Xəbər lenti
20/10/2019 [19:47]:
"Avropa İttifaqının bəyanatında onlarla insanın saxlanması barədə verilən məlumat yalandır"
20/10/2019 [19:44]:
Hafiz Hacıyevə ağır itki üz verib
20/10/2019 [19:17]:
Ağdaşda su kanalında batan 34 yaşlı şəxsin meyiti tapılıb
20/10/2019 [19:12]:
Azərbaycan türkləri, ruslar, talışlar, ləzgilər, kürdlər və s. qardaş kimi yaşayıblar
20/10/2019 [18:58]:
Azərbaycanlı Rusiyada sevgilisini ağır yaralayıb, rəfiqəsini öldürüb
20/10/2019 [18:55]:
Gədəbəydə 21 yaşlı hamilə qadın intihara cəhd etdi
20/10/2019 [18:53]:
Bakıda bir qrup qadın zorakılığına qarşı aksiya keçirib
20/10/2019 [18:37]:
Ən bahalı transfer sıradan çıxdı
20/10/2019 [18:14]:
YDM-nin operatoruna saxta “yüzlük” verən şəxsi polis axtarır
20/10/2019 [17:52]:
Nüfuzlu admiral prezidentə qarşı qiyama çağırdı
20/10/2019 [17:48]:
Gəncədə iki minik avtomobili toqquşub, sürücülər xəsarət alıb
20/10/2019 [17:44]:
Başına 300 min qoyulan PKK-çılar təslim oldu
20/10/2019 [17:29]:
Balayevin səhvi həm özünə, həm də komandasına baha başa gəldi - VİDEO
20/10/2019 [17:11]:
Bu günkü “Artsax”ı yox edə blmədik - ermənilər “Sabahkı Artsax”ı   qurdu...-FOTOLAR
20/10/2019 [17:04]:
ABŞ-da dronlardan istifadə edərək məhsulların çatdırılmasına başlayıblar
20/10/2019 [16:58]:
Dəmlədikləri çay sonları oldu - DƏHŞƏT...
20/10/2019 [16:50]:
Ərdoğanla Conson Makron və Merkellə görüş planını müzakirə ediblər
20/10/2019 [16:45]:
Çirkli hava baxın nəyə səbəb olur - QORXUNC ARAŞDIRMA
20/10/2019 [16:24]:
İtkin düşdükdən 22 il sonra cəsədi tapıldı - MARAQLI
20/10/2019 [16:23]:
Filippin yenə silkələndi
20/10/2019 [16:08]:
Azərbaycanlı jurnalist XXI Dünya Rus Media Konqresində iştirak edəcək
20/10/2019 [16:05]:
İki nüvə dövləti Kəşmirdə toqquşdu: 13 əsgər öldü
20/10/2019 [16:03]:
Ermənistanla sərhəddə ildırım çobanı və onlarla qoyunu öldürdü
20/10/2019 [16:00]:
Əli Əhmədov: “Dövlət və onun müvafiq orqanları ölkədəki sabitliyi qorumağa qadirdir”
20/10/2019 [15:57]:
İmtahan zamanı şagirdlərin başına karton qutu keçirdilər - MARAQLI SƏBƏB
20/10/2019 [15:11]:
Tramp G7 sammitinin Mayamidə keçirilməsi ideyasından imtina edib
20/10/2019 [15:10]:
“Əmr verilsə, 3 oğlumu da götürüb, Qarabağa döyüşə gedəcəyəm” - Rusiyadakı soydaşımız - FOTOLAR
20/10/2019 [15:09]:
Elnarə Abdullayeva: "Gəlin qayınananın sözünü “yeyə” bilmirsə, çıxıb getsin" - VİDEO
20/10/2019 [15:07]:
“Nəyim vardı səndən ötrü dəyişdi” - Xatirə İslam
20/10/2019 [14:54]:
Meşədə üzərinə budaq düşən Oğuz sakini ölüb
20/10/2019 [14:42]:
YAP Milli Şuranın icazəsiz yürüşü ilə bağlı bəyanat verib
20/10/2019 [14:06]:
Astara sakini ağacdan yıxılaraq xəsarət aldı
20/10/2019 [13:55]:
DİN Hospitalının rəisi böhtan xarakterli iddialara cavab verdi - FOTO/VİDEO
20/10/2019 [13:19]:
"Bununla yenidən bölgəni qeyri müəyyənlik bataqlığına sürükləmək istəyirlər..." - Analitik
20/10/2019 [12:24]:
Aylardır yoxa çıxan cazibədar modelin meyiti tapıldı - FOTOLAR
20/10/2019 [12:07]:
Atəşkəs pozuldu, türk əskəri şəhid oldu - 120 saata səbri çatmayan fitnə...
20/10/2019 [11:32]:
Yunanıstan yaralı miqrantları zorla Türkiyəyə göndərdi - FOTOLAR
20/10/2019 [11:24]:
"Türkiyə diz çökdü" deyənlərə Feyzioğludan GÖZƏL CAVAB...
20/10/2019 [11:18]:
"Bu, Prezidentin həm xarici güclərə, həm daxildəki mafiozlara mesajı idi ki..."
20/10/2019 [11:07]:
“İnsanlar orasını-burasını açan müğənnilər kimi dinləməyib məni...”
20/10/2019 [10:51]:
Cazibədar aparıcının ailəsində üçəm dünyaya gəldi - VİDEO
20/10/2019 [10:46]:
Azərbaycan hökuməti gələn il üçün inflyasiya və manatın məzənnəsinə dair proqnozunu açıqlayıb
20/10/2019 [10:41]:
Qərb hədəfinə çatmadı: PKK/YPG planı baş tutmadı... - Soylu
20/10/2019 [10:37]:
Kuba prezidenti Bakıya səfər edəcək
20/10/2019 [10:35]:
Suriya hökuməti üç vilayətdə neft yataqları üzərində nəzarəti təmin edib
20/10/2019 [10:26]:
Tramp: “Hillari Klinton ağlını itirib”
20/10/2019 [10:11]:
Conson Aİ-dən "Brexit"i yanvarın 31-dək təxirə salmağı xahiş edib
20/10/2019 [09:57]:
"Əli Kərimli DİN-in Hospitalına aparılıb, orada ona tibbi yardım göstərilib və..."
20/10/2019 [09:31]:
Türkiyə və ABŞ razılığa gəldilər – Təhlükəsiz zona yaradılır
20/10/2019 [09:22]:
Rusiyanın “ən təhlükəli” hərbi gəmisi bəlli oldu
20/10/2019 [08:52]:
Tomas de Vaaldan dünyaya mesaj: “Qarabağ hər an partlaya biləcək bir vulkan kimidir”
19/10/2019 [23:46]:
Tanınmış diaspor liderindən Sovet İttifaqı Qəhrəmanı barədə gözəl təşəbbüs - FOTOLAR
19/10/2019 [23:37]:
Büstqalterdən imtina təhlükəlidir - Xüsusən iri sinəli qadınlar bilməlidir ki...
19/10/2019 [23:31]:
Xəstələnmisənsə, yatanda bunu dabanına çək, keçib gedəcək - Rus hərbi həkimindən SİRR...
19/10/2019 [23:28]:
Seksə qarşı allergiya - Həkimlər çıxış yolu kimi qadınlara təklif edir ki...
19/10/2019 [23:12]:
Əməkdar jurnalistin 65 illik yubileyinə həsr olunan tədbir keçirilib - FOTOLAR
19/10/2019 [22:55]:
Ozan Can Kökçü: "Baş məşqçi məndən narazı olmaqda haqlıdır"
19/10/2019 [22:52]:
Mətbuat Şurası jurnalistlərə və hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edib
19/10/2019 [22:50]:
Milli Şuranın icazəsiz mitinqinin qarşısı alınıb - VİDEO
19/10/2019 [21:14]:
Təhlükəli selfi çəkən qadını gəmidən qovdular
19/10/2019 [20:55]:
Yediyi şirniyyatın pulunu ödəməmək üçün baxın nə etdi - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
19/10/2019 [20:44]:
"Qəbələ" - "Qarabağ" matçında qalib müəyyənləşməyib
19/10/2019 [20:27]:
Gəncədə inək 41 yaşlı kişiyə ağır xəsarət yetirdi
19/10/2019 [20:22]:
Səhər idmanını bu cür etsəniz, şəkər və ürək xəstəlikləri riski azalar - ARAŞDIRMA
19/10/2019 [20:21]:
ABŞ-lı qadının yaşadığı ev-avtoqoşqudan 320 siçan çıxdı - MARAQLI
19/10/2019 [20:19]:
Bərdədə avtomobil yolu keçmək istəyən qadını vurdu
19/10/2019 [20:00]:
Oğlundan şikayət edən uşağı xəstəxanalıq etdi - AĞLASIĞMAZ...
19/10/2019 [19:40]:
Azərbaycanlı kişi müğənni: "Ev işləri görməyi çox sevirəm"
19/10/2019 [19:35]:
“Bu, Azərbaycan ordusu üçün sonuncu fürsət ola bilər”
19/10/2019 [19:34]:
Geyindiyi çimərlik paltarı başına bəla oldu - MARAQLI
19/10/2019 [19:29]:
“Əxlaqsız da sənsən, təlxək də” – Sabiq millət vəkilləri canlı efirdə bir birini təhqir etdi -VİDEO
19/10/2019 [19:11]:
Milli Şura Bakının mərkəzində aksiya keçirib - VİDEO
19/10/2019 [19:02]:
Anasının işə gedərkən öpmədiyi uşaq bu cür üsyan etdi - MARAQLI...+ VİDEO
19/10/2019 [18:48]:
Dünyanın ən sürətli qarışqasının şok edici sürəti ortaya çıxdı - MARAQLI
19/10/2019 [18:38]:
Xalq artistinin qızı göz yaşı tökdü: “Şokdayam, yaşananlara inanmıram”
19/10/2019 [18:34]:
Azərbaycanda “Ortaq Türk tarixi” dərsliyi proqrama daxil ediləcək
19/10/2019 [18:31]:
“Trampa da dedim, razılaşma pozulacaqsa, “Barış bulağı” davam edəcək”
19/10/2019 [18:26]:
14 marşrut xəttinin hərəkət sxemi bərpa edildi
19/10/2019 [18:16]:
BŞBPİ: Qanunsuz aksiyada 60 nəfər saxlanılıb, onlardan 42-si xəbərdarlıq edilərək buraxılıb
19/10/2019 [18:14]:
Prezidentin köməkçisi yazdı: "Radikal müxalifətin ikinci oktyabr faciəsi"
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2017 [10:18] - Köşə - ( 2140 dəfə baxılıb)

Biz hansı dillə danışırıq...?

Tural Səfərov

Milli Televiziya və Radio Şurası bu ilin iyun-iyul aylarında teleradio proqramlarının monitorinqinin nəticələrini açıqladı.
  
“Azərbaycanın teleradio məkanında ədəbi dilin qorunması” layihəsi çərçivəsində AZTV-dən başqa 6 ümumrespublika televiziya yayımçısında ”“ İctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, Xəzər TV, ARB TV-də yayımlanan verilişlərin dili monitorinqə cəlb olunmuşdu.
  
Monitorinq nəticəsində ortaya çıxdı ki,  telekanallarda ədəbi dil normaları dilin bütün səviyyələri üzrə ”“ istər fonetik, istər leksik, istər qrammatik, istərsə də üslubi səviyyədə pozulur.
  
Şuranın hesabatında göstərilən faktlardan aydın olur ki, televiziya aparıcıları efirdə Azərbaycan ədəbi dilinin qaydalarına əməl etmirlər.
  
Şuranın monitorinqinin nəticələri kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırıldığından bu yazıda həmin faktları təkrar  sadalamırıq. Bilirik ki, teleradio aparıcıları hər gün efirdə ədəbi dilin norma və qaydalarını kobud şəkildə pozurlar. Milli Televiziya və Radio Şurası  buraxılan nöqsanların kiçik bir hissəsini açıqlayıb.
  
Bəs bu nöqsanlar nədən qaynaqlanır? Aparıcılar ədəbi dilin normalarını niyə pozurlar? 
  
Televiziya aparıcılarının əksəriyyəti kifayət qədər peşəkar və təcrübəli kadrlardır. Hər halda onlar hansı sözün necə tələffüz olunduğunu bilməmiş deyillər. Fikrimizcə, bu problem aparıcıların efirə hazırlıqsız çıxmasından qaynaqlanır. Bəzən şahidi oluruq ki, aparıcı proqramın qonağı haqqında məlumatlı deyil. Proqramın qonağının gah adını, gah da vəzifəsini səhv deyən aparıcılara da rast gəlmişik.
 Heç kimin haqqı yoxdur ki, Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını istədiyi kimi pozsun, hansı sözü necə istəsə elə də tələffüz etsin. Dili qoruyub yaşatmaq onun daşıyıcısı olan hər kəsin borcudur: ilk növbədə isə jurnalistlərin və aparıcıların. Bu baxımdan KİV-lərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər kəs - uşaq da, böyük də doğru məlumatı KİV-lərdən öyrənəcəyinə inanır. Vaxtilə qarşılaşdığım bir hadisəni oxucularla bölüşmək lap yerinə düşər. 

Altı il bundan əvvəlin söhbətidir. “Şərq qapısı” qəzetinə yenicə baş redaktor təyin olunmuşdum. Bir gün Naxçıvanın tanınmış ziyalılarından biri ilə görüşdük. Dedi ki, xahiş edirəm Azərbaycan dilinin qanunlarına ciddi əməl edin. Övladlarımız qəzeti oxuyandam, televizora baxandan sonra onlara hansısa sözün düzgün yazılmadığını və yaxud düzgün tələffüz olunmadığını izah etmək çətin olur. Deyirlər ki, qəzetdə yazılıbsa, televiziyada səsləndirilibsə deməli  düzdür. 
  
Göründüyü kimi televiziyalar ana dilimizin qorunması və təbliğində çox mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
  
Ana dilimizin inkişafı, tədqiqi və işləklik arealının genişlənməsi ilə əlaqədar ölkəmizdə çoxsaylı dövlət sənədləri imzalanmışdır. Onlardan biri də 2013-cü il aprel ayının 9-da imzalanmış “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıdır. Bu sərəncam ana dilindən istər yazılı, istərsə də şifahi şəkildə düzgün istifadəyə, onun tətbiqi və inkişafı kimi vacib məsələlərin həllinə yönəlmiş mühüm dövlət sənədidir. Sözügedən dövlət proqramında bir sıra vəzifələr müəyyənləşdirilib. Həmin vəzifələrdən biri də mətbuat orqanlarında, televiziya və radio kanallarında, internet resurslarında və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarının pozulması hallarının qarşısını almaq üçün mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Həmin mexanizmlər nədən ibarətdir, bu sahədə hansı işlər görülüb? Bu suala növbəti yazımızda cavab tapmağa çalışacağıq.
  Qayıdaq  televiziyalarda adəbi dilin pozulması məsələsinə. Yuxarıda adını çəkdiyimiz dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında televiziya və radio verilişlərində, yazılı və elektron mətbuatda Azərbaycan ədəbi dilinin normalarına əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə teleradio şirkətləri və kütləvi informasiya vasitələri sahəsində çalışan mütəxəssislərin dil hazırlıqlarının yüksəldilməsinin təmin edilməsi,teleradio şirkətlərində dil və nitq mədəniyyətinin qorunması üçün bədii şuraların yaradılması, qeyri-hökumət təşkilatlarının, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin iştirakı ilə seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, televiziya və radio verilişlərinin təşkil olunması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Milli Televiziya və Radio Şurası, Mətbuat Şurası və Təhsil Nazirliyinə tapşırılıb. Bu sahədə görülən işlər barədə də növbəti yazıda ətraflı bəhs edəcəyik. Ancaq bu yazıda cavab tapmaq istədiyimiz  suallar odur ki, televiziyalardakı bədii şuralar nə işlə məşğuldurlar? Axı ölkə rəhbərinin imzaladığı sərəncamla qəbul olunmuş dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında dil və nitq mədəniyyətinin qorunması bu bədii şuralara həvalə edilib.Teleradiolardakı bədii şuralara kimlər rəhbərlik edir? Onlar ədəbi dilimizin qorunmasına niyə biganə yanaşırlar? Aparıcıların efirdə ana dilimizin qaydalarını kobud şəkildə pozmasına niyə göz yumurlar? Fikrimcə bu sahədəki problemin həlli bu sualların cavabındadır. 
  
Bu məsələlərin həlli baxımından qarşıya qoyulan  vəzifələrin icrasını qeyd-şərtsiz həyata keçirmək həm də hər bir vətəndaşın, necə deyərlər, boynunun borcu olmalıdır. 

Mən hələ görməmişəm ki, hansısa dilçi alim mətbuatda çıxış edib belə aparıcıları tənqid eləsin. Söhbət ümümi söz deməkdən getmir. Dilçi alimlərimiz televiziyalarda efirə verilən proqramları diqqətlə izləsə və onun monitorinqini aparıb öz fikrini desə, bu, işə öz töhfəsini verər. Mən hələ rast gəlməmişəm ki, hansısa tamaşaçı ədəbi dilin normalarını pozan aparıcı barədə sosial şəbəkələrdə öz fikrini ifadə eləsin. Ana dilinin qorunması təkcə Milli Televiziya və Radio Şurasının işi deyil. Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin başlıca rəmzlərindən biridir. Onu qorumaq hər birimizin borcudur. Mətbuatımızda, bəzi televiziya kanallarımızda işlənən ingilis və rus sözlərini, ifadələri, cümlələri eşitdikcə şüurumuzda belə bir sual formalaşır ki, “Əkinçi”nin, “Molla Nəsrəddin”in, “Həyat”ın, “Açıq söz”ün xələfləri tamaşaçılarla, dinləyicilərlə, oxucularla, ümumən Azərbaycan xalqı ilə hansı dildə danışırlar?

loading...
loading...
Dəmlədikləri çay sonları oldu - DƏHŞƏT...
Çirkli hava baxın nəyə səbəb olur - QORXUNC ARAŞDIRMA
İtkin düşdükdən 22 il sonra cəsədi tapıldı - MARAQLI
İmtahan zamanı şagirdlərin başına karton qutu keçirdilər - MARAQLI SƏBƏB
Büstqalterdən imtina təhlükəlidir - Xüsusən iri sinəli qadınlar bilməlidir ki...
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
Cazibədar aparıcının ailəsində üçəm dünyaya gəldi - VİDEO
Maraqlı
Yediyi şirniyyatın pulunu ödəməmək üçün baxın nə etdi - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
Hadisə
Suriya erməniləri Qarabağa getməkdən imtina etdilər və...
Gündəm
“Türkiyə NATO-dan çıxsa, ABŞ və Avropa Avrasiyada bütün rıçaqlarını itirəcək”
Mədəniyyət
“Verdiyim konsertlər müstəqillik bayramımıza bir töhfə idi”
Həftənin ən çox oxunanları
Nə yaraşıq, nə pul,... . Qadınlar kişiləri bu cəhətinə görə seçirmiş.. -FOTO
“Suriya ordusu türk ordusu ilə vuruşmayacaq, çünki...”
“Ayaz Mütəllibovu, Elçibəyi necə yıxmışdılarsa, İlham Əliyevi də eləcə yıxmaq istəyirlər...”
“Paşinyan İlham Əliyevlə razılığa gəlib ki, Dağlıq Qarabağ...”
"Maşın" şouda böyük rüşvət qalmaqalı - Rəqsanə inanılmaz VİDEO paylaşdı
Bakıda oteldə qadının başı kəsildi - Cinsi əlaqəyə girmədiyi üçün - VİDEO
Türk F-16-ları Suriyanı bombaladı, Ermənistan təlaşa düşdü...
Səudiyyə kralına hədiyyə etdiyi Kamçatka qızılquşu Putini utandırdı - VİDEO
Vilayət Eyvazova ağır itki üz verdi
Avtomobili olanlara şad xəbər - Azərbaycanda YENİLİK
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247