Xəbər lenti
29/01/2020 [00:29]:
Kobi ilə xanımının gizli helikopter razılaşması - FOTOLAR
29/01/2020 [00:25]:
Bakıda keçirilən futbol matçında dava, hakim döyüldü - VİDEO
29/01/2020 [00:22]:
Fələstin rəhbəri: "Qüds satılmır!"
29/01/2020 [00:18]:
Türkiyə klubu zəlzələyə görə dağılır
29/01/2020 [00:07]:
Qənirə Paşayeva Tovuzun Abulbəyli kəndində yüzlərlə seçici ilə görüşüb - FOTOLAR
29/01/2020 [00:00]:
"Kəlbəcərlilər "Daha güclü Azərbaycan naminə" YAP-ın namizədin səs verəcəklər" - FOTOLAR
28/01/2020 [23:35]:
Azərbaycanın “Avroviziya”dakı rəqibləri bəlli oldu - FOTO
28/01/2020 [23:32]:
Elmar Məmmədyarov Cenevrədə ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə görüşüb
28/01/2020 [23:10]:
“Ölüm şəhəri”ndəki azərbaycanlı: “Dörd saat gecikdik, şəhəri bağladılar, çıxa bilmədik”
28/01/2020 [23:07]:
Balakəndə maşın yeniyetməni vuraraq öldürüb
28/01/2020 [22:35]:
Zəlzələ Yunanıstanı da silkələdi
28/01/2020 [22:25]:
7 min kilometr uçdu, aclıqdan öldü - MARAQLI
28/01/2020 [22:22]:
Honkonq alimləri koronavirusa qarşı vaksin hazırlayıblar - FOTO
28/01/2020 [22:18]:
ABŞ Şərqi Qüdsdə fələstinlilər üçün öz səfirliyini açacaq
28/01/2020 [22:17]:
Tramp: “Qüds İsrailin bölünməz paytaxtı olaraq qalacaq”
28/01/2020 [22:13]:
Fermada işləyə bilmədiyi üçün 10 aylıq qızını aclıqdan öldürdü - DƏHŞƏT...
28/01/2020 [21:59]:
Ordu ruhu...
28/01/2020 [21:38]:
Tramp: "İsrail fələstinlilərlə sülhə böyük addım atır”
28/01/2020 [21:37]:
“Ayətullah Amili kimdir ki, bizim Xarici İşlər Nazirliyi ona cavab versin..?”
28/01/2020 [21:26]:
Türkiyədə qadın qısqanc ərini çəkiclə öldürdü
28/01/2020 [21:25]:
"Hələlik bu virusun çarəsinin olmadığını demək düzgün olar..."
28/01/2020 [21:16]:
Pakistanda güclü partlayış - VİDEO
28/01/2020 [21:09]:
Türkiyədə 5.4 bal gücündə zəlzələ olub
28/01/2020 [21:03]:
Azay Quliyev İbrahimpaşa Dadaşov və Nizami Nərimanov küçələrinin seçiciləri ilə görüşüb - FOTOLAR
28/01/2020 [20:33]:
İsrailin Baş naziri özünün toxunulmazlıq hüququnu ləğv etdi
28/01/2020 [20:32]:
34 gün meşədə qalan ana və 3 uşağının möcüzə qurtuluşu - MARAQLI... + VİDEO
28/01/2020 [20:19]:
Azərbaycanda tələbələr nə qədər təqaüd alır?
28/01/2020 [20:13]:
Əsəd rejimi İdlibin ən böyük mahalı mühasirəyə aldı
28/01/2020 [20:10]:
Əvvəl körpə nəvəsini, sonra gəlinini öldürən qadın: “Məni buraxın gedim...” – VİDEO
28/01/2020 [20:04]:
Ölkə tarixində bir ilk: Yad kişi ilə yaxalanan qadın bu şəkildə cəzalandırıldı...+ VİDEO
28/01/2020 [19:53]:
Bakı şəhər BPİ ötən il baş vermiş bəzi dəhşətli qəzaların görüntülərini yaydı - VİDEO
28/01/2020 [19:51]:
Şəki polisi əməliyyat keçirdi: Məhkəmə isə "narkobaron"u açıb buraxdı...
28/01/2020 [19:37]:
Rusiyada deputat və həyat yoldaşı öldürülüb
28/01/2020 [19:24]:
Vladimir Putin azərbaycanlı biznesmendən işçilərinə nə qədər maaş verdiyini soruşdu
28/01/2020 [19:14]:
Hafiz Haciyev Çaylı, Dozular, Pənahlılar kəndində kənd sakinləri ilə görüşüb - FOTOLAR
28/01/2020 [19:10]:
Əminə Ərdoğan Afrika ölkəsində  yeni məscid və məktəb açdırdı...-FOTO
28/01/2020 [19:06]:
Koronavirusun yayılmasının pik həddi nə vaxt olacaq?
28/01/2020 [19:03]:
"Xanımın işə gedibsə, gedək, parkda gəzək" - VİDEO
28/01/2020 [19:01]:
Azər Kərimli daha 10 kənddə seçiciləri ilə görüşüb - FOTOLAR
28/01/2020 [19:00]:
Süleymanini vuran amerikalı öldürüldü - Şok
28/01/2020 [18:54]:
“Gürcüstan və Azərbaycanın gələcək potensialı Qafqaz üçün əhəmiyyətli olacaq”
28/01/2020 [18:51]:
Nərminin nənəsindən sensasion açıqlama: “Qızımla kürəkənim günahkardır, İlkin isə…”
28/01/2020 [18:29]:
Oqtay Gülalıyevin oğlu atasının vəziyyətindən danışdı
28/01/2020 [18:24]:
Yevlaxda qadın kanalda batıb - YENİLƏNİB
28/01/2020 [18:24]:
Əli Məsimli seçicilərlə növbəti görüşünü keçirib
28/01/2020 [18:22]:
Fərhad Abdullayev: “Ötən il Konstitusiya Məhkəməsinə 2850 şikayət daxil olub”
28/01/2020 [18:03]:
Rusiyada ərinin qətlini hazırlayan deputat tutuldu - VİDEO
28/01/2020 [17:58]:
"O, maarifçilik xəttinə bunu da əlavə etsə, həmin filmi çəkib dünyaya təqdim edərdim"
28/01/2020 [17:46]:
Paşinyan gözlənilmədən Kəlbəcərə gəldi – FOTOLAR
28/01/2020 [17:42]:
Dövlət Komitəsində vətəndaşların növbəti qəbulu keçirilib
28/01/2020 [17:41]:
Paşinyan Azərbaycanda hərbçilər üçün yaşayış kompleksinin açılışında oldu...-FOTOLAR
28/01/2020 [17:35]:
İlham Əliyev: "Prezident Administrasiyasında yeni insanlar lazımdır"
28/01/2020 [17:25]:
Bülənt Ərsoya 100 minlik üzük bağışlayan azərbaycanlı xanımın kimliyi bilindi -FOTOLAR
28/01/2020 [17:14]:
Türkiyədə 4.8 bal gücündə zəlzələ oldu
28/01/2020 [17:14]:
Moderator.az yazdı, nazirlik oğurluq hadisəsini nəzarətə götürdü...
28/01/2020 [17:08]:
“Azərbaycan Dəmir Yolları” gücləndirilmiş rejimə keçdi: Koronavirusla bağlı
28/01/2020 [17:07]:
Çindən bəzi malların Azərbaycana gətirilməsinə qadağa qoyuldu - RƏSMİ
28/01/2020 [16:43]:
Su sayğaclarını oğurlayanlar yaxalandılar
28/01/2020 [16:37]:
İctimai Şuranın üzvləri BMU-da imtahanların gedişini izləyiblər
28/01/2020 [16:33]:
Türkiyə yenə silkələndi
28/01/2020 [16:21]:
Azərbaycanda koronavirus şübhəsi olan xəstə aşkarlanıb? - AÇIQLAMA
28/01/2020 [16:13]:
Çindəki azərbaycanlıların vəziyyəti necədir? - Səfir açıqlama verdi
28/01/2020 [16:10]:
Mübariz Mənsimov daha 150 tələbənin təhsil haqqını ödəyəcək
28/01/2020 [16:04]:
Prezident koronavirusla bağlı tapşırıq verdi
28/01/2020 [16:02]:
Xırdalan dairəsi necə olacaq?
28/01/2020 [15:57]:
“Küçəyə çıxmaq qadağandır” - Çindəki səfirimiz tələbələrdən danışdı
28/01/2020 [15:53]:
Bakcell növbəti dəfə Milli KSM Mükafatının qalibidir - FOTO
28/01/2020 [15:48]:
Mədət Quliyev MMC-nin direktorunu işdən çıxardı
28/01/2020 [15:44]:
İranda Almaniya vətəndaşı zorla xəstəxanaya yatırıldı -Koronavirusa görə
28/01/2020 [15:41]:
Səfirliklərlə diaspor qarşıdurması: GƏRGİNLİKDƏN KİMLƏR QAZANDI
28/01/2020 [15:37]:
Koronavirusdan qorunmaq üçün 4 MƏSLƏHƏT
28/01/2020 [15:35]:
Yaşa görə pensiya hüququ qazana bilmək üçün lazım olan şərtlər - Rayonlar üzrə
28/01/2020 [15:25]:
Əlisahib Hüseynov Sumqayıt şəhərində məcburi köçkünlərlə görüşüb
28/01/2020 [15:11]:
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: ƏLI BƏY HÜSEYNZADƏ (TURANİ)
28/01/2020 [15:06]:
“Simpsonlar”ın 1993-cü ildə yayımlanan bölümündə koronavirus izləri aşkarlandı - VİDEO
28/01/2020 [14:59]:
Saleh Məmmədov: “12 rayonda yeni yollar çəkiləcək”
28/01/2020 [14:58]:
Ermənistanın Konstitusiya Məhkəməsi hakiminin oğlu oğurlanıb
28/01/2020 [14:57]:
Azərbaycanda dəhşətli virusa qaşı bu tədbirlər görüləcək - SİYAHI
28/01/2020 [14:50]:
"Aprel döyüşlərində İlham Əliyev Sarkisyana vurduğu sillədən birini də Paşinyana vurmalıdır"
28/01/2020 [14:50]:
Alimlərdən qorxulu XƏBƏRDARLIQ: Koronavirusa yoluxanların real sayı 20 dəfə çoxdur
Bütün arxiv bir sırada
17/07/2017 [11:29] - Köşə - ( 2452 dəfə baxılıb)

Saleh Məmmədova açıq məktub: “Sinqapur ona görə inkişaf etmədi ki”¦”

Aləm Kəngərli

Hörmətli Saleh müəllim!

Sizin rus dilinə xüsusi dövlət statusu verilməsi  ilə bağlı təklifinizə  xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının cavabından sonra bəlkə də bu mövzunu qapatmaq olardı. Lakin  həmin məsələyə yenidən qayıdıb öz mövqeyinizi təkidlə müdafiə etməyiniz məni də bu barədə öz mülahizələrimi söyləməyə vadar etdi.

Əvvəla onu deyim ki, müzakirələrdən də göründüyü kimi, burada heç kim çox dil bilməyin və ya rus dilinin əleyhinə çıxış etmir. Söhbət dövlət dili olaraq Azərbaycan dilinin möhkəmlənməsi və inkişaf etdirilməsindən gedir.

Özünüzün də etiraf etdiyi kimi, kənd məktəbini bitirməyinizə baxmayaraq, sonradan  rus dilini öyrənməyiniz sayəsində elmdə  böyük uğurlar qazanmısınız. Əlbəttə, bu  alqışa layiq və sevindirici haldır. Lakin buradan başqa bir nəticə də çıxır  ki, hər hansı bir dili öyrənmək üçün  ölkəmizdə həmin dilə  xüsusi status verməyə ehtiyac yoxdur. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, sovet dövrü ilə müqayisədə indi hər hansı bir dili öyrənib mənimsəmək daha asandır. Çünki müasir dövrün  texniki imkanları buna geniş yol acır.

Saleh müəllim, Siz  özünüz də ingilis dilini  beynəlxalq  dil statusunda  gördüyünüz üçün  yaxşı olmazdımı ki,  ölkəmizdə fəaliyyətdə olan  rusdilli məktəblərin əksəriyyəti ingilisdilli  məktəblərlə əvəz olunsun.  Axı, ingilis dili vasitəsilə daha sanballı, dürüst və əhatəli informasiya əldə etmək mümkündür.

Siz sovet dönəmində yaxşı təhsilin rus elm ocaqlarında yetişən professorlar tərəfindən verildiyini bildirirsiniz. Məgər başqa cür necə ola bilərdi? Axı, biz rus imperyasının əsarəti altında idik. Dünya ölkələrinə çıxışımız yox idi. Lakin  bu gün dünyanın bir  çox tanınmış universitetlərində ingilis dilində təhsillərini  müvəffəqiyətlə davam etdirən yüzlərlə tələbələrimiz vardır ki, bu barədə siz daha çox məlumatlısınız.

Yazırsınız ki, türkdilli ölkələrin bir-biri ilə öz dillərində anlaşması üçün  yüzilliklərlə  vaxt  lazımdır. Məncə, bu, doğru deyil.  Türkiyə daxil, bu gün türkdilli dövlətlərin  əksəriyyəti böyük basqı altındadır. İlk öncə çalışmalıyıq  ki, Qarabağı rus-erməni hərbi birləşmələrində azad edək. Türkdilli xalqlar öz azadlıq və müstəqilliklərini möhkəmlədəndən sonra onların bir-biri ilə dil tapması üçün  böyük zaman intervalına ehtiyac qalmayacaq.

Qazaxıstan dövlətini misal gətirərək qeyd edirsiniz ki, bir vaxtlar burada əhalinin yalnız 35 faizi qazax dilində danışırdı. Lakin rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verildikdən sonra bu rəqəm 80 faizə yüksəldi. Burada Sizinlə heç cür razılaşmaq olmaz. İcazə verin, bir faktı da mən Sizin  diqqətinizə çatdırım. Sovet dönəmində bir çox respublikalardan fərqli olaraq ölkəmizdə dövlət dili Azərbaycan dili idi. Yəqin ki, zamanı gəlib çatsaydı bizim də  konstitusiyada  dövlət dili kimi rus dilini qeyd edəcəkdirlər. O vaxt Qazakısatnda dövlət dili rus dili olduğu üçün rusdilli orta məktəblərin sayı 100 faizə  yaxın idi. Bəlkə də o zaman  qazaxlar öz dillərini xarici dil kimi öyrənirdilər. Qazax dilinin sonradan  vüsət almasının və rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verilməsinin əsas səbəbi yalnız və yalnız Qazakıstan dövlətinin müstəqilliyinin qorunub saxlanması ilə bağlı idi. Əgər bir az da uzağa getsək, ölkə paytaxtının əksəriyyəti ruslardan və rusdilli başqa xalqlardan ibarət olan Alma-atadan Astana şəhərinə köçürülməsi də gələcəkdə ölkəni  rus işğalından qorumaq üçün atılan bir addım idi.  

Hörmətli Saleh  müəllim, indisə icazənizlə, Sinqapur haqqında mülahizələrinizə nəzər salaq. Əlbəttə, iqtisadi sahədə mən Sizinlə mübahisə edə bilmərəm. Ancaq elə məqamlar var ki, onlara münasibət bildirmək zorundayam. Bu ölkənin iqtisadi inkişafında dil amili müəyyən rol oynaya bilərdi. Ancaq Sinqapur kimi kiçik  bir dövlətin surətli inkişafının açarı 4 dilin  rəsmi  ünsiyyət dili elan edilməsində deyildi. Əsas səbəb bu ölkədə   mükəmməl qanunların işlənib hazırlanması, onların aliliyinə hörmətlə yanışılması, nizam-intizama və qayda-qanuna əməl edilməsi idi. Məhz bunun sayəsində Sinqapur dövləti yüksək iqtisadi göstəricilərə nail olmuşdur. Orada hər hansı rüşvət və korrupsiya hallarından söhbət gedə bilməzdi. Hətta bu gün də Sinqapurda küçədə və digər ictimai yerlərdə siqaret çəkən insanlar gözə dəymir.  Siqaret kötüyünü, yaxud çeynədiyi saqqızı yerə atan hər hansı bir adama rast gəlməzsən. Əks təqdirdə bu adamlar  böyük məbləğdə pul cəriməsi ilə üzləşməli olurlar.

Əlbəttə,  ölkəmizdə istənilən xarici dili öyrənmək üçün şərait var və marağı olanlar  bunu müvəffəqiyyətlə həyata keçirirlər. Kənd məktəblərində təhsil almağımıza baxmayaraq,  bir çox yaxınlarım və ailə üzvülərim rus və ingilis dilliərini  öz səyləri hesabına mənimsəyə biliblər. Belə olan halda, rus dilinə  xüsusi statusun verilməsinə hər hansı bir ehtiyac görmürəm. Əgər fikirləşirsinizsə bunun müqabilində Rusiya dövləti öz qüvvələrini Qarabağdan çıxaracaqdır-yanılırsınız!

Mənim fikrimcə, bu gün əsas diqqətimizi dilimizin inkişafına yönəltməli, onun hörmətdən düşməsinə imkan verməməliyik. Dil dövlətin əsas atributlarından biridir. Dilin məhvi sonucda dövlətin və millətin məhvi deməkdir. Müasir elmi dünyagörüşdən geri qalmamaq üçün xarici dil bilməyən vətəndaşlarımız üçün də çıxış yolu var.  Bunun üçün  biz müasir texnalogiyanın imkanlarından maksimum yararlanmalı, bu sahədə dövlət proqramlarının hazırlanıb həyata keçirilməsinə nail olmalıyıq. Əgər belə olarsa, hər bir Azərbaycan vətəndaşı istənilən informasiyanı dövlət dilimiz olan Azərbaycan dilində asanlıqla əldə edə bilər.

Hörmətli Saleh müəllim, bu gün dünya xalqları ingilis dilində bir-biri ilə rahat şəkildə təmas qurub fikir mübadiləsi apara bilir. Mənim fikrimcə, Rusiya dövləti başqa xalqlara qarşı öz işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyənə qədər ölkəmizdə rus dilinə xüsusi status verilməsi təklifini gündəmə gətirmək düzgün addım deyil.

Qaldı ki dinimizlə bağlı mülahizələrinizə, bu barədə bir çox məsələlərdə  Sizinlə razıyam. Dövlətimiz və xalqımız üçün vacib olan bu mövzu barədə televiziya və mətuatda müzakirələr açmağa böyük ehtiyac var. Əlbəttə, dinin təhrifi, düzgün anladılmaması sonucda millətin faciəsinə çevrilə bilir.  Bildiyiniz kimi, islam dininin davamlı və kütləvi halda təbliği əsasən yas mərasimlərində həyata keçirilir. Məclisi idarə edən mollalarımız mərasim evlərində dinimizin mahiyyətini müxtəlif şəkildə, ağızlarına necə gəldi izah etməklə camaatda caşqınlıq yaradırlar. Yas mərasimlərinə təşrif buyuran  qonaqlar isə  məclisə və yas sahibinə hörmət  əlaməti olaraq lal-dinməz oturub mollaların çıxışlarına qulaq asmaq məcburiyyətində qalırlar. Bununla əlaqədar mənim də bir təklifim var. Ancaq bunun cəmiyyət tərəfindən necə qarşılanacağını bilmirəm. Məncə, yaxşı olar  ki, məscid və  yas mərasimlərində Quran ayələləri və surələri ərəb dilində deyil, bizim üçün doğma olan  Azərbaycan dilində oxunsun.

Sizə dərin hörmətlə:                    

Aləm Kəngərli

"Kəlbəcərlilər "Daha güclü Azərbaycan naminə" YAP-ın namizədin səs verəcəklər" - FOTOLAR
7 min kilometr uçdu, aclıqdan öldü - MARAQLI
Fermada işləyə bilmədiyi üçün 10 aylıq qızını aclıqdan öldürdü - DƏHŞƏT...
34 gün meşədə qalan ana və 3 uşağının möcüzə qurtuluşu - MARAQLI... + VİDEO
Ölkə tarixində bir ilk: Yad kişi ilə yaxalanan qadın bu şəkildə cəzalandırıldı...+ VİDEO
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Kriminal
Şəki polisi əməliyyat keçirdi: Məhkəmə isə "narkobaron"u açıb buraxdı...
Cəmiyyət
"O, maarifçilik xəttinə bunu da əlavə etsə, həmin filmi çəkib dünyaya təqdim edərdim"
Cəmiyyət
Moderator.az yazdı, nazirlik oğurluq hadisəsini nəzarətə götürdü...
İqtisadiyyat
“Koronavirusun Azərbaycan üçün ciddi iqtsiadi problemə səbəb olacağına inanmıram”
Cəmiyyət
“Mənə qarşı bu cür ittihamların qəti qorxusu yoxdu...”
Həftənin ən çox oxunanları
“O qızları da, əxlaqsızlıqla məşğul olan ərəbləri də güllələmək lazımdır...”
Erməni helikopterini vuran MAXE Saleh Məmmədova səsləndi: "Bir şey fikirləşmirlər..."
Paşinyan 7 rayonun qaytarılmasından danışdı: "Onlar razılaşsa, dərhal masaya qoyulacaq..."
“Bizim əsas düşmənimiz Azərbaycan yox, Türkiyədir...”
"Qarabağ cəhənnəmə çevrilməlidir, hər gün Ermənistana əsgər meyiti getməlidir..."
ABŞ-ın yeni nəsil dronları Rusiya və Çini qorxuya saldı: Onları vurmaq mümkün deyil, çünki...
İki nəvəsi olan kişi yeniyetməni meşəyə aparıb zorladı: 16 yaşlı qızın dramı – VİDEO
12 yaşıma çatanda bu barədə ailəmə danışmaq qərarına gəldim, bundan sonra bir daha..."
Putin İsrailə 5  uçaq və 200 nəfərlik heyətlə gəldi...-FOTOLAR+VİDEO
“Rusiyanın aprel döyüşlərində bizə heç bir köməyi dəymədi” – Bu dəfə Kremlin haqqı yeyildi...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247