Xəbər lenti
13/08/2020 [14:33]:
XİN strukturunda diplomatlarla pullar oğurlanıb - istintaqla bağlı yeni sensasion xəbərlər
13/08/2020 [14:26]:
Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri FOTOLARDA
13/08/2020 [14:19]:
Baş nazir tapşırıq verdi - bu şəxslərin işləməyi qadağan edilsin!
13/08/2020 [14:17]:
Hadı Rəcəblinin qardaşına yüksək vəzifə verildi
13/08/2020 [14:14]:
Baş Nazir 48 dövlət orqanında işçilərin işə cəlb edilməsi qaydasına dair tapşırıq verib
13/08/2020 [13:54]:
Siyasi cəsarət nümunəsi, Heydər Əliyev gedişi və beynəlxalq ifşa!
13/08/2020 [13:49]:
Rusiya Ali İqtisadiyyat Məktəbi UNEC müəllimləri üçün ixtisasartırma təlimləri təşkil etdi
13/08/2020 [13:43]:
Leyla Quliyeva efirə qayıdır - FOTOLAR
13/08/2020 [13:36]:
Belarusa yox, Rusiyaya sanksiya tətbiq edin - Volski
13/08/2020 [13:36]:
Türk professorlar dünyada analoqu olmayan COVID -19 serumu hazırladı: 6 həftə sonra...
13/08/2020 [13:33]:
Tənbəllik ciddi xəstəliyin əlaməti ola bilər ARAŞDIMA
13/08/2020 [13:30]:
Aynişan ilk dəfə həyat yoldaşı ilə boşanmalarından danışdı - FOTO
13/08/2020 [13:28]:
Xərçənglə mübarizə üsulu tapıldı - Yeni kəşf
13/08/2020 [13:27]:
Ukraynada azərbaycanlı kriminal avtoritet öldürülüb
13/08/2020 [13:26]:
Koronavirusu aşkar edən ağıllı saat hazırlandı - Testdən daha effektlidir
13/08/2020 [13:24]:
Nikolas Maduronun məsləhətçisi koronavirusa yoluxub
13/08/2020 [13:09]:
Abituriyentlərə imtahanqabağı qidalanma ilə bağlı vacib tövsiyə - Bunu mütləq edin
13/08/2020 [12:44]:
Putin Lukaşenko ilə görüşməyə tələsmir
13/08/2020 [12:35]:
“Rusiyanın bu addımının bir adı var – XƏYANƏT!”
13/08/2020 [12:33]:
“Qarabağsız elə bilirəm ki, hər birimiz yarımçıq yaşayırıq...”
13/08/2020 [12:27]:
Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqənin ikinci mərhələsi başlayır: Kimlər kənarda qalacaq?
13/08/2020 [12:25]:
Karantində istirahətə gedənlərə “utanmaz“ dedi - Özü də dincəlməyə getdi - FOTO
13/08/2020 [12:21]:
Toyuq oğurlayana 4 il, uşaq zorlayana 1 il...
13/08/2020 [12:13]:
"Seroloji testlərin keçirilməsi pandemiya ilə mübarizə strategiyasının vacib parçasıdır"
13/08/2020 [12:10]:
Koronavirus xəstəsi karantin postunda YAXALANDI
13/08/2020 [12:06]:
Erməni Fondu elan etdi: Beyrutdan Qarabağa köç...
13/08/2020 [12:04]:
"Əlbəttə, həmin şəxs təqaüdə getməlidir ki, gənc nəsil üçün yol açılsın" - Birinci vitse-spiker
13/08/2020 [11:55]:
“İran beynəlxalq sularda üzən tankeri ələ keçirib” - Pentaqon
13/08/2020 [11:49]:
“Heç kimin işinə qarışmıram, kimsə sərt danışıbsa, özü bilər...”
13/08/2020 [11:35]:
Azərbaycan telekanallarında əcnəbi serialların yayımı bərpa olunub
13/08/2020 [11:28]:
Polşada Qarabağ münaqişəsinin həllinə mane olan əsas səbəbi tapdılar...
13/08/2020 [11:22]:
“Sumqayıtda 6 azərbaycanlı gənc PDM-in altında qalaraq həlak olmuşdu...” - Rus prokuror
13/08/2020 [11:20]:
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 41 mini ötüb
13/08/2020 [11:16]:
Altı özəl telekanalın hər birinə 500 min manat maliyyə yardımı ayrılıb - MTRŞ
13/08/2020 [11:03]:
Azərbaycan və Türkiyə Müdafiə nazirləri Fəxri xiyabanı ziyarət ediblər - FOTOLAR
13/08/2020 [10:58]:
Məhərrəmlikdə dini ayinlər necə yerinə yetiriləcək? - Hacı Şahindən açıqlama
13/08/2020 [10:56]:
Qohum olan şəhid ailələri yeni doğulan körpəyə şəhid əmisinin adını verdilər...
13/08/2020 [10:50]:
Rusiya Ali İqtisadiyyat Məktəbi UNEC müəllimləri üçün ixtisasartırma təlimləri təşkil edib
13/08/2020 [10:50]:
Bakı üzrə yüksək bal toplayan məzunlar - Siyahı - FOTO
13/08/2020 [10:47]:
Tenderin qalibi Kəmaləddin Heydərovun həyat yoldaşı oldu
13/08/2020 [10:43]:
Azərbaycanda insanlar ən çox hansı xəstəliklərdən ölür? - SİYAHI
13/08/2020 [10:28]:
“Məni döyüb uşaqların gözü qarşısında alt paltarlarımı balkondan həyətə atırdı”
13/08/2020 [10:26]:
Məmur oğlunun bahalı avtomobil kolleksiyasının fotoları yayıldı: Bu pullar hardandır? - FOTO
13/08/2020 [10:19]:
TAP kəmərinin tikintisi 97% yekunlaşıb
13/08/2020 [10:14]:
"Banu"nun Güneli niyə saçlarını keçəl etdi? - VİDEO
13/08/2020 [10:11]:
Lotu Qulinin adamlarına qarşı daha bir əməliyyat
13/08/2020 [10:09]:
“Rusiyanın Talibanla əməkdaşlığının nəticəsi ağır olacaq”
13/08/2020 [10:07]:
Azərbaycanda zəlzələ baş verdi
13/08/2020 [09:50]:
Ermənistan atəşkəs rejimini 40 dəfə pozub
13/08/2020 [09:37]:
"Cənubi Qafqazda sabitliyin pozulması Rusiyanın daxilində Şimali Qafqaz "detonator"unu işə sala bilər"
13/08/2020 [09:33]:
"Qarabağ"ın sabiq qapıçısı "Fənərbağça" ilə razılıq əldə etdi
13/08/2020 [09:31]:
Koronavirusla bağlı son STATİSTİKA
13/08/2020 [09:27]:
ABŞ-ın yeni prezidenti kim olacaq? - Proqnozlar
13/08/2020 [09:14]:
"Bəziləri hesab edirlər ki, Türkiyənin Azərbaycanda hərbi baza yaratmasına ehtiyac yoxdur..."
13/08/2020 [09:07]:
Türk generallar buna görə Bakıdadır - Polkovnik
13/08/2020 [09:01]:
“Rusiya bundan sonra da Ermənistanı silahlandıracaq” - Kremlin davranışına Bakıdan təpkilər
13/08/2020 [08:50]:
52 yaşlı aktyor özünü yandıraraq evlilik təklif etdi - FOTO
13/08/2020 [08:38]:
Azərbaycanlı həkimlər Rusiyanın koronavirusa qarşı hazırladığı vaksinə inanmır
13/08/2020 [08:34]:
MKİ-nin adamqaçırma əməliyyatlarını UNO-lar uydurmasıyla əsaslandırdığı iddia olundu...
13/08/2020 [08:31]:
ABŞ Konqresi "S-400" məsələsinə görə Türkiyəyə silah satışını dondurub
13/08/2020 [08:29]:
Bu gün II və III ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanı keçirilir
13/08/2020 [08:27]:
Dünyanın ən yaşlı milyarderlərindən biri 97 yaşında vəfat etdi
13/08/2020 [07:33]:
Müsəlman qadınların hər cümə evsiz xristianlara xörək payladığı bəlli oldu...-FOTOLAR
13/08/2020 [06:52]:
"Həmişə malik olduğunuz nemətləri sayın, məhrum olduqlarınızı deyil...”
13/08/2020 [01:04]:
Vladimir Putinlə İlham Əliyev arasında telefon danışığı oldu - Açıqlama Kremldən gəldi...
13/08/2020 [00:39]:
Yüksək texniki peşə təhsili olan şəxslərə ali təhsil müəssisələrinə qəbul olmaq hüququ verilib
13/08/2020 [00:36]:
Bəşər Əsəd öldü, rus təyyarələri havalandı... - Şok iddia
12/08/2020 [23:54]:
"Türkiyəli generalların Azərbaycana səfər etməsi müəyyən məsələlərə işarədir...”
12/08/2020 [23:50]:
Xarici İşlər nazirinin iki müavini bu gün DTX-da saatlarla dindirildi - Həbs gözlənilirmi..?
12/08/2020 [23:49]:
“İran nüvə proqramında dəyişiklik edəcək heç bir planı qəbul etməyəcək” - ZƏRİF
12/08/2020 [23:47]:
Hulusi Akarla Zakir Həsənovun "qol güləşi" şəklində salamlaşması gündəm oldu - FOTO/VİDEO
12/08/2020 [23:45]:
Rusiya Baş nazirinin müavini koronavirusa yoluxdu
12/08/2020 [21:53]:
60-65 yaşli müəllimlər sertifikatlaşdırmaya getsinlər, yoxsa təqaüdə?
12/08/2020 [21:14]:
Velosipedli uşağın üzərinə ağac aşdı - VİDEO
12/08/2020 [20:37]:
Məni bağışlayanım...
12/08/2020 [20:29]:
Baxmayaraq ki, əksəriyyət tezliklə məktəblərin açılmasını gözləyir...
12/08/2020 [20:24]:
ABŞ polisinin bu işgəncəsi ortalığı qarışdırdı - FOTO + VİDEO
12/08/2020 [20:20]:
Azərbaycanlı analitikin İndoneziyanın «INFODESA” jurnalında iki ölkənin münasibətlər haqqında məqaləsi çap edilib
12/08/2020 [19:59]:
Qərb mediası Rusiyanın vaksin kəşfinə ŞÜBHƏ EDİR
12/08/2020 [19:57]:
TƏBİB seroloji testlər keçirəcək
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2017 [10:18] - Köşə - ( 2346 dəfə baxılıb)

Biz hansı dillə danışırıq...?

Tural Səfərov

Milli Televiziya və Radio Şurası bu ilin iyun-iyul aylarında teleradio proqramlarının monitorinqinin nəticələrini açıqladı.
  
“Azərbaycanın teleradio məkanında ədəbi dilin qorunması” layihəsi çərçivəsində AZTV-dən başqa 6 ümumrespublika televiziya yayımçısında ”“ İctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, Xəzər TV, ARB TV-də yayımlanan verilişlərin dili monitorinqə cəlb olunmuşdu.
  
Monitorinq nəticəsində ortaya çıxdı ki,  telekanallarda ədəbi dil normaları dilin bütün səviyyələri üzrə ”“ istər fonetik, istər leksik, istər qrammatik, istərsə də üslubi səviyyədə pozulur.
  
Şuranın hesabatında göstərilən faktlardan aydın olur ki, televiziya aparıcıları efirdə Azərbaycan ədəbi dilinin qaydalarına əməl etmirlər.
  
Şuranın monitorinqinin nəticələri kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırıldığından bu yazıda həmin faktları təkrar  sadalamırıq. Bilirik ki, teleradio aparıcıları hər gün efirdə ədəbi dilin norma və qaydalarını kobud şəkildə pozurlar. Milli Televiziya və Radio Şurası  buraxılan nöqsanların kiçik bir hissəsini açıqlayıb.
  
Bəs bu nöqsanlar nədən qaynaqlanır? Aparıcılar ədəbi dilin normalarını niyə pozurlar? 
  
Televiziya aparıcılarının əksəriyyəti kifayət qədər peşəkar və təcrübəli kadrlardır. Hər halda onlar hansı sözün necə tələffüz olunduğunu bilməmiş deyillər. Fikrimizcə, bu problem aparıcıların efirə hazırlıqsız çıxmasından qaynaqlanır. Bəzən şahidi oluruq ki, aparıcı proqramın qonağı haqqında məlumatlı deyil. Proqramın qonağının gah adını, gah da vəzifəsini səhv deyən aparıcılara da rast gəlmişik.
 Heç kimin haqqı yoxdur ki, Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını istədiyi kimi pozsun, hansı sözü necə istəsə elə də tələffüz etsin. Dili qoruyub yaşatmaq onun daşıyıcısı olan hər kəsin borcudur: ilk növbədə isə jurnalistlərin və aparıcıların. Bu baxımdan KİV-lərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər kəs - uşaq da, böyük də doğru məlumatı KİV-lərdən öyrənəcəyinə inanır. Vaxtilə qarşılaşdığım bir hadisəni oxucularla bölüşmək lap yerinə düşər. 

Altı il bundan əvvəlin söhbətidir. “Şərq qapısı” qəzetinə yenicə baş redaktor təyin olunmuşdum. Bir gün Naxçıvanın tanınmış ziyalılarından biri ilə görüşdük. Dedi ki, xahiş edirəm Azərbaycan dilinin qanunlarına ciddi əməl edin. Övladlarımız qəzeti oxuyandam, televizora baxandan sonra onlara hansısa sözün düzgün yazılmadığını və yaxud düzgün tələffüz olunmadığını izah etmək çətin olur. Deyirlər ki, qəzetdə yazılıbsa, televiziyada səsləndirilibsə deməli  düzdür. 
  
Göründüyü kimi televiziyalar ana dilimizin qorunması və təbliğində çox mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
  
Ana dilimizin inkişafı, tədqiqi və işləklik arealının genişlənməsi ilə əlaqədar ölkəmizdə çoxsaylı dövlət sənədləri imzalanmışdır. Onlardan biri də 2013-cü il aprel ayının 9-da imzalanmış “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıdır. Bu sərəncam ana dilindən istər yazılı, istərsə də şifahi şəkildə düzgün istifadəyə, onun tətbiqi və inkişafı kimi vacib məsələlərin həllinə yönəlmiş mühüm dövlət sənədidir. Sözügedən dövlət proqramında bir sıra vəzifələr müəyyənləşdirilib. Həmin vəzifələrdən biri də mətbuat orqanlarında, televiziya və radio kanallarında, internet resurslarında və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarının pozulması hallarının qarşısını almaq üçün mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Həmin mexanizmlər nədən ibarətdir, bu sahədə hansı işlər görülüb? Bu suala növbəti yazımızda cavab tapmağa çalışacağıq.
  Qayıdaq  televiziyalarda adəbi dilin pozulması məsələsinə. Yuxarıda adını çəkdiyimiz dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında televiziya və radio verilişlərində, yazılı və elektron mətbuatda Azərbaycan ədəbi dilinin normalarına əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə teleradio şirkətləri və kütləvi informasiya vasitələri sahəsində çalışan mütəxəssislərin dil hazırlıqlarının yüksəldilməsinin təmin edilməsi,teleradio şirkətlərində dil və nitq mədəniyyətinin qorunması üçün bədii şuraların yaradılması, qeyri-hökumət təşkilatlarının, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin iştirakı ilə seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, televiziya və radio verilişlərinin təşkil olunması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Milli Televiziya və Radio Şurası, Mətbuat Şurası və Təhsil Nazirliyinə tapşırılıb. Bu sahədə görülən işlər barədə də növbəti yazıda ətraflı bəhs edəcəyik. Ancaq bu yazıda cavab tapmaq istədiyimiz  suallar odur ki, televiziyalardakı bədii şuralar nə işlə məşğuldurlar? Axı ölkə rəhbərinin imzaladığı sərəncamla qəbul olunmuş dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında dil və nitq mədəniyyətinin qorunması bu bədii şuralara həvalə edilib.Teleradiolardakı bədii şuralara kimlər rəhbərlik edir? Onlar ədəbi dilimizin qorunmasına niyə biganə yanaşırlar? Aparıcıların efirdə ana dilimizin qaydalarını kobud şəkildə pozmasına niyə göz yumurlar? Fikrimcə bu sahədəki problemin həlli bu sualların cavabındadır. 
  
Bu məsələlərin həlli baxımından qarşıya qoyulan  vəzifələrin icrasını qeyd-şərtsiz həyata keçirmək həm də hər bir vətəndaşın, necə deyərlər, boynunun borcu olmalıdır. 

Mən hələ görməmişəm ki, hansısa dilçi alim mətbuatda çıxış edib belə aparıcıları tənqid eləsin. Söhbət ümümi söz deməkdən getmir. Dilçi alimlərimiz televiziyalarda efirə verilən proqramları diqqətlə izləsə və onun monitorinqini aparıb öz fikrini desə, bu, işə öz töhfəsini verər. Mən hələ rast gəlməmişəm ki, hansısa tamaşaçı ədəbi dilin normalarını pozan aparıcı barədə sosial şəbəkələrdə öz fikrini ifadə eləsin. Ana dilinin qorunması təkcə Milli Televiziya və Radio Şurasının işi deyil. Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin başlıca rəmzlərindən biridir. Onu qorumaq hər birimizin borcudur. Mətbuatımızda, bəzi televiziya kanallarımızda işlənən ingilis və rus sözlərini, ifadələri, cümlələri eşitdikcə şüurumuzda belə bir sual formalaşır ki, “Əkinçi”nin, “Molla Nəsrəddin”in, “Həyat”ın, “Açıq söz”ün xələfləri tamaşaçılarla, dinləyicilərlə, oxucularla, ümumən Azərbaycan xalqı ilə hansı dildə danışırlar?

loading...
"Türkiyəli generalların Azərbaycana səfər etməsi müəyyən məsələlərə işarədir...”
Hulusi Akarla Zakir Həsənovun "qol güləşi" şəklində salamlaşması gündəm oldu - FOTO/VİDEO
Velosipedli uşağın üzərinə ağac aşdı - VİDEO
ABŞ polisinin bu işgəncəsi ortalığı qarışdırdı - FOTO + VİDEO
Cahillik dövrünü xatırladan vəhşilik -Yeni doğulan qız uşağını zibilliyə atdı...
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Şou-biznes
“Heç kimin işinə qarışmıram, kimsə sərt danışıbsa, özü bilər...”
Araşdırma
MKİ-nin adamqaçırma əməliyyatlarını UNO-lar uydurmasıyla əsaslandırdığı iddia olundu...
Cəmiyyət
"Bu gün pulsuzluqdan gileylənənlər müğənni yox, müğənniciklər, toy bazarına işləyənlərdir"
Gündəm
“Bu sərəncam sadəcə hərb tariximizə deyil, həm də ümumbəşəri dəyərlərə verilən ən yüksək qiymətdir”
Cəmiyyət
“Azyaşlıya sataşan müəllim ən azı 15 il azadlıqdan məhrum edilməli idi...”

Yazar
Seymur Verdizadə
"Oğlunu vəzifəli, pullu kişilərin qızlarıyla evləndirmək istəyən ən azı 20 adam görmüşəm..."
Seymur Əliyev
Siyasi cəsarət nümunəsi, Heydər Əliyev gedişi və beynəlxalq ifşa!
Sultan Laçın
“Rusiya Qarabağ savaşında birbaşa bizə qarşı olmasa da,  agenturası Ermənistana dəstək verəcək...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Son dəfə Qurban bayramı günü danışdım, bayramını təbrik etdim, səs o səs deyildi..."
Livanlılar küçələrə axışdı: Ya Ərdoğan... - Video
Gərginlik artır, Türkiyə hərəkətə keçməlidir - Rusiya
Kafe və restoranlar açılacaq – Baş nazirdən AÇIQLAMA
Boşandığı deyilən cütlükdən ilk açıqlama Kənandan gəldi: "Başını ağrıtma... "
Aybəniz Haşımovanın köməkçisi Aynişanla bağlı yayılan söz-söhbətə aydınlıq gətirmədi...
Lukaşenkonun təyyarəsi Minski tərk etdi, şəhərə qoşun yeridildi
“Türkiyənin göstərişi ilə ölkəyə girən pakistanlılar Ermənistanı daxildən dağıdacaq”
"Türkiyə olmasaydı, Qarabağ məsələsi çoxdan öz həllini tapmışdı"
Lukaşenko ailə üzvlərini Türkiyəyə qaçırtdı?..- GƏRGİNLİK ARTIR!..
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247