Xəbər lenti
01/12/2020 [00:20]:
Axır ki, Laçın həsrətimiz də bitdi, bölmələrimiz Laçına daxil oldu - VİDEO
01/12/2020 [00:16]:
53 kiloqramlıq qadın çəkisindən 4 dəfə ağır olan adamı nokaut etdi - MARAQLI... + VİDEO
01/12/2020 [00:14]:
Azərbaycan yardım kimi Gürcüstana 100 ton maye tibbi oksigen göndərib
01/12/2020 [00:08]:
Bu gün Laçın işğaldan azad edilir
30/11/2020 [23:58]:
Azərbaycan Ordusu üzü Laçına girməyə başladı... - İlk görüntülər-VİDEO
30/11/2020 [23:50]:
"BBC" qarlı Laçın şəhərinin son görüntülərini yaydı -Düşmən var-yoxlarını yandırır...-VİDEO
30/11/2020 [23:45]:
"2 koronavirus peyvəndi yeni ildən əvvəl paylanılacaq" ABŞ Səhiyyə naziri
30/11/2020 [23:37]:
“Hələ də doğma yurdumun işğaldan azad olunacağına inana bilmirəm...”
30/11/2020 [23:28]:
Kanalizasiya quyusuna düşən işçi 3 gün sonra xilas edildi - VİDEO
30/11/2020 [22:54]:
Balqabaq ilə idman edən məşhur modelin başına iş gəldi - FOTOLAR...+ VİDEO
30/11/2020 [22:30]:
Bu qəsəbəyə kişilər sadəcə həftədə 1 dəfə gələ bilir - MARAQLI
30/11/2020 [22:06]:
Cəbhəyə yollanmış həkim İnar Seyidov: “O əsgərlər üçün gecə-gündüz işləməyə hazır idik!”
30/11/2020 [22:00]:
Ermənilər şəhərə od vurdu: "Dedilər ki, gecə saat 12-dək Laçını tərk etməlisiniz" + VİDEO
30/11/2020 [21:53]:
Gürcüstanda 3 bal gücündə zəlzələ baş verdi
30/11/2020 [21:45]:
Yeni koronavirus peyvəndindən şad xəbər: Ağır xəstələrdə 100 faiz nəticə göstərdi
30/11/2020 [21:42]:
“Qəbələ”nin prezidenti cəbhədən qayıtdı
30/11/2020 [21:35]:
Zəngəzurun bir hissəsinin Ermənistana verilməsindən 100 il ötür
30/11/2020 [21:20]:
“Kəlbəcərdə qızıl tapılanda Ermənistan hökumət sədrinə dedim ki, bura Azərbaycana aiddir”
30/11/2020 [20:53]:
Ermənilər daha bir tarixi məscidimizi tövləyə çeviribmiş - FOTO
30/11/2020 [20:39]:
Gürcüstanda nazir və müavini koronavirusa yoluxdu
30/11/2020 [20:36]:
Sandu Dnestryanı bölgəyə ATƏT müşahidəçilərinin yerləşdirilməsni istəyir
30/11/2020 [20:35]:
Nazirlik qazi Kənanı nəzarətə götürdü - anası işlə təmin edildi
30/11/2020 [20:34]:
Sahibsizlik dərdi...
30/11/2020 [20:34]:
Tokio birjasının rəhbəri platformadakı texniki nasazlıq səbəbindən istefa verir
30/11/2020 [20:31]:
Türk dronları ABŞ-ın gündəmində - Bayden hökuməti üçün xarici siyasət sınağı...
30/11/2020 [20:28]:
“Ermənilər Xankəndi və Xocalıda Azərbaycan vəsiqəsi ilə yaşamayacaqlar, çıxıb gedəcəklər”
30/11/2020 [20:25]:
Ruslardan həyəcan təbili: ”Ermənilər tezliklə muxtariyyət istəyəcək...” + VİDEO
30/11/2020 [19:58]:
“3 gün mühasirədə köməksiz qaldıq, düşmən əsgərləri bizi görüb qaçırdı...” - FOTOLAR
30/11/2020 [19:48]:
6 yaşında burnuna saldığı dəmir pul 56 yaşında çıxarıldı
30/11/2020 [19:47]:
Sülhməramlı kontingent üçün növbəti maddi-texniki təminat vasitələri gətirilib - VİDEO
30/11/2020 [19:40]:
Nazirlər Kabineti distant təhsilin müddətini uzatdı
30/11/2020 [19:25]:
Ərazilərimizin minalardan təmizlənməsinə Türkiyə minaaxtaranları da cəlb edildi
30/11/2020 [19:10]:
Laçının azad olunmasına saatlar qalır - Dövlət strukturları hazırdır +FOTO
30/11/2020 [19:09]:
"Mahnıları pulla səsləndirirlər" - Mətanət İsgəndərli radioların paxırını açdı...
30/11/2020 [19:07]:
"Bu şərəfli bayrağı ömrümün sonuna qədər göz bəbəyim kimi qoruyacağıma söz verirəm" - VİDEO
30/11/2020 [19:01]:
Sevdiyi qıza görə cəzalandı, arvadı sözünə baxmadığı üçün öldü, dəfnində Rəşid həkim yazıçı Anarla dalaşdı...
30/11/2020 [18:58]:
Rusiyada 24 saatda iki dəfə vulkan püskürdü: Narıncı təhlükə kodu elan edildi - VİDEO
30/11/2020 [18:44]:
Hulusi Akardan Qarabağda atəşkəsə nəzarətlə bağlı daha bir AÇIQLAMA
30/11/2020 [18:42]:
“Şahid dəniz” – Aqşin Arifoğlundan yeni povest
30/11/2020 [18:38]:
Məhkəmə sabiq prezidentin 11 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasını ləğv edib
30/11/2020 [18:36]:
18 rayonda şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə yeni evlər verildi - FOTOLAR
30/11/2020 [18:36]:
Bayden axsaya-axsaya xəstəxananı tərk etdi - VİDEO
30/11/2020 [18:34]:
Millimizin üzvü Xorvatiyada 2 min dollar qazandı - FOTO
30/11/2020 [18:33]:
ÜST yaxın təmasa dair təlimatlara dəyişiklik etməyə hazırlaşır
30/11/2020 [18:33]:
Qənirə Paşayeva qəhrəman şəhidimiz Samiq Fərzalıyevdən yazdı...
30/11/2020 [18:32]:
Azərbaycan polisləri Kəlbəcərdədir
30/11/2020 [18:29]:
Tanınmış teleaparıcı ARB-yə keçdi - VİDEO
30/11/2020 [18:29]:
Paşinyanın Rusiyaya səfəri ləğv edildi
30/11/2020 [18:27]:
Azərbaycanda daha 31 nəfər koronavirusdan öldü: 2981 yeni yoluxma - FOTO
30/11/2020 [18:22]:
Özəl təhsil müəssisələri distant tədris səbəbindən təhsil haqqını azaldacaqmı..?
30/11/2020 [17:55]:
Axtarışa verdiyimiz şərəfsiz Laçın şəhərində! -“18:00-dək ermənilər çıxmalıdır?..” -VİDEO
30/11/2020 [17:40]:
Vilayət Eyvazov generala vəzifə verdi
30/11/2020 [17:37]:
Dünya ulduzları və 1xBet ilə birlikdə qazanın!
30/11/2020 [17:31]:
“Nar”ın 4G istifadəçilərinin sayı 35 % artıb
30/11/2020 [17:30]:
Azərbaycan Zod qızıl yatağı ilə bağlı araşdırmalara başlayır - RƏSMİ AÇIQLAMA + VİDEO
30/11/2020 [17:01]:
Qış turizmindən süfrə suyunadək... - Həmin rayonlara ildə 5 milyard xərclənsə...
30/11/2020 [16:55]:
"Özünü "demokratiyanın beşiyi" sayan Fransa hazırda özünü DEMOKRATİYANIN QATİLİ kimi aparır"
30/11/2020 [16:52]:
"Əgər Rusiya Qarabağdakı hərbçi sayını artırsa və Fransa ilə ABŞ da kampaniyaya qoşulsa..."
30/11/2020 [16:49]:
Daha bir müəllim şəhadəti ilə düşmənə dərs keçdi
30/11/2020 [16:42]:
"Azərbaycan qalib, məğrur bir gənc etnos, möhtəşəm dövlət kimi yenidən dünyaya gəlir"
30/11/2020 [16:37]:
“Onsuz da erməni xalqı Paşinyanı heç vaxt bağışlamayacaq...”
30/11/2020 [16:32]:
Salyanda ər-arvad dəm qazından zəhərlənib, qadın ölüb
30/11/2020 [16:19]:
Erməni təxribatı nəticəsində 98 mülki vətəndaş həlak olub
30/11/2020 [16:18]:
Baş Prokurorluqdan çağırış: İşğaldan azad olunan ərazilərə səfər etməyin - VİDEO
30/11/2020 [16:16]:
İlqar Rəhimov: “Qazilərimiz də abilimpiya hərəkatından faydalana biləcək” - MÜSAHİBƏ
30/11/2020 [16:11]:
Yaşayış yerini qanunsuz tərk edən COVID-19 xəstələri barədə cinayət işi başlanıldı - FOTO/VİDEO
30/11/2020 [16:05]:
Bu gün 107 mənzil və fərdi ev şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edildi
30/11/2020 [16:01]:
Azərbaycan ordusunun şəhid giziri Qubada dəfn edildi - FOTO
30/11/2020 [15:58]:
Qazax sakinindən narkotik vasitə aşkar edildi - FOTO
30/11/2020 [15:55]:
Emin Hacıyev: “Hərbi qələbəmiz Ağdam və Kəlbəcər rayonlarının siyasi yolla azad olunmasını təmin etdi”
30/11/2020 [15:51]:
“Polis postlarından yayınaraq, azad olunmuş ərazilərə gedirlər” - Təhlükə XƏBƏRDARLIĞI
30/11/2020 [15:30]:
Bakıda yüksək vəzifəyə TƏYİNAT
30/11/2020 [15:09]:
Azərbaycan ərazisində yeddi dron zərərsizləşdirilib - RƏSMİ
30/11/2020 [15:07]:
ANAMA ərazilərin təmizlənməsi üçün xüsusi texnika alacaq
30/11/2020 [15:07]:
“Zəng vurub dedi ki, qızımı sənə tapşırıram, ona dayaq olarsan” - Şəhid müəllimin qardaşı
30/11/2020 [15:06]:
Rusiya prezidentinin şəxsi mühafizəçisi Kremldə intihar etdi - FOTO
30/11/2020 [15:05]:
Dilqəmin yazdığı şeir Şuşa həbsxanasından tapıldı - FOTO
30/11/2020 [15:04]:
"Xalq olaraq borcumuzu yerinə yetirdik, bəs Səhiyyə Nazirliyinin, TƏBİB-in bu xalqa borcu yoxdurmu?"
30/11/2020 [15:00]:
Kəlbəcər minalardan təmizlənir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
30/11/2020 [14:52]:
Qazax sakinindən narkotik vasitə aşkar edilərək götürülüb
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2017 [10:18] - Köşə - ( 2445 dəfə baxılıb)

Biz hansı dillə danışırıq...?

Tural Səfərov

Milli Televiziya və Radio Şurası bu ilin iyun-iyul aylarında teleradio proqramlarının monitorinqinin nəticələrini açıqladı.
  
“Azərbaycanın teleradio məkanında ədəbi dilin qorunması” layihəsi çərçivəsində AZTV-dən başqa 6 ümumrespublika televiziya yayımçısında ”“ İctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, Xəzər TV, ARB TV-də yayımlanan verilişlərin dili monitorinqə cəlb olunmuşdu.
  
Monitorinq nəticəsində ortaya çıxdı ki,  telekanallarda ədəbi dil normaları dilin bütün səviyyələri üzrə ”“ istər fonetik, istər leksik, istər qrammatik, istərsə də üslubi səviyyədə pozulur.
  
Şuranın hesabatında göstərilən faktlardan aydın olur ki, televiziya aparıcıları efirdə Azərbaycan ədəbi dilinin qaydalarına əməl etmirlər.
  
Şuranın monitorinqinin nəticələri kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırıldığından bu yazıda həmin faktları təkrar  sadalamırıq. Bilirik ki, teleradio aparıcıları hər gün efirdə ədəbi dilin norma və qaydalarını kobud şəkildə pozurlar. Milli Televiziya və Radio Şurası  buraxılan nöqsanların kiçik bir hissəsini açıqlayıb.
  
Bəs bu nöqsanlar nədən qaynaqlanır? Aparıcılar ədəbi dilin normalarını niyə pozurlar? 
  
Televiziya aparıcılarının əksəriyyəti kifayət qədər peşəkar və təcrübəli kadrlardır. Hər halda onlar hansı sözün necə tələffüz olunduğunu bilməmiş deyillər. Fikrimizcə, bu problem aparıcıların efirə hazırlıqsız çıxmasından qaynaqlanır. Bəzən şahidi oluruq ki, aparıcı proqramın qonağı haqqında məlumatlı deyil. Proqramın qonağının gah adını, gah da vəzifəsini səhv deyən aparıcılara da rast gəlmişik.
 Heç kimin haqqı yoxdur ki, Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını istədiyi kimi pozsun, hansı sözü necə istəsə elə də tələffüz etsin. Dili qoruyub yaşatmaq onun daşıyıcısı olan hər kəsin borcudur: ilk növbədə isə jurnalistlərin və aparıcıların. Bu baxımdan KİV-lərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər kəs - uşaq da, böyük də doğru məlumatı KİV-lərdən öyrənəcəyinə inanır. Vaxtilə qarşılaşdığım bir hadisəni oxucularla bölüşmək lap yerinə düşər. 

Altı il bundan əvvəlin söhbətidir. “Şərq qapısı” qəzetinə yenicə baş redaktor təyin olunmuşdum. Bir gün Naxçıvanın tanınmış ziyalılarından biri ilə görüşdük. Dedi ki, xahiş edirəm Azərbaycan dilinin qanunlarına ciddi əməl edin. Övladlarımız qəzeti oxuyandam, televizora baxandan sonra onlara hansısa sözün düzgün yazılmadığını və yaxud düzgün tələffüz olunmadığını izah etmək çətin olur. Deyirlər ki, qəzetdə yazılıbsa, televiziyada səsləndirilibsə deməli  düzdür. 
  
Göründüyü kimi televiziyalar ana dilimizin qorunması və təbliğində çox mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
  
Ana dilimizin inkişafı, tədqiqi və işləklik arealının genişlənməsi ilə əlaqədar ölkəmizdə çoxsaylı dövlət sənədləri imzalanmışdır. Onlardan biri də 2013-cü il aprel ayının 9-da imzalanmış “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıdır. Bu sərəncam ana dilindən istər yazılı, istərsə də şifahi şəkildə düzgün istifadəyə, onun tətbiqi və inkişafı kimi vacib məsələlərin həllinə yönəlmiş mühüm dövlət sənədidir. Sözügedən dövlət proqramında bir sıra vəzifələr müəyyənləşdirilib. Həmin vəzifələrdən biri də mətbuat orqanlarında, televiziya və radio kanallarında, internet resurslarında və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarının pozulması hallarının qarşısını almaq üçün mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Həmin mexanizmlər nədən ibarətdir, bu sahədə hansı işlər görülüb? Bu suala növbəti yazımızda cavab tapmağa çalışacağıq.
  Qayıdaq  televiziyalarda adəbi dilin pozulması məsələsinə. Yuxarıda adını çəkdiyimiz dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında televiziya və radio verilişlərində, yazılı və elektron mətbuatda Azərbaycan ədəbi dilinin normalarına əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə teleradio şirkətləri və kütləvi informasiya vasitələri sahəsində çalışan mütəxəssislərin dil hazırlıqlarının yüksəldilməsinin təmin edilməsi,teleradio şirkətlərində dil və nitq mədəniyyətinin qorunması üçün bədii şuraların yaradılması, qeyri-hökumət təşkilatlarının, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin iştirakı ilə seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, televiziya və radio verilişlərinin təşkil olunması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Milli Televiziya və Radio Şurası, Mətbuat Şurası və Təhsil Nazirliyinə tapşırılıb. Bu sahədə görülən işlər barədə də növbəti yazıda ətraflı bəhs edəcəyik. Ancaq bu yazıda cavab tapmaq istədiyimiz  suallar odur ki, televiziyalardakı bədii şuralar nə işlə məşğuldurlar? Axı ölkə rəhbərinin imzaladığı sərəncamla qəbul olunmuş dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında dil və nitq mədəniyyətinin qorunması bu bədii şuralara həvalə edilib.Teleradiolardakı bədii şuralara kimlər rəhbərlik edir? Onlar ədəbi dilimizin qorunmasına niyə biganə yanaşırlar? Aparıcıların efirdə ana dilimizin qaydalarını kobud şəkildə pozmasına niyə göz yumurlar? Fikrimcə bu sahədəki problemin həlli bu sualların cavabındadır. 
  
Bu məsələlərin həlli baxımından qarşıya qoyulan  vəzifələrin icrasını qeyd-şərtsiz həyata keçirmək həm də hər bir vətəndaşın, necə deyərlər, boynunun borcu olmalıdır. 

Mən hələ görməmişəm ki, hansısa dilçi alim mətbuatda çıxış edib belə aparıcıları tənqid eləsin. Söhbət ümümi söz deməkdən getmir. Dilçi alimlərimiz televiziyalarda efirə verilən proqramları diqqətlə izləsə və onun monitorinqini aparıb öz fikrini desə, bu, işə öz töhfəsini verər. Mən hələ rast gəlməmişəm ki, hansısa tamaşaçı ədəbi dilin normalarını pozan aparıcı barədə sosial şəbəkələrdə öz fikrini ifadə eləsin. Ana dilinin qorunması təkcə Milli Televiziya və Radio Şurasının işi deyil. Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin başlıca rəmzlərindən biridir. Onu qorumaq hər birimizin borcudur. Mətbuatımızda, bəzi televiziya kanallarımızda işlənən ingilis və rus sözlərini, ifadələri, cümlələri eşitdikcə şüurumuzda belə bir sual formalaşır ki, “Əkinçi”nin, “Molla Nəsrəddin”in, “Həyat”ın, “Açıq söz”ün xələfləri tamaşaçılarla, dinləyicilərlə, oxucularla, ümumən Azərbaycan xalqı ilə hansı dildə danışırlar?

loading...
53 kiloqramlıq qadın çəkisindən 4 dəfə ağır olan adamı nokaut etdi - MARAQLI... + VİDEO
"2 koronavirus peyvəndi yeni ildən əvvəl paylanılacaq" ABŞ Səhiyyə naziri
Kanalizasiya quyusuna düşən işçi 3 gün sonra xilas edildi - VİDEO
Balqabaq ilə idman edən məşhur modelin başına iş gəldi - FOTOLAR...+ VİDEO
6 yaşında burnuna saldığı dəmir pul 56 yaşında çıxarıldı
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Hadisə
Azərbaycan Ordusu üzü Laçına girməyə başladı... - İlk görüntülər-VİDEO
Siyasət
Türk dronları ABŞ-ın gündəmində - Bayden hökuməti üçün xarici siyasət sınağı...
Siyasət
“Onsuz da erməni xalqı Paşinyanı heç vaxt bağışlamayacaq...”
Cəmiyyət
“Zəng vurub dedi ki, qızımı sənə tapşırıram, ona dayaq olarsan” - Şəhid müəllimin qardaşı
Gündəm
"Pul qazanmaq xatirinə Müzəffər Ordumuzu bu qədər aşağılamaq olmaz!..”-FOTO

Yazar
İlham İsmayıl
Düşmən dirçəlmək istəyir, düşməni dirçəldən var...
Dr. Rəşad Mahmudov
Qafqaz ermənilərinə bir neçə söz...
Həftənin ən çox oxunanları
“Öncə Şuşanın qala divarlarına 6 azərbaycanlı snayper dırmaşıb və...” - Rusiya mediası 
"Nə sülhməramlı qüvvələrin mandatı var, nə müşahidəçilərin, Ağdərə-Kəlbəcər yolu isə..."
"Armenian Report"dan iddia: “Paşinyanın anası onu türkdən dünyaya gətirib..?”
"Onların gəlişi sanki ölüm mələyinin gəlişi kimiydi, gecələr ova çıxmış ac canavara bənzədirdik biz onları"
Ermənistan Xankəndinin bərpası üçün 200 min dollar ayırdı – HƏYASIZLIQ...
“Bu son deyil, biz geri dönəcəyik”  - Laçının Zabux kəndindəki  silahlı erməni arvad-VİDEO
"Zibil Nikolun imzaladığı sənədə əsasən Laçın dəhliz kimi qalmalıdır, əgər onu da versələr..."
“Sülhməramlılar Azərbaycan hərbçilərinin harasa girişini qadağan edə bilməz”- Rus ekspert
"Putinə dedim ki, Hadrutla razılaşsam da, Şuşanın təslim olma ehtimalını təsəvvür edə bilmirəm"
Elxan Mehdiyevdən həyəcan siqnalı: "İndi Laçın, növbəti zəng Hadrut üçün olacaqmı?.."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247