəbi dilin normalarını pozan aparıcı barədə sosial şəbəkələrdə öz fikrini ifadə eləsin. Ana dilinin qorunması təkcə Milli Televiziya və Radio Şurasının işi deyil. Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin başlıca rəmzlərindən biridir. Onu qorumaq hər birimizin borcudur. Mətbuatımızda, bəzi televiziya kanallarımızda işlənən ingilis və rus sözlərini, ifadələri, cümlələri eşitdikcə şüurumuzda belə bir sual formalaşır ki, “Əkinçi”nin, “Molla Nəsrəddin”in, “Həyat”ın, “Açıq söz”ün xələfləri tamaşaçılarla, dinləyicilərlə, oxucularla, ümumən Azərbaycan xalqı ilə hansı dildə danışırlar?

loading...
loading...
"Ziya Bünyadov, Xəlil Rza Ulutürk kimi milli mənafe düşüncəli 100 namizədimiz varmı?"
Övlad sahibi ola bilməyən qohumu üçün uşaq oğurladı - FOTO
Rusiyada metro stansiyalarının tualetinə kamera quraşdırıldı - MARAQLI...+ VİDEO
Çılpaq şəkilləri yayılan siyasətçi intihar etmək istədi - MARAQLI...+ VİDEO
Yol polisi hərəkətdə olan avtomobili bu cür dayandırdı - MARAQLI...+ VİDEO
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Rus idmançı qadın bədəniylə kişilərə meydan oxuyur- MARAQLI...
İqtisadiyyat
“Bu cür hallarda tərəflər rəsmiləşdirməmənin ortaya çıxara biləcəyi riskləri gözaltına almalıdır...”
Cəmiyyət
“İnsanlar bu cür məsələlərdə məhkəməyə müraciət etmək əvəzinə, televiziya verilişlərinə üz tuturlar...”
Gündəm
“Ehsana qadağa qoymaq – ölkədə şər əməllərə yaşıl işıq yandırmaq kimi də anlaşıla bilər...”
Köşə
Qoyun-quzunun kökü kəsilməsin, rüşvətin kökü kəsilsin...
Həftənin ən çox oxunanları
"Gəlin qardaşının qayınatası ilə bir yataqda yaxalandı" - Bakıda ŞOK OLAY - VİDEO
"Əndamın yansın, Roza" - Aparıcı efirdə özünü saxlaya bilmədi - FOTO
Pərvin Abıyeva: “Mənim üçün sevgidə yataq...” - VİDEO
İnsanların çoxu bu məsələdə seksdən daha çox həzz alır - Alimlərdən inanılmaz tədqiqat
Vaqif Əsədovdan təcili yardıma yol verməyən xanım sürücüyə: "Könüllü gəlsəniz..." - VİDEO
Bacısını efirə çıxartdı, əri zəng edib dalaşdı - Gərgin anlar
"Azərbaycan elə bilməsin ki, Njdenin heykəli ilə erməniləri Rusiyanın gözündən salacaqlar...”
"Milli Məclisin Gəncəyə köçürülməsi həm Bakını fəlakətdən qurtarar, həm də..."
“A.Akopyanın Mehriban Əliyevanı Qarabağa dəvət etməsi hesablanmamış bir addımdır...”-Erməni ekspert
Deputat keçmiş baş nazirin qızını 3 dəfə zorladı - atası susmağı tələb etdi...- RƏZALƏT
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247