Xəbər lenti
13/07/2020 [11:59]:
Masallı sakini yaxın qohumlarının onun evindən qızıl-zinət əşyalarını oğurladığını deyir...
13/07/2020 [11:53]:
Türkiyədən 26 Azərbaycan vətəndaşı təxliyə olunur
13/07/2020 [11:52]:
Qubada koronavirus xəstəsi karantini pozaraq yaşayış yerini tərk edib
13/07/2020 [11:50]:
Ağstafada şəhid dəfn edilib
13/07/2020 [11:35]:
"Bilgisayarın ağlı “Əhməd haradadır?” filmindəki Zülümovun ağlını xatırladır..."
13/07/2020 [11:26]:
Rusiya MN: “Qələbə Paradının iştirakçılarından heç kim koronavirusa yoluxmayıb”
13/07/2020 [11:26]:
"Azərbaycan Ordusu bu təxribata yaxın günlərdə daha ağır zərbə ilə cavab verməlidir"
13/07/2020 [11:21]:
BDU-nun bir qrup ziyalısı döyüş əməliyyatlarıyla bağlı BƏYANAT YAYDI...  
13/07/2020 [11:15]:
Doğulduğu rayonda şəhid olan baş əsgər torpağa tapşırıldı
13/07/2020 [11:14]:
23 yaşlı qız ov tüfəngi ilə güllələndi
13/07/2020 [11:12]:
Bakıda altı yaşlı oğlanı it dişlədi
13/07/2020 [11:11]:
Kürdəmirdə oğlunu öldürən ata tutuldu
13/07/2020 [11:07]:
Ermənistan yaralı hərbçilərinin olduğunu etiraf etdi – RƏSMİ
13/07/2020 [10:51]:
Vilayət Eyvazovdan generalın yerinə təyinat
13/07/2020 [10:50]:
"Azərbaycan dövləti veteranlara daim yüksək diqqət və qayğı göstərir"
13/07/2020 [10:50]:
Bu gecə şəhid olan baş leytenant - FOTOLAR
13/07/2020 [10:48]:
Ermənistan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatından YARDIM İSTƏDİ
13/07/2020 [10:47]:
Subbakalavrların elektron ərizələrin təsdiqi müddəti uzadıldı
13/07/2020 [10:35]:
Azərbaycan Ordusunun şəhid olan hərbçisi ilə vida mərasimi keçirilir - FOTO
13/07/2020 [10:31]:
Hərbi xidmətdən qayıdan oğulları üçün məclis təşkil edənlər cərimələndi - FOTO
13/07/2020 [10:28]:
Azərbaycan Ordusunun şəhid olan hərbçisi İsmayıllıda dəfn edilib - FOTOLAR
13/07/2020 [10:24]:
Karantin rejimi qaydalarını pozan 220 nəfər cərimələnib
13/07/2020 [10:11]:
Qarabağdakı könüllü dığalar  Tovuz istiqamətinə gəlməyə hazırlaşır...
13/07/2020 [10:06]:
"İrəvanı Bakının əlindən alan olmayacaq"
13/07/2020 [10:04]:
Gürcüstandan daha 200 Azərbaycan vətəndaşı təxliyyə edilir - FOTO
13/07/2020 [10:01]:
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 13 milyonu keçdi - STATİSTİKA
13/07/2020 [09:58]:
Şəhid əsgərimizin nəşi ata evinə gətirildi -FOTOLAR
13/07/2020 [09:37]:
Bakıda sex yandı, yaralanan var
13/07/2020 [09:35]:
“ATƏT-in Minsk Qrupu dərhal buraxılmalıdır” - Rusiyalı politoloq
13/07/2020 [09:31]:
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı yeni məlumat yayıb
13/07/2020 [09:27]:
Tovuz təxribatının baiskarı olan erməni general - FOTO
13/07/2020 [09:20]:
Müdafiə Nazirliyi Azərbaycana məxsus PUA-nın vurulduğunu TƏKZİB ETDİ
13/07/2020 [09:09]:
Cəbhədə döyüşlər davam edir, Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı şəhid olub -VİDEO
13/07/2020 [09:06]:
Nişanlı cütlüyün davasına ailələr qoşuldu, qan töküldü: Bir ölü, beş yaralı
13/07/2020 [09:04]:
18 yaşlı şəhidimizin fotosu...
13/07/2020 [08:58]:
Zaxarovadan Tovuz təxribatına ikibaşlı mesaj
13/07/2020 [08:45]:
Rusiyada təyyarə qəzaya uğrayıb
13/07/2020 [08:43]:
İki uşaq əylənmək üçün girdikləri su quyusunda boğuldu
13/07/2020 [08:41]:
“Gündə koronavirusla zarımaqdansa, qalxaq kişi kimi “ya ölum -ya qalım” savaşına!..”
13/07/2020 [07:47]:
Türkiyədən yeni həştəqlə Azərbaycana dəstək gəldi...
13/07/2020 [07:40]:
"Ağdamlıların yox, hamının müharibəsi - gecənin yaratdığı ovqat..."
13/07/2020 [07:20]:
Bu əməllər qəlbimizin nurunu artırır...
13/07/2020 [01:51]:
Güneydən Ordumuza dəstək: Azərbaycan var olsun! - VİDEO
13/07/2020 [01:46]:
“Azərbaycanın yanındayıq” - Türkiyə XİN
13/07/2020 [01:11]:
Ermənistan silahlı qüvvələri mövqelərimizi minaatanlardan atəşə tutub
13/07/2020 [00:54]:
"Elə nazirlər var ki, xaricə gedib, özlərini müalicə etdirə bilmirlər" - Keçmiş nazir...
13/07/2020 [00:46]:
Bakıda motosiklet sürcüsüsü qəza törədib, ölən və yaralanan var - VİDEO
13/07/2020 [00:41]:
"Azərbaycan əsgəri öz tapşırığını tam şəkildə, canı-qanı bahasına yerinə yetirə bilib"
13/07/2020 [00:30]:
"Artıq qərar vermək zamanıdır" - Etibar Məmmədov İlham Əliyevə səsləndi...
13/07/2020 [00:12]:
Cəbhədə vəziyyət yenidən gərginləşdi - RƏSMİ
12/07/2020 [23:40]:
Tovuzda şəhidlərimiz izdihamla qarşılandı - VİDEO
12/07/2020 [23:36]:
Bərdədə 23 yaşlı oğlan sevdiyi qızın atası tərəfindən güllələndi
12/07/2020 [23:13]:
Bakıda iki azyaşlı qızı avtomobil vurub
12/07/2020 [23:08]:
"Azərbaycan teatrı Mirzə Fətəlinin ölməz komediyaları zəminində yaranıb"
12/07/2020 [22:48]:
Rusiyadan daha 233 Azərbaycan vətəndaşı Bakıya gətirildi
12/07/2020 [22:46]:
Düşmənə sarsıdıcı zərbə endirilib - Nazir müavini
12/07/2020 [22:23]:
Ermənistanın növbəti təxribatının qarşısı Azərbaycan Republikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən layiqincə alındı
12/07/2020 [22:20]:
Yaralı hərbçimiz həkimlərin səyinə baxmayaraq, həlak oldu - RƏSMİ
12/07/2020 [22:04]:
Şəhidlərimizdən birinin adı məlumdur - FOTOLAR
12/07/2020 [22:02]:
Atəşkəs rejiminin pozulduğu Tovuzdan son görüntülər - VİDEO
12/07/2020 [21:29]:
"Cəbhə bölgəsində yaşayan vətəndaşlarımız da bu məsələdə diqqətli olmalıdır"
12/07/2020 [21:05]:
"Düşmənə ağır zərbə vurulub və aldıqları cavab zərbəsini hələ uzun müddət unuda bilməyəcəklər"
12/07/2020 [20:26]:
Bakıda iki dost güllələndi
12/07/2020 [20:26]:
“Azərbaycan ordusu bir daha sübut etdi ki, istənilən təxribatın qarşısını almağa qadirdir”
12/07/2020 [20:24]:
Azərbaycanda gəminin heyət üzvləri koronavirusa yoluxdu
12/07/2020 [20:21]:
"Dayanmaq olmaz, irəli getməliyik..."
12/07/2020 [20:17]:
Ermənilər ağır itkilər verdilər — Düşmənin 31 hərbçisi məhv edildi - FOTO
12/07/2020 [20:14]:
Kürdoğlu Əsgərovdan Süleyman Süleymanlıya şillə kimi cavab: "Get işinlə məşğul ol..."
12/07/2020 [20:03]:
XİN-dən Azərbaycan - Ermənistan sərhədindəki təxribatla bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
12/07/2020 [19:51]:
“Qəhrəman övladlarımız, qollarınıza qüvvət!” - Deputatdan döyüşlərə reaksiya
12/07/2020 [19:36]:
Azərbaycan - Ermənistan sərhədindəki düşmən təxribatı Türkiyə mətbuatında - YENİLƏNİB + VİDEO
12/07/2020 [19:35]:
Banka silahlı basqın edildi - ANBAAN VİDEO
12/07/2020 [19:24]:
Azərbaycanda sabiq nazirin anası və həyat yoldaşı vəfat edib - YENİLƏNİB
12/07/2020 [19:19]:
Hikmət Hacıyev: "Ermənistan tərəfi hər hansı ərazi əldə etməyib"
12/07/2020 [19:18]:
300 uşağı aldadaraq təcavüz etdi - RƏZALƏT
12/07/2020 [19:13]:
Müdafiə Nazirliyi: “Əməliyyat şəraiti qoşunlarımızın nəzarəti altındadır”
12/07/2020 [18:55]:
Məşhur aktrisa və qızı koronavirusa yoluxub - FOTO
12/07/2020 [18:54]:
Qatar qəzası 2500 illik cinayəti ortaya çıxardı - FOTO
12/07/2020 [18:53]:
Bank soyğunu saniyələrlə qeydə alındı - VİDEO
12/07/2020 [18:12]:
Yeni qlobal epidemiya üçün həyəcan təbili çalındı - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
10/10/2016 [23:30] - Köşə - ( 2863 dəfə baxılıb)

Türkiyə nədən hədəfdə?

Telman Nüsrətoğlu

Yaxın Şərqdə baş verən hadisələrin arxa planını, Mosul məsələsini, Türkiyənin nədən atəş altına alındığını, təmsili savaşların məntiqini, qüvvələr düzümünü anlaya bilmək üçün Moğol işğalından sonrakı dövrdə dinlər, mədəniyyətlər coğrafiyası Ortadoğunun yaşadıği ən böyük fəlakət olan Birinci Dünya müharibəsinə, onun nəticələrinə İslam dünyasının son siyasi birliyini təmsil edən Osmanlının parçalanmasına gedən yola hökmən nəzər yetirməliyik. Çünki bu gün üzərində yeni paylaşım savaşlarının, imperial oyunların həyata keçirildiyi dövlətlər, bölgənin etno-demografiq reallıqlarından uzaq süni şəkildə çizilmiş olan sərhədlər o gündən planlanmış bir müstəmləkə proyektinin, İslam dünyasına yönələn sonuncu və ən təhlükəli xaçlı yürüyüşünün gətirdiyi bir nəticə idi.
Artıq heç kəsə sirr deyil ki, bir əsrdir əməliyyat masasına yatırılan bütövlükdə İslam dünyasıdır. Xaçlı zehniyəti nə Azərbaycandan Anadoluya və oradan da Avropanın içlərinə, yəni Balkanlara uzanan nəhəng bir coğrafiyanın türkləşdirilib islamlaşdırılmasını, nə İstanbulun fəthini, nə də bu günə qədər tam dönüşdürə bilmədikləri, öz siyasi-demografiq-mədəni varlıqlarına təhlükə , alternativ olaraq gördükləri, kökünü qaza bilmədikləri İslam mədəniyətinin varlığını unutdu. İstanbulu hələ də xristiyanlığın mərkəzi Konstantinopol, Bakını hz.isanın ilk havarilərinin qutsal məkanı Albonopol olaraq görən bir anlayışın varlığını, xərçəng kimi hər tərəfi saran gücünü inkar etmək mümkündürmü? Bizə yönəlmiş saldırılar artdiqca zehinlərimizi işğal edən, gündəmimizi müəyənləşdirən, mədəni zənginliyimiz olan fərqliliklərimizi parçalanmaya dönüşdürməyi hədəfləyən qavramlar, arayışlar,alqılar da artdı. Bizi qəflət yuxusuna yatıraraq sosio-mədəni , dini kodlarımızı dəyişdirib dönüşdürməyə yönəlmiş bu dərin proyektləri başqa bir yazımıza saxlayaraq ana xətləriylə, xronologiya bilgiləriylə sizi yormadan Birinci Dünya müharibəsində əməliyyat masasına yatırılan Osmanlı coğrafiyasına, ərəb dünyasının içinə düşdüyü acı durumun köklərinə dönmək istəyirəm.  
Bir zamanlar Osmanlı idarəsi altında olan bu günkü Bolqarıstan, Yunanıstan, Macarıstan, Rumıniya , Serbiya kimi xristian ölkələri Macarıstanın Habsburq xanədanına tərk edilməsi ilə nəticələnən Karlofça anlaşmasından bu yana Rusiya, İngiltərə, Fransa və Almaniyanın təhrik və təşkilatlandırması ilə Osmanıya üsyan etdi, Balkan savaşı və ardınca da Birinci Dünya müharibəsi ilə birlikdə imperial həlqə daralaraq, müsəlmanların yaşadığı coğrafiyaları da dövrələdi. Avropadan əsən rüzgarların təsiriylə başda ərəblər olmaqla türk olmayan təşkilatlanmış müsəlman toplumların çoxu tərəddüt, xəta və xəyanətin içinə düşdükdən sonra ümmət coğrafiyasını qorumaq üçün cəbhələrdən-cəbhələrə can atan türklər hərb meydanlarında tək qaldılar. Hardasa iki əsr boyunca heç bitməyən müharibələrdə türk milləti qəhrəmanca savaşdı, şəhid qanları ilə o torpaqları sulayaraq Osmanlını ayaq üstə tutmağa çalışdı, ancaq olmadı. İngiliz ağlı Osmanlı torpaqlarında çoxdan fitnə toxumlarını cücərtmiş, Fransızlar milliyətçilik fikirini hər yerdə yaymış, yeraltı sərvətləriylə də zəngin olan dünyanın bu strateji coğrafiyasında hakimiyət qurmaq üçün planlar hazırlanmışdı. 1882 də Misiri yerli elita ilə əməkdaşlıq şəraitində qeyri-müəyyən müddətə işğal edən ingilizlər, Səudi xanədanına da çoxdan yatırımlar qoymuş, Məkkənin hakimi Haşimilər nəslinin təmsilçisi Şərif Hüseynə isə Birləşmiş Ərəb dövlətini vəd edərək Hicazda Osmanlı ordusunun qarşısına çıxartmışdı.

Ərəb elitası “parçala hökm sür” siyasətini oynanan tamaşanın tamamını görmədən, parçalanan Osmanlıdan öz hissələrinə düşəni almaq ümidi ilə səflərini Osmanlının qorunmasından, müsəlman türk qardaşlarından yana yox, şirin vədlərinə aldandıqları İngiliz-fransız ittifaqından yana müəyyənləşdirdilər. .Ancaq çox keçmədən də buna görə peşman oldular. Şərif Hüseyinin oğlu Faysal fransızlarla bərabər hərəkət edərək Şamı ələ keçirdi, gizli ingiliz-fransız sykes picot anlaşmasına zidd olaraq orada onlara vəd olunan Birləşmiş Ərəb Krallığını elan edincə, fransızlar hərəkətə keçdi və cəmi dörd ay sonra hücum edərək Faysalın ordusunu darmadağın etdi , özünü də Şamdan qovdu. 
Əlbəttə ki, “parçala və hökm sür” prinsipini özünün əsas siyasətinə çevirən ingiliz və fransızlar Umman dənizindən Atlantik okeanına, Aralıq dənizindən Hind okeanına uzanan bir strateji coğrafiyada birləşmiş, güclü bir ərəb dövlətinin qurulmasına imkan verə bilməzdilər və vermədilər də.Osmanlı idarəsi altında olan torpaqlarda, nə az nə çox, 22 ərəb dövləti meydana gətirdilər. Üstəlik, Balfour bəyənnaməsi deyilən İngiltərə Xarici İşlər Nazirinin qələmə aldığı dünya Siyonist hərəkatının liderlərindən olan Rotşildə ünvanlanan rəsmi bir sənədlə də Yaxın Şərqdə musəvi bir dövlətin qurulmasına tam dəstək verərək, ərəb dünyasını İsrail təhdidilə bir az daha özlərinə möhtac hala gətirdilər. Ərəb coğrafiyasında bu hadisələr cərəyan edərkən, Anadolu türklüyü də Hicazdan, Şamdan, Bağdaddan əlini üzmuş, heç olmasa Misak-ı Milli adlanan bugünkü Mosul-Kərkük bölgəsinin də daxil olduğu milli sərhədlərindən düşməni çıxartmaq üçün möhtəşəm bir dirənişə, Qurtuluş savaşına başlamışdı. İki əsirdir cəbhələrdən-cəbhələrə keçərək savaşan türk milləti Mustafa Kamal paşanın rəhbərliyi altında o məhdud imkanlarla işğalçı dövlətlərə qarşı dirənərək, düşməni əsasən məğlub etmiş və Lozannada sülh danışıqları masasına oturmuşdu. 
Lozann çox çətin danışıqlar prosesi idi. Türkiyə həm Misak-ı Milli sərhədlərindən güzəşt etmək istəmir, həm də artıq yeni bir savaşı aparmağa gücü, imkanı qalmadığı üçün sülh danışıqlarının müsbət nəticələnməsini istəyirdi. İnönünün Ankaraya göndərmiş olduğu şifrəli teleqramların şifrəsinin ingilizlər tərəfindən çözüldüyü və danışıqlar prosesində ona görə mövqe müəyyənləşdirdikləri, Lozan anlaşması imzalanandan bir il sonra şərtli olaraq xilafət Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən ləğv edildikdən sonra İngiltərənin bu anlaşmanı parlamentində təsdiq etdiyi yönündəki iddiaları nəzərə almasaq, Lozannadan qismən Türkiyənin istədiyi bir nəticə çıxdı, uzun bir mübarizənin bir mərhələsi yekunlaşmış, ancaq bu mübarizə bitməmişdi, imkanların əl verdiyi ölçülər içində mümkün olan əldə edilmiş,ən əsası isə müstəqil Türkiyə dövləti qurulmuşdu. Atatürkün gizli vəsiyyətinin mövcudluğu , Lozannayla alınmayan Xatay bölgəsinin daha sonra alınması, hələ də açıq qalan Musul məsələsi və bu gün baş verənlər də qurtuluş savaşından başlayan o prosesin bitmədiyini zamana və şərtlərə görə Türkiyənin mübarizəsinə davam etdiyini göstərir.
Mosul-Kərkük məsələsi kimi İslam dünyasının gələcəyi baxımından xilafət və birlik müzakirələrinin də yenidən aktuallaşaraq, gündəmimizi məşğul etməsi labüddür. Bu gün Türkiyəyə qarşı davam edən post-modern xaçlı yürüyüşlərinə, qurulmaq istənən, Türkiyə ilə ərəb dünyasının bağını qoparmağı hədəfləyən kürt dövləti məsələsinə, ərəb dünyasında gedən proseslərə bu tarix perspektivindən baxmaqda fayda var. Dünən ərəblərin içindən elitanı ələ aldılar bu gün də kürdləri eyni oyuna gətirmək istəyirlər. . Dünəndən bu günə fiqurlar, şərtlər dəyişib, ancaq oyun və hədəf dəyişməyib.

loading...
Qatar qəzası 2500 illik cinayəti ortaya çıxardı - FOTO
Bank soyğunu saniyələrlə qeydə alındı - VİDEO
Yeni qlobal epidemiya üçün həyəcan təbili çalındı - FOTO
"Bəlkə də DTX-nın XİN-də keçirdiyi son əməliyyatında bu amilin açar rolu var..."
"Əxlaqa söykənən güc həmişə qalib gəlir, Türkiyəni dünya güclərindən fərqləndirən budur"
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Şəhid əsgərimizin nəşi ata evinə gətirildi -FOTOLAR
Cəmiyyət
"Elə nazirlər var ki, xaricə gedib, özlərini müalicə etdirə bilmirlər" - Keçmiş nazir...
Dünya
300 uşağı aldadaraq təcavüz etdi - RƏZALƏT
Cəmiyyət
“Atatürkün evini soyqırım muzeyi edək...”- Yunan partiyasından qalmaqallı açıqlama...
Siyasət
Azərbaycan mətbuatında “gizli nəşrlər” - Nəsiman Yaqublunun araşdırması...
Yazar
Seymur Verdizadə
Dünənə kimi “Toylar yoxdur, acından ölürük” deyib, efirdə göz yaşı axıdan siz deyildiniz?
İlham İsmayıl
Hansı qüvvələr Azərbaycanla İran arasında gərginlik yaratmaq istəyir?
Sultan Laçın
“Gündə koronavirusla zarımaqdansa, qalxaq kişi kimi “ya ölum -ya qalım” savaşına!..”
Həftənin ən çox oxunanları
"82 yaşınız var, ömrünüz boyu nə Heydər Əliyevi, nə də İlham Əliyevi gözünüz götürüb"
"Mənə ağıl öyrətmə, Emil, mənim nitqimdə heç kim qüsur tuta bilməz, çünki mən..."
Səməd Vurğunun tutdurduğu Xalq yazıçısı: Sürgündən qayıdanda arvadı başqası ilə...
"Onun gəlişi ilə həmin şəbəkələşmiş korrupsiya piramidası da sökülməyə başladı..."
"Bakının 12 rayonunun icra başçılarından 5-i Şərurdandır, 5-i (Qarakilsə) Sisyandan..."
Fəzail Ağamalı Siyavuş Novruzovun Həzrət Əli ilə müqayisə etdiyi oğlundan danışdı...
"Xalxın fahişəsinə, bizim də “nemes"lərə bax..."
DTX tərəfindən həbs edilən XİN əməkdaşı məşhur "avtoş"un atası imiş... - FOTO + VİDEO
Ermənilər ağır itkilər verdilər — Düşmənin 31 hərbçisi məhv edildi - FOTO
"Bu kişi geyimidir, get xalatını geyin" atmacasından prinsipə düşüb general oldu...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247