Xəbər lenti
20/11/2019 [00:14]:
Bədənin bu nöqtəsi hər gün yuyulmalıdır - Amma heç kim buna əməl etmir...
20/11/2019 [00:12]:
Cinsi istəyinin qarşısını ala bilməyən qadınlar: Səbəbləri, əlamətləri, müalicəsi...
20/11/2019 [00:11]:
"Öz həyat yoldaşımı özüm öz evimdə evləndirdim" - VİDEO
20/11/2019 [00:08]:
Nəyə görə Tibet monaxları hər səhər onu isti-isti içir? - İnsanı gəncləşdirən möcüzə...
20/11/2019 [00:05]:
Həbib Nurməhəmmədovun atası: "Bir arvadım var, ikincisi planlaşdırılır, üçüncüsü isə..."
20/11/2019 [00:02]:
Akif Nağı Türkiyə BMM-də Rəcəb Tayyib Ərdoğanın nitq söylədiyi toplantıda iştirak etdi - FOTO
19/11/2019 [23:50]:
Ağstafada 6 aylıq körpə donaraq ölüb - DƏHŞƏT...
19/11/2019 [23:46]:
Qənirə Paşayevadan MM-də müzakirəyə çıxarılan məhkəmə və hakimlər haqqında qanuna təkliflər - VİDEO
19/11/2019 [23:34]:
Prezidentə yaxınlaşıb banka olan borcunun silinməsini xahiş etdi - VİDEO
19/11/2019 [23:31]:
Leyla Əliyevanın iştirakı ilə Bakıda parka 10 tutuquşu buraxıldı - FOTOLAR
19/11/2019 [23:27]:
Nizami rayonunda qazanxananın qazla daimi təchizatı həll edilir
19/11/2019 [23:25]:
CNG sistemləri üçün yeni qaz xətti çəkilib
19/11/2019 [23:21]:
Etirazlara rəhbərlik edənlər edam olunacaq
19/11/2019 [23:09]:
Bakıda avtobus sürücüsünü ürəyindən bıçaqladılar - FOTO
19/11/2019 [23:05]:
Səməd Seyidov ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndəsi ilə görüşüb
19/11/2019 [23:00]:
Azərbaycanın dövlət büdcəsində 840 milyon manat qalıq yaranıb
19/11/2019 [22:55]:
Qənirə Paşayeva cəmiyyəti narahat edən bir sıra problemlərin həlli istiqamətində bəzi qurumlara müraciət edib - VİDEO
19/11/2019 [22:26]:
Türkiyə Müdafiə Nazirliyindən dünyaya mesaj
19/11/2019 [22:14]:
"Bu dəfəki savaş sözün hər mənasında ermənilər üçün misilsiz fəlakət və faciə olacaq"
19/11/2019 [21:58]:
“Xəyanət" və "əxlaqsızlıq" kimi anlayışlar yalnız zəiflər üçün mövcuddur”
19/11/2019 [21:52]:
Gömrükdən qaçaq siqaret keçirmək istəyəni it yaxaladı - FOTO
19/11/2019 [21:50]:
"Əgər məhkəmələr bu məsələdə kifayət qədər ədalətli deyilsə..."
19/11/2019 [21:43]:
“Azərbaycanda yarımçıq doğulanların sayı...”
19/11/2019 [21:38]:
Suriyada məktəb atəşə tutuldu
19/11/2019 [21:23]:
Qonaqlar Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunu ziyarət ediblər - FOTOLAR
19/11/2019 [21:07]:
Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbul üzrə müsabiqədə iştirak edən namizədlərin nəzərinə
19/11/2019 [20:53]:
"Kişi müəllimlərin sayı buna görə azalır" - Millət vəkili
19/11/2019 [20:50]:
Orta pensiya məbləği 293 manat ətrafında olmalıdır
19/11/2019 [20:50]:
Metroda sıxlıq, sərnişinlərin çıxışında problem yarandı
19/11/2019 [20:48]:
Azərbaycan yığması Ukrayna ilə heç-heçə oynayıb
19/11/2019 [20:48]:
Korrupsiya haqqında məlumat verənlərə pul mükafatı: Bizdə bu norma varmı?
19/11/2019 [20:46]:
Nəhəng kobra dünyanın ən böyük ilanını uddu - VİDEO
19/11/2019 [19:59]:
BDU-nun rektorundan imkansız tələbələrə jest - FOTO
19/11/2019 [19:55]:
"Qarabağ münaqişəsinin həlli bizim üçün də mühüm məsələdir"
19/11/2019 [19:53]:
Salyanda dəm qazı faciəsi: 27 yaşlı qadın öldü
19/11/2019 [19:51]:
Özbəkistanın sabiq baş prokurorunun dəbdəbəli evi satışa çıxarılıb
19/11/2019 [19:24]:
Yerevan Psixiatriya Klinikasının pasiyentləri aclığa başladılar
19/11/2019 [19:22]:
"ABŞ-da təhsil alanların Azərbaycan hökumətində təmsil olunması sevindiricidir"
19/11/2019 [19:05]:
Elçinlə arvadından döyülmə xəbərinə reaksiya
19/11/2019 [18:50]:
Prezident Cavid Qurbanovun fəaliyyətini yüksək qiymətləndirdi - FOTO/VİDEO
19/11/2019 [18:45]:
Elçin Əlibəylinin arvadı tərəfindən döyülməsinin səbəbi bilindi
19/11/2019 [18:42]:
Oqtay Gülalıyev İstanbuldakı “Amerika xəstəxanası”na köçürüldü
19/11/2019 [18:38]:
Xəzərdə batan neftçinin meyiti tapıldı
19/11/2019 [18:16]:
Arvadı Elçin Əlibəylini döyüb xəstəxanalıq etdi
19/11/2019 [18:13]:
Bayram Nurlu da bələdiyyə seçkilərinə QATILIR
19/11/2019 [18:09]:
Babəkin abidəsi hazırlanır - Qafqazda ən hündür heykəl...
19/11/2019 [18:08]:
Azərbaycanda zəlzələ olub
19/11/2019 [18:04]:
Dövlət Komitəsində vətəndaşların növbəti qəbulu keçirilib
19/11/2019 [18:01]:
Prezident bu yolun yenidən qurulmasına beş milyon manat ayırdı
19/11/2019 [17:57]:
Balaca Gimnastımız Mina Abbasova Lüksemburqda 312 gimnast arasında 2-ci yerə çıxdı
19/11/2019 [17:51]:
ABŞ İrana növbəti zərbəyə hazırlaşır
19/11/2019 [17:50]:
BMqT-nin Azərbaycan nümayəndəliyi Gəncədə yerləşən sığınacaqda təmir işlərinə başladı - FOTO
19/11/2019 [17:50]:
Türkiyə Prezidenti: “Bağdadinin qohumlarından vacib kəşfiyyat məlumatları əldə edilib”
19/11/2019 [17:45]:
Ərdoğandan Trampa F-35 mesajı : "Ya verəcəksiniz, ya da başqa yollar axtaracağıq"
19/11/2019 [17:40]:
Qazilər deputatlara MÜRACİƏT ETDİ - Qarabağ əlillərinin sığorta pulu ödənilsin
19/11/2019 [17:40]:
Havanın temperaturu 5-8 dərəcə enəcək, yağış, qar yağacaq - XƏBƏRDARLIQ
19/11/2019 [17:30]:
Özbəkistan ali məktəbləri ADNSU ilə əməkdaşlığa maraq göstərir - FOTO
19/11/2019 [17:18]:
Vilayət Eyvazov Baş Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsinin yeni rəisini şəxsi heyətə təqdim edib
19/11/2019 [16:39]:
Lukaşenko oğluna vəzifə verdi
19/11/2019 [16:34]:
“Gedib, nəvələrini oynatsın...” – Partiya sədrindən səhiyyə nazirinə çağırış
19/11/2019 [16:25]:
“Siz məni yaman tez qabaqlayırsız” - Novruz Məmmədov prorektor təyinatından DANIŞDI
19/11/2019 [16:23]:
Fakt: Elçibəy “erməni havası”na oynayıb? - Video
19/11/2019 [16:22]:
2020-сi ildə ediləcək yardımlarda kəsintiyə getdilər- ABŞ-dan Türkiyə həmləsi...
19/11/2019 [16:17]:
Məcburi köçkünlər üçün əmək yarmarkası keçirilib - FOTO
19/11/2019 [16:12]:
Ermənistanda polis şöbəsinin rəisi tutulub
19/11/2019 [16:09]:
Bakı-Şamaxı-Yevlax avtomobil yolunda çat əmələ gəlib
19/11/2019 [16:05]:
DİN müsabiqə elan edir
19/11/2019 [16:01]:
Fəal yaşlanmanı və ahılların fəal iştirakçılığını təşviq edən məlumatlandırma kampaniyasına başlandı - FOTO
19/11/2019 [15:55]:
BSU-da İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyinə və “Nəsimi ili”nə həsr olunmuş geniş tədbir keçirilib - FOTO
19/11/2019 [15:38]:
Müxalifət Gürcüstan parlamentinin iclas zalının qapısını qıfıllayıb - FOTO
19/11/2019 [15:36]:
İsgəndər Həmidov siyasətdən GETDİ
19/11/2019 [15:34]:
BNA havaların soyuması ilə əlaqədar dezinfeksiya işləri aparır
19/11/2019 [15:29]:
"Yerə yıxıb başını kəsmək istəyib"- xəstəxanada arvadını öldürən şəxsin işi
19/11/2019 [15:27]:
“Ali təhsilli kimya-biologiya müəlliyəm”
19/11/2019 [15:27]:
Donald Tramp: "ABŞ-da faiz dərəcəsi başqa ölkələrdən az olmalıdır"
19/11/2019 [15:24]:
Nazirlər Kabinetinin yeni sözçüsü: "Etimadı doğrultmağa çalışacağam"
19/11/2019 [15:21]:
Nazirlər Kabinetinə yeni mətbuat katibi təyin olundu
19/11/2019 [15:20]:
“Əgər istəmiriksə hakim rüşvət alsın, başqa yollara düşsün, onda...”
19/11/2019 [15:19]:
“2 rayon Dağlıq Qarabağı Ermənistanla birləşdirdiyi üçün danışıqlarda 5 rayon müzakirə edilir...”
19/11/2019 [15:18]:
“Ən son dodağımı...” - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
10/10/2016 [23:30] - Köşə - ( 2763 dəfə baxılıb)

Türkiyə nədən hədəfdə?

Telman Nüsrətoğlu

Yaxın Şərqdə baş verən hadisələrin arxa planını, Mosul məsələsini, Türkiyənin nədən atəş altına alındığını, təmsili savaşların məntiqini, qüvvələr düzümünü anlaya bilmək üçün Moğol işğalından sonrakı dövrdə dinlər, mədəniyyətlər coğrafiyası Ortadoğunun yaşadıği ən böyük fəlakət olan Birinci Dünya müharibəsinə, onun nəticələrinə İslam dünyasının son siyasi birliyini təmsil edən Osmanlının parçalanmasına gedən yola hökmən nəzər yetirməliyik. Çünki bu gün üzərində yeni paylaşım savaşlarının, imperial oyunların həyata keçirildiyi dövlətlər, bölgənin etno-demografiq reallıqlarından uzaq süni şəkildə çizilmiş olan sərhədlər o gündən planlanmış bir müstəmləkə proyektinin, İslam dünyasına yönələn sonuncu və ən təhlükəli xaçlı yürüyüşünün gətirdiyi bir nəticə idi.
Artıq heç kəsə sirr deyil ki, bir əsrdir əməliyyat masasına yatırılan bütövlükdə İslam dünyasıdır. Xaçlı zehniyəti nə Azərbaycandan Anadoluya və oradan da Avropanın içlərinə, yəni Balkanlara uzanan nəhəng bir coğrafiyanın türkləşdirilib islamlaşdırılmasını, nə İstanbulun fəthini, nə də bu günə qədər tam dönüşdürə bilmədikləri, öz siyasi-demografiq-mədəni varlıqlarına təhlükə , alternativ olaraq gördükləri, kökünü qaza bilmədikləri İslam mədəniyətinin varlığını unutdu. İstanbulu hələ də xristiyanlığın mərkəzi Konstantinopol, Bakını hz.isanın ilk havarilərinin qutsal məkanı Albonopol olaraq görən bir anlayışın varlığını, xərçəng kimi hər tərəfi saran gücünü inkar etmək mümkündürmü? Bizə yönəlmiş saldırılar artdiqca zehinlərimizi işğal edən, gündəmimizi müəyənləşdirən, mədəni zənginliyimiz olan fərqliliklərimizi parçalanmaya dönüşdürməyi hədəfləyən qavramlar, arayışlar,alqılar da artdı. Bizi qəflət yuxusuna yatıraraq sosio-mədəni , dini kodlarımızı dəyişdirib dönüşdürməyə yönəlmiş bu dərin proyektləri başqa bir yazımıza saxlayaraq ana xətləriylə, xronologiya bilgiləriylə sizi yormadan Birinci Dünya müharibəsində əməliyyat masasına yatırılan Osmanlı coğrafiyasına, ərəb dünyasının içinə düşdüyü acı durumun köklərinə dönmək istəyirəm.  
Bir zamanlar Osmanlı idarəsi altında olan bu günkü Bolqarıstan, Yunanıstan, Macarıstan, Rumıniya , Serbiya kimi xristian ölkələri Macarıstanın Habsburq xanədanına tərk edilməsi ilə nəticələnən Karlofça anlaşmasından bu yana Rusiya, İngiltərə, Fransa və Almaniyanın təhrik və təşkilatlandırması ilə Osmanıya üsyan etdi, Balkan savaşı və ardınca da Birinci Dünya müharibəsi ilə birlikdə imperial həlqə daralaraq, müsəlmanların yaşadığı coğrafiyaları da dövrələdi. Avropadan əsən rüzgarların təsiriylə başda ərəblər olmaqla türk olmayan təşkilatlanmış müsəlman toplumların çoxu tərəddüt, xəta və xəyanətin içinə düşdükdən sonra ümmət coğrafiyasını qorumaq üçün cəbhələrdən-cəbhələrə can atan türklər hərb meydanlarında tək qaldılar. Hardasa iki əsr boyunca heç bitməyən müharibələrdə türk milləti qəhrəmanca savaşdı, şəhid qanları ilə o torpaqları sulayaraq Osmanlını ayaq üstə tutmağa çalışdı, ancaq olmadı. İngiliz ağlı Osmanlı torpaqlarında çoxdan fitnə toxumlarını cücərtmiş, Fransızlar milliyətçilik fikirini hər yerdə yaymış, yeraltı sərvətləriylə də zəngin olan dünyanın bu strateji coğrafiyasında hakimiyət qurmaq üçün planlar hazırlanmışdı. 1882 də Misiri yerli elita ilə əməkdaşlıq şəraitində qeyri-müəyyən müddətə işğal edən ingilizlər, Səudi xanədanına da çoxdan yatırımlar qoymuş, Məkkənin hakimi Haşimilər nəslinin təmsilçisi Şərif Hüseynə isə Birləşmiş Ərəb dövlətini vəd edərək Hicazda Osmanlı ordusunun qarşısına çıxartmışdı.

Ərəb elitası “parçala hökm sür” siyasətini oynanan tamaşanın tamamını görmədən, parçalanan Osmanlıdan öz hissələrinə düşəni almaq ümidi ilə səflərini Osmanlının qorunmasından, müsəlman türk qardaşlarından yana yox, şirin vədlərinə aldandıqları İngiliz-fransız ittifaqından yana müəyyənləşdirdilər. .Ancaq çox keçmədən də buna görə peşman oldular. Şərif Hüseyinin oğlu Faysal fransızlarla bərabər hərəkət edərək Şamı ələ keçirdi, gizli ingiliz-fransız sykes picot anlaşmasına zidd olaraq orada onlara vəd olunan Birləşmiş Ərəb Krallığını elan edincə, fransızlar hərəkətə keçdi və cəmi dörd ay sonra hücum edərək Faysalın ordusunu darmadağın etdi , özünü də Şamdan qovdu. 
Əlbəttə ki, “parçala və hökm sür” prinsipini özünün əsas siyasətinə çevirən ingiliz və fransızlar Umman dənizindən Atlantik okeanına, Aralıq dənizindən Hind okeanına uzanan bir strateji coğrafiyada birləşmiş, güclü bir ərəb dövlətinin qurulmasına imkan verə bilməzdilər və vermədilər də.Osmanlı idarəsi altında olan torpaqlarda, nə az nə çox, 22 ərəb dövləti meydana gətirdilər. Üstəlik, Balfour bəyənnaməsi deyilən İngiltərə Xarici İşlər Nazirinin qələmə aldığı dünya Siyonist hərəkatının liderlərindən olan Rotşildə ünvanlanan rəsmi bir sənədlə də Yaxın Şərqdə musəvi bir dövlətin qurulmasına tam dəstək verərək, ərəb dünyasını İsrail təhdidilə bir az daha özlərinə möhtac hala gətirdilər. Ərəb coğrafiyasında bu hadisələr cərəyan edərkən, Anadolu türklüyü də Hicazdan, Şamdan, Bağdaddan əlini üzmuş, heç olmasa Misak-ı Milli adlanan bugünkü Mosul-Kərkük bölgəsinin də daxil olduğu milli sərhədlərindən düşməni çıxartmaq üçün möhtəşəm bir dirənişə, Qurtuluş savaşına başlamışdı. İki əsirdir cəbhələrdən-cəbhələrə keçərək savaşan türk milləti Mustafa Kamal paşanın rəhbərliyi altında o məhdud imkanlarla işğalçı dövlətlərə qarşı dirənərək, düşməni əsasən məğlub etmiş və Lozannada sülh danışıqları masasına oturmuşdu. 
Lozann çox çətin danışıqlar prosesi idi. Türkiyə həm Misak-ı Milli sərhədlərindən güzəşt etmək istəmir, həm də artıq yeni bir savaşı aparmağa gücü, imkanı qalmadığı üçün sülh danışıqlarının müsbət nəticələnməsini istəyirdi. İnönünün Ankaraya göndərmiş olduğu şifrəli teleqramların şifrəsinin ingilizlər tərəfindən çözüldüyü və danışıqlar prosesində ona görə mövqe müəyyənləşdirdikləri, Lozan anlaşması imzalanandan bir il sonra şərtli olaraq xilafət Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən ləğv edildikdən sonra İngiltərənin bu anlaşmanı parlamentində təsdiq etdiyi yönündəki iddiaları nəzərə almasaq, Lozannadan qismən Türkiyənin istədiyi bir nəticə çıxdı, uzun bir mübarizənin bir mərhələsi yekunlaşmış, ancaq bu mübarizə bitməmişdi, imkanların əl verdiyi ölçülər içində mümkün olan əldə edilmiş,ən əsası isə müstəqil Türkiyə dövləti qurulmuşdu. Atatürkün gizli vəsiyyətinin mövcudluğu , Lozannayla alınmayan Xatay bölgəsinin daha sonra alınması, hələ də açıq qalan Musul məsələsi və bu gün baş verənlər də qurtuluş savaşından başlayan o prosesin bitmədiyini zamana və şərtlərə görə Türkiyənin mübarizəsinə davam etdiyini göstərir.
Mosul-Kərkük məsələsi kimi İslam dünyasının gələcəyi baxımından xilafət və birlik müzakirələrinin də yenidən aktuallaşaraq, gündəmimizi məşğul etməsi labüddür. Bu gün Türkiyəyə qarşı davam edən post-modern xaçlı yürüyüşlərinə, qurulmaq istənən, Türkiyə ilə ərəb dünyasının bağını qoparmağı hədəfləyən kürt dövləti məsələsinə, ərəb dünyasında gedən proseslərə bu tarix perspektivindən baxmaqda fayda var. Dünən ərəblərin içindən elitanı ələ aldılar bu gün də kürdləri eyni oyuna gətirmək istəyirlər. . Dünəndən bu günə fiqurlar, şərtlər dəyişib, ancaq oyun və hədəf dəyişməyib.

loading...
loading...
Cinsi istəyinin qarşısını ala bilməyən qadınlar: Səbəbləri, əlamətləri, müalicəsi...
Böyük alim ona hörmətsizlik edən həyat yoldaşını niyə cəzalandırmırdı?..
Rusiyalı aktyor qızını bu şəkildə cəzalandırdı - VİDEO
"Heç bir kişinin başı üçün deyil ki, desin Pərvinə maşın, ev və ya digər bahalı hədiyyə etmişəm"
Ilanla oynanan oyun şok yaratdı - MARAQLI...+ VİDEO
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
2020-сi ildə ediləcək yardımlarda kəsintiyə getdilər- ABŞ-dan Türkiyə həmləsi...
Cəmiyyət
“Yanaşma əsasən texniki vəziyyətlə, istismara yararlılıqla, müasir standartlara uyğunluqla bağlı olacaq...”
Cəmiyyət
“Təhsilə ayrılan vəsait daha da çoxaldılmalıdır”
Cəmiyyət
“Bütün hallarda Mirzə Cəlilin heykəlini qoymaqla biz nəsə itirmərik, əslində udarıq...”
Dünya
Kreml Parisdə “sarı gödəkçələr”i, Almaniyada “Almaniya üçün alternativ”i idarə edir- Fotolar
Həftənin ən çox oxunanları
Qadında intim münasibətin qaydasında olmadığını göstərən 8 ƏLAMƏT...
Aygün Kazımova məhbəsdə ölüm ayağında olan qardaşına baş çəkdi - FOTO
"Ölkədə bütün danaları kəssən, 10 şadlıq evinin tələbatını ancaq ödəyər, ancaq it və eşşək əti..."
"Sən dediyin kimi "mama roza" olsaydım, ən birinci xalan qızı Könül Əzizi çıxardardım..."
"Türkiyə bundan sonra Qarabağda lövbər salmış "PKK"-nın üzərinə getməlidir..."
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
Suraxanının yeni icra hakimiyyəti başçısından anoloqu olmayan kadr islahatı...
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
Tərtərin icra hakimiyyəti başçısının başı dərddə... - Barəsində video yayıldı + VİDEO
“Bu məsələ açılsa, Rusiya üçün görünməmiş biabırçılıq olacaq...”
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247