Xəbər lenti
15/12/2019 [00:43]:
“Qalatasaray” qələbəni son dəqiqədə əldən verdi - VİDEO
15/12/2019 [00:34]:
Rusiyada ərzaq anbarında güclü yanğın olub
14/12/2019 [23:57]:
"Bu qərar Ermənistanın Türkiyə ilə münasibətlərini daha da pisləşdirəcək..."
14/12/2019 [23:53]:
İranda məktəblər tətilə buraxıldı - SƏBƏB
14/12/2019 [23:47]:
Göyçayda 300 baş cücə yanaraq tələf olub
14/12/2019 [23:45]:
MSK BAXCP-nin səlahiyyətli nümayəndələrini qeydə alıb - Adlar
14/12/2019 [23:36]:
Azərbaycanlı tələbə Türkiyədə binadan yıxılaraq ölüb
14/12/2019 [23:18]:
Hindistanda etirazlar zamanı azı 5 qatar və 15 avtobus yandırılıb
14/12/2019 [23:14]:
Şəmkirdə 75 yaşlı piyadanı avtomobil vurub
14/12/2019 [23:09]:
Azərbaycanlı futbolçu üçün erməni baş məşqçi
14/12/2019 [22:32]:
Deputatlar "Lider" televiziyasında Parlamentin buraxılmasının səbəbini açıqladılar - VİDEO
14/12/2019 [22:30]:
Mixail Zabelin yenidən Azərbaycan Rus İcmasının sədri seçildi
14/12/2019 [22:27]:
“Azərbaycan Milli hərəkatı: dünən və bu gün” mövzusunda geniş dəyirmi masa keçirdi- FOTOLAR
14/12/2019 [22:12]:
Rusiyadan gələn kosmetika Azərbaycana buraxılmadı - FOTO
14/12/2019 [22:07]:
“Əsl kişi ailəsinin yanında olar” - Narkotikə görə həbs olunan musiqiçi - VİDEO
14/12/2019 [22:05]:
Bu ölkənin sabiq prezidenti korrupsiya ittihamı ilə 2 illik həbs olundu
14/12/2019 [21:57]:
Nigeriyada "Boko Haram" silahlıları şəhərə hücüm edərək 15 nəfəri qətlə yetirib
14/12/2019 [21:16]:
Safuradan səhnəyə qayıtması ilə bağlı açıqlama
14/12/2019 [21:12]:
Çində mədəndə su sızması nəticəsində 3 nəfər ölüb, 15 nəfər itkin düşüb
14/12/2019 [21:12]:
İnan dünyagörmüş bu yalquzağa, canın qurtaracaq zülümdən, quzu...
14/12/2019 [20:43]:
FHN-in Mətbuat Xidməti yanğınla bağlı məlumat yayıb
14/12/2019 [20:37]:
Azərbaycan millisinə yeni baş məşqçi təyin olunub
14/12/2019 [20:32]:
Antarktidada planetin quru hissəsində ən dərin çökəklik aşkarlanıb
14/12/2019 [20:26]:
“Nəsimi ili” ilə bağlı “Nəsimi və aşıq” sənəti mövzusunda tədbir keçirildi -FOTOLAR
14/12/2019 [19:57]:
Səxavət Məmmədovun Amerikadakı yadigarı - FOTOLAR
14/12/2019 [19:47]:
"Yanğın təxminən 300 kv. metr sahəni əhatə edib"
14/12/2019 [19:44]:
Nəsimi rayonunda baş verən yanğında iki avtomobil yanıb
14/12/2019 [19:42]:
"Yanğın olan əraziyə 17 yanğınsöndürən maşın cəlb olunub, xəsarət alan yoxdur"
14/12/2019 [19:01]:
“Lazarev klubu”nun bu dəfəki iclası birbaşa Putin tərəfindən maliyyələşdirilib...
14/12/2019 [19:00]:
"Valideynlərə üzümü tutub deyirəm ki, qızlara imkan verin voleybol oynasınlar, inkişaf etsinlər"
14/12/2019 [18:59]:
"3-cü mikrorayon bazarı"nda baş verən yanğın söndürülüb
14/12/2019 [18:57]:
Nəsimi rayonunda baş verən yanğında xəsarət alan olmayıb
14/12/2019 [18:56]:
Etibar Mirzəyev yanğın yerində
14/12/2019 [18:45]:
Bakıda "3-cü mikrorayon bazarı" yanır - YENİLƏNİB + VİDEO
14/12/2019 [18:20]:
"Mehriban Əliyevanın Moskvaya səfəri Azərbaycanla Rusiya arasındakı dostluğun əyani sübutudur"
14/12/2019 [18:18]:
Yanğınla əlaqədar 3-cü mikrorayon dairəsi istiqamətində hərəkət tam məhdudlaşdırılıb
14/12/2019 [18:10]:
Məsut Özil Həzrəti Əlidən sitat gətirdi
14/12/2019 [18:01]:
"ABŞ-dan “Patriot” sistemini almağa hazırıq, buna cavab gözləyirik"
14/12/2019 [17:58]:
Bakıda "3-cü mikrorayon bazarı" yanır
14/12/2019 [17:56]:
Boşandıqdan sonra ilk dəfə Bred Pitt Milad bayramını uşaqları ilə qeyd edəcək - FOTO
14/12/2019 [17:32]:
Polis Cəlilabadda xüsusi əməliyyat keçirdi - FOTOLAR
14/12/2019 [17:21]:
"Qarabağ" ölkəmizə qarşı olan təxribatlara qarşı yaxşı bir silahdır"
14/12/2019 [17:21]:
“Ürəyim ağrıyır, Xudu müəllim haqqında danışa bilmirəm, heyf...”
14/12/2019 [16:47]:
Amerikalı qız “öpüş xəstəliyi”ndən dünyasını dəyişdi
14/12/2019 [16:47]:
AMİP Siyasi Şurasının növbəti iclası keçirilib
14/12/2019 [16:44]:
Həbib amerikalı idmançı ilə bu tarixdə görüşəcək
14/12/2019 [16:42]:
71 nəfərin namizədliyi təsdiq olundu
14/12/2019 [16:40]:
Prezident İlham Əliyev Qazaxıstanın dövlət başçısını təbrik edib
14/12/2019 [16:36]:
İlham Əliyev icra başçısını təltif etdi
14/12/2019 [16:24]:
Yüzlərlə ailənin yaşadığı Bamyan vadisindəki mağaralar- FOTOLAR
14/12/2019 [15:49]:
Bakıda dünyanın ən görkəmli tibb mütəxəssisləri bir araya gəldi
14/12/2019 [15:38]:
Bu olmasaydı, insan ömrü at ömrü qədər qısa olardı: Alimlərdən maraqlı araşdırma...
14/12/2019 [15:33]:
Vahid Mustafayevin mağazasından 36 min manatlıq oğurluq: Qol saatlarını taladılar...
14/12/2019 [15:32]:
"Təhlükəsizlik Xidməti polisi, polis də  öz növbəsində bu qurumu izləyəcək...”
14/12/2019 [15:28]:
Azərbaycan Azad Respublikaçılar Partiyası Ali Məclisinin toplantısı keçirilib
14/12/2019 [14:44]:
Məşhur aparıcının evinə polis basqını-Əlləri qanlar içində saxlanıldı- FOTOLAR
14/12/2019 [14:39]:
İran ABŞ hərbi bazasını hədəf aldı, dövlət katibi qətiyyətli cavabla hədələdi
14/12/2019 [14:33]:
Növbədənkənar seçkilərdə iştirak edəcək partiyaların sayı 9-a çatıb
14/12/2019 [14:30]:
ABŞ yeni raketlərin istehsalını artırır
14/12/2019 [14:27]:
Yol qəzalarına görə bu rayonlarda qaz təminatı dayandırıldı
14/12/2019 [14:25]:
Tayvanda yanğın zamanı 7 nəfər ölüb
14/12/2019 [14:25]:
Fahriyə Evcən-Burak Özçivit cütlüyü oğullarının üzünü göstərdi - FOTO
14/12/2019 [14:15]:
MTRŞ tezliklərin dəyişdirilməsinin səbəblərinə aydınlıq gətirib
14/12/2019 [14:13]:
Ərdoğan Qənirə Paşayevanın şeirini oxudu - VİDEO
14/12/2019 [14:10]:
“Hay-küylə danışıb gerçəkləri malalamaqdansa, lal-dinməz oturmaq yaxşıdır...”
14/12/2019 [14:07]:
Qənirə Ataşovadan maraqlı -FOTOLAR
14/12/2019 [14:03]:
“Qarabağ münaqişəsinin qurbanları haqqında beynəlxalq təşkilatlar ətraflı məlumatlandırılmalıdır”
14/12/2019 [14:03]:
Bakıda avtoxuliqan xanım qəza törətdi: İnsanlara hücum çəkdi - VİDEO
14/12/2019 [14:00]:
Avropalı deputat AzTV-dən yazdı...
14/12/2019 [13:33]:
FHN-də “Eurohome”dakı yanğınla bağlı müşavirə – Nazir müavini tapşırıqlar verdi
14/12/2019 [13:32]:
"Türk millətinin övladları bu ədalətsiz qərarları heç zaman qəbul etməyəcək"
14/12/2019 [13:27]:
Azərbaycanlı olimpiya ÇEMPİONLARI –Onlar indi nə işlə məşğuldurlar?
14/12/2019 [13:25]:
Bazar gününün HAVA PROQNOZU
14/12/2019 [13:05]:
“Tekfen” şirkəti “SOCAR Polymer”in 10 faiz səhmini alıb
14/12/2019 [13:02]:
LG şirkətinin 94 yaşlı rəhbəri vəfat edib
14/12/2019 [12:51]:
Dörd rayonda 760 fərdi evə qaz verildi
14/12/2019 [12:50]:
Eldar Həsənov ilin ən fəal səfiri seçildi
14/12/2019 [12:46]:
Kürdəxanı qəsəbəsində evlər su altında qaldı - Fotolar
14/12/2019 [12:44]:
Parkda öldürülən tələbənin qatili 13 yaşlı uşaq çıxdı - FOTO
14/12/2019 [12:40]:
“Bəlkə, başqa London var, xəbərimiz yoxdur?”
Bütün arxiv bir sırada
28/01/2016 [01:06] - Köşə - ( 3138 dəfə baxılıb)

İncə düşünülmüş monetar siyasət: Qiymətli kağızlar bazarının hədəfləri

Elçin Qurbanov

Ölkədə iqtisadi tarazlığın bərpası üçün ehtiyat variant kimi, dövlət müəsisələrinin özəlləşdirilməsi ilə bağlı səhmləşdirilməsi və fond birjasına çıxarılması məsələsi, o cümlədən əmanət istiqrazlarının buraxılması kimi kütləvi tədbirlər planının həyata keçirilməsi gözlənilir. Dövlət istiqrazları bu bazarlarının stimullaşdırılması məqsədilə fond birjasında yerləşdirilməsi xarici investorlarla bərabər, sıravi vətəndaşların da bu prosesdə kütləvi iştirakına şərait yaradılması fond bazarının dayanıqlı inkişafına səbəb ola bilər. Ümumiyyətlə isə korporativ idarəetmə mədəniyyətinin inkişafı və şəfaf iqtisadi mühitin yaranması üçün münbit şərait yaranar. Bu bazarın inkişafı gələcəkdə qeyri-dövlət resurslarının da  bazara daxil olması və iqtisadiyyatda natural sahənin də inkişafına şərait yarada biləcək.

Amma rəsmilər tərəfindən vətəndaşların manatla əldə edilən istiqrazlara üstünlük veriləcəyi səsləndirildi. Büdcə defisitinin bağlanması məqsədi ilə atılacaq addımın nə üçün fərqli şərtlərlə təklif edilməsi maraq doğurur. Belə ki, sərəncamında xarici valyutası olan vətəndaşlar hərəkətsiz qalan, eyni zamanda saxlanılmasında xərclərin artması risklərindən qurtulmaq üçün  pul ehtiyatlarının gəlir gətirməsi məqsədilə istiqrazlara sahib olmaqda maraqlandırılır .

Eyni zamanda, milli valyutaya üstünlük verilməsi əhalinin  sərəncamında olan xarici valyutanın kütləvi şəkildə konvertasiya edilməsinə köklənir. Beləliklə də, dövlət  valyuta ehtiyatlarını zənginləşdirir.Digər tərəfdən isə manatla emissiya etdiyi istiqrazlara görə istiqraz sahibinə (benifisara) daha yüksək faiz dərəcəsi (gəlir) təklif edir.

Sual olunur: Bu şərtlər pul təklifinə dair bank faiz dərəclərinin artmasına və tədavüldə iştirak edən pul kütləsinin isə azalmasına şərait yaratmayacaqmı? Şübhəsiz ki, yarada bilər. Əhalinin  sərəncamında olan pul kütləsinin azalması, faiz dərəcələrinin isə artması ilk növbədə investisiya mühitini sıradan çıxaran amildir. Məcmu tələbin isə azalması deməkdir.

Bank faiz dərəcələrinin  artması belə mühitdə hər hansı investisiya xərclərinin artmasına səbəb olduğu üçün qiymətlərin artması da təbii xarakter daşıyacaq. Odur ki, bu cür tənzimləmə bir az qəribə görünür.Yox, əgər bu monetar siyasət xarici valyutanın manata məzənnəsini azaltmağa köklənəcəksə, təqdirəlayiqdir. Çünki  tədavüldə iştirak edən manatın kütləsinin  azalması, valyuta ehtiyatlarının artması dolların ucuzlaşmasına şərait yarada bilər.

Digər məsələ isə həyata keçirilən tədbirin  siyasi tərəfidir. Çox müdrik və mükəmməl dayaqlara hesablanmış belə monetar siyasət mükəmməl sığorta tələb edir. Əlbəttə ki, bu sığorta şirkətlərinin fəaliyyəti ilə bağlı məsələ deyil, sırf sosial iqtisadi və siyasi sabitliyin yaradacağı mühitin sığortasıdır.Dövlət borclanan tərəf olaraq vətəndaşların maraqlarının subyekti kimi yeni maddi və mənəvi dəyər yaradır. Maddi dəyər istiqraz sahibinin (vətəndaşın) əmanəti və əldə edəcəyi gəlir, mənəvi dəyər isə siyasi sabitliyin qorunmasıdır. Deməli, vətəndaşlar özləri siyasi sabitliyin qorunmasında maraqlı olurlar. Çünki sabitliyin pozulması əmlak risklərinin  artmasına səbəb olan amil kimi qiymətləndirilir ( anlaşılır).

Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, yerli və xarici investorların nəinki kapital bazarında, ümumiyyətlə digər sahibkarlıq sahələrində iştirakı üçün stimullaşdırıcı tələb məhkəmə hüquq sisteminin mükəmməlliyidir.Məhkəmələrin (xüsusilə iqtisad məhkəmələrinin) fəaliyyətinin elektron formada, açıq, şəffaf ədalət mühakiməsi prinsipləri əsasında ictimai nəzarətin məhdudlaşdırılmadan həyata keçirilməsi vacidir. Bu sahədə yenidənqurma işləri aparılmalıdır.

Digər tərəfdən, uzun illərdir ki, qiymətli kağızlar bazarının əhalinin üzünə açıq olmaması, belə bir iqtisadi durğunluğun yaşandığı bir zamanda anidən əhalinin bu bazarda fəal iştirakının səviyyəsi müəmmalı görünür. Hər halda adaptasiya üçün zaman amili də özünəməxsus rol oynayır. Sabitlik amilinin mövcud olmasını və milli psixologiyanı nəzərə alsaq, qorxuram ki, insanlar asan yolla gəlir əldə etdikləri halda, natural təsərrüfatla məşğul  olmaqdan da imtina etsinlər.

Tədbirin vergi yığımlarına təsirinə gəldikdə isə onu deyə bilərəm ki, vergitutma mənbələri zənginləşəcək, yəni divident mənbələr artacaq, amma bu əvvəlki vergi daxilolmaların həcmindən kəskin fərqlənməyəcək. Mənə görə, büdcədən asılı bir çox dövlət idarə və müəsisələrinin, o cümlədən nazirlik və komitələrin ləğv edilməsi, bəzi xidmət departamentlərinin isə təsərrüfat hesabına keçirilməsi  reallaşdırılmalıydı. Təəssüf ki, bu proses çox uzandı.

Əgər dövlət genişlədirici fiskal siyasət həyata keçirirsə , onun ardınca hökmən daraldıcı fiskal siyasətə keçmək də tələb olunur. Bunun üçün  vergi daxilolmalarının  həcminin artırılması vacibdir. Bu zaman dövlət xərcləri qismən məhdudlaşdırılaraq, əldə edilən gəlirlərin bir hissəsi daxili və xarici borcların qaytarılmasına yönəldilir.

Mövzuyla əlaqədar olaraq, bu yaxınlarda hazırladığım  Antiböhran layihəsində “Dövlət xərcləri üzrə məhdudiyyətlər və qənaətlər” bölməsində bu kateqoriya üzrə nəzərdə tutulan təklifin bir hissəsini təqdim etmək istərdim:

1. Azərbaycanın xaricdəki diplomatik nümayəndəliklərinin işçilərinin sayının və xərclərinin azaldılması.

 2. Yerli icra hakimiyyətlərinin mərkəzləşdirilməsi, xüsusilə Bakı şəhərinin ərazisinə görə 12 rayon icra hakimiyyəti ilə idarə edilməsinin məhdudlaşdırılması.

 3. Gömrük və Vergi orqanlarının fəaliyyətinin tam elektronlaşdırılması, mərkəzləşdirilməsi və ixtisarı.

4.  Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Fondunun xidmətlərinin elektronlaşdırılması və yerli qurumlarının ləğv edilməsi.

 5. Standartlaşdırma Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Agentliyinin ləğv edilməsi, patent nişanlarının verilməsi səlahiyyətlərinin İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyinə həvalə edilməsi.

6. Nazirlik və komitələrin əsas vəsaitləri üzrə yalnız zəruri xərclər saxlanılmaqla digər xərclərinin məhdudlaşdırılması.

7. Nəqliyyat nazirliyinin ləğv edilməsi və nəqliyyat departamentinin yaradılması.  Bir sıra struktur vahidlərinin o cümlədən , Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi  QSC , BBDTL ”QSC -nin, Dəmir Yolları QSC-nin, Azal DK-nin əsas xidmət departamentlərinin təsərrüfat hesabına keçirilməsi.

8. Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin nazirlik statusundan çıxarılması, bir sıra struktur vahidlərinin və xidmət departamentlərinin təsərrüfat hesabına keçirilməsi.

9. Alternativ və Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Dövlət Agentliyinin keçmiş fəaliyyətinin,maliyyə hesabatlarının  təftiş edilməsi, hüquqi qiymət verməsi və bu sahənin fərdi yerli şirkətlərə həvalə edilməsi.

10. “Azəryolservis”  ASC ”“nin  dövlətin təbii inhisar obyekti xüsusiyyətlərinin ləğv edilməsi, bu sahənin ixtisaslaşdırılmış və rəqabət doğuran bir neçə şirkətlərə , firmalara həvalə edilməsi və. s .

Bu cür reformalar vergidən yayınmaların azalması, vergi daxilolmalarının isə əhəmiyyətli dərəcədə artması ilə müşahidə olunacaq.

loading...
loading...
Ərdoğan Qənirə Paşayevanın şeirini oxudu - VİDEO
200 il yaşamağın sirrini kəşf edən 11 dəfə Həccdə olan 83 yaşlı kişinin möcüzəsi + VİDEO
Polisdən qaçan oğrular bu cür yaxalandı - MARAQLI...+ VİDEO
“İlham Əliyev Cavid Qurbanovu buna görə təriflədi…”
"Mən özüm münaqişədən sonra Yerevanda 3 dəfə mətbuat konfransı keçirmişəm və..."
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Yüzlərlə ailənin yaşadığı Bamyan vadisindəki mağaralar- FOTOLAR
Maraqlı
Bu olmasaydı, insan ömrü at ömrü qədər qısa olardı: Alimlərdən maraqlı araşdırma...
Maraqlı
"Təhlükəsizlik Xidməti polisi, polis də  öz növbəsində bu qurumu izləyəcək...”
Gündəm
“Qarabağ münaqişəsinin qurbanları haqqında beynəlxalq təşkilatlar ətraflı məlumatlandırılmalıdır”
Cəmiyyət
“Zorlanma faktı yaxın adamlar tərəfindən törədildiyi üçün qadınlar bu haqda düşünmür...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Gəlin qardaşının qayınatası ilə bir yataqda yaxalandı" - Bakıda ŞOK OLAY - VİDEO
Pərvin Abıyeva: “Mənim üçün sevgidə yataq...” - VİDEO
İnsanların çoxu bu məsələdə seksdən daha çox həzz alır - Alimlərdən inanılmaz tədqiqat
Bacısını efirə çıxartdı, əri zəng edib dalaşdı - Gərgin anlar
Tolik Damla ilə bağlı şok video yaydı: “Bəlkə də buna görə mənimlə düşmən olacaqsan” - VİDEO
Deputat keçmiş baş nazirin qızını 3 dəfə zorladı - atası susmağı tələb etdi...- RƏZALƏT
"Zaur məni çağırmışdı oxumağa, çağırmamışdı ki, deyə ki, Elnarə ev tikdirir..." - İRAD
Xoşqədəm ATV və ANS-dəki - MƏVACİBİNİ AÇIQLADI
Azərbaycanda bu ərazilərdə 8-9 ballıq zəlzələlər ola bilər
"Fərhad Əhmədov Azərbaycana dönəndə hiss etmişdim ki, bu, xoşniyyətli dönüş deyil..."
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247