Xəbər lenti
22/11/2019 [00:05]:
İzləyiciləri Təranənin yeni imicindən məmnun qaldılar... - FOTO
21/11/2019 [23:25]:
Qənirə Paşayeva Qarabağ əlilləri və əhalinin sağlamlığı ilə bağlı yeni təkliflərlə çıxış etdi...
21/11/2019 [23:20]:
Səni sevməmək günahdır, sən eşqin fövqündə duran insnsan...
21/11/2019 [23:17]:
Timoşenko əvvəlki saç düzümünə qayıtdı - İnqilab gözlənilir?
21/11/2019 [23:10]:
Qadın aldığı xəsarətdən komaya düşdü
21/11/2019 [23:05]:
"Rusiyadan ölkəmizə gələn turistlərin sayı artır, ötən il 900 min rusiyalı Azərbaycanda olub"
21/11/2019 [22:09]:
“Putin zəng elədi, dedim ki...” - VİDEO
21/11/2019 [22:01]:
Sumqayıtda “CinemaPlus” şəbəkəsinin “Nizami” kinoteatrının yeni binasının açılışı olub - VİDEO - YENİLƏNİB
21/11/2019 [21:57]:
Bakıda 12 yaşlı qızı maşın vurdu
21/11/2019 [21:27]:
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Rusiya Hökumətinin sədri Dmitri Medvedevlə görüşüb
21/11/2019 [21:22]:
Bitkoin istehsalçısı səhmlərinin satışından 90 milyon dollar qazanıb
21/11/2019 [21:03]:
İlham Əliyev: “Sumqayıtda qazlaşdırmanın səviyyəsi 100%-ə çatıb”
21/11/2019 [21:01]:
"1992-ci ildə hakimiyyəti qanunsuz yollarla zəbt etmiş antimilli dəstə Azərbaycanı uçuruma aparırdı"
21/11/2019 [20:56]:
Dövlət başçısı: "Tam məsuliyyətlə deyirəm ki, Sumqayıt hadisələrini törədən erməni millətçiləridir və erməni dəstələridir"
21/11/2019 [20:53]:
Prezident Sumqayıtın 70 illiyinə həsr olunan tədbirdə iştirak edib - YENİLƏNİB
21/11/2019 [20:40]:
Hulusi Akar: "15 iyul dövlət çevrilişi cəhdindən sonra 18 minədək hərbçi vəzifədən azad edilib"
21/11/2019 [20:38]:
Özü qürbətdə yaşasa da ürəyi vətənlə döyünür...
21/11/2019 [20:36]:
"Belə çıxır ki, İldırımzadələr bir gənc qızı bədbəxt etməyə qərar veriblər" - ŞİKAYƏT
21/11/2019 [20:28]:
Soçi erməniləri Kəlbəcərdə buğlanır, biz buralarda qaz dərdi çəkirik...
21/11/2019 [20:23]:
“Eybi yox, olsun, Paşinyan hər gün yuxuya gedəndə...”
21/11/2019 [20:19]:
Milli qəhrəmanımızın xatirəsinə həsr olunmuş “Alı zirvəsi" filminin təqdimatı keçirildi
21/11/2019 [20:19]:
"Sumqayıt bulvarının salınması mənim çoxdankı arzum idi"
21/11/2019 [20:14]:
Türk konsul amerikalı diplomatı kürsüdən endirdi - VİDEO
21/11/2019 [20:06]:
"Formula 1" mühəndisləri dünyanın ən sürətli traktorunu hazırlayıblar - VİDEO
21/11/2019 [19:57]:
Ermənistan Futbol Federasiyasının prezidenti istefa verdi
21/11/2019 [19:46]:
Rusiya Ankaraya şərtini açıqladı: Su-35 almaq üçün...
21/11/2019 [19:45]:
Ağcabədidə toy karvanında qəza olub, 1 ölü, 6 yaralı -FOTO
21/11/2019 [19:38]:
Yevda Abramov xəstəxanaya yerləşdirildi
21/11/2019 [19:34]:
Mehriban Əliyeva Vladimir Putinlə görüşəcək
21/11/2019 [19:18]:
Canlı yayımda rəzalət - 74 yaşlı ərini duşda aldatdı...
21/11/2019 [19:17]:
Azərbaycan XİN Nikol Paşinyanın Milandakı çıxışına münasibət bildirib
21/11/2019 [19:16]:
Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşları təltif olunub - SƏRƏNCAM
21/11/2019 [19:06]:
Kliniki Tibbi Mərkəzdə YAP ın yaradılmasının 27ci ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirildi
21/11/2019 [18:57]:
Timsahlara edilən masaj sosial mediada maraqla qarşılandı - MARAQLI...+ VİDEO
21/11/2019 [18:51]:
YAP-ın 27-ci ildönümündə ADNSU-nun 60 tələbəsi partiyaya üzv olub
21/11/2019 [18:50]:
Tək bədəndə yaşayan siam əkizləri - Daxili orqanları cütdür...
21/11/2019 [18:45]:
Cazibədar aktrisa "Badam göz"lü oldu - Pərvin Abıyevadan daha bir əməliyyat...+ FOTO
21/11/2019 [18:45]:
“Vahid Mustafayevin 20 Noyabr vertolyot faciəsi haqda  verdiyi məlumat yanlışdır...” 
21/11/2019 [18:44]:
Smartfonların kameralarını bağlamaq zamanı gəldi - DİQQƏTLİ OLUN
21/11/2019 [18:42]:
Əgər insan belə olsaydı, avtoqəzalarda sağ qalardı - Alimlərdən qəzaya davamlı icad...
21/11/2019 [18:42]:
Elmira Süleymanova: "Məlumatlıyam, rahat olun"
21/11/2019 [18:40]:
Milli Məclis yeni Ombudsman seçəcək
21/11/2019 [18:39]:
Mahir Aslanov 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib
21/11/2019 [18:38]:
Mariya Zaxarova: "Azərbaycanlı qaçqınların Qarabağa qayıtmaq hüququ var"
21/11/2019 [18:14]:
1 saata möcüzələr yaradan sənətkarı siz də tanıyın - MARAQLI...+ FOTOLAR
21/11/2019 [17:54]:
Bu ölkədə "təmiz hava" satılır - MARAQLI
21/11/2019 [17:51]:
“Nar”ın “Canlı kitab” layihəsi davam edir
21/11/2019 [17:41]:
“Bu silah üçün nə “doğma”, nə də “yad” anlayışı var” – “O, hamıya ölüm bəxş edir!”
21/11/2019 [17:32]:
BSU-da YAP-ın yaradılmasının 27-ci ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib
21/11/2019 [17:26]:
Təhsil nazirinin müavini Rusiyaya gedib
21/11/2019 [17:24]:
“Tramp və Putin mənim prezident olmağımı istəmirlər...”
21/11/2019 [17:20]:
İranda internet bərpa olunur
21/11/2019 [17:20]:
“Azərbaycan dövləti və hakimiyyəti o günə qalmayıb ki, Ata Abdullayev kimi şəxsi..."
21/11/2019 [17:17]:
Baş həkim: “Zəhərlənən tələbələrin huşları özlərinə gəlib”
21/11/2019 [17:15]:
İcra başçısının özünə 250 minlik avtomobil alması xəbəri yalan çıxdı: "Bədxahların işidir..."
21/11/2019 [17:12]:
BDU-dan ölən və zəhərlənən tələbələrlə bağlı AÇIQLAMA
21/11/2019 [17:12]:
İlham Əliyev Bolqarıstanın Daxili İşlər nazirini qəbul edib
21/11/2019 [17:10]:
BDU tələbələrinin zəhərlənməsi ilə bağlı Bakı Şəhər Prokurorluğunda cinayət işi başlanılıb
21/11/2019 [17:08]:
Sosial şəbəkə 400 min nəfəri bloka atdı - SƏBƏB
21/11/2019 [17:06]:
Sumqayıt şəhər stadionunun yenidən qurulması üçün 5 milyon manat ayrılıb
21/11/2019 [17:04]:
Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinə 6 milyon manat ayrılıb
21/11/2019 [17:02]:
Rusiya Federasiya Şurasının sədri: "Azərbaycanda da, Ermənistanda da insanlar sülh istəyir"
21/11/2019 [16:57]:
Sumqayıtda bir qrup şəxsə Prezidentin fərdi təqaüdü təyin olunub
21/11/2019 [16:55]:
Gələn ay SOCAR Gürcüstanda yeni yanacaqdoldurma məntəqəsi açacaq
21/11/2019 [16:45]:
Zəhərlənən tələbələrin - FOTOLARI
21/11/2019 [16:34]:
Gömrük Komitəsindən eks deputatın ittihamlarına cavab: "Öz tərbiyə standartları ilə..."
21/11/2019 [16:26]:
“Allah verdiyi ömürdü, yaşayıram, görək hara kimi gedib çıxacağıq...”
21/11/2019 [16:23]:
Sumqayıtda “ASAN xidmət” tikiləcək
21/11/2019 [16:20]:
İlham Əliyev Təhsil Nazirliyinə iki milyon manat ayırdı
21/11/2019 [16:19]:
"Yaxın gələcəkdə xaricdəki iş adamlarımızın bir forumunun keçirilməsini planlayırıq"
21/11/2019 [16:18]:
Zakir Fərəcov 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edildi
21/11/2019 [16:08]:
“Bu, onların şakəridir və biz onların bu cür yalanlarına öyrəşmişik...”
21/11/2019 [16:08]:
“Bərdədə gah qaz, gah işıq, gah da internet kəsilir- əsəbsiz yaşamaq mümkün deyil...”
21/11/2019 [16:01]:
“Bir günün şöhrəti həyatımı alt-üst etdi”
21/11/2019 [15:55]:
Parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri istefa verdi
21/11/2019 [15:51]:
Zelenski Rusiyanın qaytardığı gəmiləri belə qarşıladı -FOTOLAR
21/11/2019 [15:50]:
Bu dəfə “Tik-Tok”la gündəmdə - VİDEO
21/11/2019 [15:41]:
Mehriban Əliyeva Moskvada naməlum əsgərin məzarını ziyarət etdi
21/11/2019 [15:37]:
“Azərbaycanlı məşqçilərə it dəyib ki, gedib əcnəbi gətirirlər?” - Aqil Abbas
21/11/2019 [15:37]:
Səma cismlərinin tərkibindən şəkər çıxdı
Bütün arxiv bir sırada
30/09/2016 [21:17] - Köşə - ( 2465 dəfə baxılıb)

Tarix elə yazılmır...

Telman Nüsrətoğlu

Publisist-şair Heydər Oğuz son iki yazısında Osmanlı-Səvəfi münasibətlərini incələyən yazılar qələmə alıb.
Müəllif yazılarında Səvəfi dövlətinin fars şovinizminə, Sasaniliyə bağlayan mülahizələrə qarşı çıxır, öz düşüncələrini ortaya qoyur.

Yazarın dilə gətirdiyi fikirlərə cavab da özünü çox gözlətmədi. İstanbul Universiteti Ümumi Türk Tarixi kafedrasında doktorluq işi müdafiə etmiş Türk İslam Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri Telman Nüsrətoğlunun şair-puplisistə cavabını Moderator.az oxucularına təqdim edirik:

“Heydər bəy, incimə, yenə ayrışdırıcı, hadisələrə məzhəb prizmasından baxıb sonra da başqalarını məzhəbçilikdə ittiham edən bir yazı yazmısan. Tarixi bu günün paradiqmaları və dəyərlərindən yola çıxaraq dəyərləndirmək çox yanlışdır.
Yazından belə çıxır ki, Osmanlının işi-gücü türkü qırmaq, Səfəvilərinki də harda bir Türk görsə, onu qorumaq olub, biri məzhəb prizmasından, digəri isə milli prizmadan baxıb hadisələrə. Çox gülməli, istənilən ortabab tarixçinin etirazına səbəb olacaq yanalmadır.

Tarix elə yazılmır, əzizim. Məsələni anlamaq üçün, birinci, Osmanlı-Səfəvi münasibətlərini hər yönüylə incələmək, Osmanlıdakı saraydaxili münasibətləri, Yavuz Səlimin ortaya çıxış prosesini bilmək lazımdır. Kitabi-islam, təsəvvüfi-islam, xalq islamı və o dövrdə bunların təmsili-aktyorları kimlər idi, bilmək lazımdır. Qızılbaşlıq və onun tarixi qaynaqlarını, Səfəvilərə qədər Anadolu türkmənlərinin durumunu, inanç forması incələnməlidir. Anadolda çıxan türkmən üsyanlarında Osmanlının iqtisadi, sosioloji siyasətiylə bərabər Səfəvilərin böyük rolu olub. Şah İsmail Anadolu türkmən obalarında xəlifələri vasitəsiylə üsyan çıxarıb oralardan vergi toplayırdı. Anadoludakı türkmən obaları, ticarət yolları uğrunda iki dövlət arasında mübarizə gedirdi. Sutan II Bəyazıt Aralıq dənizində və Egedə fəthlərlə məşğul idi. Moraya yürüyürdü Osmanlı ordusu. Buna görə də Anadoludakı o üsyanlara, Səfəvilərin təsirinin gündən-günə artmasına bir dönəm təmkinlə yanaşmağa çalışırdı. Ancaq Qaramanoğulları üsyanı vəziyəti gərginləşirdi. Səfəvi-Qaramanoğulları münasibətləri, Osmanlının Moranı almasından narahat olan Venedikin həm Səfəvilər, həm də Qaramanoğulları ilə yazışmalarında da tərəflərin antiosmanlı bloku yaratmağa can atdığı ortaya çıxır.

Bu arada Şah İsmayıl nə edirdi?

O da sosial dayaqlarını möhkəmlətmək üçün öz hakimiyəti altında olan, yəni ələ keçirdiyi torpaqlarda sünni əhaliyə yönəlik qətliamlar həyata keçirərək, 1507 ”“ ci ildə gəlib Diyarbəkiri ələ kəçirib sonra da Bağdada tərəf yürüdü. Şah bir tərəfdən Anadolu türkmən qəbilələri üzərindəki propaqanda savaşını gücləndirərək onları öz tərəfinə çəkir, o biri yandan da Venedikə yazdığı məktupda Osmanlıya qarşı ortaq hərəkət etməyi təklif edirdi. 1510-cu ildə Özbək Şəybani xanı məğlub edərək öldürdükdən sonra da gücünə güc qatmış, Anadolu qızılbaşları arasında onun Məhdi olduğu yönündəki inanç daha da qüvvətlənmişdi. Şeyx Heydərin Anadoludakı xəlifələrindən olan Həsənin oğlu Şahqulu Baba 1511-ci ildə Şah İsmailin tərəfində Osmanlıya qarşı üsyan etdi. Məşhur Şahqulu üsyanı Sivasda çətinliklə yatırıldı. Yenə Şah İsmailin Anadoludakı adamlarından Nurəli Xəlifə Tokatı ələ kəçirib Şah İsmail adına cümə xütbəsi oxutdurdu. Bu hadisələr Osmanlı ətrafındakı Səfəvi mühasirəsinin getdikçə artdığını və Osmanlının bütün bunları böyük bir təhlükə olaraq görərək hazırlıq gördüyünü də ortaya qoyur.
Bu arada Trabzonda vali olan Yavuz Səlim Osmanlı taxtına keçdi və Səfəvi məsələsi həll edilmədən Avropaya doğru yürüyüşə davam etmənin imkansız olduğu qənaətinə gəldi. Dönəmin şeyxülislamı Paşazadənin Səfəviləri Rafizilər olaraq görən və lənətləyən, canlarının , mallarının halal olduğunu ifadə ədən o fətvası meydana çıxdı. Yavuz Səlim bir tərfdən özbək xanına məktub yazaraq Səfəvilərə qarşı intiqam çağırışı etdi, o biri tərəfdən də Şah İsmayıla məktup yazaraq xəlifələri söyməkdən vaz keçməsini, tövbə etməsini istədi. Başqa bir məktubda da Şah İsmayıla təsbeh və səccadə göndərərək, dövlət işlərini tərk ədib dərvişlik etməsini təklif etdi. Daha təhqiramiz məktublar da oldu. Və təbii ki, Şah İsmayıl bunlar cavab verdi. Beləcə, iki Türk dövlətini qarşı-qarşıya gətirən savaş oldu.
Bu müddət ərzində Yavuz Səlim də Anadoluda Şah İsmayıl tərəfdarı olan Türkmənlərə qarşı hərəkətə keçdi və indiki Cənub-şərq bölgələrində Türkmən qətliamı yaşandı və bu da bölgədə demoqrafik dəyişiklyə səbəb oldu.
Məsələnin məğzi budur”.

loading...
loading...
"Rusiyadan ölkəmizə gələn turistlərin sayı artır, ötən il 900 min rusiyalı Azərbaycanda olub"
"Belə çıxır ki, İldırımzadələr bir gənc qızı bədbəxt etməyə qərar veriblər" - ŞİKAYƏT
Canlı yayımda rəzalət - 74 yaşlı ərini duşda aldatdı...
Timsahlara edilən masaj sosial mediada maraqla qarşılandı - MARAQLI...+ VİDEO
Smartfonların kameralarını bağlamaq zamanı gəldi - DİQQƏTLİ OLUN
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Allah verdiyi ömürdü, yaşayıram, görək hara kimi gedib çıxacağıq...”
Siyasət
“Bu, onların şakəridir və biz onların bu cür yalanlarına öyrəşmişik...”
Gündəm
“Türkiyə təkbaşına da olsa, öz məqsədinə çatacaq: Buna kimsənin şübhəsi olmasın!"
Müsahibə
“Böyük qanlar tökülməməsi üçün daha təmkinli olmağa ehtiyac var...”
Cəmiyyət
“Aşıq Müsabiqəsinin keçirilməsi müəyyən səbəblərdən gecikir, amma...”
Həftənin ən çox oxunanları
Qadında intim münasibətin qaydasında olmadığını göstərən 8 ƏLAMƏT...
Aygün Kazımova məhbəsdə ölüm ayağında olan qardaşına baş çəkdi - FOTO
"Ölkədə bütün danaları kəssən, 10 şadlıq evinin tələbatını ancaq ödəyər, ancaq it və eşşək əti..."
Cinsi istəyinin qarşısını ala bilməyən qadınlar: Səbəbləri, əlamətləri, müalicəsi...
"Sən dediyin kimi "mama roza" olsaydım, ən birinci xalan qızı Könül Əzizi çıxardardım..."
Suraxanının yeni icra hakimiyyəti başçısından anoloqu olmayan kadr islahatı...
"Cəmiyyətin 30 faizi itinə də toy edir, 70 faizsə özünə toy edə bilmir, hər məmur sevgilisinə bir veriliş açıb"
"Səhərə kimi Kərimin kişi sevgilisinin yanından evə qayıtmasını gözləyirdim" - VİDEO
Tərtərin icra hakimiyyəti başçısının başı dərddə... - Barəsində video yayıldı + VİDEO
Narkotik satmaq istəyən Şəkiyə gəlsin: Rayon əhalisi də şokda, polis-prokurorluq da...
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247