Xəbər lenti
14/11/2019 [14:57]:
Bu dünya ulduzu 13 ildir mobil telefondan istifadə etmir
14/11/2019 [14:57]:
Tanınmış aktrisanın səhnədə vəziyyəti pisləşdi, xəstəxanaya qaldırıldı
14/11/2019 [14:55]:
Türkiyə prezidenti Allahşükür Paşazadəni təbrik edib
14/11/2019 [14:52]:
Türkiyədə hərbi hissədə partlayış: 17 nəfər xəsarət aldı
14/11/2019 [14:50]:
Ermənistanlı 3 qat dünya çempionu Moskvada güllələnib
14/11/2019 [14:48]:
Külli miqdarda aksiz markası olmayan spirtli içkilər aşkarlanıb - FOTO
14/11/2019 [14:46]:
Şamaxıda dörd uşaq anasını zorlamaq istəyənlər məhkəmə qarşısında
14/11/2019 [14:41]:
“18 yaşına çatmayan əlillərə ayrılan müavinətlər daha da artırılsın” - VİDEO
14/11/2019 [14:38]:
“İnsanlar adi qaydada pul qazanmaq imkanından məhrumdurlar”
14/11/2019 [14:30]:
Vladimir Putin Allahşükür Paşazadəni təltif edib
14/11/2019 [14:28]:
Serialın başıbağlı obrazını bu halda görməmisiniz - Dekolte, qısa ətək və başqa açıq-saçıq fotoları
14/11/2019 [14:27]:
Kəlbəcərdə 3 erməni Tərtər  dərəsinə yuvarlanıb öldü...
14/11/2019 [14:26]:
“Qulaqlarınız daha çox nəzərə çarpır” - vitse-spiker
14/11/2019 [14:24]:
Prezident təqaüdçüləri solo konsertlə çıxış edəcəklər
14/11/2019 [14:17]:
Yaşlı qadın Medvedevin qarşısında diz çökdü - VİDEO
14/11/2019 [14:15]:
Nursultan Nazarbayevin qızı Ermənistana getdi
14/11/2019 [14:11]:
“Azərbaycanda nağdlaşdırılan vəsait azalıb”
14/11/2019 [14:08]:
Bərdədə üçotaqlı ev külə döndü - FOTO
14/11/2019 [14:06]:
BDU-da “Cybernetic19” adlı təlim keçirilib
14/11/2019 [13:59]:
“Bütün tarixi abidələrimiz, qəbirlərimiz, o cümlədən məscidlərimiz ermənilər tərəfindən dağıdılıb”
14/11/2019 [13:52]:
“YPG ilə əməkdaşlığımız davam edəcək...” - ABŞ müdafiə nazirindən qalmaqallı açıqlama...
14/11/2019 [13:50]:
Təhsil Nazirliyi: Nöqsanlara yol verən yeddi nəfərə töhmət verilib
14/11/2019 [13:25]:
Hava yağmurlu olacaq
14/11/2019 [13:22]:
Sağlam yaşamaq necə qidalanmağımızdan asılıdır: Satan da bizik, alan da...
14/11/2019 [13:19]:
Bakı alpaqut Turan döyüş sənəti üzrə ikinci dünya çempionatına ev sahibliyi edəcək
14/11/2019 [13:17]:
Qardaşı İlham Həsənin saxlanılmadığını deyir
14/11/2019 [13:17]:
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 30 nəfər saxlanılmışdır
14/11/2019 [13:10]:
Azərbaycanda şəkərli diabet xəstəsi olan uşaqların sayı açıqlandı
14/11/2019 [13:08]:
Deputat müğənniləri hədəf aldı: "Bir toya 15 minə gedirlər, 30 manat vergi ödəyirlər"
14/11/2019 [13:06]:
“Dövlət-din münasibətlərinin əsasını Ulu öndər Heydər Əliyev qoyub”
14/11/2019 [13:03]:
Patriarx Kirill: “Ənənəvi dinlərə qarşı əsl müharibə gedir”
14/11/2019 [12:57]:
“Vergilər Məcəlləsinə 162 dəyişikliyin edilməsi nəzərdə tutulub”
14/11/2019 [12:55]:
“Nar”ın sosial layihəsi nüfuzlu beynəlxalq müsabiqədə qalib oldu - VİDEO
14/11/2019 [12:52]:
UNEC İsralin ali təhsil müəssisəsi ilə əməkdaşlığa başlayır - FOTO
14/11/2019 [12:49]:
Tanınmış vəkil bəzi soydaşlarımızın Almaniyada həbs olunma xəbərindən danışdı
14/11/2019 [12:47]:
Nazir Kürdəmirdə, müavinləri Ucar və Zərdabda qəbul keçirəcək
14/11/2019 [12:47]:
“Xocalı parkları” genişlənməlidir” – “Cinayətkarlar beynəlxalq tribunala cəlb edilməlidir”
14/11/2019 [12:38]:
“Azərbaycanda bütün dinlərin nümayəndələri sərbəst yaşayır, fəaliyyət göstərir, öz dini ayinlərini icra edir”
14/11/2019 [12:37]:
"Qeyri-maddi Mədəni İrs" siyahısına salınmış milli kəlağayı sənətinin gənclər arasında təbliği” adlı layihənin açılışı keçirilib - FOTO
14/11/2019 [12:32]:
"Müğənni çılpaq geyimiylə, onu saxlayanla yox, ifasıyla gündəmə gəlməlidir..."
14/11/2019 [12:31]:
"Putin, türk diplomatın mesajını eşit!..-  Uduzmazsan!.."
14/11/2019 [12:29]:
İki vəzifəli şəxsə korrupsiyaya görə cinayət işi açıldı
14/11/2019 [12:26]:
ADU-nun rektoru ÇXR Pekin Bələdiyyəsinin Təhsil Komissiyası nümayəndə heyəti ilə görüşüb - FOTO
14/11/2019 [12:11]:
Bir qrup şəhid ailəsi və müharibə əlilinə mənzillərin sənədləri təqdim edilib - FOTO
14/11/2019 [12:01]:
“Azəristilik” rəsmisi: "Bakıda bütün binaların istiliklə təminatı mümkün deyil"
14/11/2019 [11:59]:
“Radikal müxalifətə başçılıq edənlərin təfəkkürü dünyada baş verən prosesləri yamsılamaqdan o yana keçmir”
14/11/2019 [11:56]:
İstanbulda yemək növbəsi gözləyən kişinin güllələnməsi kameraya düşdü - VİDEO
14/11/2019 [11:53]:
Prezident İlham Əliyev Allahşükür Paşazadəyə “Heydər Əliyev” ordenini təqdim edib
14/11/2019 [11:50]:
Azərbaycanın Energetika naziri Qazaxıstana səfər edəcək
14/11/2019 [11:49]:
SECO Vergilər Nazirliyi ilə əməkdaşlığı genişləndirəcək - FOTO
14/11/2019 [11:45]:
“Azəristiliktəchizat”: "İstilik maya dəyərindən ucuz satılır"
14/11/2019 [11:31]:
Evlənmək istəyən 19 nəfərdə QİÇS aşkarlandı
14/11/2019 [11:18]:
"Bir il fəaliyyətdə olmağımıza baxmayraq artıq bizə 1500-2000 müraciət daxil olub"
14/11/2019 [11:17]:
Mingəçevirdə 4 qonşusunun evindən oğurluq edən şəxs saxlanılıb - FOTOLAR
14/11/2019 [11:12]:
Dünya dini liderlərinin II Bakı Sammiti başlayıb
14/11/2019 [11:10]:
Sevgilisini öldürüb çamadana qoydu, meşədə basdırdı
14/11/2019 [11:03]:
Kollecdə dəhşət - Tələbə yoldaşlarını güllələyən gənc intihar etdi - VİDEO
14/11/2019 [11:02]:
“Mənə ev tikdirib, qızımı əməliyyat etdirdi” - Mehriban xanımın növbəti xeyirxahlığı
14/11/2019 [10:59]:
“Bəzən radio aparıcıları çox yersiz hərəkətlər edirlər”
14/11/2019 [10:56]:
Xalq artisti 2 milyon insanı təhqir etdi: "Zir-zibil istəmirəm" - VİDEO
14/11/2019 [10:52]:
29 azərbaycanlı İŞİD-çi ölkəmizə deportasiya edilir
14/11/2019 [10:52]:
İsraildə insulin iynəsini əvəz edəcək kapsul yaradıldı
14/11/2019 [10:50]:
Kişiyə yeni cinsi orqan köçürüldü - Dünyada dördüncü uğurlu əməliyyat...
14/11/2019 [10:49]:
"Karyeramda yalnız bir dəfə rəqib futbolçudan forma istəmişəm"
14/11/2019 [10:48]:
Min bir dərdin dərmanı - Jasmin çayının faydaları
14/11/2019 [10:46]:
Gürcüstanda yeni biznes ombudsman təyin olunub
14/11/2019 [10:46]:
Dizlərimiz niyə ağrıyır? - Bunlar tez-tez təkrarlanırsa, həkimə müraciət edin...
14/11/2019 [10:43]:
Vilayət Eyvazovdan yeni - TƏYİNAT
14/11/2019 [10:42]:
Sərhəddə narkotik əməliyyatı: İranlı tutuldu
14/11/2019 [10:39]:
Bakıda insanları təhqir edərək qıza hücum çəkən şəxsin döyülmə anı – YENİ VİDEO
14/11/2019 [10:31]:
Azərbaycanlı mühacir Fransada saxlanılıb
14/11/2019 [10:27]:
“Ceyran peçi” can aldı
14/11/2019 [10:26]:
“Heç bir lider Ərdoğan qədər istədiyini əldə edə bilmədi...”
14/11/2019 [10:24]:
İngilis mütəxəssislər Bakıda növbəti monitorinq apardılar
14/11/2019 [10:23]:
"Türkiyədən keçməklə Gürcüstana yol açılarsa, bu həm də Avropaya yol deməkdir..."
14/11/2019 [10:15]:
Leyla Əliyeva “Yenilməzlər” adlı beynəlxalq qala tədbirdə - FOTOLAR
14/11/2019 [10:02]:
"Senatorlar nə tarixə yeni bəzək vurmalı, nə də yeni tarix yazmamalıdırlar..."
14/11/2019 [10:00]:
Baş nazir doktoranturaya qəbul qaydalarında dəyişiklik etdi
14/11/2019 [09:28]:
32 fələstinli İsrail hava hücumlarının qurbanı oldu
14/11/2019 [08:41]:
Alimlər şam yeməyinin səhhət üçün hansı problemlər yaratdığını müəyyənləşdirdilər
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2017 [10:18] - Köşə - ( 2155 dəfə baxılıb)

Biz hansı dillə danışırıq...?

Tural Səfərov

Milli Televiziya və Radio Şurası bu ilin iyun-iyul aylarında teleradio proqramlarının monitorinqinin nəticələrini açıqladı.
  
“Azərbaycanın teleradio məkanında ədəbi dilin qorunması” layihəsi çərçivəsində AZTV-dən başqa 6 ümumrespublika televiziya yayımçısında ”“ İctimai TV, ATV, Space TV, Lider TV, Xəzər TV, ARB TV-də yayımlanan verilişlərin dili monitorinqə cəlb olunmuşdu.
  
Monitorinq nəticəsində ortaya çıxdı ki,  telekanallarda ədəbi dil normaları dilin bütün səviyyələri üzrə ”“ istər fonetik, istər leksik, istər qrammatik, istərsə də üslubi səviyyədə pozulur.
  
Şuranın hesabatında göstərilən faktlardan aydın olur ki, televiziya aparıcıları efirdə Azərbaycan ədəbi dilinin qaydalarına əməl etmirlər.
  
Şuranın monitorinqinin nəticələri kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırıldığından bu yazıda həmin faktları təkrar  sadalamırıq. Bilirik ki, teleradio aparıcıları hər gün efirdə ədəbi dilin norma və qaydalarını kobud şəkildə pozurlar. Milli Televiziya və Radio Şurası  buraxılan nöqsanların kiçik bir hissəsini açıqlayıb.
  
Bəs bu nöqsanlar nədən qaynaqlanır? Aparıcılar ədəbi dilin normalarını niyə pozurlar? 
  
Televiziya aparıcılarının əksəriyyəti kifayət qədər peşəkar və təcrübəli kadrlardır. Hər halda onlar hansı sözün necə tələffüz olunduğunu bilməmiş deyillər. Fikrimizcə, bu problem aparıcıların efirə hazırlıqsız çıxmasından qaynaqlanır. Bəzən şahidi oluruq ki, aparıcı proqramın qonağı haqqında məlumatlı deyil. Proqramın qonağının gah adını, gah da vəzifəsini səhv deyən aparıcılara da rast gəlmişik.
 Heç kimin haqqı yoxdur ki, Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını istədiyi kimi pozsun, hansı sözü necə istəsə elə də tələffüz etsin. Dili qoruyub yaşatmaq onun daşıyıcısı olan hər kəsin borcudur: ilk növbədə isə jurnalistlərin və aparıcıların. Bu baxımdan KİV-lərin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Çünki hər kəs - uşaq da, böyük də doğru məlumatı KİV-lərdən öyrənəcəyinə inanır. Vaxtilə qarşılaşdığım bir hadisəni oxucularla bölüşmək lap yerinə düşər. 

Altı il bundan əvvəlin söhbətidir. “Şərq qapısı” qəzetinə yenicə baş redaktor təyin olunmuşdum. Bir gün Naxçıvanın tanınmış ziyalılarından biri ilə görüşdük. Dedi ki, xahiş edirəm Azərbaycan dilinin qanunlarına ciddi əməl edin. Övladlarımız qəzeti oxuyandam, televizora baxandan sonra onlara hansısa sözün düzgün yazılmadığını və yaxud düzgün tələffüz olunmadığını izah etmək çətin olur. Deyirlər ki, qəzetdə yazılıbsa, televiziyada səsləndirilibsə deməli  düzdür. 
  
Göründüyü kimi televiziyalar ana dilimizin qorunması və təbliğində çox mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
  
Ana dilimizin inkişafı, tədqiqi və işləklik arealının genişlənməsi ilə əlaqədar ölkəmizdə çoxsaylı dövlət sənədləri imzalanmışdır. Onlardan biri də 2013-cü il aprel ayının 9-da imzalanmış “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıdır. Bu sərəncam ana dilindən istər yazılı, istərsə də şifahi şəkildə düzgün istifadəyə, onun tətbiqi və inkişafı kimi vacib məsələlərin həllinə yönəlmiş mühüm dövlət sənədidir. Sözügedən dövlət proqramında bir sıra vəzifələr müəyyənləşdirilib. Həmin vəzifələrdən biri də mətbuat orqanlarında, televiziya və radio kanallarında, internet resurslarında və sosial şəbəkələrdə ədəbi dil normalarının pozulması hallarının qarşısını almaq üçün mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsidir. Həmin mexanizmlər nədən ibarətdir, bu sahədə hansı işlər görülüb? Bu suala növbəti yazımızda cavab tapmağa çalışacağıq.
  Qayıdaq  televiziyalarda adəbi dilin pozulması məsələsinə. Yuxarıda adını çəkdiyimiz dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında televiziya və radio verilişlərində, yazılı və elektron mətbuatda Azərbaycan ədəbi dilinin normalarına əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə teleradio şirkətləri və kütləvi informasiya vasitələri sahəsində çalışan mütəxəssislərin dil hazırlıqlarının yüksəldilməsinin təmin edilməsi,teleradio şirkətlərində dil və nitq mədəniyyətinin qorunması üçün bədii şuraların yaradılması, qeyri-hökumət təşkilatlarının, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin iştirakı ilə seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, televiziya və radio verilişlərinin təşkil olunması Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Milli Televiziya və Radio Şurası, Mətbuat Şurası və Təhsil Nazirliyinə tapşırılıb. Bu sahədə görülən işlər barədə də növbəti yazıda ətraflı bəhs edəcəyik. Ancaq bu yazıda cavab tapmaq istədiyimiz  suallar odur ki, televiziyalardakı bədii şuralar nə işlə məşğuldurlar? Axı ölkə rəhbərinin imzaladığı sərəncamla qəbul olunmuş dövlət proqramının icrasına dair tədbirlər planında dil və nitq mədəniyyətinin qorunması bu bədii şuralara həvalə edilib.Teleradiolardakı bədii şuralara kimlər rəhbərlik edir? Onlar ədəbi dilimizin qorunmasına niyə biganə yanaşırlar? Aparıcıların efirdə ana dilimizin qaydalarını kobud şəkildə pozmasına niyə göz yumurlar? Fikrimcə bu sahədəki problemin həlli bu sualların cavabındadır. 
  
Bu məsələlərin həlli baxımından qarşıya qoyulan  vəzifələrin icrasını qeyd-şərtsiz həyata keçirmək həm də hər bir vətəndaşın, necə deyərlər, boynunun borcu olmalıdır. 

Mən hələ görməmişəm ki, hansısa dilçi alim mətbuatda çıxış edib belə aparıcıları tənqid eləsin. Söhbət ümümi söz deməkdən getmir. Dilçi alimlərimiz televiziyalarda efirə verilən proqramları diqqətlə izləsə və onun monitorinqini aparıb öz fikrini desə, bu, işə öz töhfəsini verər. Mən hələ rast gəlməmişəm ki, hansısa tamaşaçı ədəbi dilin normalarını pozan aparıcı barədə sosial şəbəkələrdə öz fikrini ifadə eləsin. Ana dilinin qorunması təkcə Milli Televiziya və Radio Şurasının işi deyil. Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin başlıca rəmzlərindən biridir. Onu qorumaq hər birimizin borcudur. Mətbuatımızda, bəzi televiziya kanallarımızda işlənən ingilis və rus sözlərini, ifadələri, cümlələri eşitdikcə şüurumuzda belə bir sual formalaşır ki, “Əkinçi”nin, “Molla Nəsrəddin”in, “Həyat”ın, “Açıq söz”ün xələfləri tamaşaçılarla, dinləyicilərlə, oxucularla, ümumən Azərbaycan xalqı ilə hansı dildə danışırlar?

loading...
loading...
Pulsuz benzin üçün bunu da etdilər - MARAQLI + FOTOLAR
Bu heyvanlar da insanlar kimi yas saxlayır - MARAQLI ARAŞDIRMA
"Bu qurumun ləkələnmiş imici artıq aradan qaldırılmaqdadır və biz bunu alqışlayırıq..."
Dünyanın ilk Ebola peyvəndi təsdiqləndi
"Hökumət hələ uşaqpulu məsələsində birbaşa addımlar atılmasına hazır deyilsə, o zaman..."
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
“Heç bir lider Ərdoğan qədər istədiyini əldə edə bilmədi...”
Gündəm
“Haraya ki, türk ordusu girir, oraya hüzur, çörək, nizam gəlir”
Dünya
Beş milyon insan quraqlıq səbəbiylə qida böhranıyla üzləşəcək - BMT
Maraqlı
“Məmməd” adlı bələdçi robot  Azərbaycanın qədim qalasında işə başladı-FOTO+VİDEO
Maraqlı
Ərdoğan-Tramp görüşü öncəsi Vaşinqton küçələrindəki qeyri-adi mikroavtobus şousu...
Həftənin ən çox oxunanları
"Bu o deməkdir ki, atam yaşadığı müddətdə hərəkət edə, danışa bilməyəcək..."
"Hələ 2015-ci ildə getmək istədim, prezident dedi ki, hələ işlə, sonra Rövnəq müəllimə də demişdi ki..."
Suriya və Rusiya generalları Ərdoğanın sarayına bomba zərbələrini müzakirə edib - ŞOK
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
PKK-çı kürdlərdən Rusiya-Türkiyə hərbi patrullarına VƏHŞİ HÜCUMUN VİDEOSU...
Qalmaqallı biznesmenin maşınına bomba atıldı, cangüdənin başı qopdu - DƏHŞƏT + VİDEO
Talış kəndinə 42 erməni ailəsi qaytarıldı- Düşmən yeni savaşdan ehtiyatlanmır?..
Rusiyanın zəmanəti ilə Talışa köçürülən ermənilər...
“Onlar rus ordusunun hücumunu önləməyə qadir deyil”
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247