Xəbər lenti
10/12/2019 [11:57]:
Sevgilisini iş yerində bıçaqladı - VİDEO
10/12/2019 [11:51]:
Xəzər dənizinin suyu İran səhralarına daşına bilər - Ambisiyalı layihə
10/12/2019 [11:49]:
İtalyada Nəsiminin həyat və yaradıcılığından bəhs edən sənədli film nümayiş olunub
10/12/2019 [11:48]:
Azərbaycanlı modeldən Dubayda seksual - FOTOSESSİYA/VİDEO
10/12/2019 [11:41]:
2020-ci ildə milyonlarla cihaz “WhatsApp”sız qalacaq
10/12/2019 [11:39]:
“EuroHome”in sahibi bu şəxsdir
10/12/2019 [11:39]:
Ədliyyə Nazirliyi: "39 hakim barəsində intizam icraatı başlanılıb"
10/12/2019 [11:37]:
Ramiz Zeynalov da hadisə yerinə gəlib
10/12/2019 [11:34]:
Xalq artisti Yalçın Əfəndiyev vəfat edib
10/12/2019 [11:34]:
Nazir müavini: “EuroHome" Ticarət Mərkəzində yanğın tam məhdudlaşdırılıb”
10/12/2019 [11:32]:
“EuroHome”dan oğurluq olub, 3 nəfər saxlanlıb
10/12/2019 [11:32]:
İnsanın yaddaşı dola bilərmi? - ARAŞDIRMA
10/12/2019 [11:31]:
Putin WADA-nın rus idmançılarla bağlı qərarından danışdı - VİDEO
10/12/2019 [11:28]:
Türk professorun Bakıdakı çıxışı qalmaqal yaratdı
10/12/2019 [11:28]:
”Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də işə qəbul avtomatlaşdırılır - VİDEO
10/12/2019 [11:26]:
Yaponiyanın Osaka Prefektura Universitetinin magistrantı BDU-da təcrübə keçir
10/12/2019 [11:25]:
Yanğının söndürülməsinə iki yanğınsöndürmə qatarı da cəlb olundu
10/12/2019 [11:21]:
Məleykə Abbaszadə “EuroHome”dakı yanğına görə görüşünü təxirə salıb
10/12/2019 [11:16]:
“EuroHome”dakı yanğından - FOTOLAR
10/12/2019 [11:16]:
“İsa Peyğəmbər” kompüter oyunu da çıxdı- -İştirakçı “fahişələrin ayağını yumalı”dır…-VİDEO
10/12/2019 [11:09]:
Vəkillər kollegiyası rəyasət heyyətinin məlumatı...
10/12/2019 [11:08]:
Ticarət mərkəzində baş verən verən yanğında 6 nəfərə yerində yardım göstərilib, 2 nəfər tüstüdən zəhərlənib
10/12/2019 [11:05]:
“İllərdir deyirəm ki, insanlar düzəlsin, amma nə insanlarımız, nə də bəzi məmurlarımız düzəlmir...”
10/12/2019 [11:02]:
Seçkilərdə iştirak edəcək partiyaların təbliğat imkanları - kim hansı yolu seçəcək?
10/12/2019 [10:52]:
Sabiq nazir Saleh Məmmədov "Canlı Yayın"da : Azərbaycanda iqtisadi islahatlar və inkişaf düsturu (VİDEO)
10/12/2019 [10:48]:
“Qobu Park-2” yaşayış kompleksində məcburi köçkünlərin yerləşdirilməsi başa çatıb
10/12/2019 [10:45]:
Tramp bu gün Lavrovu qəbul edəcək
10/12/2019 [10:38]:
Bakı ilə Ankaranın gizli Meğri planı? – İrəvanda panika
10/12/2019 [10:37]:
Vəfa Zeynalovanın qardaşı vəfat etdi
10/12/2019 [10:33]:
“Onu görəndə fərəhləndim, gözlərim doldu, elə bildim ki, Qarabağı aldıq...”
10/12/2019 [10:29]:
Şirvanda yeni doğulan körpə ölüb
10/12/2019 [10:27]:
Qənirə Paşayeva ərazi bütövlüyümüz uğrunda can qoymuş Qazi qadınlarımızla görüşüb
10/12/2019 [10:26]:
Tək qalmaqdan qorxan kişi həftələrlə atasının meyiti ilə yaşadı
10/12/2019 [10:25]:
Niyə hamı deputat olmaq istəyir - ŞƏRH
10/12/2019 [10:25]:
Təhsil Şöbəsi də keçmiş əməkdaşının intiharı ilə bağlı məlumat yaydı
10/12/2019 [10:24]:
Bu gün Konqresin Trampa qarşı ittihamları açıqlanacaq
10/12/2019 [10:24]:
Milli Qəhrəmanın adını daşıyan radiotezliklə bağlı ölkənin ali rəhbərliyinə MÜRACİƏT...
10/12/2019 [10:22]:
"Rusiya ondan asılı olan hər şeyi edəcək..."
10/12/2019 [10:13]:
Qohum evliliyi hansı xəstəliklərə yol açır, dində belə izdivaca qadağa varmı?..
10/12/2019 [10:11]:
“EuroHome”da yanğını söndürmək üçün üç helikopter cəlb olundu - VİDEO
10/12/2019 [10:11]:
Yanğın baş verən ərazidə yol tamamilə bağlandı
10/12/2019 [10:09]:
İrəvanda anti-Azərbaycan “sxodka”sı - xüsusi xidmət agentlərinin iflas projesi
10/12/2019 [10:07]:
Yubileyiniz mübarək, Şəhla xanım!
10/12/2019 [09:38]:
ABŞ Konqresi 738 milyard dollarlıq müdafiə büdcəsini təsdiqləyib
10/12/2019 [09:36]:
“EuroHome”dakı yanğınla bağlı hadisə yerinə 4 həkim briqadası göndərilib
10/12/2019 [09:35]:
Məşhur rəssam evsizi Santa-Klaus qismində əks etdirdi - VİDEO
10/12/2019 [09:30]:
“Traktor”un prezidenti istefa verib
10/12/2019 [09:28]:
Bakıda tikinti materialları bazarında güclü yanğın başlayıb - FOTO
10/12/2019 [09:25]:
38 sərnişini olan hərbi təyyarə radarlardan itdi
10/12/2019 [08:56]:
Ürək sağlamlığı üçün ən faydalı məhsul müəyyən edildi- İSRAİL MEDİASI...
10/12/2019 [08:07]:
Deputat şaxtada küçəyə atılmış özbək qızını  övladlığa götürdü…-İbrətamiz-FOTO+VİDEO
10/12/2019 [07:28]:
"Qisas haqqı insanları qətldən və başqa ziyanverici əməllərdən uzaqlaşdırar..."
10/12/2019 [03:21]:
Erməni politoloq: “Rusiya erməni soyqırımının iştirakçısıdır”
10/12/2019 [00:24]:
Putinlə Zelenski arasında görüş başa çatıb
10/12/2019 [00:22]:
Kürdəmirdə “Azərişıq” ASC-nin əməkdaşını cərəyan vurub öldürüb
10/12/2019 [00:13]:
“Nəsimi”nin ağac əkməsinə lağ edənlər ömrü boyu bir ağac əkibmi?”
09/12/2019 [23:59]:
Stress, depressiya, nevrozlar, yuxusuzluqdan əziyyət çəkənlərin vazkeçilməz menyusu...
09/12/2019 [23:55]:
Acunun keçmiş arvadının kafesi bağlandı - FOTO
09/12/2019 [23:52]:
Qocalmanın qarşısını alan, spermaya müsbət təsir edən PÜSTƏNİN FAYDALARI...
09/12/2019 [23:38]:
Parisdə “Norman Dördlüyü” liderlərinin görüşü başa çatıb
09/12/2019 [23:35]:
Putinlə Zelenski arasında ilk ikitərəfli görüş başlayıb
09/12/2019 [23:27]:
Xoşqədəm ATV və ANS-dəki - MƏVACİBİNİ AÇIQLADI
09/12/2019 [23:25]:
Bakıda 2 avtomobil toqquşub, 3 nəfər yaralanıb
09/12/2019 [23:19]:
Azərbaycan nefti bahalaşıb
09/12/2019 [22:51]:
Rusiyada həbsdə olan, prezidentə sui-qəsd edən və başına 25 milyon qoyulan terrorçu
09/12/2019 [22:46]:
Azərbaycanla sərhəddə “donuz qripi” TƏHLÜKƏSİ
09/12/2019 [22:40]:
Sabirabadda 60 yaşlı kişini elektrik cərəyanı vurub
09/12/2019 [22:36]:
Fərhad Göçerdən qadınlara dəstək - “Sizin qulunuzuq”
09/12/2019 [22:01]:
Parisdə "Norman Dördlüyü" liderlərinin görüşü başlayıb
09/12/2019 [21:40]:
ABŞ Ermənistan vətəndaşlarının viza müraciətlərini kütləvi rədd edir
09/12/2019 [21:38]:
ADU-nun rektoru İtaliyanın ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb
09/12/2019 [21:35]:
Tərtər sakini ağzından güllələnib
09/12/2019 [21:15]:
“Ey Nəsimi, cahanı tutdu sözün...” II Beynəlxalq Elmi Konfransı keçirilib - FOTOLAR
09/12/2019 [21:15]:
Ayaqqabılarını götürmək istəyərkən 28 metr yündürlükdən yıxıldı - QORXUNC... + VİDEO
09/12/2019 [21:10]:
Xəstə uşağın 4 saat yerdə yatmasına görə Baş nazir üzr istədi - İBRƏTAMİZ
09/12/2019 [21:05]:
“Türk düşməni olan ermənilər hər fürsətdə göstərirlər ki, onların gözü türk torpaqlarındadır"
09/12/2019 [21:02]:
"Naşükürlük etmək və bu qədər yaxşılığı boşuna çıxarmaq düzgün deyil..."
09/12/2019 [20:59]:
Diaqnostik qiymətləndirmədə 2700 psixoloqun iştirak edəcəyi proqnozlaşdırılır - NAZİRLİK
09/12/2019 [20:57]:
Kəlbəcərli seçicilərin növbəti qəbulu keçirilib.
09/12/2019 [20:53]:
Husilər Amerika təyyarədaşıyanını batırmaqla hədələyir
Bütün arxiv bir sırada
10/10/2016 [23:30] - Köşə - ( 2770 dəfə baxılıb)

Türkiyə nədən hədəfdə?

Telman Nüsrətoğlu

Yaxın Şərqdə baş verən hadisələrin arxa planını, Mosul məsələsini, Türkiyənin nədən atəş altına alındığını, təmsili savaşların məntiqini, qüvvələr düzümünü anlaya bilmək üçün Moğol işğalından sonrakı dövrdə dinlər, mədəniyyətlər coğrafiyası Ortadoğunun yaşadıği ən böyük fəlakət olan Birinci Dünya müharibəsinə, onun nəticələrinə İslam dünyasının son siyasi birliyini təmsil edən Osmanlının parçalanmasına gedən yola hökmən nəzər yetirməliyik. Çünki bu gün üzərində yeni paylaşım savaşlarının, imperial oyunların həyata keçirildiyi dövlətlər, bölgənin etno-demografiq reallıqlarından uzaq süni şəkildə çizilmiş olan sərhədlər o gündən planlanmış bir müstəmləkə proyektinin, İslam dünyasına yönələn sonuncu və ən təhlükəli xaçlı yürüyüşünün gətirdiyi bir nəticə idi.
Artıq heç kəsə sirr deyil ki, bir əsrdir əməliyyat masasına yatırılan bütövlükdə İslam dünyasıdır. Xaçlı zehniyəti nə Azərbaycandan Anadoluya və oradan da Avropanın içlərinə, yəni Balkanlara uzanan nəhəng bir coğrafiyanın türkləşdirilib islamlaşdırılmasını, nə İstanbulun fəthini, nə də bu günə qədər tam dönüşdürə bilmədikləri, öz siyasi-demografiq-mədəni varlıqlarına təhlükə , alternativ olaraq gördükləri, kökünü qaza bilmədikləri İslam mədəniyətinin varlığını unutdu. İstanbulu hələ də xristiyanlığın mərkəzi Konstantinopol, Bakını hz.isanın ilk havarilərinin qutsal məkanı Albonopol olaraq görən bir anlayışın varlığını, xərçəng kimi hər tərəfi saran gücünü inkar etmək mümkündürmü? Bizə yönəlmiş saldırılar artdiqca zehinlərimizi işğal edən, gündəmimizi müəyənləşdirən, mədəni zənginliyimiz olan fərqliliklərimizi parçalanmaya dönüşdürməyi hədəfləyən qavramlar, arayışlar,alqılar da artdı. Bizi qəflət yuxusuna yatıraraq sosio-mədəni , dini kodlarımızı dəyişdirib dönüşdürməyə yönəlmiş bu dərin proyektləri başqa bir yazımıza saxlayaraq ana xətləriylə, xronologiya bilgiləriylə sizi yormadan Birinci Dünya müharibəsində əməliyyat masasına yatırılan Osmanlı coğrafiyasına, ərəb dünyasının içinə düşdüyü acı durumun köklərinə dönmək istəyirəm.  
Bir zamanlar Osmanlı idarəsi altında olan bu günkü Bolqarıstan, Yunanıstan, Macarıstan, Rumıniya , Serbiya kimi xristian ölkələri Macarıstanın Habsburq xanədanına tərk edilməsi ilə nəticələnən Karlofça anlaşmasından bu yana Rusiya, İngiltərə, Fransa və Almaniyanın təhrik və təşkilatlandırması ilə Osmanıya üsyan etdi, Balkan savaşı və ardınca da Birinci Dünya müharibəsi ilə birlikdə imperial həlqə daralaraq, müsəlmanların yaşadığı coğrafiyaları da dövrələdi. Avropadan əsən rüzgarların təsiriylə başda ərəblər olmaqla türk olmayan təşkilatlanmış müsəlman toplumların çoxu tərəddüt, xəta və xəyanətin içinə düşdükdən sonra ümmət coğrafiyasını qorumaq üçün cəbhələrdən-cəbhələrə can atan türklər hərb meydanlarında tək qaldılar. Hardasa iki əsr boyunca heç bitməyən müharibələrdə türk milləti qəhrəmanca savaşdı, şəhid qanları ilə o torpaqları sulayaraq Osmanlını ayaq üstə tutmağa çalışdı, ancaq olmadı. İngiliz ağlı Osmanlı torpaqlarında çoxdan fitnə toxumlarını cücərtmiş, Fransızlar milliyətçilik fikirini hər yerdə yaymış, yeraltı sərvətləriylə də zəngin olan dünyanın bu strateji coğrafiyasında hakimiyət qurmaq üçün planlar hazırlanmışdı. 1882 də Misiri yerli elita ilə əməkdaşlıq şəraitində qeyri-müəyyən müddətə işğal edən ingilizlər, Səudi xanədanına da çoxdan yatırımlar qoymuş, Məkkənin hakimi Haşimilər nəslinin təmsilçisi Şərif Hüseynə isə Birləşmiş Ərəb dövlətini vəd edərək Hicazda Osmanlı ordusunun qarşısına çıxartmışdı.

Ərəb elitası “parçala hökm sür” siyasətini oynanan tamaşanın tamamını görmədən, parçalanan Osmanlıdan öz hissələrinə düşəni almaq ümidi ilə səflərini Osmanlının qorunmasından, müsəlman türk qardaşlarından yana yox, şirin vədlərinə aldandıqları İngiliz-fransız ittifaqından yana müəyyənləşdirdilər. .Ancaq çox keçmədən də buna görə peşman oldular. Şərif Hüseyinin oğlu Faysal fransızlarla bərabər hərəkət edərək Şamı ələ keçirdi, gizli ingiliz-fransız sykes picot anlaşmasına zidd olaraq orada onlara vəd olunan Birləşmiş Ərəb Krallığını elan edincə, fransızlar hərəkətə keçdi və cəmi dörd ay sonra hücum edərək Faysalın ordusunu darmadağın etdi , özünü də Şamdan qovdu. 
Əlbəttə ki, “parçala və hökm sür” prinsipini özünün əsas siyasətinə çevirən ingiliz və fransızlar Umman dənizindən Atlantik okeanına, Aralıq dənizindən Hind okeanına uzanan bir strateji coğrafiyada birləşmiş, güclü bir ərəb dövlətinin qurulmasına imkan verə bilməzdilər və vermədilər də.Osmanlı idarəsi altında olan torpaqlarda, nə az nə çox, 22 ərəb dövləti meydana gətirdilər. Üstəlik, Balfour bəyənnaməsi deyilən İngiltərə Xarici İşlər Nazirinin qələmə aldığı dünya Siyonist hərəkatının liderlərindən olan Rotşildə ünvanlanan rəsmi bir sənədlə də Yaxın Şərqdə musəvi bir dövlətin qurulmasına tam dəstək verərək, ərəb dünyasını İsrail təhdidilə bir az daha özlərinə möhtac hala gətirdilər. Ərəb coğrafiyasında bu hadisələr cərəyan edərkən, Anadolu türklüyü də Hicazdan, Şamdan, Bağdaddan əlini üzmuş, heç olmasa Misak-ı Milli adlanan bugünkü Mosul-Kərkük bölgəsinin də daxil olduğu milli sərhədlərindən düşməni çıxartmaq üçün möhtəşəm bir dirənişə, Qurtuluş savaşına başlamışdı. İki əsirdir cəbhələrdən-cəbhələrə keçərək savaşan türk milləti Mustafa Kamal paşanın rəhbərliyi altında o məhdud imkanlarla işğalçı dövlətlərə qarşı dirənərək, düşməni əsasən məğlub etmiş və Lozannada sülh danışıqları masasına oturmuşdu. 
Lozann çox çətin danışıqlar prosesi idi. Türkiyə həm Misak-ı Milli sərhədlərindən güzəşt etmək istəmir, həm də artıq yeni bir savaşı aparmağa gücü, imkanı qalmadığı üçün sülh danışıqlarının müsbət nəticələnməsini istəyirdi. İnönünün Ankaraya göndərmiş olduğu şifrəli teleqramların şifrəsinin ingilizlər tərəfindən çözüldüyü və danışıqlar prosesində ona görə mövqe müəyyənləşdirdikləri, Lozan anlaşması imzalanandan bir il sonra şərtli olaraq xilafət Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən ləğv edildikdən sonra İngiltərənin bu anlaşmanı parlamentində təsdiq etdiyi yönündəki iddiaları nəzərə almasaq, Lozannadan qismən Türkiyənin istədiyi bir nəticə çıxdı, uzun bir mübarizənin bir mərhələsi yekunlaşmış, ancaq bu mübarizə bitməmişdi, imkanların əl verdiyi ölçülər içində mümkün olan əldə edilmiş,ən əsası isə müstəqil Türkiyə dövləti qurulmuşdu. Atatürkün gizli vəsiyyətinin mövcudluğu , Lozannayla alınmayan Xatay bölgəsinin daha sonra alınması, hələ də açıq qalan Musul məsələsi və bu gün baş verənlər də qurtuluş savaşından başlayan o prosesin bitmədiyini zamana və şərtlərə görə Türkiyənin mübarizəsinə davam etdiyini göstərir.
Mosul-Kərkük məsələsi kimi İslam dünyasının gələcəyi baxımından xilafət və birlik müzakirələrinin də yenidən aktuallaşaraq, gündəmimizi məşğul etməsi labüddür. Bu gün Türkiyəyə qarşı davam edən post-modern xaçlı yürüyüşlərinə, qurulmaq istənən, Türkiyə ilə ərəb dünyasının bağını qoparmağı hədəfləyən kürt dövləti məsələsinə, ərəb dünyasında gedən proseslərə bu tarix perspektivindən baxmaqda fayda var. Dünən ərəblərin içindən elitanı ələ aldılar bu gün də kürdləri eyni oyuna gətirmək istəyirlər. . Dünəndən bu günə fiqurlar, şərtlər dəyişib, ancaq oyun və hədəf dəyişməyib.

loading...
loading...
Ayaqqabılarını götürmək istəyərkən 28 metr yündürlükdən yıxıldı - QORXUNC... + VİDEO
Qadınlara əmr etdiyi şey ölkəni hərəkətə keçirdi - MARAQLI
4 sevgilisi olan qadın hamilə qaldı - Uşağı bərabər böyüdəcəklər...
Sevgilisinin alnına bıçaqla adını yazdı - AĞLASIĞMAZ...
Video kasetlərindən paltar hazırladı - MARAQLI...+ FOTOLAR
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Onu görəndə fərəhləndim, gözlərim doldu, elə bildim ki, Qarabağı aldıq...”
Dünya
“Uşaqlar məktəbdə siçovullarla bir yerdə oxuyur...”-VİDEO
Dünya
Bu ölkədə qadınlar ora kişilərlə eyni qapıdan girəcək - Restoran və kafe sahibləri isə uzun zamandır ki...
Gündəm
Türkiyə və Azərbaycanın dezinformasiyalara qarşı birgə mübarizəsi mümkündürmü?
Cəmiyyət
“Qarabağın bir səsi də elə Qədir idi...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Əndamın yansın, Roza" - Aparıcı efirdə özünü saxlaya bilmədi - FOTO
Vaqif Əsədovdan təcili yardıma yol verməyən xanım sürücüyə: "Könüllü gəlsəniz..." - VİDEO
İnsanların çoxu bu məsələdə seksdən daha çox həzz alır - Alimlərdən inanılmaz tədqiqat
Prezident daha bir məmuru işdən çıxardı
Bacısını efirə çıxartdı, əri zəng edib dalaşdı - Gərgin anlar
"Gəlin qardaşının qayınatası ilə bir yataqda yaxalandı" - Bakıda ŞOK OLAY - VİDEO
"Azərbaycan elə bilməsin ki, Njdenin heykəli ilə erməniləri Rusiyanın gözündən salacaqlar...”
"Milli Məclisin Gəncəyə köçürülməsi həm Bakını fəlakətdən qurtarar, həm də..."
“A.Akopyanın Mehriban Əliyevanı Qarabağa dəvət etməsi hesablanmamış bir addımdır...”-Erməni ekspert
"Atam evə buraxmadığı üçün 15 yaşından tək yaşayıram" - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247